BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

PHẠM THỊ HẢI AN

QUẢN LÍ BỒI DƯỠNG TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN
CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN KIẾN AN,
THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÍ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI

PHẠM THỊ HẢI AN

QUẢN LÍ BỒI DƯỠNG TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN
CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN KIẾN AN,
THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC

Chuyên ngành : Quản lí giáo dục
Mã số

: 60. 14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÍ GIÁO DỤC




3


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan bản luận văn này là kết quả nghiên cứu của cá nhân
tôi. Các số liệu và tài liệu được trích dẫn trong luận văn là trung thực. Kết
quả nghiên cứu này không trùng với bất cứ công trình nào đã được công bố
trước đó.
Tôi chịu trách nhiệm với lời cam đoan của mình.
Hà Nội, tháng 6 năm 2017
Tác giả

Phạm Thị Hải An


BẢNG CHỮ VIẾT TẮT
Cán bộ quản lí

CBQL

Cơ sở vật chất

CSVC

Giáo dục và Đào tạo

GD&ĐT

Tổ chuyên môn


5


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1: Thống kê số liệu đối tượng khảo sátError!

Bookmark

not

defined.
Bảng 2.2: Thống kê trình độ đào tạo, trình độ ngoại ngữ, tin học của TTCM
......................................................................... Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.3: Thống kê đội ngũ TTCM của 8 trường Tiểu học được khảo sát
......................................................................... Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.4: Kết quả khảo sát kĩ năng xây dựng kế hoạch của đội ngũ TTCM
các trường Tiểu học trên địa bàn quận Kiến An, thành phố Hải Phòng .. Error!
Bookmark not defined.
Bảng 2.5: Kết quả khảo sát kĩ năng tổ chức thực hiện kế hoạch của đội ngũ
TTCM các trường Tiểu học trên địa bàn quận Kiến An, thành phố Hải Phòng
......................................................................... Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.6: Bảng đánh giá mức độ tiến hành nội dung, chương trình bồi dưỡng
Tổ trưởng chuyên môn các trường Tiểu học trên địa bàn quận Kiến An, thành
phố Hải Phòng. ................................................ Error! Bookmark not defined.
Bảng 2.7: Bảng đánh giá mức độ tiến hành các hình thức bồi dưỡng TTCM
trường Tiểu học trên địa bàn quận Kiến An, thành phố Hải Phòng ............... 54
Bảng 2.8: Bảng đánh giá mức độ kết quả đạt được của công tác bồi dưỡng
TTCM các trường Tiểu học trên địa bàn quận Kiến An, thành phố Hải Phòng
......................................................................................................................... 56


DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
Sơ đồ 1.1: Chu trình quản lí ............................ Error! Bookmark not defined.
Sơ đồ 1.2: Cấu trúc, chức năng của hoạt động dạy họcError! Bookmark not
defined.
Sơ đồ 3.1: Sơ đồ về mối quan hệ giữa các biện pháp ..................................... 90
Biểu đồ 2.1: Trình độ đào tạo, ngoại ngữ, tin học của TTCM................. Error!
Bookmark not defined.
Biểu đồ 2.2: Độ tuổi của Tổ trưởng chuyên mônError!

Bookmark

not

defined.
Biểu đồ 2.3: Mức độ nhận thức về tầm quan trọng của công tác bồi dưỡng
năng lực quản lí cho đội ngũ TTCM ............................................................... 58
Biểu đồ 3.1: Sự tương quan giữa các biện phápError!
defined.4

Bookmark

not


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ......................................................... Error! Bookmark not defined.
1. Lí do chọn đề tài .......................................... Error! Bookmark not defined.
2. Mục đích nghiên cứu ................................... Error! Bookmark not defined.
3. Khách thể nghiên cứu và đối tượng nghiên cứuError!


