MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài
Mỗi dân tộc đều có bản sắc văn hóa riêng, bản sắc văn hóa dân tộc Việt
nam được hình thành, phát triển gắn liền với lịch sử dựng nước, giữ nước và
quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội. Bản sắc văn hóa đó thể hiện ở nhiều
mặt, nhiều lĩnh vực, được bao thế hệ vun đắp, hun đúc, tạo nên sức sống giúp
cho dân tộc ta vượt qua mọi khó khăn, thử thách để tồn tại, không ngừng lớn
mạnh và phát triển bền vững. Đó là niềm tự hào của mọi người dân Việt
Nam, là nguồn sức mạnh to lớn bảo đảm cho dân tộc Việt Nam trường tồn,
phát triển trong mọi thời đại lịch sử. Giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc
có vai trò đặc biệt quan trọng, là nền tảng, động lực căn bản của quá trình
phát triển và là một trong những nhân tố cơ bản để nuôi dưỡng đào luyện con
người trưởng thành về mọi mặt. Tuy nhiên trong thời điểm hiện nay cùng với
quá trình đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, toàn cầu hóa,
quan hệ quốc tế có sự điều chỉnh sâu sắc, hội nhập giữa các quốc gia, dân tộc
ngày càng sâu rộng; bên cạnh những tác động tích cực cho sự phát triển đất
nước, Việt Nam cũng đang phải đối diện với không ít những những khó khăn,
thách thức trong công tác giữ gìn giá trị văn hóa dân tộc nói chung, giá trị văn
hóa xứ Đoài nói riêng.
Để góp phần phát huy giá trị văn hóa dân tộc trong sự nghiệp đổi mới
đất nước hiện nay, Hội nghị lần thứ chín Ban Chấp hành Trung
ương khoá XI nêu rõ quan điểm xây dựng và phát triển văn hóa đó là văn
hóa phải được đặt ngang hàng với kinh tế, chính trị, xã hội. Xây dựng nền
văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, thống nhất trong đa
dạng của cộng đồng các dân tộc Việt Nam, với các đặc trưng dân tộc, nhân
văn, dân chủ và khoa học. Trong xây dựng văn hóa, trọng tâm là chăm lo
xây dựng con người có nhân cách, lối sống tốt đẹp, với các đặc tính cơ bản
yêu nước, nhân ái, nghĩa tình, trung thực, đoàn kết, cần cù, sáng tạo. Phát
triển hài hòa giữa kinh tế và văn hóa; cần chú ý đầy đủ đến yếu tố văn hóa
và con người trong phát triển kinh tế.

Đoài ở thị xã Sơn Tây, Thành phố Hà Nội hiện nay” là vấn đề có ý nghĩa lý
luận và thực tiễn thiết thực.

2


2. Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài
* Nhóm các công trình khoa học tiêu biểu nghiên cứu về hệ thống
chính trị và vai trò của hệ thống chính trị cơ sở
Võ Khánh Vinh (chủ nhiệm) (2015), Hệ thống chính trị ở cơ sở phục
vụ phát triển bền vững Tây Nguyên, Đề tài khoa học cấp nhà nước
TN3/X03, Bộ Khoa học và Công nghệ, Hà Nội; Nguyễn Quốc Phẩm (chủ
biên) (2002), Hệ thống chính trị cấp cơ sở và dân chủ hóa đời sống xã hội
nông dân miền núi vùng dân tộc thiểu số, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội;
Trần Đình Hoan (chủ biên) (2010), Quan điểm và nguyên tắc đổi mới hệ
thống chính trị ở Việt Nam giai đoạn 2005 - 2020, Nxb Chính trị quốc gia,
Hà Nội. Các tác giả đã tập trung làm rõ đặc điểm, xu hướng, giải pháp góp
phần xây dựng và phát huy vai trò của hệ thống chính trị cơ sở hiện nay.
Đặc biệt trong cuốn sách của tác giả Trần Đình Hoan: Trên cơ sở lý luận
khoa học của chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, kết hợp với
tổng kết thực tiễn đổi mới ở Việt Nam trong hơn hai mươi năm đổi mới; các
tác giả đã tập trung phân tích, làm rõ tính tất yếu khách quan của việc đổi
mới hệ thống chính trị ở nước ta hiện nay, nêu ra các mục tiêu, quan điểm
và nguyên tắc đổi mới hệ thống chính trị; đề xuất phương hướng và các giải
pháp đổi mới hệ thống chính trị ở Việt Nam giai đoạn 2005-2020.
Nguyễn Thị Dung (2010), Nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ
thống chính trị cơ sở ở thị xã Sơn Tây trong giai đoạn hiện nay, Luận văn
thạc sĩ Triết học, Đại học Quốc gia, Hà Nội. Đề tài đã tập trung nghiên
cứu đặc điểm của HTCTCS, những nhân tố tác động đến HTCTCS, thực
trạng hoạt động của HTCTCS và đề ra một số giải pháp nâng cao hiệu

