Phơng pháp sử dụng màu sắc trong vẽ tranh ở trờng tiểu học

Mục lục
Phần mở đầu
1. Lý do chọn đề tài
1.1. Lý do khách quan
1.2. Lý do chủ quan
2. Mục đích nghiên cứu
3. Nhiệm vụ nghiên cứu.
4. Đối tợng nghiên cứu
5 . Phơng pháp nghiên cứu
5.1. Phơng pháp nghiên cứu tài liệu
5.2. Phơng pháp thực nghiệm ................................................................................
5.3. Phơng pháp điều tra.........................................................................................
6. Đóng góp của đề tài .............................................................................................
7. Bố cục của đề tài ..................................................................................................

PHần nội dung
1 - Cơ sở lý luận và thực tiễn...................................................................................
1.1. Cơ sở lý luận.....................................................................................................
1.2. Cơ sở thực tiễn..................................................................................................
2 - Tầm quan trọng của hiểu biết về màu sấc .
2.1. Khái niệm:........................................................................................................
2.2. Màu cơ bản và màu hai thành phần.................................................................
2.3. Sắc độ................................................................................................................
2.4. Hoà sắc............................................................................................................

Gv : Đỗ Thị Thu Hạnh


Phơng pháp sử dụng màu sắc trong vẽ tranh ở trờng tiểu học

nền văn hoá thẩm mỹ là nhằm nâng cao đời sống tinh thần cho toàn xã hội.
Mục tiêu quan trọng hàng đầu của môn Mỹ thuật ở trờng tiểu học là: Giáo dục
thẩm mỹ chứ không nhằm đào tạo hoạ sỹ hay ngời làm nghề Mỹ thuật, cho các
em làm quen, tiếp xúc với cái đẹp trong tự nhiên, xã hội, con ngời và cái đẹp trong
tác phẩm Mỹ thuật.
Trong chơng trình giáo dục phổ thông, đặc biệt là ở bậc tiểu học, môn
Mỹ thuật có một vị trí quan trọng, chỉ ra những quan điểm, chuẩn mực của cái
đẹp, dạy môn Mỹ thuật ở trờng giúp cho học sinh nhận thức, cảm thụ, thởng thức
cái đẹp trong nghệ thuật, trong cuộc sống. Đồng thời các em thể hiện tài năng của
mình qua tác phẩm của chính mình dới sự giúp đỡ, gợi ý của giáo viên. Vì vậy
môn Mỹ thuật là môn học trong các trờng học, nó gắn bó và tạo điều kiện cho học
sinh học tốt các môn học khác.

Gv : Đỗ Thị Thu Hạnh


Phơng pháp sử dụng màu sắc trong vẽ tranh ở trờng tiểu học
Chính vì vậy để dạy tốt môn Mỹ thuật ngời giáo viên phải đợc đào tạo có
trình độ cần thiết về Mỹ thuật cả lý luận lẫn thực hành. Muốn cho học sinh học
tốt môn học này thì phải có phơng pháp dạy nhằm thuyết phục, lôi cuốn, hấp dẫn
cho học sinh thích thú học tập với lòng yêu nghề và thực tế khách quan đã tạo cho
các em sự thoải mái trong khi vẽ và cụ thể trong cách sử dụng màu cho bài vẽ
tranh, giúp học sinh phát huy đợc tính tích cực, khả năng sáng tạo trong bài vẽ.
Đối với học sinh tiểu học, trong môn Mỹ thuật các em có sự hiểu biết và suy nghĩ
ngây ngô sinh động, cách suy nghĩ rất đa dạng, phong phú. Màu sắc cho các hình
ảnh trong tranh thờng đợc sử dụng theo ý thích riêng của từng em, các em tự tìm
màu sắc cho bài vẽ phong phú, cùng với nét vẽ hồn nhiên, ngộ nghĩnh ở các hình
ảnh tạo ra một phong cách riêng, lối vẽ suy nghĩ độc đáo mà bất cứ một hoạ sĩ nào
cũng khó lòng bắt chớc đợc. Vì lẽ này mà ngời giáo viên dạy Mỹ thuật phải có phơng pháp dạy có hiệu quả, không nên đặt ra một khuôn mẫu nào đó bắt các em
phải thực hiện theo, mà hãy để các em tự sáng tạo và thể hiện màu theo phong