defined.
1.2.6. Quản lí bồi dưỡng Tổ trưởng chuyên môn theo tiếp cận năng lực Error!
Bookmark not defined.
1.3. Tổ chuyên môn và Tổ trưởng chuyên môn trường Tiểu học ............ Error!
Bookmark not defined.
1.3.1. Tổ chuyên môn ...................................... Error! Bookmark not defined.
1.3.2. Tổ trưởng chuyên môn .......................... Error! Bookmark not defined.
1.4. Quản lí bồi dưỡng Tổ trưởng chuyên môn trường Tiểu học ............ Error!
Bookmark not defined.
1.4.1. Ý nghĩa và sự cần thiết của việc bồi dưỡng Tổ trưởng chuyên môn
Error! Bookmark not defined.
1.4.2.Nội dung bồi dưỡng ............................... Error! Bookmark not defined.
1.4.3. Hình thức tổ chức bồi dưỡng ................ Error! Bookmark not defined.
1.4.4. Những yêu cầu về công tác bồi dưỡng TTCMError! Bookmark not
defined.
1.4.5. Hiệu trưởng quản lí bồi dưỡng đội ngũ TTCMError! Bookmark not
defined.
1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lí bồi dưỡng TTCM các trường Tiểu học
.................................................................................. Error! Bookmark not defined.
1.5.1. Các cơ chế, chính sách quản lí của Nhà nước, của Ngành ............ Error!
Bookmark not defined.
1.5.2. Bộ máy quản lí và đội ngũ cán bộ quản lí nhà trườngError! Bookmark
not defined.


1.5.3. Trình độ nhận thức của đội ngũ Tổ trưởng chuyên môn ............... Error!
Bookmark not defined.
1.5.4. Trình độ nhận thức của giáo viên.......... Error! Bookmark not defined.
1.5.5. Môi trường giáo dục .............................. Error! Bookmark not defined.



2.3.3. Thực trạng bồi dưỡng đội ngũ Tổ trưởng chuyên môn ................. Error!
Bookmark not defined.
2.3.4. Thực trạng quản lí bồi dưỡng đội ngũ Tổ trưởng chuyên môn ..... Error!
Bookmark not defined.
2.4. Đánh giá thực trạng quản lí bồi dưỡng đội ngũ Tổ trưởng chuyên môn các
trường Tiểu học trên địa bàn quận Kiến An, thành phố Hải Phòng ........ Error!
Bookmark not defined.
2.4.1. Những mặt mạnh ................................... Error! Bookmark not defined.
2.4.2. Hạn chế .................................................. Error! Bookmark not defined.
Tiểu kết chương 2............................................ Error! Bookmark not defined.
Chương 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÍ BỒI DƯỠNG TỔ TRƯỞNG CHUYÊN
MÔN CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN KIẾN AN,
THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC ............... Error!
Bookmark not defined.
3.1. Các nguyên tắc cơ bản đề xuất các biện phápError!

Bookmark

not

defined.
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa.......... Error! Bookmark not defined.
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn ....... Error! Bookmark not defined.
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính khoa học ....... Error! Bookmark not defined.
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả ........ Error! Bookmark not defined.
3.1.5. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi .......... Error! Bookmark not defined.
3.2. Một số biện pháp quản lí bồi dưỡng đội ngũ Tổ trưởng chuyên môn các
trường Tiểu học trên địa bàn quận Kiến An, thành phố Hải Phòng theo tiếp

MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Nguồn lực con người là nhân tố quyết định cơ bản trong các nguồn lực
cần thiết cho sự phát triển của đất nước. Các thành tựu nghiên cứu giáo dục đã
thừa nhận: Quản lí giáo dục là một then chốt đảm bảo sự thành công của phát
triển giáo dục.
Trong nhà trường, nơi trực tiếp diễn ra các hoạt động giáo dục thì đội
ngũ cán bộ quản lí, từ Hiệu trưởng đến từng Tổ trưởng chuyên môn (TTCM)
có vai trò rất quan trọng. Tổ trưởng chuyên môn là những cán bộ quản lí cơ sở,
trực tiếp quản lí đội ngũ giáo viên trong các tổ chuyên môn. Đội ngũ này cùng
với giáo viên có vai trò quyết định đến chất lượng giáo dục trong nhà trường,
mà nói đến chất lượng giáo dục thì phải nói đến chất lượng chuyên môn, trong
đó Tổ trưởng chuyên môn là người giúp Hiệu trưởng chỉ đạo các hoạt động
chuyên môn của tổ, đồng thời trực tiếp quản lí lao động của các thành viên
trong tổ theo kế hoạch của Nhà trường nhằm thực hiện tốt nhiệm vụ năm học
đã đề ra.