xây dựng, phát triển nền văn hóa dân tộc hiện nay.
Phan Thị Thu Hương (2012), Bảo tồn, tôn tạo các di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia trên địa bàn thị xã Sơn Tây, Luận văn cao cấp lý luận
chính trị, Học viện Chính trị Khu vực I, Hà Nội. Đề tài đã khẳng định sự
cần thiết phải bảo tồn, tôn tạo các di tích lịch sử - văn hóa cấp Quốc gia nói
chung, trên địa bàn thị xã Sơn Tây nói riêng, tác giả đã đưa ra được những
giải pháp nhằm thực hiện tốt công tác quản lý và phát huy giá trị các di
tích. Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu mới chỉ tập trung luận giải về lý
luận, chưa đi sâu phân tích làm rõ nguyên nhân, thực trạng và vai trò

4


của HTCTCS đối với việc giữ gìn giá trị văn hóa. Hoàng Thị Hương
(2012), Mối quan hệ giữa phát triển kinh tế với giữ gìn và phát huy bản
sắc văn hóa các dân tộc thiểu số ở miền núi phía Bắc nước ta hiện nay,
Luận án Tiến sĩ Triết học, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Hà
Nội. Tác giả đã đi sâu làm rõ thực trạng giải quyết mối quan hệ giữa phát
triển kinh tế với giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc thiểu số ở
miền núi phía Bắc; đưa ra một số phương hướng cơ bản nhằm nâng cao hiệu
quả giải quyết mối quan hệ giữa phát triển kinh tế với giữ gìn, phát huy bản
sắc văn hóa các dân tộc thiểu số ở miền núi phía Bắc; đề xuất giải pháp chủ
yếu nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết mối quan hệ giữa phát triển kinh tế
với giữ gìn, phát huy bản sắc văn hóa các dân tộc thiểu số ở miền núi phía
Bắc hiện nay. Phùng Hữu Phú (2014), Định hướng phát triển văn hóa - Sức
mạnh nội sinh của dân tộc trong điều kiện kinh tế thị trường và hội nhập
quốc tế, Đề tài khoa học cấp nhà nước, KX.04.14/11-15, Hà Nội. Tác giả đã
nhận diện văn hóa với tư cách là hệ giá trị, là sức mạnh nội sinh của sự phát
triển; là sức mạnh nội sinh của dân tộc Việt Nam trong tiến trình lịch sử và
trong điều kiện kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế; xử lý mối quan hệ biện
chứng giữa văn hóa với các thành tố cơ bản của đời sống xã hội - nguồn lực

* Mục đích nghiên cứu
Luận văn làm rõ một số vấn đề lý luận và thực tiễn về vai trò của
HTCTCS trong giữ gìn giá trị văn hóa xứ Đoài ở thị xã Sơn Tây, Thành Phố
Hà Nội; đề xuất một số yêu cầu và giải pháp cơ bản nhằm thực hiện vai trò
của HTCTCS trong giữ gìn giá trị văn hóa xứ Đoài hiện nay.
* Nhiệm vụ nghiên cứu
- Làm rõ một số vấn đề lý luận về vai trò của HTCTCS trong giữ gìn
giá trị văn hóa xứ Đoài ở thị xã Sơn Tây, Thành phố Hà Nội hiện nay.
- Đánh giá thực trạng về vai trò của HTCTCS trong giữ gìn giá trị văn
hóa xứ Đoài ở thị xã Sơn Tây, Thành phố Hà Nội hiện nay.
- Đề xuất một số yêu cầu và giải pháp cơ bản phát huy vai trò của
HTCTCS trong giữ gìn giá trị văn hóa xứ Đoài ở thị xã Sơn Tây, Thành phố
Hà Nội hiện nay.
4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
* Đối tượng nghiên cứu

