MỤC LỤC
PHẦN 1. MỞ ĐẦU...............................................................................1
1. Lí do chọn đề tài..........................................................................................1
2. Mục đích nghiên cứu...................................................................................1
3. Đối tượng nghiên cứu..................................................................................1
4. Phương pháp nghiên cứu.............................................................................1
PHẦN 2. NỘI DUNG...........................................................................3
I. Cơ sở lí luận.................................................................................................3
1. . Một số khái niệm cơ bản...........................................................................3
2. Cấu trúc nội dung chương Bảo quản,
Chế biến nông, lâm, thủy sản -CN 10............................................................3
II. Thực trạng sử dụng phương tiện dạy học phần Bảo quản,
chế biến nông, lâm thủy sản - Công nghệ 10
ở trường THPT 4 Thọ Xuân...........................................................................4
1. Thực trạng giảng dạy của giáo viên............................................................4
2. Việc học của HS đối với môn Công nghệ 10..............................................5
III. Giải pháp thực hiện...................................................................................5
1. Nguyên tác thiết kế và quy trình bổ sung phim,
ảnh trong dạy học chương Bảo quản và chế biến nông, lâm,
thuỷ sản môn Công nghệ 10...........................................................................5
2. Sử dụng phim, ảnh trong dạy học chương Bảo quản và
chế biến Nông, Lâm, Thủy sản - Công nghệ 10.
.........................................................................................................................8
3. Những ví dụ về sử dụng nguồn phim, ảnh kết hợp với
các phương pháp dạy học tích cực trong phần Bảo quản
và chế biến nông, lâm, thủy sản - Công nghệ
10 ở trường THPT..........................................................................................10
IV. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm........................................ ..............16
PHẦN 3. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ........................................................19
1. Kết luận......................................................................................................19
2. Kiến nghị....................................................................................................19

2. Mục đích nghiên cứu.
Thiết kế, sử dụng phim, ảnh trong dạy học chương 3- Bảo quản và chế biến
nông, lâm, thủy sản - Công nghệ 10, nhằm phát huy tính tích cực của học sinh,
nâng cao hiệu quả dạy học Công nghệ 10.
3. Đối tượng nghiên cứu.
Vấn đề sử dụng phim, ảnh kết hợp với các phương pháp dạy học trong
chương trình công nghệ 10.
4. Phương pháp nghiên cứu.
4.1. Phương pháp nghiên cứu lý thuyết.
- Nghiên cứu tài liệu và các công trình nghiên cứu đổi mới PPDH theo
hướng tích cực hóa việc học của học sinh.
- Nghiên cứu về cấu trúc và nội dung chương trình Công nghệ 10 (phần
Nông, Lâm, Ngư nghiệp).
- Nghiên cứu cơ sở lý luận về các phương pháp bổ sung phim, ảnh trong
nội dung chương 3: Bảo quản, chế biến nông, lâm, thuỷ sản - Công nghệ 10 theo
hướng phát huy tính tích cực học tập của học sinh.
4.2. Phương pháp chuyên gia.
Gặp gỡ, trao đổi, tiếp thu ý kiến của các đồng nghiệp để làm cơ sở cho việc
nghiên cứu đề tài.
2


4.3. Phương pháp thực tập sư phạm.
Thực nghiệm sư phạm ở trường THPT 4 Thọ Xuân, tiến hành theo quy
trình của đề tài nghiên cứu khoa học giáo dục để đánh giá hiệu quả của đề tài
nghiên cứu.
4.4. Phương pháp thống kê toán học.
Sử dụng phương pháp thống kê toán học để thống kê, xử lý, đánh giá kết
quả thu được.