dạy Mỹ thuật đợc đào tạo theo đúng chức năng, chuyên nghành, tôi nhận thức đợc
việc dạy đúng phơng pháp của môn Mỹ thuật là rất cần thiết để giúp các em học
tốt môn Mỹ thuật nói riêng và các môn học khác nói chung. Chính vì vậy tôi xin
đa ra phơng pháp sử dụng màu sắc trong vẽ tranh ở trờng tiểu học.
Với việc nghiên cứu đề tài chủ yếu này nhằm giúp cho hoạt động học Mỹ
thuật và đặc biệt là việc sử dụng màu sắc trong việc vẽ tranh của học sinh đợc tốt
hơn, nâng cao chất lợng dạy học trong giáo dục, đồng thời giúp các em nhận biết
về thế giới xung quanh qua con mắt nghệ thuật. Nếu vấn đề này không đợc quan
tâm nghiên cứu và thực hiện thì hệ quả của nó không lớn song sẽ hình thành ở các
em một thói quen xấu làm việc một cách dập khuôn máy móc, không phát huy đợc
khả năng sáng tạo nghệ thuật cũng nh óc thẩm mỹ hội hoạ ở các em, và nó cũng
ảnh hởng tới sự phát triển tự nhiên ở học sinh. Từ những lý do đó tôi đã mạnh dạn
đa ra một số kinh nghiệm với mục đích là nâng cao chất lợng, hiệu quả dạy và
học tập trong môn Mỹ thuật của học sinh tiểu học.

Gv : Đỗ Thị Thu Hạnh


Phơng pháp sử dụng màu sắc trong vẽ tranh ở trờng tiểu học
2. Mục đích nghiên cứu:
Qua việc nghiên cứu nhằm định ra phơng pháp và tiến trình dạy Mỹ thuật
đặc biệt là khả năng sử dụng màu sắc trong bài vẽ tranh của học sinh .Đối với học
sinh tiểu học thì việc sử dụng màu thờng là các gam màu rực rỡ , đa dạng và
phong phú .Nghiên cứu việc sử dụng màu trong tranh vẽ của học sinh để đa ra một
phơng pháp dạy học đạt hiệu quả cao, nâng cao chất lợng vận dụng vào các bài vẽ
. Để học sinh đợc tham khảo , tích luỹ vốn kinh nghiệm riêng cho bản thân , biết
cách xử lý kỹ năng , kỹ sảo vận dụng thành thạo vào bài thực hành .
3. Nhiệm vụ nghiên cứu :
Mục đích của việc nghiên cứu về màu sắc và cách sử dụng màu sắc trong
bài vẽ tranh của học sinh tiểu học nhằm phát huy tính độc lập sáng tạo để tìm ra


Gv : Đỗ Thị Thu Hạnh


Phơng pháp sử dụng màu sắc trong vẽ tranh ở trờng tiểu học

Phần nội dung
1- Cơ sở lý luận và thực tiễn
1.1. Cơ sở lý luận:
Nói đến Mỹ thuật là hiểu ngay đây là nghệ thuật của thị giác. Chính vì
vậy dạy Mĩ thuật cũng giống nh dạy các môn học khác là để trang bị kiến thức,
rèn luyện kĩ năng cho học sinh. Nhờ có môn học này mà học sinh có điều kiện để
phát triển khả năng t duy, năng lực sáng tạo của bản thân, điều này đợc thể hiện rõ
ràng qua ngôn ngữ của Mỹ thuật đó là màu sắc. Song để sử dụng có hiệu quả cần
phải nắm bắt những kiến thức cơ bản về màu sắc:
Cùng với đờng nét hình khối, thì màu sắc là một đặc trng của ngôn ngữ hội
hoạ, góp phần tạo nên bức tranh đẹp, hấp dẫn và lộng lẫy. Màu sắc còn đem lại
cho ngời xem sự lạc quan yêu đời, niềm vui sớng sự hứng khởi. Ngợc lại nó cũng
đem đến cho ngời xem sự sợ hãi, buồn bã hay chán nản. Màu sắc có nguồn gốc tự
nhiên đồng thời có cả nguồn gốc xã hội. Điều này là do sự liên tởng và kinh
nghiệm của con ngời tạo nên.
Ví dụ màu đỏ cho ta sự cảm giác nồng cháy, sự hy sinh của máu, màu cờ,
Tổ Quốc; Màu xanh giúp ta cảm nhận sự tơi mát hoà bình, hạnh phúc Theo
phân tích vật lý, ánh sáng trắng là sự tổng hợp của bảy màu: đỏ, cam, vàng, lục,
lam, chàm, tím. Ơ đây có ba màu nguyên chất: đỏ, vàng, lam, còn lại là màu do
pha trộn từ hai màu khác mà có. Vậy màu sắc cũng có những tính chất đặc điểm
nhất định. Nh khái niệm về màu nóng, lạnh, sắc độ, sắc thái, màu bổ túc... . Những
màu nóng gợi cảm giác ấm áp, sôi nổi, vui vẻ, ngợc lại các màu lạnh gợi cảm giác
êm ái, mát mẻ hoặc lạnh lẽo, u buồn.
Màu sắc là tên gọi chung. Khi các màu đợc pha trộn với nhau tạo ra các

