BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI
-------------------

PHÙNG THỊ HOA

NGHIÊN CỨU ĐẶC ĐIỂM HÌNH THÁI ĐƢỜNG SỐNG
LƢNG CƠ THỂ NỮ SINH VIÊN ỨNG DỤNG TRONG
THIẾT KẾ ĐƢỜNG GIỮA THÂN SAU ÁO VEST NỮ

LUẬN VĂN THẠC SĨ KỸ THUẬT
CÔNG NGHỆ VẬT LIỆU DỆT MAY

NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC
PGS. TS. LÃ THỊ NGỌC ANH

HÀ NỘI-2016


Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội
Khoa Dệt may và Thời trang

Luận văn cao học

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan toàn bộ kết quả nghiên cứu đƣợc trình bày trong luận văn là
do tôi nghiên cứu, do tôi tự trình bày, không sao chép từ các luận văn khác. Tôi xin
chịu trách nhiệm hoàn toàn về những nội dung, hình ảnh cũng nhƣ các kết quả nghiên
cứu trong luận văn.
Hà Nội, ngày 02 tháng 4 năm 2016
Ngƣời thực hiện

Hà Nội, ngày 02 tháng 4 năm 2016
Ngƣời thực hiện

Phùng Thị Hoa

GVHD: PGS.TS Lã Thị Ngọc Anh

ii

Học viên: Phùng Thị Hoa


Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội
Khoa Dệt may và Thời trang

Luận văn cao học

MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN .........................................................................................................i
LỜI CẢM ƠN ............................................................................................................. ii
MỤC LỤC ................................................................................................................. iii
DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU ................................................................................ v
DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH .................................................................................vi
MỞ ĐẦU ..................................................................................................................... 1
CHƢƠNG I: NGHIÊN CỨU TỔNG QUAN .............................................................. 4
1.1. Nghiên cứu đặc điểm nhân trắc phần lƣng cơ thể nữ ............................... 4
1.1.1. Đặc điểm nhân trắc phần lƣng cơ thể nữ ................................................. 4
1.1.2. Đặc điểm hình dạng của phần lƣng cơ thể nữ ........................................ 11
1.1.3. Các yếu tố ảnh hƣởng đến vóc dáng cơ thể nữ [18] ................................. 13
1.2. Các dạng công thức thiết kế trang phục ..................................................14

Luận văn cao học

2.2.2. Đối tƣợng nghiên cứu ............................................................................ 28
2.3. Phƣơng pháp nghiên cứu ........................................................................31
2.3.1. Phƣơng pháp nghiên cứu đặc điểm hình thái và phân loại hình dạng
đƣờng sống lƣng cơ thể nữ sinh viên ............................................................... 31
2.3.1.1. Nghiên cứu đặc điểm hình thái đƣờng sống lƣng cơ thể nữ sinh viên 31
2.3.2. Phƣơng pháp thiết kế đƣờng sống lƣng áo vest nữ ................................ 57
CHƢƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN ..................................... 61
3.1. Kết quả thống kê kích thƣớc phần lƣng ..................................................61
3.2. Kết quả nghiên cứu phân loại hình dạng sống lƣng .................................62
3.2.1.Kích thƣớc độ lõm .................................................................................. 62
3.2.2. Kích thƣớc chiều dài .............................................................................. 62
3.2.3. Đặc điểm kích thƣớc của các góc .......................................................... 63
3.2.4. Mối liên hệ giữa độ lõm và chiều cao cơ thể ......................................... 63
3.3. Kết quả thiết kế đƣờng giữa thân sau áo vest nữ .....................................71
* Chọn ngƣời mẫu .........................................................................................71
* May mẫu thử nghiệm ..................................................................................73
3.4. Đánh giá sự phù hợp của công thức thiêt kế ............................................73
KẾT LUẬN CHUNG ................................................................................................ 80
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ................................................................... 82
PHỤ LỤC 1 ............................................................................................................... 84

