MỤC LỤC
Trang
1

MỞ ĐẦU

Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ MẶT TRẬN TỔ QUỐC
TRONG VIỆC THAM GIA XÂY DỰNG CHÍNH QUYỀN Ở
VIỆT NAM

9

1.1.

Tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng ta về Mặt trận
9

1.2.

Tổ quốc Việt Nam trong việc tham gia xây dựng chính quyền
Vai trò của Mặt trận Tổ quốc trong việc tham gia xây dựng
chính quyền ở địa phương hiện nay

20

Chương 2: THỰC TRẠNG MẶT TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM THAM
GIA XÂY DỰNG CHÍNH QUYỀN Ở THÀNH PHỐ HẢI
PHÒNG HIỆN NAY

34


64

3.2.

của Mặt trận Tổ quốc trong việc tham gia xây dựng chính quyền
Quan điểm và giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của Mặt trận
Tổ quốc Việt Nam trong việc tham gia xây dựng chính quyền

73

KẾT LUẬN
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC

103
106


1
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong suốt những chặng đường lịch sử của cách mạng Việt Nam, Mặt
trận Tổ quốc luôn thể hiện được vai trò, vị trí của mình. Ngày nay, trong công
cuộc đổi mới và hội nhập Quốc tế, vai trò của Mặt trận càng phải được thể
hiện rõ hơn, nhất là trong việc tham gia xây dựng, củng cố chính quyền vì đây
là nhiệm vụ trọng tâm, là “xương sống” của công tác Mặt trận.
Ở nước ta, Mặt trận Tổ quốc là một bộ phận hợp thành của hệ thống
chính trị. Trong hệ thống chính trị đó có Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc
và các đoàn thể nhân dân. Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân là cơ sở
chính trị của chính quyền nhân dân.

góp phần giải đáp những câu hỏi đó cần có những nghiên cứu tổng thể,
nghiên cứu chuyên biệt, thậm chí khảo sát Mặt trận Tổ quốc thực hiện vai trò,
chức năng nhiệm vụ của mình ở một nội dung cụ thể, ở một địa phương cụ
thể. Do điều kiện nghiên cứu quy định, đề tài luận văn tập trung nghiên cứu
Mặt trận Tổ quốc ở một địa phương cụ thể (Hải Phòng) và trong việc thực
hiện một nhiệm vụ chính trị cụ thể (tham gia xây dựng chính quyền).
Tham gia xây dựng chính quyền là yêu cầu cần thiết khách quan và có
tính lịch sử, cụ thể của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Hoạt động của Mặt trận
Tổ quốc Việt Nam gắn bó mật thiết với nhiệm vụ chính trị từng giai đoạn cách
mạng, gắn với quá trình đổi mới của đất nước. Trải qua quá trình hình thành
và phát triển lâu dài từ những năm 30, 40 của thế kỷ XX, Mặt trận vận động
toàn dân đứng lên đấu tranh giành chính quyền về tay nhân dân, với những
tên gọi khác nhau gắn liền với những giai đoạn lịch sử của đất nước, Mặt trận
luôn phát huy vị trí và vai trò quan trọng của mình.
Trải qua các kỳ Đại hội khác nhau, Mặt trận Tổ quốc ngày càng
khẳng định vai trò là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân, nơi thể hiện
ý chí, nguyện vọng, tập hợp khối đại đoàn kết toàn dân, góp sức xây dựng


3
Nhà nước trong sạch, vững mạnh. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX
của Đảng đã chỉ rõ:
Mặt trận Tổ quốc phát huy khả năng tham gia bầu cử Quốc hội,
Hội đồng nhân dân các cấp; xây dựng chủ trương, chính sách pháp
luật, tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện đường lối của Đảng,
chính sách pháp luật của Nhà nước; tham gia xây dựng, chỉnh đốn
Đảng, thực hiện giám sát của nhân dân đối với công tác và đạo đức,
lối sống của cán bộ, đảng viên, công chức, đại biểu dân cử và các cơ
quan nhà nước; giải quyết những mâu thuẫn chủ yếu trong nội bộ
nhân dân [9, tr.130].