nhìn được đánh giá là các PTDH có hiệu quả cao. Sử dụng phương tiện nghe
nhìn trong giờ học tạo điều kiện cho HS tiếp thu bài học tốt hơn, nhớ bài lâu hơn
nhờ sử dụng nhiều nguồn kích thích sự chú ý của HS (hình ảnh, âm thanh, hình
ảnh động...). [12]
1.5.2. Ảnh trong dạy học.
Những dạng hình ảnh được sử dụng trong dạy học được gọi là tư liệu hình
ảnh. Vậy tư liệu hình ảnh có thể được hiểu là những loại vật chất chứa đựng các
hình ảnh sử dụng trong việc nghiên cứu, giảng dạy và học tập môn học, bài học
hay vấn đề học tập.[16]
2. Cấu trúc nội dung kiến thức chương Bảo quản và chế biến nông lâm, thuỷ
sản.
Cấu trúc chương Bảo quản, chế biến nông, lâm, thủy sản – Công nghệ 10
gồm 9 bài: 7 bài lý thuyết, 2 bài thực hành. Có thể hệ thống hoá toàn bộ nội dung
kiến thức chương Bảo quản, chế biến nông, lâm, thủy sản bằng sơ đồ sau:

4


Mục đích, ý nghĩa của bảo quản
Mục đích, ý nghĩa của
Bảo quản, chế biến
nông, lâm, thủy sản

Mục đích, ý nghĩa của chế biến
Đặc điểm của nông, lâm, thủy sản
Ảnh hưởng của điều kiện môi
trường trong bảo quản
Bảo quản hạt, củ giống

Bảo quản nông, lâm,

thủy sản Công nghệ 10 cần nhiều hình ảnh để minh họa nội dung, quy trình chế
biến. Có những quy trình nếu chỉ mô tả không thôi thì học sinh sẽ khó hình
5


dung. Chính vì thế tiết học đôi lúc nhàm chán không gây được hứng thú cho học
sinh. Do vậy chưa nâng cao được hiệu quả trong dạy học, chưa tạo được tình
huống có vấn đề, chưa đổi mới được phương pháp dạy.
Nguyên nhân của thực trạng trên.
* Nguyên nhân chủ quan:
Đa số giáo viên cho rằng khó tìm phim phù hợp với nội dung bài học. Để
có thể sử dụng tư liệu dạy học này, trước khi lên lớp GV cần có nhiều thời gian
nghiên cứu, chuẩn bị tư liệu. Đây cũng là nguyên nhân khiến cho nhiều giáo
viên chưa thực sự tích cực sử dụng nhiều PTDH, đặc biệt là những PTDH hiện
đại. Nhiều giáo viên còn lúng túng trong sử dụng một số loại PTDH.
* Nguyên nhân khách quan:
Điều kiện nhà trường còn nhiều nhiều khó khăn, hệ thông máy tính và
máy chiếu phục vụ cho công tác giảng dạy còn thiếu. Tổng số lớp học trong
trường là 18 lớp nhưng chỉ có ba phòng học được trang bị máy tính và máy
chiếu (chủ yếu phục vụ cho công tác thao giảng). Mỗi khi muốn dạy học có ứng
dụng công nghệ thông tin thì giáo viên và học sinh phải chuyển lớp, điều này
cũng gây ra một số hạn chế nhất định.
2. Việc học của học sinh đối với môn Công nghệ 10.
Thực tế giảng dạy cho thấy, chất lượng giờ dạy môn Công nghệ 10 còn rất
nhiều vấn đề cần lưu tâm. Thông thường hoạt động chủ yếu của học sinh là nghe
giảng, ghi chép chứ các em chưa có ý thức tự giác trong việc nghiên cứu nội
dung bài học. Chính vì vậy sinh ra tâm thế ỷ lại ở các em, chỉ có một số ít có ý
thức tham gia phát biểu xây dựng bài, các bạn còn lại chỉ chờ giáo viên cung cấp
kiến thức, thậm chí còn gây ồn ào, làm việc riêng trong giờ học. Các em hầu như
không có hứng thú vào việc học tập bộ môn Công nghệ 10.