Tuy vậy những nguyên lý cơ bản về hoà sắc vẫn có thể đợc định hình trên
cơ sở những đặc trng và tính chất của màu sắc. Muốn cho màu sắc có kết quả ngời
vẽ phải hiểu những đặc tính của màu sắc, từ đó biết cách tổng hoà các đặc trng của

Gv : Đỗ Thị Thu Hạnh


Phơng pháp sử dụng màu sắc trong vẽ tranh ở trờng tiểu học
màu để đạt đợc một tơng quan nh ý đồ sáng tác. Bức tranh có hoà sắc đẹp tức là vị
trí, sắc độ trong tranh đặc trng hỗ trợ, hoà hợp với nhau.
1.2. Cơ sở thực tiễn:
Đối với việc dạy vẽ tranh cụ thể là cách sử dụng màu sắc trong tranh của
học sinh hiện nay ở trờng Đại Lâm Lạng Giang Bắc giang, qua đánh giá
thực tế tôi nhận thấy: Học sinh rất say mê học tập. Song đối với nhiều học sinh
việc nhận biết màu sắc, độ đậm nhạt, các sắc độ, gam màu vẫn còn nhiều hạn chế,
hình ảnh chính trong tranh vẫn cha đợc vẽ màu nổi bật, màu sắc của tranh cha toát
lên đợc nội dung của đề tài định thể hiện. Vì lẽ này đòi hỏi ngời giáo viên phải tìm
ra phơng pháp giảng dạy sao cho phù hợp với tâm lý lứa tuổi, trình độ của mỗi học
sinh và điều kiện kinh tế của địa phơng với mục đích nâng cao chất lợng dạy và
học môn Mỹ thuật, cụ thể là cách sử dụng màu sắc trong vẽ tranh.

Gv : Đỗ Thị Thu Hạnh


Phơng pháp sử dụng màu sắc trong vẽ tranh ở trờng tiểu học
2 - Tầm quan trọng của hiểu biết về màu
sắc
2.1. Khái niệm:
Màu là hiện tợng thiên nhiên đợc con ngời đúc kết và tìm ra qui luật của
hoà sắc.

+ Đỏ với lam thành tím.
Màu chàm có ở quang phổ là do sự pha trộn thêm của lam và tím nên
không kể là màu phụ thuộc(vì nếu nhiều lam mà ít đỏ thì ra chàm theo công thức:
đỏ + lam = tím + lam .
Với số màu trên, có thể pha trộn ra muôn màu do liều lợng khác nhau. Ví
dụ với màu đỏ thì có: đỏ - đỏ sãm - đỏ nhạt - đỏ hồng - trắng hồng, v.v... Với các
màu khác cũng vậy. Những màu trên khác nhau về độ đậm nhạt, nhng cùng một
màu. Vậy trong độ đậm nhạt có sự pha trộn mà ra. Ví nh màu hồng pha với ít
vàng thành da cam nhạt (vàng cam); hoặc xanh lá cây pha với nhiều vàng sẽ ra
màu hoa lý.

Gv : Đỗ Thị Thu Hạnh


Phơng pháp sử dụng màu sắc trong vẽ tranh ở trờng tiểu học

2.3. Sắc độ:
Do tác động sức mạnh của màu, sắc độ gây đợc cảm giác nhẹ nhàng, vui
buồn qua màu sắc khác nhau. Do đấy, ngời ta phân ra màu nóng và màu lạnh.
Nóng và lạnh chỉ là cảm giác gây ấn tợng thông qua thực tế. Ví dụ: màu của lửa là
đỏ. Nớc là lam . Bản thân của hai vật chất này là nóng và lạnh, vì vậy nên tất cả
các màu có liên quan đến hai màu trên đều ở trong một hệ thống của nó, đồng thời
ngời ta phân loại ngay trong 6 màu của quang phổ thành hai hệ thống.
Đỏ, vàng, da cam thuộc nóng.
Lam , xanh, tím thuộc lạnh.
Những màu gốc ở nóng nh nâu lạnh là tím .
Tất cả các màu mà gốc chính chiếm liều lợng nhiều nhất của mỗi màu
thuộc hệ thống nào thì nó là thuộc hệ thống ấy, nhng màu tím là do đỏ và lam có
liều lợng pha trộn đúng mức mà ra, nếu trong khi pha trộn quá liều lợng về đỏ,
biến thành màu nâu chẳng hạn, thì sẽ thuộc hệ nóng. Trong hai hệ nóng lạnh này,