Chức năng của tổ chuyên môn là tổ chức thực hiện các nội dung giáo
dục, dự giờ - thăm lớp, đổi mới phương pháp, đúc rút kinh nghiệm, giúp đỡ
giáo viên nâng cao chuyên môn, nghiệp vụ. Do đó, để giúp Hiệu trưởng làm tốt
chức năng quản lí mọi hoạt động của nhà trường, chúng ta cần phải khẳng định
vai trò, chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của Tổ trưởng chuyên môn. Vì vậy
muốn nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường thì vấn đề nâng cao chất
lượng quản lí của Tổ trưởng chuyên môn là một việc làm hết sức cấp bách,
mang tính quyết định trong việc xây dựng nề nếp sinh hoạt chuyên môn.
Đặc biệt, Tiểu học là bậc học nền tảng, đặt cơ sở ban đầu cho việc hình
thành và phát triển toàn diện nhân cách con người, đặt nền móng vững chắc
cho giáo dục phổ thông và cho toàn bộ hệ thống giáo dục quốc dân. Tính chất
phổ cập và phát triển, tính dân tộc và hiện đại, nhân văn và dân chủ được thể

2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và đánh giá thực trạng quản lí bồi dưỡng
Tổ trưởng chuyên môn của Hiệu trưởng các trường Tiểu học trên địa bàn
quận Kiến An, thành phố Hải Phòng để từ đó đề xuất một số biện pháp quản lí
bồi dưỡng Tổ trưởng chuyên môn nhằm nâng cao chất lượng dạy học và giáo
dục trong các trường Tiểu học trên địa bàn quận Kiến An, thành phố Hải
Phòng.
3. Khách thể nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Bồi dưỡng Tổ trưởng chuyên môn trường Tiểu học theo tiếp cận năng lực.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Quản lí bồi dưỡng Tổ trưởng chuyên môn của Hiệu trưởng các trường
Tiểu học trên địa bàn quận Kiến An, thành phố Hải Phòng theo tiếp cận năng lực.
4. Giả thuyết khoa học
Quản lí bồi dưỡng Tổ trưởng chuyên môn trong các trường Tiểu học
theo tiếp cận năng lực trên địa bàn quận Kiến An trong những năm vừa qua
đã có nhiều khởi sắc. Tuy nhiên so với yêu cầu đổi mới giáo dục và quản lí


giáo dục hiện nay thì vẫn còn một số hạn chế nhất định. Nếu áp dụng hợp lí
các biện pháp quản lí bồi dưỡng Tổ trưởng chuyên môn trường Tiểu học do
tác giả đề xuất phù hợp với yêu cầu đổi mới công tác quản lí nhà trường hiện
nay và bám sát chức năng quản lí giáo dục sẽ nâng cao năng lực quản lí cho
đội ngũ Tổ trưởng chuyên môn, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục cấp
Tiểu học.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lí luận về quản lí bồi dưỡng Tổ trưởng chuyên môn
các trường Tiểu học theo tiếp cận năng lực.
- Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng quản lí công tác bồi dưỡng
Tổ trưởng chuyên môn các trường Tiểu học trên địa bàn quận Kiến An, thành

- Nhóm các phương pháp bổ trợ: Phương pháp thống kê toán học trong
xử lí số liệu.
8. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, nội dung chính được cấu
trúc thành 3 chương:
- Chương 1: Cơ sở lí luận về quản lí bồi dưỡng Tổ trưởng chuyên môn
trường Tiểu học theo tiếp cận năng lực.
- Chương 2: Thực trạng quản lí bồi dưỡng Tổ trưởng chuyên môn trường
Tiểu học trên địa bàn quận Kiến An, thành phố Hải Phòng theo tiếp cận năng
lực.
- Chương 3: Biện pháp quản lí bồi dưỡng Tổ trưởng chuyên môn trường
Tiểu học trên địa bàn quận Kiến An, thành phố Hải Phòng theo tiếp cận năng lực.