GVHD: PGS.TS Lã Thị Ngọc Anh

iv

Học viên: Phùng Thị Hoa



Bảng 3.14. Bảng số đo may mẫu các nhóm ..........................................................71
Bảng 3.15.Lƣợng điều chỉnh thiết kế đƣờng sống lƣng áo vest nữ của các nhóm72

GVHD: PGS.TS Lã Thị Ngọc Anh

v

Học viên: Phùng Thị Hoa


Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội
Khoa Dệt may và Thời trang

Luận văn cao học

DANH MỤC CÁC HÌNH ẢNH
Hình 1.1: Xƣơng vai, ngực .....................................................................................4
Hình 1.2. Cơ chi trên...............................................................................................4
Hình 1.3: Xƣơng cột sống .......................................................................................5
Hình 1.4: Cột sống cơ thể .......................................................................................6
Hình 1.5: Lớp nông của các cơ ở lƣng ...................................................................7
Hình 1.6: Các cơ lƣng (Lớp nông) ..........................................................................8
Hình 1.7: Các cơ cạnh sống ....................................................................................8
Hình 1.8: Các cơ cạnh sống (Lớp sâu) ...................................................................9
Hình 1.9: Khung chậu ...........................................................................................10
Hình 1.10: Các cơ vùng mông ..............................................................................11
Hình 1.11: Các kiểu lƣng ......................................................................................11
Hình 1.12: Hình dáng các kiểu lƣng .....................................................................12
Hình 1.13: Các dạng tƣ thế của cơ thể ngƣời .......................................................13
Hình 1.14: Sự dịch chuyển trọng tâm cơ thể ở ngƣời tăng cân, béo phì ..............14

Hình 2.7a: Giao diện Excel khi nhập xong số liệu ...............................................53
Hình 2.7b: Giao diện Excel khi chọn lệnh Scatter................................................53
Hình 2.7c: Giao diện Excel khi chọn lệnh Select Data ........................................54
Hình 2.7d: Giao diện Excel khi nhập dữ liệu trục X, Y .......................................54
Hình 2.7e: Giao diện Excel khi vẽ xong đồ thị.....................................................55
Hình 2.7f: Hình ảnh hiển thị hàm số khi định dạng đƣờng cong sống lƣng .......55
Hình 3.1: Dạng đƣờng cong sống lƣng của nhóm 1 ............................................65
Hình 3.2: Dạng đƣờng cong sống lƣng của nhóm 2 ............................................66
Hình 3.3: Dạng đƣờng cong sống lƣng của nhóm 3 ............................................68
Hình 3.4: Dạng đƣờng cong sống lƣng trung bình của các nhóm .......................70
Hình 3.5: Hình thiết kế mẫu .................................................................................73
Hình 3.6: Hình ảnh thể hiện kết quả may mẫu nhóm 1 ........................................74
Hình 3.7: Hình ảnh thể hiện kết quả may mẫu nhóm 2 ........................................74
Hình 3.8: Hình ảnh thể hiện kết quả may mẫu nhóm 3 ........................................75
Hình 3.9: Dạng đƣờng cong sống lƣng và kết quả may mẫu nhóm 1 .................76
Hình 3.10: Dạng đƣờng cong sống lƣng và kết quả may mẫu nhóm 2 ................77
Hình 3.11: Dạng đƣờng cong sống lƣng và kết quả may mẫu nhóm 3 ...............77

GVHD: PGS.TS Lã Thị Ngọc Anh

vii

Học viên: Phùng Thị Hoa


Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội
Khoa Dệt may và Thời trang

Luận văn cao học


1

Học viên: Phùng Thị Hoa


Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội
Khoa Dệt may và Thời trang