6


Vai trò của HTCTCS trong giữ gìn giá trị văn hóa xứ Đoài ở thị xã Sơn
Tây, Thành phố Hà Nội hiện nay.
* Phạm vi nghiên cứu
- Về phạm vi nội dung: Luận văn tập trung nghiên cứu vai trò của
HTCTCS trong giữ gìn giá trị văn hóa xứ Đoài ở thị xã Sơn Tây, Thành phố
Hà Nội và đề xuất một số yêu cầu, giải pháp phát huy tốt vai trò của
HTCTCS trong giữ gìn giá trị văn hóa xứ Đoài ở thị xã Sơn Tây, Thành phố
Hà Nội hiện nay.
- Về phạm vi không gian: Luận văn tập trung nghiên cứu vai trò của
HTCTCS trong giữ gìn giá trị văn hóa xứ Đoài trên địa bàn ở thị xã Sơn Tây,
Thành phố Hà Nội hiện nay và không nghiên cứu ở những địa bàn khác.

dùng làm tài liệu tham khảo trong nghiên cứu, giảng dạy một số chủ đề có liên
quan ở các trường trong quân đội và ngoài quân đội.
7. Kết cấu của đề tài
Luận văn gồm phần mở đầu, 2 chương (4 tiết), kết luận, danh mục tài
liệu tham khảo, phụ lục.

8


Chương 1
MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ VAI TRÒ CỦA
HỆ THỐNG CHÍNH TRỊ CƠ SỞ TRONG GIỮ GÌN GIÁ TRỊ VĂN HÓA
XỨ ĐOÀI Ở THỊ XÃ SƠN TÂY, THÀNH PHỐ HÀ NỘI HIỆN NAY

1.1. Một số vấn đề lý luận về vai trò của hệ thống
chính trị cơ sở trong giữ gìn giá trị văn hóa xứ Đoài ở
thị xã Sơn Tây, Thành phố Hà Nội
1.1.1. Giá trị văn hóa xứ Đoài và giữ gìn giá trị văn hóa xứ Đoài ở
thị xã Sơn Tây, Thành phố Hà Nội
* Giá trị văn hóa xứ Đoài
Văn hóa là một lĩnh vực rộng lớn của đời sống xã hội, với góc độ tiếp cận
khác nhau, nên đã có rất nhiều công trình nghiên cứu, nhiều cách định nghĩa,
nhiều cách hiểu khác nhau về văn hóa. Chủ tịch Hồ Chí Minh, trên cơ sở phương
pháp luận mác xít đã khẳng định: “Văn hóa là sự tổng hợp của mọi phương thức
sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nhằm thích ứng
với những nhu cầu đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn” [58, tr.58].
Theo Từ điển tiếng Việt: Giá trị có nghĩa là “cái làm cho một vật có ích
lợi, có ý nghĩa, là đáng quý về một mặt nào đó” [87, tr.501]. Như vậy khi nói
đến giá trị văn hóa thường được hiểu là sản phẩm của các hình thái sinh hoạt
tinh thần trong điều kiện vật chất nhất định do xã hội tạo ra, gắn với phương

Xứ Đoài trầm tích một vùng văn hóa tâm linh Lạc Việt, không những
là nơi có núi sông kỳ thú thiên nhiên phong phú, đa dạng, cảnh trí lên thơ, có
nhiều công trình kiến trúc văn hóa lịch sử nổi tiếng với vẻ đẹp kỳ vĩ mang giá
trị lịch sử, văn hóa tâm linh của đền, chùa nổi tiếng như Đền Và, chùa Đậu,
chùa Mía, chùa Tây Phương, chùa Hương Tích, chùa Thầy, chùa Trăm
gian...mà ở đó giá trị lịch sử, văn hóa tâm linh được thể hiện đậm nét bởi
những kiến trúc của 18 tuyệt tác điêu khắc về các vị La Hán của chùa Tây
Phương, với Nam Thiên đệ nhất động mang đậm sắc thái tâm linh của chùa
Hương Tích, với phong cảnh tú lệ và huyền tích về một trong Tam thánh của