Chương 1
CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÍ
BỒI DƯỠNG TỔ TRƯỞNG CHUYÊN MÔN TRƯỜNG TIỂU HỌC
THEO TIẾP CẬN NĂNG LỰC
1.1.Tổng quan nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Các nghiên cứu ở ngoài nước
Tổ trưởng chuyên môn đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc nâng
cao hiệu quả dạy học trong nhà trường Tiểu học. Họ chính là cầu nối giữa
Hiệu trưởng với giáo viên; là người truyền tải và đảm bảo tiến độ thực hiện
nội dung, chương trình dạy học; chỉ đạo thực hiện việc đổi mới phương pháp
giảng dạy cũng như đảm bảo chất lượng đầu ra của học sinh nhằm giúp hoạt
động dạy và học của nhà trường đạt hiệu quả cao.
Thế giới trong thế kỷ 21 đang chứng kiến sự thay đổi nhanh chóng về
kinh tế, xã hội cùng với tốc độ phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ.
Đây chính là lí do để các nước trên thế giới tập trung đầu tư vào giáo dục.
Theo đó, ở nhiều quốc gia, các Hiệu trưởng bây giờ phải chuẩn bị cho đầu ra

việc tổ chức dự giờ, rút kinh nghiệm, hội thảo,...
- Lựa chọn, chuẩn bị các nguồn lực dạy học như: sách giáo khoa, cơ sở

vật chất,... để khuyến khích việc sử dụng hiệu quả các nguồn lực này trong
lớp học.
Vì vậy, trong nhà trường Tiểu học ở Singapore, Hiệu trưởng và Tổ
trưởng chuyên môn sẽ cùng nhau phát triển một môi trường hợp tác và hỗ trợ,
trong đó họ có thể tính toán rủi ro và họ có thể nhận thấy được sự hỗ trợ, ủng
hộ. Trong môi trường như vậy, lòng tự trọng của giáo viên sẽ được cải thiện.
Giáo viên sẽ học hỏi lẫn nhau trong nỗ lực hợp tác của mình và nhạy cảm hơn
với nhu cầu của học sinh.
Trong hệ thống trường Tiểu học ở Anh, Tổ trưởng chuyên môn được coi
như là đội ngũ quản lí cấp trung gian trong một cấu trúc ba bên như: Hiệu trưởng
- Tổ trưởng chuyên môn - Giáo viên. Theo báo cáo tư vấn quản lí của Coopers &
Lybrand, Tổ trưởng chuyên môn phải được tham gia các hoạt động quản lí cùng
với Hiệu trưởng để tạo nên một đội ngũ quản lí hiệu quả trong nhà trường.


Thông qua việc điều tra vai trò quản lí của 30 Tổ trưởng chuyên môn
trong 21 trường Tiểu học, Hall and Southworth (1997) đã chỉ ra rằng: việc chia
sẻ sự lãnh đạo của nhà lãnh đạo cấp cao trong nhà trường là điều cần thiết. Và từ
đó khẳng định vai trò quan trọng của đội ngũ Tổ trưởng chuyên môn trong
trường Tiểu học.
Trong các nhà trường Tiểu học ở châu Âu, đội ngũ TTCM đóng một
vai trò then chốt và được công nhận giỏi về chuyên môn cũng như phương
pháp giảng dạy. Theo Brown and Rutherford (1999), TTCM được công nhận
như là người quản lí phòng động cơ, năng lượng của sự thay đổi và một kho
lưu trữ của chuyên gia để cập nhật kiến thức trong nhà trường. Họ có khả
năng chuyển đổi và đầy năng lượng giảng dạy, học tập và là chìa khóa để phát
triển thành công các trường học. Do đó, TTCM đóng một vai trò quan trọng

thích ứng với mọi sự thay đổi và đòi hỏi ngày càng cao của xã hội.
Bên cạnh đó, trong các trường Tiểu học, tổ chuyên môn đóng một vai
trò hết sức quan trọng, là nơi triển khai trực tiếp các hoạt động dạy học trong
nhà trường. Chính vì vậy mà người TTCM chính là người trực tiếp điều hành
các công việc cụ thể trong hoạt động dạy học. Hay có thể nói, công tác quản lí
lãnh đạo của Tổ trưởng chuyên môn là một trong những yếu tố quyết định đến
hiệu quả hoạt động của tổ chuyên môn, hiệu quả hoạt động dạy học cũng như
các hoạt động chung của các nhà trường Tiểu học.
Trong những năm qua, vấn đề bồi dưỡng tăng cường năng lực cho đội
ngũ Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng và giáo viên trong các nhà trường đã được
Bộ Giáo dục và Đào tạo hết sức quan tâm. Tuy nhiên, đối với đội ngũ Tổ
trưởng chuyên môn thì chưa có các chuyên đề mang tính đặc thù để tập huấn
bồi dưỡng. Trước yêu cầu thực tiễn hiện nay, việc bồi dưỡng nâng cao năng
lực quản lí cho Tổ trưởng chuyên môn là vấn đề cấp thiết, là một trong những
giải pháp có tính đột phá nâng cao chất lượng dạy học ở các nhà trường nói
chung và trường Tiểu học nói riêng.