Luận văn cao học

Qua quá trình làm việc thực tế nhƣ thiết kế may đo và sản xuất nhỏ lẻ, nhận
thấy việc nghiên cứu phát triển phƣơng pháp thiết kế đƣờng sống lƣng phù hợp với
cơ thể ngƣời mặc trong sản phẩm áo vest nữ là vô cùng quan trọng và cần thiết.
Chính vì vậy tôi đã lựa chọn và nghiên cứu đề tài: “Nghiên cứu đặc điểm hình
thái đường sống lưng cơ thể nữ sinh viên ứng dụng trong thiết kế đường giữa
thân sau áo vest nữ ”. Với mong muốn kết quả nghiên cứu có thể đƣợc ứng dụng
trong sản xuất may công nghiêp, nhằm phát triển ngày càng phong phú các sản
phẩm may mặc.
2. Mục đích, đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
2.1. Mục đích nghiên cứu
Mục tiêu của luận văn: Nghiên cứu đặc điểm hình thái phần lƣng cơ thể nữ
sinh viên làm cơ sở để thiết kế đƣờng giữa thân sau sản phẩm áo vest nữ.
2.2. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu là nữ sinh viên lứa tuổi (19† 21) của
Trƣờng Cao đẳng Công nghiệp Nam Định
3. Tóm tắt cô đọng các luận điểm cơ bản và đóng góp mới của tác giả
3.1. Các luận điểm cơ bản của đề tài
Với mục tiêu của đề tài, luận văn tiến hành các nội dụng nhƣ sau:
1- Nghiên cứu đặc điểm hình thái phần lƣng cơ thể nữ.
2- Phân loại hình dạng lƣng của cơ thể nữ.

văn sử dụng phƣơng pháp điều tra cắt ngang.
- Phƣơng pháp nghiên cứu phân loại hình dáng đƣờng sống lƣng cơ thể: luận văn
sử dụng phƣơng pháp gần đúng bằng phần mềm Excel để xác định biên dạng và
phƣơng trình đƣờng cong sống lƣng
- Phƣơng pháp may mẫu thử nghiệm và đánh giá sự phù hợp của công thức thiết kế.

GVHD: PGS.TS Lã Thị Ngọc Anh

3

Học viên: Phùng Thị Hoa


Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội
Khoa Dệt may và Thời trang

Luận văn cao học

CHƢƠNG I: NGHIÊN CỨU TỔNG QUAN
1.1. Nghiên cứu đặc điểm nhân trắc phần lƣng cơ thể nữ
1.1.1. Đặc điểm nhân trắc phần lƣng cơ thể nữ
1.1.1.1.Cấu tạo phần vai
Cấu trúc phần vai đi từ trong ra ngoài gồm có: xƣơng, cơ, mỡ dƣới da và da.
Ngoài ra còn có dây thần kinh, dây chằng, các lớp mạc, mạch máu, tuyến giáp, thực
quản, khí quản, hầu, …
 Xƣơng vai[24]
Trên đầu lồng ngực, mỗi bên có nửa vành đai gồm hai xƣơng: phía trƣớc là
xƣơng đòn hay còn gọi là xƣơng quai xanh, phía sau là xƣơng bả vai. Chúng hình
thành một vành đai gắn bó với nhau ở phần trên lồng ngực.
Xƣơng bả vai có dạng hình tam giác nằm ở

Luận văn cao học

1.1.1.2. Cấu tạo phần lƣng
Phần lƣng của cơ thể đƣợc cấu tạo từ khung xƣơng và các cơ trên lƣng
 Xƣơng cột sống[2][23]
Xƣơng sống đƣợc coi nhƣ trụ cột của cơ thể, nằm chính giữa thành sau thân
ngƣời, chạy dài từ mặt dƣới xƣơng chẩm đến hết xƣơng cụt. Xƣơng sống có dạng
hình trụ dài gồm từ 33 - 35 đốt sống xếp chồng lên nhau. Các đốt sống có các mấu
xƣơng và một lỗ trống ở giữa, xếp chồng lên nhau làm thành một ống xƣơng dài.
Chỗ tiếp giáp các đốt xƣơng có các đĩa sụn giúp cho việc chuyển động của cột sống
đƣợc dễ dàng. Xƣơng sống đƣợc chia thành 5 đoạn: phần cố, phần ngực, thắt lƣng,
xƣơng cùng và xƣơng cụt. (Hình 1.3)