tính yêu nghề, yêu môn học.
1.1.4. Đảm bảo tính khoa học kỹ thuật
- Phim, ảnh dùng trong dạy học phải đảm bảo độ chính xác, độ tin cậy,
chứa đựng nguồn thông tin ngắn, gọn, súc tích, kênh hình và kênh tiếng rõ ràng .
- Phim, ảnh dùng dạy học phải thể hiện các thành tựu mới nhất của khoa
học kỹ thuật.
1.1.5. Đảm bảo tính kinh tế
Nội dung và đặc tính kết cấu của phim, ảnh dùng trong dạy học phải
sao cho số lượng ít, chi phí tài chính nhỏ nhất mà vẫn đảm bảo hiệu quả sử
dụng cao nhất.
1.2. Quy trình xây dựng phim, ảnh.
Bước 1: Phân tích nội dung kiến thức.
Đối với việc bổ sung nguồn phim, ảnh đưa vào dạy học thì điều trước tiên
GV cần phải phân tích, nghiên cứu nội dung để xác định được những kiến thức
nào cần bổ sung, những kiến thức nào cần mở rộng và những kiến thức nào mà
chưa có trong tư liệu trong SGK để từ đó định hướng cho việc tra cứu, tìm tòi,
thu thập nguồn phim, ảnh phù hợp đưa vào dạy học .
Bước 2: Tra cứu, tìm tòi, thu thập nguồn phim, ảnh phù hợp với nội
dung kiến thức bài học
Nguồn tư liệu như phim, ảnh có thể tra cứu, thu thập ở các nguồn khác
nhau và chủ yếu là nằm ngoài SGK như: báo, tạp chí; các giáo trình liên quan
đến bảo quản và chế biên nông sản, các Webside tìm kiếm, các cơ quan, tổ chức
nghiên cứu….Trên cơ sở phân tích nội dung kiến thức bài học và nhu cầu về
nguồn phim, ảnh cho nội dung bài học cụ thể, tôi thu thập và chọn lựa những
nguồn phim, ảnh ở dạng thô, nghĩa là sao chụp lại một cách nguyên vẹn một
đoạn trích, một hình ảnh có liên quan đến chương bảo quản, chế biến nông, lâm
thuỷ sản.
Bước 3: Gia công và xử lý phim, ảnh
Xử lí ảnh: Các hình ảnh tìm được thường có kích thước nhỏ, độ phân giải
thấp nên phải dùng Photozoom để phóng lớn. Ưu điểm của phần mềm này là khi


Đoạn phim mô tả nội dung 3 bước: thu hoạch, tuốt tẽ hạt , làm sạch và phân
loại ( Dài 4 phút 32s) (Nguồn: you tobe)

Đoạn phim mô tả nội dung 3 bước: làm khô, làm nguội, phân loại theo chất
lượng( dài 3 phút 29s) (Nguồn: you tobe)
8


Đoạn phim mô tả nội dung bước đóng gói và bảo quản (Dài 54 giây)
(Nguồn: you tobe)
Bước 3: Gia công và xử lý phim, ảnh
Tôi tiến hành cắt và nối 3 đoạn phim bằng phần mềm Camtasia Studio 8.
Sau khi tiến hành cắt và nối, tôi thu được một đoạn phim chứa đầy đủ tất cả các
bước của một quy trình bảo quản thóc. Thời gian sau khi cắt và nối đoạn phim
trên được rút ngắn còn 2 phút12 giây. Với thời gian này đảm bảo cho một tiết dạy.
Bước 4: Lưu trữ nguồn phim, ảnh theo hệ thống
Sau khi tiến hành gia công và xử lý đoạn phim về quy trình bảo quản thóc,
tôi thu được một đoạn phim hoàn chỉnh. Sau đó tiến hành lưu trữ trong ổ cứng
của máy tính hoặc USB.vvv…
2. Sử dụng phim, ảnh trong dạy học chương Bảo quản và chế biến Nông,
Lâm, Thủy sản - Công nghệ 10.
2.1. Nguyên tắc sử dụng phim, hình ảnh trong dạy học
Nguyên tắc 1: Sử dụng phim, ảnh trong dạy học đúng mục đích
Việc sử dụng phim, ảnh phải phù hợp với mục đích dạy học. Tuỳ theo yêu
cầu, nội dung kiến thức của bài học và thuỳ vào từng phương pháp giảng dạy mà
có thể sử dụng những đoạn phim hay hình ảnh cho phù hợp, mỗi loại phim hay
hình ảnh có thể sử dụng để minh họa hay tìm tòi, nghiên cứu, quan sát.
Nguyên tắc 2: Sử dụng phim, ảnh dạy học đúng lúc
làm tăng thêm thế mạnh của phim, ảnh, nhất là trong sự háo hức chờ đợi