3 - Các biện pháp thực hiện:
3.1. Tìm hiểu khảo sát đối tợng:
Đánh giá khái quát theo số lợng của năm học trớc thì kết quả học tập
của môn Mỹ thuật cha cao, do vậy yêu cầu cần thiết đợc đặt ra là: Phải tìm ra phơng pháp và tổ chức tốt hình thức học tập sao cho thu hút sự quan tâm của học
sinh, lôi cuốn học sinh vào học tập bộ môn. Thấy đợc tầm quan trọng của việc
giáo dục cho học sinh là giúp các em trở thành con ngời phát triển toàn diện. Để
đạt đợc mục tiêu nh vậy giáo viên bộ môn cần phải liên hệ với giáo viên chủ
nhiệm, kết hợp các hoạt động của Đoàn, Đội trong nhà trờng, đặc biệt là tổ chức
và tham gia các cuộc thi vẽ tranh của thiếu nhi để góp phần động viên các em thật
tốt. Kết hợp giữa gia đình và nhà trờng để gia đình quan tâm đến con em mình,
mua sắm đầy đủ đồ dùng học tập phục vụ tốt cho môn học.
3.2. Nắm bắt ,yêu cầu nguyện vọng của học sinh:
Qua việc trao đổi bằng một số câu hỏi trắc nghiệm đối với học sinh
tôi nhận thấy rằng đa phần các em đều rất thích học vẽ và đón nhận một cách hào
hứng, học tập theo cách cảm thụ, suy nghĩ và sáng tạo riêng, tạo ra cái đẹp theo ý
thích. Chính vì lẽ này ta nghiệm ra rằng phải chăng sự quan tâm dến môn học còn
hạn chế cha thu hút đợc sự quan tâm chú ý của các em. Theo tôi ván đề đổi mới về
phơng pháp giảng dạy Mỹ thuât, cụ thể là trong việc sử dụng màu sắc trong tranh
là cấp bách, cần đợc triển khai theo các cách sau:
- Nắm đợc nhu cầu, nguyện vọng của học sinh.
- Chú ý đến đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi.
- Dựa vào nội dung đề tài để sử dụng mầu cho hợp lý.
Đồng thời phải đa ra các hình thức tổ chức vui chơi sau giờ học:
- Tổ chức phong trào thi đua học tập

Gv : Đỗ Thị Thu Hạnh


Phơng pháp sử dụng màu sắc trong vẽ tranh ở trờng tiểu học
- Tổ chức các cuộc thi vẽ tranh theo chủ đề

Phơng pháp sử dụng màu sắc trong vẽ tranh ở trờng tiểu học
dạy để đa ra các tranh có màu sắc đẹp, phản ánh đợc nội dung và hình thức thể
hiện...
+ Sự chuẩn bị đồ dùng của học sinh: Một tiết học dù giáo viên có
chuẩn bị tốt đến đâu mà học sinh không chuẩn bị chu đáo thì tiết dạy đó khó đạt
kết quả tốt đợc. Vì vậy phải tạo cho học sinh có thói quen chuẩn bị đầy đủ đồ
dùng học tập khi đến lớp. Trong bài vẽ tranh đề tài thì màu sắc là yếu tố hết sức
quan trọng , nó có thể quyết định đến thành công hay thất bại của bài vẽ, ở bài vẽ
này có thể dùng đến một chất liệu màu hoặc dùng đến nhiều chất liệu màu Vì
đồ dùng là cần thiết nh vậy cho nên tôi đã có kế hoạch kết hợp với giáo viên chủ
nhiệm nhắc nhở phụ huynh học sinh sắm đầy đủ đồ dùng học tập cho con em
mình .
+ Khâu lên lớp: Trớc khi hớng dẫn học sinh vẽ ta nên cho các em quan
sát tranh của thiếu nhi đã đoạt giải các cuộc thi vẽ trong và ngoài nớc, tìm hiểu nội
dung và hình thức thể hiện nh thế nào, sau đó rút ra kết luận trong việc quan sát
tranh. Đa ra những nguyên tắc cụ thể trong việc sử dụng ở tranh vẽ của mình. Hớng dẫn học sinh vẽ theo ý thích và cảm thụ màu trong tranh. Khi vẽ các em tự suy
nghĩ và vẽ theo cách nhìn, cách nghĩ, cách cảm thụ riêng của mình. Các em nên
vẽ theo sự say mê, hứng thú và sự thôi thúc lôi cuốn đến cái đẹp, tạo ra cái đẹp
muôn hình muôn vẻ. Một bài vẽ đơn điệu lặp lại hay giống nhau, thiếu cái mới, sẽ
trở nên buồn tẻ và không thể xem là đẹp đợc.
Màu sắc sẽ làm cho tranh vẽ hấp dẫn, vui mắt và đẹp hơn. Song không
biết sử dụng màu bài vẽ sẽ không đẹp, trái lại bài vẽ sẽ xấu hơn cả bài vẽ đen
trắng. Vậy vẽ màu ở tranh có nên tôn trọng màu thực hay không? Có nghĩa là lá
xanh thì phải vẽ lá xanh, ngói đỏ phải vẽ đỏ? Đó là cái thực khi ta nhìn riêng lẻ.
Nhng khi vẽ ta phải nhìn màu sắc trong tổng thể, vì trớc ánh sáng, màu sắc ở cạnh
nhau đều có ảnh hởng qua lại làm cho chúng thay đổi hoặc có trong nhau mà
không giữ nguyên sắc. Hơn nữa khi vẽ học sinh nên phân biệt các độ đậm nhạt của