10


dân tộc ở chùa Thầy. Cùng với những ngôi đình nổi tiếng được xếp vào hàng
khuôn mẫu về kiến trúc cổ kính nhất Việt Nam như Đình Thụy Phiêu, đình So,
đình Chu Quyến, đình Tây Đằng, đình Yên Sở... Văn hóa vật thể xứ Đoài nó
còn mang đậm giá trị lịch sử gắn liền với truyền thống dựng nước, giữ nước,
chống giặc ngoại xâm của dân tộc được giữ gìn và trường tồn đến hiện nay như
đền thờ Phùng Hưng, đền thờ và lăng Ngô Quyền, Thành cổ Sơn Tây, Thành
phủ Quảng Oai, Làng cổ Đường Lâm đã gắn với những sự kiện lịch sử của
Phùng Hưng, Ngô Quyền…trong đánh đuổi giặc ngoại xâm. Trong đó di tích
lịch sử Thành cổ Sơn Tây, biểu tượng cho tinh thần dũng cảm, kiên cường, bất
khuất trong chiến đấu chống giặc ngoại xâm của con người nơi đây.
Giá trị văn hóa xứ Đoài là sự gắn kết cuộc sống của con người, được
thể hiện đậm nét ở thần thoại, truyền thuyết, hệ thống thần linh, các nghi lễ
và lễ hội truyền thống, phong tục văn hóa và các sinh hoạt tín ngưỡng trong
gia đình và dòng họ. Xứ Đoài là nơi hợp thành của ba sông là sông Đà, sông
Thao và sông Lô để tạo thành vùng châu thổ trù phú với một nền văn minh
lúa nước qua sự tích bánh chưng, bánh dày từ thời Hùng Vương, ghi dấu
truyền thống văn hóa, lịch sử dân tộc ta thời kỳ dựng nước Văn Lang; dưới tả

hóa truyền thống quê hương xứ Đoài.
Giá trị văn hóa xứ Đoài còn mang đậm văn hóa làng nghề truyền
thống phản ánh quá trình sản xuất của cộng đồng cư dân trên đất kinh kỳ.
Với đặc trưng cảnh quan, môi trường sinh thái nhân văn của xứ Đoài,
đã hình thành nên những làng nghề truyền thống nổi tiếng như gấm và lụa
vân Vạn Phúc; lụa, the, lĩnh La Khê; tiện gỗ Nhị Khê; thợ nề, thợ mộc làng
Chàng; thợ đá ở Hoàng Xá, gốm Phú Nhi, thêu ren thôn Ngọc Kiên, cơm phố
Mía, tương Mông Phụ, kẹo bột Đông Sàng, bánh tẻ Phú Nhi, nghề Đá ong
Đường Lâm... Do các nghề thủ công truyền thống ngày càng phát triển cả về
quy mô và cơ cấu đã góp phần hình thành các phường hội, các hiệp thợ thủ
công, lập nghiệp trên đất Kinh Kỳ - Kẻ Chợ, tạo nên sự thịnh vượng của
Thăng Long - Hà Nội. Từ xa xưa, nghề đan lát và nghề gốm đã sớm xuất hiện
ở xứ Đoài, những mảnh đồ gốm thô cùng những hiện vật bằng đá đã tìm thấy
ở Phong Vân, Tôn Lập, Vạn Thắng (huyện Ba Vì) và khu vườn sau Điếm Hè,
thôn Mông Phụ, xã Đường Lâm (thị xã Sơn Tây) có ý nghĩa giá trị văn hóa

12


về quá trình sản xuất của cộng đồng cư dân trên đất kinh kỳ… Nghề trồng
dâu nuôi tằm, ươm tơ dệt lụa, trồng bông dệt vải cũng phát triển khá sớm ở
nhiều nơi như làng Cổ Đô (Kẻ Mộc), Chu Quyến, Chu Chàng... Nghề chạm
gỗ Chàng Thôn, Nhân Hiền, Chàng Sơn, Quốc Oai. Nghề rối nước làng Gia,
gốm Phú Nhi, nghề làm gạch đá ong Đường Lâm... Bao nhiêu làng nghề là
bấy nhiêu nét tài hoa cha ông gửi lại, giúp con cháu có cuộc sống no đủ, bình
yên; hiện nay được kết tinh trong sản vật văn hóa và thực sự mang ý nghĩa
giá trị tinh thần, phản ánh quá trình sản xuất của cộng đồng cư dân trên đất
kinh kỳ cần phải giữ gìn.
Giá trị văn hóa xứ Đoài mang đậm yếu tố truyền thống và hiện đại.
Đó là sự kết hợp tinh túy của những tộc người, những vùng, là sự hội