Những kiến thức mới vừa được hình thành sẽ được vận dụng trong thực
tiễn sinh hoạt và trong sản xuất. Đó cũng chính là mục tiêu cơ bản của môn học.
Thống kê một số phim, ảnh tôi đã sử dụng trong dạy học chương 3.
Bảo quản, chế biến nông, lâm, thủy sản. SGK Công nghệ 10.
Bài dạy
Tên nguồn phim, ảnh
Địa chỉ bổ sung
Hình ảnh một số sản phẩm I.1. Mục đích, ý nghĩa của
Bài 40: Mục nông lâm thuỷ sản trước và sau công tác bảo quản, nông,
đích, ý nghĩa khi chế biến
lâm, thủy sản
của công tác
I.2. Mục đích, ý nghĩa của
bảo quản, chế
công tác chế biến, nông,
biến nông,
- Hình ảnh một số sản phẩm lâm, thủy sản
lâm, thủy sản nông lâm thuỷ sản.
II. Đặc điểm của nông, lâm,
thuỷ sản
- Hình ảnh một số hạt giống - I.1 Bảo quản hạt giống
Bài 41: Bảo
Đoạn phim quy trình bảo quản I.3. Quy trình bảo quản hạt
quản hạt, củ
thóc giống
giống
giống
- Hình ảnh một số củ giống
II. Bảo quản củ giống
- Hình ảnh quy trình bảo quản I.1.c. Quy trình bảo quản

biến xirô từ - Hình ảnh dụng cụ thực
quả
hành như; đường trắng, lọ
thủy tinh, rổ, rá, đũa, thìa..
- Hình ảnh một số sản phẩm
Bài 46: Chế
được chế biến từ thịt, cá, sữa.
biến sản
phẩm chăn
nuôi, thủy sản

- Hướng dẫn học sinh làm
siro dâu, mơ.

I.1. Một số PP chế biến thịt
II.1.Một số PP chế biến cá
II.2. Quy trình công nghệ
làm ruốc cá (cá chà bông) từ
cá tươi
III. Một số PP chế biến sữa.
- Đoạn phim chế biến sữa đậu - Hướng dẫn học sinh làm
Bài 47: Thực nành.
sữa đậu nành.
hành: Làm
sữa đậu nành.

Bài 48: Chế
biến sản
phẩm cây
công nghiệp

biến sau đó nêu vấn đề:
- Sản phẩm trước và sau chế biến khác nhau như thế nào?
- Em có nhận xét gì về chất lượng cũng như giá trị của những sản phẩm
trước và sau khi chế biến?
- Theo em, thời gian bảo quản của sản phẩm nào lâu hơn?

11


Bước 2: Nghiên cứu tư liệu, thảo luận.
Học sinh thảo luận kết hợp với quan sát hình ảnh để giải quyết vấn đề.
Bước 3: Nhận xét, bổ sung và kết luận.
GV nhận xét, kết luận vấn đề: Mục đích, ý nghĩa của công tác chế biến
nông, lâm, thủy sản:
- Duy trì, nâng cao chất lượng sản phẩm.
- Tạo điều kiện thuận lợi cho công tác bảo quản
- Đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng và đa dạng của con người.
Bước 4: Vận dụng.
Ở gia đình em, bố, mẹ bảo quản và chế biến nông sản như thế nào?Những
cách đó đã hợp lí chưa? Học sinh sẽ vận dụng kiến thức để trả lời câu hỏi.
Ví dụ 2: Khi dạy mục II. “Bảo quản rau, hoa, quả tươi” sgk Công nghệ 10
trang 129.(Kết hợp với phương pháp thảo luận nhóm).
Bước 1: Nêu vấn đề.
GV yêu cầu các em quan sát hình ảnh một số loại rau, hoa quả, sau đó nêu vấn đề:
- Rau, hoa, quả tươi có đặc điểm như thế nào?
- Chúng ta cần làm gì để duy trì chất lượng ban đầu?
- Có những phương pháp bảo quản rau, hoa, quả tươi nào?