quốc cũng như ở từng địa phương, nhưng mỗi địa phương do đặc điểm của
mình nên ngoài những nét chung còn có cách thức triển khai và thực hiện
mang những sắc thái riêng cần nghiên cứu tổng kết. Trên tinh thần đó, chúng
tôi chọn vấn đề “Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong việc tham gia xây dựng
chính quyền ở thành phố Hải Phòng hiện nay” làm đề tài luận văn thạc sĩ
chuyên ngành Chính trị học.
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài.
Công tác Mặt trận có vai trò cực kỳ quan trọng trong sự nghiệp
cách mạng của Đảng ta. Thời gian qua, trải qua các kỳ Đại hội, Đảng ta đã
chỉ rõ và nhấn mạnh vai trò, vị trí, quyền và trách nhiệm của Mặt trận Tổ
quốc Việt Nam tại các văn kiện Đại hội Toàn quốc lần thứ VI, VII, VIII,
IX, X và các Nghị quyết như: Nghị quyết số 23-NQ/TW Hội nghị lần thứ
Bảy Ban chấp hành Trung ương khóa IX về phát huy sức mạnh đại đoàn
kết toàn dân tộc vì dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn
minh (ngày 12/03/2003)…
Từ những quan điểm, đường lối của Đảng về công tác Mặt trận nói
chung đã có nhiều công trình nghiên cứu, nhưng nghiên cứu về công tác Mặt
trận tham gia xây dựng chính quyền nói riêng chưa được quan tâm nhiều,


5
mới chỉ có một số tác giả đề cập tới, có thể kể một số công trình nghiên cứu
có liên quan như:
- Đề tài khoa học cấp Bộ (2009), KX.10.03/06-10: Mô hình đổi mới,
hoàn thiện tổ chức và hoạt động của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính
trị xã hội trong hệ thống chính trị giai đoạn 2010 - 2015 do Thang Văn Phúc
chủ nhiệm và đã xuất bản thành sách.
- Đổi mới quan hệ giữa Đảng, Nhà nước và các tổ chức chính trị xã
hội trong hệ thống chính trị Việt Nam. Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội (2008)
do Lê Hữu Nghĩa, Hoàng Chí Bảo, Bùi Đình Bôn (đồng chủ biên)

chính quyền là một vấn đề khá rộng. Tuy nhiên, ở thành phố Hải Phòng chưa
có tài liệu nào bàn về vấn đề này một cách hệ thống, đó cũng sẽ là những khó
khăn cho tác giả khi triển khai nghiên cứu đề tài. Nhưng với tâm huyết của
người cán bộ, mong muốn góp một phần nhỏ bé vào công tác Mặt trận trong
thời kỳ mới, tác giả hy vọng những kết quả của luận văn sẽ có ý nghĩa lý luận
và thực tiễn làm tài liệu tham khảo cho những người làm công tác Mặt trận
và những người quan tâm.
3. Mục đích, nhiệm vụ của luận văn
3.1. Mục đích
Trên cơ sở làm rõ một số vấn đề lý luận, thực tiễn về vai trò của Mặt
trận Tổ quốc trong xây dựng chính quyền, luận văn đưa ra một số quan điểm
và đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả của Mặt trận trong xây dựng chính
quyền ở Hải Phòng hiện nay.
3.2. Nhiệm vụ
Để thực hiện mục đích đó, luận văn có nhiệm vụ:
- Phân tích, làm rõ lý luận về Mặt trận Tổ quốc trong xây dựng chính
quyền ở Việt Nam.
- Phân tích, làm rõ thực trạng thực hiện vai trò của Mặt trận trong xây
dựng chính quyền ở Hải Phòng hiện nay.