1
1. Đoạn cổ
2. Đoạn ngực
2
3. Đoạn thắt lƣng
4. Đoạn xƣơng cùng
3

5. Đoạn xƣơng cụt

4
5
Hình 1.3: Xƣơng cột sống
 Xƣơng sống cổ: Đƣợc cấu tạo từ 7 đốt sống có thân nhỏ nhờ đó mà cổ
chuyển động đƣợc dễ dàng. Đốt sống thứ 7 to nhất và đóng vai trò làm ranh
giới giữa cổ và lƣng, nó là điểm xuất phát của các số đo chiều dài trên cơ thể.
 Xƣơng sống đoạn ngực: Đƣợc cấu tạo từ 12 đốt sống gắn với 12 cặp

thể. Ngoài ra độ uốn cong của cột sống còn có giá trị bảo vệ sự suy yếu do chấn
động của lƣng trong thời gian lƣng xoay chuyển ở các tƣ thế khác nhau.

1. Nhìn từ trƣớc
2. Nhìn từ sau
3. Nhìn từ phía bên
4. Xƣơng cùng
5. Xƣơng cụt

Hình 1.4: Cột sống cơ thể
 Các cơ lƣng[19]
Gồm các cơ ở thành sau ngực và thắt lƣng, xếp thành hai lớp:

GVHD: PGS.TS Lã Thị Ngọc Anh

6

Học viên: Phùng Thị Hoa


Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội
Khoa Dệt may và Thời trang

Luận văn cao học

*Lớp nông: Gồm ba lớp, mỗi lớp hai cơ.
 Lớp thứ nhất: cơ thang và cơ lƣng rộng.
1. Cơ thang
2. Cơ tròn lớn
3. Cơ lƣng rộng

Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội
Khoa Dệt may và Thời trang

Luận văn cao học

1. Cơ nâng vai
2. Cơ trám bé
3. Cơ trám lớn
4. Cơ răng sau dƣới
5. Cơ răng sau trên

Hình 1.6: Các cơ lƣng (Lớp nông)
- Cơ răng sau trên : Mỏm gai và dây chằng gian gai từ C6 đến T2; bám vào bờ
trên và mặt ngoài 4 xƣơng sƣờn đầu tiên. Chức năng của cơ răng sau trên là nâng
các xƣơng sƣờn lên, là cơ hít vào
- Cơ răng sau dƣới : Mỏm gai và dây chằng gian gai của các đốt sống từ T11 đến
L3 bám đến bờ dƣới bốn xƣơng sƣờn cuối. Chức năng của cơ răng sau dƣới là hạ
các xƣơng sƣờn.
*Lớp sâu của nhóm cơ lƣng là các cơ cạnh sống, gồm nhiều cơ đứng cạnh nhau
tạo nên một khối cơ chung, nhƣng cũng đƣợc sắp xếp thành ba lớp từ nông đến sâu.
 Lớp thứ nhất: là cơ dựng sống, gồm các cơ chậu sƣờn, cơ dài và cơ gai.
Chúng chạy từ xƣơng chẩm nên còn đƣợc gọi theo từng đoạn: chậu sƣờn thắt lƣng,
chậu sƣờn ngực, chậu sƣờn cổ, dài ngực, dài cổ và dài đầu. Chức năng của các cơ
này là nghiêng hoặc duỗi cột sống.
1. Cơ gối đầu
2. Cơ bán gai đầu
3. Cơ bán gai cổ
4. Cơ gối cổ
5. Cơ gai ngực
6. Cơ dài đầu

1. Cơ thẳng đầu sau bé
2. Cơ thẳng đầu sau lớn
3. Cơ gian ngang
4. Cơ xoay
5. Cơ gian gai
6. Cơ chéo đầu trên
7. Cơ chéo đầu dƣới
8. Cơ bán gai
9. Cơ nâng sƣờn
10. Cơ nhiều chân
Hình 1.8: Các cơ cạnh sống (Lớp sâu)
1.1.1.3. Cấu tạo phần mông[20]
Phần mông của cơ thể đƣợc cấu tạo từ khung xƣơng và phần cơ xung quanh
vị trí mông cơ thể.
 Xƣơng chậu hông