12


Thành phần dinh Nguyên nhân
Đối tượng
PP bảo quản
dưỡng chính
hư hỏng
Nhiều tinh bột
Mối, mọi
Chế biến thành
Ngũ cốc
tinh bột, sấy
khô
Chứa nhiều nước và Ẩm, mốc, thối Bảo quản lạnh,
Rau, quả tươi vitamin
hỏng
sấy khô, đóng
hộp
Chứa nhiều Prôtêin, Nhiệt
độ Bảo quản lạnh,
Thịt, trứng, lipit
không khí, vi sấy khô, đóng
cá
sinh vật, côn hộp
trùng
Nhiều chất xơ
Mối, mọt
Ngâm nước,
Lâm sản
Quét sơn,
vecni, sấy khô
Bước 4: Vận dụng

Mục đích
Nguyên liệu
Làm héo
Diệt men
Vò chè
Làm khô
Quy trình chế biến chè
xanh quy mô công
Phân loại, đóng
nghiệp
gói
( Nguồn:Youtube.com)
Bước 2: Nghiên cứu tư liệu, thảo luận.
GV: Chia nhóm thảo luận
+ Nhóm 1: Tìm hiểu 2 bước: Nguyên liệu và làm héo
+ Nhóm 2: Tìm hiểu 2 bước: Diệt men, vò chè
+ Nhóm 3: Tìm hiểu 2 bước : Làm khô và phân loại, đóng gói
Bước 3: Nhận xét, bổ sung và kết luận.
GV nhận xét về kết quả của các nhóm đưa ra và chuẩn hóa kiến thức:
TỜ NGUỒN
Các bước
Nội dung
Mục đích
Hái chè vào những ngày - Chọn chè đạt tiêu chuẩn
không mưa
Nguyên liệu
- Tiêu chuẩn của lá chè là 1
tôm + 2-3 lá
- Phơi nắng hoặc để trong - Tạo ra hương vị đặc
bóng râm

GV nêu vấn đề: “Quy trình bảo quản lạnh cá gồm các bước: Xử lí nguyên
liệu, ướp đá, bảo quản và sử dụng”. Vậy “Vì sao quy trình bảo quản lạnh cá
không thực hiện bước “ làm lạnh” như “quy trình bảo quản lạnh thịt” mà phải có
bước “ướp đá”?
Bước 2: Nghiên cứu tư liệu, thảo luận.
GV tổ chức cho HS quan sát hình ảnh của bước ướp đá của quy trình bảo
quản lạnh cá.

Bước ướp đá của quy trình bảo quản lạnh cá
(Nguồn www.google.com.vn)
Bước 3: Nhận xét, bổ sung và kết luận.
GV đưa ra một số lưu ý trong các khâu bảo quản và liên hệ với thực tiễn
bảo quản cá ở gia đình, địa phương.
Bước 4. Vận dụng
Phần này giáo viên có thể tích hợp giáo dục an toàn thực phẩm: Một số
cách bảo quản cá đánh bắt xa bờ bằng hóa chất không được phép sử dụng làm
ảnh hưởng đến sức khỏe con người, có thể gây ngộ độc thực phẩm.
IV. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm.
Tôi đã chọn Bài 42- 44: “Bảo quản, chế biến lương thực, thực phẩm”
và chọn lớp 10A5, 10A6 là lớp thực nghiệm dạy học theo phương pháp mới, còn
16


lớp 10A1, 10A2 là lớp đối chứng dạy theo phương pháp truyền thống. Kết quả
thực nghiệm như sau:
Tổng 2 lớp thực nghiệm: 82 học sinh.
Tổng 2 lớp đối chứng: 81 học sinh.
Điểm số Xi
Lớp
n

xi
TN
(%)
ĐC
(%)

