BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI

NGUYỄN ĐÌNH NGỮ

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐÁNH GIÁ
KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH TRƢỜNG THPT THỊ
XÃ MƢỜNG LAY, TỈNH ĐIỆN BIÊN THEO ĐỊNH HƢỚNG
PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC NGƢỜI HỌC

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Hà Nội – Năm 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI

NGUYỄN ĐÌNH NGỮ

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐÁNH GIÁ
KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH TRƢỜNG THPT THỊ
XÃ MƢỜNG LAY, TỈNH ĐIỆN BIÊN THEO ĐỊNH HƢỚNG
PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC NGƢỜI HỌC

Chuyên ngành: Quản lí giáo dục
(Chương trình đào tạo theo định hướng ứng dụng)
Mã số: 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC


rất mong được sự chỉ dẫn, đóng góp của quí thầy cô và các bạn đồng nghiệp
để luận văn hoàn thiện hơn.
Xin trân trọng cảm ơn!
Tác giả

Nguyễn Đình Ngữ


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 1
1. Lí do chọn đề tài ............................................................................................ 1
2. Mục đích nghiên cứu ..................................................................................... 2
3. Nhiệm vụ nghiên cứu .................................................................................... 3
4. Giới hạn phạm vi nghiên cứu ........................................................................ 3
5. Các phương pháp nghiên cứu........................................................................ 3
6. Cấu trúc của luận văn .................................................................................... 4
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐÁNH GIÁ
KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH THPT THEO ĐỊNH HƢỚNG
PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC NGƢỜI HỌC .................................................. 5
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề ................................................................. 5
1.2. Các khái niệm cơ bản............................................................................... 8
1.2.1. Quản lý, quản lý nhà trường.................................................................... 8
1.2.2. Đánh giá ................................................................................................ 11
1.2.3. Năng lực, định hướng phát triển năng lực người học ........................... 12
1.2.4. Đánh giá kết quả học tập ....................................................................... 13
1.2.5. Quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập ......................................... 13
1.3.1. Mục tiêu, nhiệm vụ của trường trung học phổ thông............................ 14
1.3.2. Đánh giá kết quả học tập ở trường trung học phổ thông ...................... 15
1.3.3. Yêu cầu của đánh giá kết quả học tập theo định hướng phát triển năng
lực người học................................................................................................... 21

hình thức, phương tiện đánh giá kết quả học tập ............................................. 34
2.3.2. Thực trạng về thực hiện các phương pháp ĐG KQHT của HS ............ 40
2.3.3. Thực trạng về thực hiện các hình thức ĐG KQHT của HS .................. 42


2.3.4. Thực trạng thực hiện quy trình đánh giá kết quả học tập ..................... 44
2.4. Thực trạng quản lý hoạt động đánh giá KQHT của học sinh trƣờng
THPT thị xã Mƣờng Lay, tỉnh Điện Biên ................................................... 51
2.4.1. Nhận thức về tầm quan trọng trong quản lý hoạt động ĐG KQHT của
học sinh ........................................................................................................... 51
2.4.2. Thực trạng quản lý việc xác định các mục tiêu, nội dung đánh giá.......... 52
2.4.3. Thực trạng quản lý thực hiện các phương pháp đánh giá ..................... 53
2.4.4. Thực trạng quản lý thực hiện các hình thức đánh giá ........................... 54
2.4.5. Thực trạng quản lý các điều kiện thực hiện đánh giá ........................... 55
2.5. Đánh giá thực trạng và nguyên nhân ................................................... 56
2.5.1. Ưu điểm ................................................................................................. 56
2.5.2. Hạn chế.................................................................................................. 57
2.5.3. Nguyên nhân của các bất cập trong quản lý hoạt động đánh giá KQHT
của học sinh ..................................................................................................... 57
Tiểu kết chƣơng 2 .......................................................................................... 58
Chƣơng 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG ĐÁNH GIÁ KẾT QU
HỌC TẬP CỦA HỌC SINH TRƢỜNG THPT THỊ XÃ MƢỜNG LAY,
TỈNH ĐIỆN BIÊN THEO ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC
NGƢỜI HỌC ................................................................................................. 59
3.1. Nguyên tắc đề xuất các biện pháp .......................................................... 59
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa.......................................................... 59
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ ........................................................ 59
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống và toàn diện ................................... 59
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn ....................................................... 59
3.1.5. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả ........................................................ 60