Gv : Đỗ Thị Thu Hạnh



Phơng pháp sử dụng màu sắc trong vẽ tranh ở trờng tiểu học

Gv : Đỗ Thị Thu Hạnh


Phơng pháp sử dụng màu sắc trong vẽ tranh ở trờng tiểu học

Gv : Đỗ Thị Thu Hạnh


Phơng pháp sử dụng màu sắc trong vẽ tranh ở trờng tiểu học

Phần kết luận
1. Bài học kinh nghiệm:
Dạy học Mỹ thuật là dạy ngời. Thật vậy môn Mỹ thuật cung cấp kiến
thức, rèn luyện kỹ năng Mỹ thuật, giáo dục thẩm mỹ từ đó xây dựng đợc tình cảm

Gv : Đỗ Thị Thu Hạnh


Phơng pháp sử dụng màu sắc trong vẽ tranh ở trờng tiểu học
thẩm mỹ cho học sinh. Đúng nh Nghị quyết của Đại hội khoá VIII đề ra Bồi dỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc rất quan trọng và rất cần thiết.
Qua thời gian khảo sát nghiên cứu trên tôi đã tìm ra đợc một số kinh
nghiệm giúp học sinh về cách sử dụng màu sắc trong việc vẽ tranh là:
- Làm cho học sinh hứng thú với môn học, với việc tìm ra màu sắc để tạo
ra sản phẩm nghệ thuật, giáo viên phải coi học sinh là nhân vật trung tâm của toàn
bộ quá trình dạy học Mỹ thuật.
- Đối với các đồ dùng trực quan, bài làm mẫu phải đẹp, thu hút sự chú ý
của học sinh, giúp học sinh dễ hiểu, coi trọng việc tổ chức hình thức dạy học, cung

phải trang bị cho các trờng những cơ sở vật chất cần thiết cho dạy và học.
+ Giáo viên phải đợc bồi dỡng những kiến thức thờng xuyên để nâng
cao tay nghề.
+ Tổ chức các hội thảo chủ đề về công tác dạy Mỹ thuật.
+ Tổ chức cho học sinh các buổi vẽ tranh theo chủ đề hoặc chủ điểm .

Xác nhận của Phòng GD & ĐT

Ngày 12 tháng 12 năm
2012
Ngời viết

Gv : Đỗ Thị Thu Hạnh


Phơng pháp sử dụng màu sắc trong vẽ tranh ở trờng tiểu học

Đỗ Thị Thu Hạnh

Tài liệu tham khảo

1. Sách giáo khoa Mỹ thuật
2. Sách Giáo viên Mỹ thuật
3. Tạp chí giáo dục.
4. Giáo trình Mỹ thuật .
5. Phơng pháp dạy Mỹ thuật ở trờng TH.
6. Hệ thống văn bản chỉ đạo giáo dục bậc TH.
7. Các tài liệu có liên quan đến vấn đề nghiên cứu
8. Sách bồi dỡng giáo dục thờng xuyên
9. Tạp chí Mĩ thuật các số.