Trong những năm gần đây, nhiều tài liệu viết về vị trí, vai trò, chức
năng, nhiệm vụ của đội ngũ Tổ trưởng chuyên môn trong nhà trường. Vào
năm 2014, trên tạp chí Giáo dục Thủ đô (số 18+19), tác giả Phạm Thị Thu
Khuê cũng đã đưa ra một số biện pháp nhằm làm tốt công tác quản lí và phát
triển đội ngũ TTCM trong các trường Tiểu học.
Hầu hết các tác giả nghiên cứu về biện pháp quản lí đội ngũ TTCM đã
chỉ ra được vai trò, vị trí, chức năng của đội ngũ này trong các nhà trường
Tiểu học và họ cũng đã khẳng định được việc quản lí, bồi dưỡng đội ngũ
TTCM là một trong những nhiệm vụ quan trọng của Hiệu trưởng.
Trong các nhà trường phổ thông, TTCM tham gia nhiều hoạt động của
người cán bộ quản lí. Gần đây xuất hiện một số tài liệu có liên quan đến việc
bồi dưỡng năng lực cho TTCM, song rất ít và mới chỉ đề cập một cách chung

Song các luận văn trên mới đề cập đến các vấn đề: biện pháp bồi dưỡng
cho TTCM; biện pháp nâng cao năng lực quản lí cho TTCM; biện pháp quản
lí hoạt động tổ chuyên môn mà chưa có luận văn nào đề cập đến vấn đề: biện
pháp quản lí bồi dưỡng TTCM trường Tiểu học theo tiếp cận năng lực. Do
vậy, việc nghiên cứu, đề xuất các biện pháp quản lí bồi dưỡng đội ngũ Tổ
trưởng chuyên môn theo tiếp cận năng lực của Hiệu trưởng các trường Tiểu
học quận Kiến An, thành phố Hải Phòng là cần thiết.
Trong khuôn khổ của luận văn này, chúng tôi muốn đi sâu hơn để xác
định cơ sở lí luận, khảo sát thực trạng và trên cơ sở đó đề xuất một số biện
pháp quản lí công tác bồi dưỡng TTCM theo tiếp cận năng lực cho các trường
Tiểu học trên địa bàn quận Kiến An, thành phố Hải Phòng.
1.2. Các khái niệm cơ bản của đề tài
1.2.1. Quản lí và quản lí nhà trường
Quản lí
Quản lí là một thuật ngữ được định nghĩa là: “Tổ chức và điều khiển các
hoạt động theo những yêu cầu nhất định.” [12, 72]


Theo C.Mác: “Quản lí là lao động điều khiển lao động”. Ông khẳng định:
“Bất cứ lao động hay lao động chung nào mà tiến hành trên một quy mô khá lớn,
đều yêu cầu phải có một sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân.... Một
nhạc sĩ độc tấu thì tự điều khiển lấy mình, nhưng một dàn nhạc thì phải có nhạc
trưởng.” [10, 46].
Như vậy C.Mác đã lột tả được bản chất của quản lí là một loại hình
hoạt động lao động để điều khiển hoạt động lao động khác và là một hoạt
động tất yếu vô cùng quan trọng của sự vận động và phát triển của xã hội loài
người và khi xã hội loài người phát triển thì sự chuyên môn hóa trong hoạt
động lao động ngày càng cao từ đó đòi hỏi hoạt động quản lí cũng phải phát
triển theo để phát triển kịp với quan hệ sản xuất mới. Trong xã hội hiện nay
hoạt động quản lí đã trở thành một hoạt động phổ biến, mọi nơi, mọi lúc, mọi