8
9
10
11
12
13
14
15
16
17

Viết đầy đủ
Ban Giám hiệu
Cán bộ quản lý
Công nghiệp hóa
Cơ sở vật chất
Đánh giá
Đánh giá kết quả học tập
Giáo dục và Đào tạo
Giáo viên
Hiện đại hóa
Học sinh
Kết quả học tập
Nhà xuất bản
Phương pháp
Pháp triển năng lực
Quản lý
Quản lý Giáo dục
Trung học phổ thông


Bảng 2.8: Thực trạng phương tiện hỗ trợ hoạt động ĐG KQHT của HS ....... 39
Bảng 2.9: Thực trạng về thực hiện các phương pháp ĐG KQHT của HS...... 41
Bảng 2.10: Mức độ thực hiện các hình thức ĐG KQHT của HS ................... 43
Bảng 2.11: Tổng hợp kết quả GV thực hiện các bước trong quy trình xây
dựng đề ............................................................................................................ 45
Bảng 2.12: Đánh giá về thái độ của HS và GV trong khi thi.......................... 47
Bảng 2.13: Đánh giá công tác tổ chức coi thi/kiểm tra ................................... 48
Bảng 2.14: Đánh giá về công tác chấm bài thi của giáo viên ......................... 49
Bảng 2.15: Thực trạng việc công bố kết quả ĐG và ra quyết định mới ......... 50
Bảng 2.16: Tổng hợp kết quả nhận thức về tầm quan trọng của CBQL, GV
trong hoạt động ĐG KQHT của HS ................................................................ 51
Bảng 2.17: Mức độ thực hiện việc xác định mục tiêu, nội dung đánh giá .... 52
Bảng 2.18: Mức độ thực hiện các phương pháp đánh giá ............................. 53
Bảng 2.19: Mức độ thực hiện các hình thức đánh giá ................................... 54
Bảng 2.20: Kết quả thực hiện các điều kiện đánh giá ..................................... 55
Bảng 3.1: Đánh giá của CBQL và GV về tính cấp thiết của các biện pháp
quản lý hoạt động ĐG KQHT của HS theo định hướng PTNL người học..... 82


Bảng 3.2: Đánh giá của cán bộ quản lý và giáo viên về tính khả thi của các
biện pháp quản lý hoạt động ĐG KQHT của HS theo định hướng PTNL
người học ......................................................................................................... 83
Bảng 3.3: Mối tương quan giữa tính cấp thiết và tính khả thi của các biện
pháp ................................................................................................................. 84


DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 2.1: Đánh giá của HS về mức độ phù hợp của các nội dung ĐG
KQHT .............................................................................................................. 38
Biểu đồ 2.2: Thực trạng phương tiện hỗ trợ hoạt động ĐG KQHT của HS ... 40

kinh tế xã hội trong kỷ nguyên hội nhập kinh tế thế giới.
Việc đổi mới ĐG KQHT của HS có vai trò quan trọng trong tiến trình
đổi mới nền giáo dục nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo đã được
khẳng định như một chiến lược, một chính sách quốc gia về giáo dục mà
Đảng và Nhà nước ta quan tâm và được đặt ra một cách cấp thiết ở trường