GVHD: PGS.TS Lã Thị Ngọc Anh

9

Học viên: Phùng Thị Hoa


Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội
Khoa Dệt may và Thời trang

Luận văn cao học

Chậu hông đ ƣ ợc c ấ u t ạ o b ở i 2 xƣơng cánh chậu ở hai bên, hợp với
tấm xƣơng cùng cụt ở sau. Các xƣơng của khung chậu khớp lại với nhau bởi các


Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội
Khoa Dệt may và Thời trang

Luận văn cao học

1. Cơ mông lớn
2. Cơ hình lê
3. Cơ mông nhỡ
4. Cơ mông bé
5. Cơ bịt trong và 2 cơ sinh đôi
6. Cơ mông lớn
Hình 1.10: Các cơ vùng mông
7. Cơ vuông đùi
1.1.2. Đặc điểm hình dạng của phần lƣng cơ thể nữ
8. Cơ bịt ngoài
Hình dạng của lƣng phụ thuộc vào mức độ phát triển của các lớp cơ trên
lƣng. Với những ngƣời có lƣng phẳng các bắp thịt ở lƣng nổi cuộn. Với ngƣời lƣng
gù các bắp thịt phát triển kém. Hình dạng của lƣng có ảnh hƣởng trực tiếp đến dáng
ngƣời và thiết kế quần áo, đặc biệt đối với quần áo mặc sát.
 Theo nghiên cứu của HELEN JOSEPH - ARMTRONG

[15]

hình dáng lƣng của

phụ nữ đƣợc phân ra làm các dạng sau:

1. Lƣng lý tƣởng
2. Lƣng bằng phẳng

phía trƣớc, đƣờng viền trƣớc ngực thì chếch ra phía trƣớc; đƣờng viền phía sau có 4
độ cong sinh lý bình thƣờng; gáy hõm ra sau, lƣng lồi ra sau, thắt lƣng lõm ra sau
và mông lồi ra sau. (hình 1.13a)
- Ngƣời gù: là ngƣời có dáng cột sống cong gù về phía trƣớc. Điểm đầu ngực di
chuyển xuống dƣới, kích thƣớc đƣờng viền cơ thể phía sau dài hơn phía trƣớc.(hình
1.13b)

GVHD: PGS.TS Lã Thị Ngọc Anh

12

Học viên: Phùng Thị Hoa


Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội
Khoa Dệt may và Thời trang

a

Luận văn cao học

b

c

Hình 1.13: Các dạng tƣ thế của cơ thể ngƣời
1.1.3. Các yếu tố ảnh hƣởng đến vóc dáng cơ thể nữ [18]
Đặc điểm vóc dáng của cơ thể nữ phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố khác nhau
nhƣ: theo lứa tuổi, điều kiện làm việc, thói quen ăn uống và chế độ tập luyện...
Theo thời gian cùng những tác động của cuộc sống nhƣ mang thai, tuổi tác,

phụ nữ ngồi nhiều sẽ khiến cho vùng mông, đùi và bụng dễ phát phì, ảnh hƣởng tiêu
cực đến vóc dáng.
Thói quen ăn uống là một trong những yếu tố ảnh hƣởng trực tiếp đến vóc
dáng cơ thể. Thông thƣờng thừa cân và béo phì là do lƣợng calo ăn vào vƣợt quá
lƣợng calo tiêu thụ. Một nguyên nhân quan trọng nữa là do yếu tố di truyền (gen).
Yếu tố về tâm sinh lý cũng là một trong những nguyên nhân có thể gây béo phì.
Chế độ tập luyện thể dục thể thao thƣờng xuyên là yếu tố quan trọng ảnh
hƣởng tới vóc dáng cơ thể. Kết hợp với chế độ làm việc, ăn uống hợp lý sẽ tránh dƣ
thừa trọng lƣợng cơ thể. Từ đó sẽ có đƣợc các chỉ số vòng ngực, vòng eo, vòng
mông ổn định. Hơn nữa đây cũng chính là biện pháp rất quan trọng để giảm nguy
cơ gây tăng huyết áp, giảm đƣợc các bệnh về cột sống.
1.2. Các dạng công thức thiết kế trang phục
Trong thiết kế các tác giả thƣờng sử dụng các số đo trên cơ thể để xây dựng
hình vẽ các chi tiết và sử dụng các dạng công thức để tính toán nhƣ sau:

GVHD: PGS.TS Lã Thị Ngọc Anh

14

Học viên: Phùng Thị Hoa


Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội
Khoa Dệt may và Thời trang

Luận văn cao học

1.2.1. Dạng công thức 1[2]
Kích thƣớc của các chi tiết đƣợc xác định trên cơ sở của số đo tƣơng ứng
trên cơ thể

GVHD: PGS.TS Lã Thị Ngọc Anh

15

Học viên: Phùng Thị Hoa


Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội
Khoa Dệt may và Thời trang

Luận văn cao học

1.2.3. Dạng công thức 3 [2]
Kích thƣớc của các chi tiết cần tìm đƣợc xác định từ một kích thƣớc của chi
tiết đó hoặc từ kích thƣớc của chi tiết khác đã biết trƣớc.
K = aK‟ + b

(1.3)

Trong đó:
K: kích thƣớc của chi tiết mẫu cần tìm
K‟: kích thƣớc của chi tiết mẫu đã đƣợc tìm trƣớc đó
a,b: hệ số dự định liên hệ giữa kích thƣớc phải tìm với kích thƣớc đã tìm đƣợc trƣớc đó
So sánh giữa 3 dạng công thức trên, thì mức độ chính xác của công thức
(1.3) không đảm bảo bằng công thức (1.1) và (1.2). Kết quả của công thức (1.3) phụ
thuộc vào kích thƣớc cần phải tìm (chƣa xác định đƣợc) của chi tiết và một mặt phụ
thuộc vào kết quả các kích thƣớc đã tìm trƣớc đó. Nếu kết quả K trƣớc đó xác định
thiếu chính xác thì kết quả K ở công thức (1.3) cũng sẽ không chính xác.
Đối với công thức (1.1), kết quả của chi tiết đƣợc xác định dựa vào số đo trực
tiếp tƣơng ứng với vị trí trên cơ thể, vì vậy độ chính xác của chi tiết đạt đƣợc là cao

D71

D21

E2
E6

Hình 1.15: Hình vẽ thiết kế áo vest nữ theo công thức khối SEV
Trên mỗi thân trƣớc và thân sau có 1 chiết ly. Đây là phƣơng pháp thiết kế
sử dụng nhiều các số đo kích thƣớc trên cơ thể. Quá trình thiết kế này đƣợc bắt đầu
từ việc dựng khung kết cấu. Việc xây dựng khung đƣợc xác định từ trái sang phải,
từ đƣờng giữa thân sau đến đƣờng giữa thân trƣớc. Từng đƣờng của khung đƣợc
xác định bằng các số đo tƣơng ứng với từng vị trí trên cơ thể. Kích thƣớc rộng thân
sau và rộng thân trƣớc của áo đƣợc xác định trên cơ sở tỉ lệ với kích thƣớc rộng
1/2áo. Các kích thƣớc của đƣờng giữa thân sau đƣợc xác định dựa trên sự chênh
lệch giữa số đo vòng mông bụng và vòng bụng có cộng thêm một giá trị lƣợng dƣ
nhất định.

GVHD: PGS.TS Lã Thị Ngọc Anh

17

Học viên: Phùng Thị Hoa

Trích đoạn Nghiên cứu đặc điểm hình thái đƣờng sống lƣng cơ thể nữ sinh viên

---