điều chỉnh địa giới hành chính; song nói đến Sơn Tây là nói đến vùng đất
giàu truyền thống văn hiến, kiên cường trong đấu tranh cách mạng, cần cù,
sáng tạo trong lao động sản xuất.
Về kinh tế - xã hội: Kinh tế chủ yếu là nông nghiệp và buôn bán nhỏ,
công nghiệp chậm phát triển. Từ thế kỷ XV - XVI, Sơn Tây là trung tâm văn
hóa, xã hội của khu vực; nay là 1 trong 5 đô thị vệ tinh của Thủ đô Hà Nội.
Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, lịch sử đã tạo nên đặc trưng điển hình
của giá trị văn hóa xứ Đoài ở thị xã Sơn Tây.
Có thể khái quát những giá trị văn hóa xứ Đoài trên địa bàn thị xã Sơn
Tây theo những nét sau:
Thứ nhất, những giá trị văn hóa vật thể trên địa bàn thị xã Sơn Tây
phản ánh giá trị văn hóa lịch sử tồn tại, phát triển của cộng đồng cư dân
người Việt cổ mang đậm yếu tố tâm linh - lịch sử.
Giá trị văn hóa vật thể phản ánh điều kiện tự nhiên hùng vĩ của những
cảnh quan như núi đồi, sông ngòi, Thành cổ Sơn Tây… vừa mang đậm giá
trị văn hóa, vừa có ý nghĩa chiến lược quốc phòng an ninh như từng là phên
dậu che chở cho Thăng Long và cũng là bàn đạp để các triều đại phong
kiến có thể vươn xa ra vùng biên giới. Sơn Tây có nhiều di tích lịch sử nổi
tiếng mà tên gọi gắn liền với tên đất và con người như Làng cổ ở Đường
Lâm được mệnh danh là vùng đất “đế vương”, nơi đây không chỉ có giá trị
là địa bàn cư trú, sự sinh sống, quần cư, sản xuất, mà còn mang đậm giá trị

14


tinh thần của nông thôn Việt Nam trong sinh hoạt tín ngưỡng của dòng họ,
ẩm thực với nhiều món ăn có nguồn gốc từ thực vật như rau, đậu, lạc. Quần
thể đình chùa, miếu mạo như Đình Mông Phụ, Xích Hậu, Chùa Ón, chùa
Mía, đền Măng Sơn, đình Văn Khê, đình Thanh Vị, đình Phù Sa, chùa Ngọc
Kiên đền thờ Phùng Hưng, đền thờ và lăng Ngô Quyền, đền phủ bà chúa

Sơn Tây ngày càng phát triển giàu đẹp, sánh vai cùng các địa phương khác.
Thứ ba, lòng trung thực, cần cù, sáng tạo trong lao động.
Đây cũng là đức tính tốt đẹp của con người Sơn Tây, thể hiện đậm
nét trong điều kiện hoàn cảnh khó khăn chiến tranh, hoạn nạn và hiện
nay trong nền kinh tế thị trường cần phải lưu giữ và phát huy những đức
tính tốt đẹp ấy. Do đặc điểm môi trường thiên nhiên khắc nghiệt đã đào
luyện cho con người nơi đây có đức tính cần cù, chịu khó trong lao động
sản xuất, tạo ra của cải vật chất, để duy trì sự sống, bảo đảm sự tồn tại và
phát triển của bản thân cũng như cộng đồng. Từ đó, đức tính cần cù, sáng
tạo được hình thành, phát triển và trở thành giá trị cơ bản, cốt lõi trong
giá trị văn hoá của con người xứ Đoài, được biểu hiện ở sự nhiệt tình,
hăng say với nghề nghiệp; tình yêu lao động, tinh thần trách nhiệm với
công việc, đạo đức lương tâm nghề nghiệp; đức tính kiên nhẫn, chịu khó
tìm tòi, ham học hỏi để tạo ra phương thức lao động tốt nhất, nhằm đạt
hiệu quả cao nhất, đáp ứng nhu cầu mọi mặt của con người. Trong lao
động cần cù, sáng tạo không chỉ đơn thuần để đáp ứng nhu cầu cuộc sống
con người, mà còn bảo đảm mọi mặt cho công cuộc kháng chiến chống
quân xâm lược.
Trên cơ sở phân tích trên, có thể quan niệm: Giá trị văn hóa xứ Đoài ở
thị xã Sơn Tây, Thành phố Hà Nội là tổng thể những giá trị văn hóa vật chất
và văn hóa tinh thần được hình thành qua quá trình hoạt động thực tiễn của
nhân dân nơi đây trong các thời kỳ lịch sử trên cơ sở điều kiện tự nhiên, xã
hội, được lưu truyền qua các thế hệ, là bản sắc, gốc nền cho sự phát triển
hiện tại và định hướng tương lai của thị xã Sơn Tây.
* Giữ gìn giá trị văn hóa xứ Đoài ở thị xã Sơn Tây, Thành phố Hà Nội
hiện nay
Giữ gìn theo nghĩa thông dụng, chung nhất được hiểu là giữ cho được