2

phổ thông. Nghị quyết số 29/NQ-TW (khóa 11) về đổi mới căn bản và toàn
diện giáo dục và đào tạo, với tinh thần cơ bản xuyên suốt là phải chuyển một
nền giáo dục từ tiếp cận truyền thụ kiến thức là chủ yếu sang tiếp cận phát
triển phẩm chất và năng lực người học (chuyển từ tiếp cận nội dung sang tiếp
cận năng lực). Khi thay đổi tiếp cận hướng tới mục tiêu tạo năng lực cho
người học thì dạy học, quản lý hoạt động dạy học trong đó có ĐG KQHT của
HS phải được thay đổi theo.
Hoạt động ĐG và quản lý hoạt động ĐG KQHT của HS là bộ phận
không thể tách rời của quá trình dạy học được hầu hết các nhà khoa học, các
nhà giáo dục và các nhà quản lý giáo dục quan tâm, là một lĩnh vực vô cùng
quan trọng liên quan chặt chẽ đến hoạt động quản lý giáo dục trong mỗi nhà
trường. Tuy vậy, việc thực hiện quản lý hoạt động ĐG theo hướng đổi mới
của các cán bộ quản lý giáo dục và các nhà quản lý ở các trường phổ thông
chưa đạt được kết quả như mong muốn.
Có thể khẳng định rằng một trong những nguyên nhân dẫn đến tình
trạng chất lượng giáo dục phổ thông chưa cao là ĐG KQHT chưa thực sự phát
huy hết vai trò quan trọng của mình và một trong những nguyên nhân của
những hạn chế trong ĐG là công tác quản lý chưa tốt.
Xuất phát từ những lý do trên, tác giả lựa chọn đề tài:“ Quản lý hoạt
động đánh giá kết quả học tập của học sinh trường THPT thị xã Mường
Lay, tỉnh Điện Biên theo định hướng phát triển năng lực người học”.

Phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp các tài liệu, tư liệu sách báo,
công trình khoa học. Nghiên cứu các văn kiện, chỉ thị, nghị quyết của Đảng,
các văn bản pháp quy của Nhà nước và của ngành giáo dục về quản lý giáo
dục, quản lý ĐGKQHT của HS theo định hướng PTNL và quản lý theo định
hướng đó.
5.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Quan sát, điều tra viết, phỏng vấn, tổng kết kinh nghiệm, nhằm thu thập


4

các thông tin thực tiễn từ CBQL, GV và HS trường THPT thị xã Mường Lay
về quản lý hoạt động ĐG KQHT của HS theo định hướng PTNL người học;
trên cơ sở đó phân tích và ĐG thực trạng vấn đề.
5.3. Phương pháp thống kê toán học
Để có được các số liệu khoa học, đề tài tiến hành sử dụng PP toán
thống kê nhằm xử lý các số liệu thu thập được trong quá trình điều tra, từ đó
phục vụ cho hoạt động phân tích, ĐG thực trạng và khảo nghiệm.
6. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận khuyến nghị, danh mục tài liệu tham
khảo, phụ lục, mục lục, nội dung luận văn gồm 3 chương:
Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động đánh giá kết quả học
tập của học sinh THPT.
Chƣơng 2: Thực trạng quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của
học sinh trường THPT thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên theo định hướng
phát triển năng lực người học.
Chƣơng 3: Biện pháp quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập của
học sinh trường THPT thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên theo hướng phát
triển năng lực người học.



6

ra sơ đồ thể hiện 3 yếu tố chính trong quá trình giáo dục là: Mục tiêu; trải
nghiệm hoạt động học tập và ĐG người học.
Các mục tiêu

Trải nghiệm
hoạt động
học tập

Đánh giá
Đánh
giáhọc
ngƣời
ngƣời
học

Theo Tyler, ĐG người học trong quá trình giáo dục là cần thiết vì nó
liên quan đến việc kiểm tra mức độ tối đa có thể đạt được các mục tiêu của
chương trình.
Trong ĐG, thực thi mô thức của Tyler yêu cầu trình bày rõ ràng mục tiêu,
kỹ thuật trình bày mục tiêu. Vì vậy đã ra đời phân loại mục tiêu giáo dục.
Năm 1956, Benjamin S.Bloom và các cộng sự của mình đã tiến hành
phân loại mục tiêu giáo dục trong lĩnh vực nhận thức, nó có tác dụng quan
trọng trong lý luận ĐG giáo dục và hoàn thiện việc học tập.
Cuốn sách: “Nguyên tắc phân loại mục tiêu giáo dục: lĩnh vực nhận thức”
của Bloom và các cộng sự viết gồm 2 phần. Phần 1 cuốn sách phân tích sâu sắc
nguyên tắc xây dựng mục tiêu giáo dục, phân tích các đặc tính và ý nghĩa của
lĩnh vực tri thức và đưa ra một số cách thức phân loại mục tiêu giáo dục. Phần 2