1
0.00
0.00

2

3

4

5

6
7
8
15,8 32.9 24.3
0.00 0.00 0.00 7.31
5
5
9
18.5 33.3 28.4
0.00 0.00 7.40
9.87
0

- Tỷ lệ HS đạt điểm yếu 7,40%.
Kết luận chung về thực nghiệm
Qua thực nghiệm dạy học bổ sung phim, ảnh trong chương III, tôi nhận
thấy:
- Hứng thú học tập của học sinh cao hơn, hoạt động thảo luận sôi nổi hơn
và hiệu quả cao hơn, HS tập trung để quan sát và phân tích, phát biểu xây dựng
bài tốt hơn.
- Hoạt động của giáo viên nhẹ nhàng, thuận lợi hơn để có thể tập trung vào
việc đưa HS vào trung tâm của hoạt động dạy học. Không khí học tập rất tích
cực, nâng cao hiệu quả tiếp thu, lĩnh hội tri thức của HS.
- Kiến thức được cung cấp thêm, bổ sung và làm rõ SGK, đồng thời gắn với
thực tiễn nhiều hơn.
Do giới hạn về thời gian cũng như các điều kiện khác nên tôi chưa thực
hiện thực nghiệm được trên quy mô lớn hơn. Chính vì thế mà kết quả thực
nghiệm chắc chắn chưa phải là tốt nhất.

18


PHẦN 3. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
1. Kết luận.
Qua quá trình tìm hiểu, nghiên cứu và kết hợp với các phương pháp thực
hiện, đề tài của tôi đạt được những kết quả sau:
Đánh giá được thực trạng của việc sử dụng phim, ảnh trong dạy và học
Công nghệ 10 nói chung, chương Bảo quản, chế biến nông, lâm, thủy sản nói
riêng ở trường THPT.
Xây dựng các hoạt động để thiết kế phim, ảnh trong dạy học, bao gồm:
Xác định mục tiêu bài học; phân tích nội dung kiến thức, nghiên cứu hình ảnh
SGK; tra cứu tìm tòi phim, ảnh và gia công phim, ảnh sưu tầm được.
Đề xuất quy trình và một số biện pháp sử dụng phim, ảnh trong dạy học

1955.
8. giaoan.violet.vn › Công nghệ
9. />10. />11.
12. />13. khohoclieu.hanoiedu.vn

XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG
ĐƠN VỊ

Thanh Hóa, ngày20 tháng 05 năm2017
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung của
người khác.

Nguyễn Thị Huyền

20


DANH MỤC
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐÃ ĐƯỢC HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN KINH
NGHIỆM NGÀNH GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN, TỈNH VÀ CÁC
CẤP CAO HƠN XẾP LOẠI TỪ C TRỞ LÊN
Họ và tên tác giả:Nguyễn Thị Huyền
Chức vụ và đơn vị công tác:Giáo viên trường THPT 4 Thọ Xuân.
Kết quả
Cấp đánh giá
Năm học
đánh giá
TT
Tên đề tài SKKN

20082009

C

20112012

5.

Ứng dụng công nghệ thông tin để bổ Sở GD và ĐT
sung hình ảnh trong dạy học chương Tỉnh Thanh
1: Trồng trọt, Lâm nghiệp đại cương Hóa
– Công Nghệ 10

C

20122013

6

Sử dụng kỹ thuật mảnh ghép trong Sở GD và ĐT
dạy- học chương 1: Trồng trọt, lâm Tỉnh Thanh
Hóa
nghiệp đại cương - Công nghệ 10

C

20132014

7


líp 10
Vai trò của giáo viên chủ nhiệm lớp
trong trường học trong công tác giáo
dục đạo đức học sinh
Kinh nghiệm tích hợp kiến thức giáo
dục bảo vệ môi trường trong các tiết
dạy phần Nông, Lâm, Ngư nghiệp
môn Công nghệ 10 ở trường THPT
Thọ Xuân 4

21


22