16



17


mạo, địa danh lịch sử như khu sinh thái Đồng Mô, các di tích lịch sử Thành
cổ Sơn Tây, Làng cổ ở Đường Lâm…
Hai là, tuyên truyền giáo dục, quảng bá các giá trị văn hóa xứ Đoài
trên địa bàn thị xã Sơn Tây như giá trị văn hóa vật thể, tinh thần kiên cường
bất khuất trong chống giặc ngoại xâm và chinh phục thiên nhiên, tinh thần
đoàn kết, thủy chung, lòng trung thực, cần cù, sáng tạo trong lao động.
Ba là, quản lý chặt chẽ các hoạt động lễ hội truyền thống nhằm giữ
gìn, truyền bá, phát triển các giá trị văn hóa xứ Đoài như thành lập Ban tổ
chức quản lý lễ hội, quản lý vốn đầu tư xây dựng, ban hành quy chế quản
lý và thực hiện quản lý quy hoạch xây dựng các công trình phục vụ cho
hoạt động lễ hội chặt chẽ… góp phần giữ gìn những giá trị văn hóa tốt đẹp
trong sinh hoạt của nhân dân xứ Đoài, giáo dục lòng biết ơn với các anh
hùng dân tộc trong lịch sử dựng nước giữ nước và tuyên truyền giá trị văn
hóa của các làng nghề truyền thống trên địa bàn.
Bốn là, kế thừa, phát triển giá trị văn hóa xứ Đoài tạo động lực cho
phát triển kinh tế - xã hội bền vững ở địa phương như kế thừa, phát triển giá
trị văn hóa về tinh thần kiên cường bất khuất trong chống giặc ngoại xâm và
chinh phục thiên nhiên, tinh thần đoàn kết, thủy chung khắc phục khó khăn,
lòng trung thực, cần cù, sáng tạo trong lao động của người xứ Đoài.
Năm là, đấu tranh chống lại những hành vi, hoạt động phản văn hóa đi
ngược lại với giá trị văn hóa xứ Đoài tốt đẹp. Đây là vấn đề cơ bản nhất,
quyết định nhất của chiến lược “diễn biến hòa bình” nhằm chống phá cách
mạng nước ta. Tập trung đấu tranh với những âm mưu, thủ đoạn lợi dụng văn
hóa của các thế lực thù địch để chống phá cách mạng và những nhận thức
lệch lạc, những hành vi, hoạt động phản văn hóa, phê phán lối sống thực
dụng, hưởng lạc của văn hóa phương Tây, góp phần giữ gìn giá trị văn hóa xứ

HTCTCS ở thị xã Sơn Tây có vị trí, vai trò, chức năng khác nhau, song đều
vận hành theo cơ chế Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ.
Tổ chức cơ sở đảng xã, phường: Là nền tảng của Đảng, là hạt nhân
chính trị ở cơ sở. Đảng bộ xã, phường bao gồm nhiều chi bộ; thông thường
mỗi thôn, xóm, tổ dân phố có một chi bộ. Có các chức năng chủ yếu lãnh đạo
thực hiện đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước ở cơ sở,