cứu sâu về lý luận dạy học, tác giả đã trình bày những vấn đề về vị trí, chức
năng và các quan điểm kiểm tra, ĐG tri thức của HS dưới góc độ lý luận dạy
học hiện đại.
Các tác giả: Nguyễn Đức Chính – Đo lường đánh giá trong giáo dục;
Trần Thị Tuyết Oanh – Đo lường và đánh giá kết quả học tập; Dương Thiệu
Tống – Trắc nghiệm và đo lường thành quả học tập;…
Bên cạnh những nhà nghiên cứu sâu về kiểm tra, ĐG KQHT của HS


8

còn có những hội nghị, hội thảo, các bài viết nhấn mạnh về kiểm tra, ĐG
KQHT của HS như: Kỷ yếu hội thảo khoa học về kiểm tra ĐG để phát huy
tính tích cực của HS bậc trung học của trường Đại học sư phạm T.P Hồ Chí
Minh/viện nghiên cứu giáo dục tháng 6/2006; Hội thảo cơ cấu hệ thống giáo
dục phổ thông tháng 4/2012; Mục tiêu và chuẩn giáo dục phổ thông tháng
4/2012; Bài viết xu hướng ĐG dựa trên năng lực HS trên tạp trí giáo dục và
thời đại online; Các luận án tiến sĩ, luận văn thạc sĩ đã nghiên cứu về vấn đề
này ở các địa bàn khác nhau.
Chưa có đề tài nào nghiên cứu về quản lý ĐG KQHT của HS trường
THPT ở thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên theo định hướng PTNL. Vì vậy đề
tài tôi chọn nghiên cứu vừa cần thiết, vừa có tính mới trên địa bàn nhằm tìm
ra các biện pháp quản lý ĐG KQHT của HS để góp phần nâng cao chất lượng,
hiệu quả giáo dục tại trường THPT thị xã Mường Lay, tỉnh Điện Biên.
1.2. Các khái niệm cơ bản
1.2.1. Quản lý, quản lý nhà trường
1.2.1.1.Quản lý
Khái niệm “Quản lý” được sử dụng một cách rộng rãi trong các lĩnh
vực khoa học xã hội. Có nhiều định nghĩa khác nhau, các tác giả trong lĩnh
vực khoa học quản lý và khoa học giáo dục đã đưa ra các định nghĩa về

- Đối tượng quản lý: Là những đối tượng chịu tác động và thay đổi
dưới những tác động hướng đích có chủ định của chủ thể quản lý. Đối tượng
quản lý là con người trong tổ chức và các yếu tố được sử dụng là nguồn lực
của tổ chức “Thông qua việc khai thác, tổ chức và thực hiện”. Đối tượng quản
lý bao giờ cũng tồn tại trong một khách thể quản lý xác định.
- Khách thể quản lý: Là cơ sở khách quan của đối tượng quản lý. Trong
quan hệ với chủ thể quản lý, đối tượng quản lý luôn là cái khách quan, thuộc
hiện thực bên ngoài chủ thể quản lý.
- Cơ chế quản lý: Là phương thức vận động hợp quy luật của hệ thống


10

quản lý, mà trước hết là sự tác động lẫn nhau một cách hợp quy luật trong quá
trình quản lý. Cơ chế quản lý có vai trò quan trọng trong việc thiết lập phương
thức hoạt động hợp với quy luật khách quan cho hoạt động quản lý. Cơ chế
quản lý có tác động trực tiếp đến việc xác lập và vận hành mối quan hệ giữa
chủ thể quản lý và đối tượng quản lý, đến việc định hướng tổ chức thực hiện
và điều chỉnh các hoạt động trong tổ chức.
- Mục tiêu cuối cùng của quản lý là chất lượng, sản phẩm vì lợi ích
phục vụ con người.
Như vậy, có thể hiểu: Quản lý là một hoạt động nhằm thực hiện những
tác động hướng đích của chủ thể quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả những tiềm
năng, các cơ hội của tổ chức đặt ra trong một môi trường luôn luôn thay đổi,
nên người quản lý phải là người am hiểu nghiên cứu khoa học, là người có nghệ
thuật giải quyết các mối quan hệ vô cùng phức tạp trong hệ thống.
1.2.1.2. Quản lý nhà trường
Quản lý nhà trường là các tác động hợp quy luật của chủ thể quản lý
nhà trường đến khách thể quản lý, bằng việc phát huy tác dụng của các
phương tiện để thực hiện mục đích quản lý (chế định Giáo dục và Đào tạo, bộ

tiêu đã và đang đạt được ở mức độ nào”[8].
Theo tác giả Đặng Bá Lãm: “ ĐG là một quá trình có hệ thống bao gồm
việc thu thập, phân tích, giải thích thông tin nhằm xác định mức độ người học
đạt được các mục tiêu dạy học” [23].
Đánh giá trong giáo dục là quá trình thu thập và lý giải kịp thời, có hệ
thống những thông tin về hiện trạng, khả năng hay nguyên nhân của chất
lượng và hiệu quả giáo dục căn cứ vào mục tiêu giáo dục làm cơ sở cho
những chủ trương, biện pháp và hành động giáo dục tiếp theo [33, tr.6].
Dù với nhiều cách tiếp cận khác nhau, nhưng nhìn chung, các định
nghĩa đều có chung quan điểm là: ĐG là hoạt động của chủ thể quản lý nhằm
xác định mức độ đạt được của đối tượng quản lý so với mục tiêu đề ra để kịp


12

thời điều chỉnh các hoạt động nhằm đạt được mục tiêu mong muốn.
1.2.3. Năng lực, định hướng phát triển năng lực người học
1.2.3.1. Năng lực
Khái niệm năng lực được đề cập khá nhiều trên các sách báo giáo dục
trong và ngoài nước.
Theo Từ điển tiếng Việt do Hoàng Phê (chủ biên) có giải thích “Năng
lực là khả năng, điều kiện chủ quan hoặc tự nhiên sẵn có để thực hiện một
hoạt động nào đó. Phẩm chất tâm lí và sinh lí tạo cho con người khả năng
hoàn thành một loại hoạt động nào đó với chất lượng cao” [35].
Tác giả Nguyễn Trọng Khanh (2011) đã nghiên cứu PTNL và tư duy
kỹ thuật, cho rằng năng lực cũng được hiểu là một thuộc tính nhân cách
phức hợp, bao gồm kỹ năng, kỹ xảo cần thiết, được định hình trên cơ sở kiến
thức, được gắn bó đa dạng với động cơ và thói quen tương ứng, làm cho con
người có thể đáp ứng được những yêu cầu đặt ra trong công việc [20].
Theo Bernd Meier và Nguyễn Cường (2012): “Năng lực là khả năng

điểm, có thể sử dụng để đưa ra các quyết định về chương trình. Nó được sử
dụng trên lớp học và cho các cuộc ĐG ngoài. Sử dụng ĐG trên lớp học khi
thu thập được các căn cứ để xác định cho HS lên lớp, thi cuối kỳ.
Như vậy, ĐG KQHT là một hoạt động vô cùng quan trọng, không
đơn thuần chỉ là sự ghi nhận kết quả dạy học, mà dựa trên kết quả ĐG để
đề xuất những biện pháp dạy học, quản lý để làm thay đổi thực trạng theo
xu thế ngày càng tốt hơn, góp phần nâng cao hiệu quả đào tạo.
1.2.5. Quản lý hoạt động đánh giá kết quả học tập
Quản lý ĐG KQHT là hoạt động của chủ thể quản lý tác động vào quá
trình ĐGKQHT làm cho hoạt động ĐG được chính xác, khách quan, trung
thực, phản ánh đúng thực trạng chất lượng dạy học, để từ đó tìm ra nguyên
nhân và biện pháp cải thiện thực trạng, nâng cao chất lượng dạy học cũng như
chất lượng giáo dục tổng thể.