19


trong đó có giữ gìn giá trị văn hóa. Xây dựng đảng bộ, chi bộ trong sạch,
vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức; thực hiện đúng nguyên tắc tập
trung dân chủ; nâng cao chất lượng sinh hoạt đảng, thực hiện tự phê bình và
phê bình, giữ gìn kỷ luật và tăng cường sự đoàn kết thống nhất trong Đảng,
thường xuyên giáo dục, rèn luyện, quản lý cán bộ, đảng viên không ngừng
nâng cao phẩm chất đạo đức cách mạng, tính chiến đấu, trình độ kiến thức,
năng lực công tác, làm công tác phát triển đảng viên. Lãnh đạo xây dựng
chính quyền, các tổ chức kinh tế, hành chính, sự nghiệp, quốc phòng, an ninh
và các đoàn thể chính trị - xã hội trong sạch, vững mạnh; chấp hành nghiêm
pháp luật và phát huy quyền làm chủ của nhân dân.
Chính quyền cơ sở xã, phường: Gồm có Hội đồng nhân dân và ủy ban
nhân dân; trong đó Hội đồng nhân dân là cơ quan quyền lực Nhà nước ở địa
phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân, do
nhân dân địa phương bầu ra, chịu trách nhiệm trước nhân dân địa phương và
cơ quan Nhà nước cấp trên. Hội đồng nhân dân thực hiện những nhiệm vụ,
quyền hạn của mình bảo đảm sự lãnh đạo thống nhất của Trung ương đồng
thời phát huy quyền chủ động sáng tạo của địa phương. Hội đồng nhân dân có
hai chức năng cơ bản là quyết định và giám sát trên mọi lĩnh vực của đời sống
xã hội ở cơ sở. Trong giữ gìn giá trị văn hóa, hội đồng nhân dân quyết định các
chủ trương, biện pháp chủ yếu thực hiện công tác giữ gìn giá trị văn hóa theo

phương khác, nhưng với đặc thù riêng là vừa tập trung phát triển kinh tế,
văn hóa, xã hội, giữ vững an ninh - quốc phòng, vừa giải quyết những vấn đề
tôn giáo, đoàn kết quân dân phức tạp. Địa bàn là khu vực phức tạp về an
ninh chính trị, có mật độ dân cư đông, thành phần dân cư không thuần nhất;
là nơi hợp cư của người dân từ nhiều tỉnh, thành đến cư trú, trong đó có nhiều
đối tượng tiền án tiền sự, đã làm cho các mối quan hệ xã hội đan xen. Một bộ
phận nông dân, buôn bán nhỏ có trình độ dân trí thấp, việc làm thiếu ổn định,
thu nhập bấp bênh, điều đó dẫn đến những hệ lụy phức tạp về tình hình an
ninh trật tự, gây ra nhiều, nhức nhối cho xã hội, ảnh hưởng tới môi trường xã
hội, tới việc phát huy vai trò của HTCTCS trong giữ gìn giá trị văn hóa xứ
Đoài ở thị xã Sơn Tây. Đây cũng là địa bàn có tình hình tôn giáo hoạt động
phức tạp, tập chung chủ yếu hai tôn giáo chính là Phật giáo và Thiên chúa

21


giáo; đây là thủ phủ của Thiên chúa giáo trong khu vực với 1 tòa giám mục,
11 nhà thờ sứ, 1 chủng viện, là nơi chỉ huy hoạt động của thiên chúa giáo 9
tỉnh phía Bắc, tập trung ở khu vực xã Cổ Đông, phường Trung Sơn Trầm,
phường Lê Lợi; với sự chỉ đạo của tổ chức thiên chúa giáo quốc tế và trong
nước. Hiện nay, trung bình mỗi tháng có hơn 3000 lượt người nước ngoài đến
địa bàn với nhiều mục đích khác nhau, gây khó khăn cho công tác quản lý,
bảo vệ chính trị nội bộ, phòng chống tội phạm, bảo vệ bí mật quân sự và bí
mật quốc gia, giải quyết vấn đề tôn giáo, giữ gìn giá trị văn hóa xứ Đoài.
Trên địa bàn, nhiều tệ nạn xã hội xuất hiện và có chiều hướng gia tăng
như trộm cắp, cờ bạc, nghiện hút, ma túy, mại dâm, cá độ bóng đá… Một số
dịch vụ phi pháp như lô, đề, cầm cố, cho vay nặng lãi mọc lên quanh các đơn
vị quân đội. Những cơ sở này coi các đơn vị quân đội là môi trường kinh
doanh, coi quân nhân là đối tượng “phục vụ” và làm ăn chính. Theo số liệu
cung cấp từ Ban chỉ huy Quân sự thị xã Sơn Tây, thành phố Hà Nội trên địa

động lực bảo đảm sự ổn định, phát triển bền vững của thị xã Sơn Tây.
Hệ thống chính trị cơ sở là thiết chế quan trọng trong tổ chức thực hiện
giữ gìn giá trị văn hóa xứ Đoài ở thị xã Sơn Tây, biểu hiện ở một số nội dung
cơ bản sau:
Một là, lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức tuyên truyền, giáo dục, quảng bá
giá trị văn hóa xứ Đoài.
Công tác lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức tuyên truyền, giáo dục, quảng bá
của HTCTCS có vai trò quan trọng trong việc nâng cao nhận thức, giác ngộ
chính trị và tinh thần cách mạng cho nhân dân. Thông qua hoạt lãnh đạo, chỉ
đạo, tổ chức tuyên truyền, giáo dục, quảng bá sẽ làm cho nhân dân có nhận
thức và hành động đúng với chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách và
pháp luật của Nhà nước, chỉ đạo hoạt động của nhân dân tích cực, tự giác
thực hiện giữ gìn giá trị văn hóa xứ Đoài cả về văn hóa vật thể và phi vật thể.
Hệ thống chính trị cơ sở là nhân tố trực tiếp trong việc lãnh đạo, chỉ đạo,
tuyên truyền, giáo dục, quảng bá thực hiện giữ gìn giá trị văn hóa xứ Đoài, vì
HTCTCS là cầu nối trực tiếp giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân. Hiệu quả
hoạt động của nó phản ánh trực tiếp hiệu quả hoạt động của HTCT cấp trên,
của Đảng, Nhà nước trong thực hiện chiến lược về xây dựng và phát triển văn

23


hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của đất nước
hiện nay. Khi thực hiện tốt công tác tuyên truyền, giáo dục, quảng bá truyền
thống văn hóa dân tộc, của địa phương đến với nhân dân các dân tộc trên địa
bàn sẽ là nhân tố góp phần thúc đẩy phát triển đời sống kinh tế - xã hội, giữ
vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội, đẩy lùi các hiện tượng làm phai
nhạt giá trị văn hóa xứ Đoài.
Hai là, lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp phối hợp với các lực lượng giữ gìn, bảo
vệ giá trị văn hóa xứ Đoài thông qua các hoạt động quản lý văn hóa.

tổ chức cơ sở đảng, phối hợp với các lực lượng, quản lý mọi hoạt động văn
hóa theo pháp luật, nhằm tạo ra những điều kiện thuận lợi phát huy sự tham
gia của nhân dân trong giữ gìn giá trị văn hóa xứ Đoài; đồng thời ngăn chặn
những hành vi vi phạm nguyên tắc quy định trong quá trình bảo tồn, tôn tạo
và sử dụng di tích lịch sử văn hóa.
Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân ở cơ sở có vai trò tập hợp
toàn dân tham gia vào các hội đoàn, các tổ chức chính trị - xã hội của mình,
thông qua đó mà vận động nhân dân, chấp hành nghiêm quy định trong giữ gìn
giá trị văn hóa xứ Đoài của tổ chức đảng và chính quyền cơ sở ở địa phương.
Ba là, lãnh đạo, chỉ đạo tạo điệu kiện khuyến khích phát triển các giá
trị văn hóa lịch sử ở các làng nghề truyền thống.
Đây là một nhiệm vụ quan trọng của HTCTCS trong thực hiện chủ
trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước về công tác giữ gìn giá
trị văn hóa. Tạo điều kiện cả về vật chất và tinh thần khuyến khích làm sao
cho các sản phẩm sản xuất ra ở các làng nghề truyền thống đó kết tinh được
tinh hoa của văn hóa xứ Đoài, đồng thời đảm bảo để các làng nghề vừa phát
triển kinh tế nâng cao đời sống của nhân dân, vừa giữ gìn, phát triển giá trị
văn hóa lịch sử, lưu giữ hồn cốt văn hóa của các làng nghề.
Nội dung tạo điều kiện khuyến khích như tạo điều kiện thuận lợi về
môi trường sản xuất kinh doanh: Về vốn, xây dựng cơ sở hạ tầng, thị trường,
áp dụng các tiến bộ khoa học, kỹ thuật và công nghệ xử lý trong bảo vệ môi
trường; nâng cao trình độ dân trí, đời sống vật chất tinh thần cho nhân dân,
tôn vinh những nghệ nhân, thợ giỏi trong các làng nghề... để mở rộng phát
triển sản xuất kinh doanh. Bằng nhiều hình thức, nhiều biện pháp thích hợp

25