7
- Đưa ra quan điểm và đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao hiệu
quả hoạt động của Mặt trận trong việc tham gia xây dựng chính quyền.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn
Đề tài nghiên cứu công tác Mặt trận Tổ quốc tham gia xây dựng chính
quyền thành phố Hải Phòng nhiệm kỳ 2004 - 2009.
5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn
5.1. Cơ sở lý luận
Trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh,

gia xây dựng chính quyền, xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh
trên một địa bàn cũng như trên cả nước.
8. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục,
luận văn gồm 3 chương, 7 tiết.


9
Chương 1
MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ MẶT TRẬN TỔ QUỐC
TRONG VIỆC THAM GIA XÂY DỰNG CHÍNH QUYỀN
Ở VIỆT NAM

1.1. TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VÀ QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG TA VỀ MẶT
TRẬN TỔ QUỐC VIỆT NAM TRONG VIỆC THAM GIA XÂY DỰNG CHÍNH QUYỀN

1.1.1. Tư tưởng Hồ Chí Minh về Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong
việc tham gia xây dựng chính quyền
Vấn đề chính quyền là vấn đề rất cơ bản của mọi cuộc cách mạng.
Trong quá trình tìm đường cứu nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tìm tòi, giải
quyết hàng loạt các vấn đề về đường lối chiến lược của cách mạng, về giành
chính quyền, giữ chính quyền và xây dựng chính quyền.
Sau khi lật đổ ách thống trị của thực dân và phong kiến tay sai, lập nên
chính quyền của nhân dân, suốt 24 năm đứng đầu Nhà nước, Người đã trực
tiếp lãnh đạo sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Nhà nước Việt Nam dân chủ cộng
hòa, Nhà nước dân chủ nhân dân đầu tiên ở Đông Nam Á.
Trên cơ sở thực tiễn lãnh đạo cách mạng Việt Nam và trực tiếp lãnh đạo
chính quyền, tư tưởng Hồ Chí Minh về Nhà nước, về xây dựng chính quyền
được bổ sung, phát triển và là một bộ phận quan trọng của hệ tư tưởng Hồ Chí
Minh, đã chỉ đạo sự nghiệp xây dựng và hoạt động của Nhà nước Việt Nam Dân

nhân dân, mang bản chất giai cấp công nhân, là kết quả của cuộc đấu tranh
giải phóng dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng, của giai cấp công nhân. Đó là
Nhà nước của dân, do dân, vì dân; dân chủ với nhân dân và chuyên chính với
kẻ thù của nhân dân.
Nhà nước của dân là Nhà nước “bao nhiêu quyền hạn đều là của dân”,
những người ở trong bộ máy Nhà nước, bộ máy quyền lực dù ở cấp nào cũng
đều là “đày tớ của nhân dân”, đều do dân cử ra một cách trực tiếp hay gián
tiếp để đại biểu cho nhân dân thực thi quyền lực. Dân có quyền giám sát, bãi


11
miễn những người trong bộ máy nhà nước do mình bầu ra mà không làm tròn
trách nhiệm đại biểu quyền lực cho nhân dân.
Nhà nước do dân là Nhà nước: “Chính quyền từ xã đến Chính phủ
Trung ương do dân cử ra”. Đoàn thể từ Trung ương đến xã do dân tổ chức
nên. Dân bầu ra người đại diện cho mình để cầm quyền, đồng thời dân có
quyền kiểm soát, giám sát người mình bầu ra và bãi miễn khi họ không làm
tròn sự ủy thác, đại diện.
Người nhấn mạnh “Bao nhiêu lợi ích đều vì dân”. Đó mới chính là Nhà
nước vì dân, do đó “Việc gì có lợi cho dân thì phải làm cho kỳ được. Việc gì
hại cho dân thì phải hết sức tránh”. Người yêu cầu mọi chủ trương chính
sách, mọi quy định của pháp luật, pháp lệnh đều phải xuất phát từ lợi ích của
dân. Cả lợi ích trước mắt và lợi ích lâu dài, cả lợi ích cá nhân, tập thể và xã
hội trong sự kết hợp hài hòa. Mọi cán bộ nhà nước đều vì dân, hết lòng phục
vụ nhân dân.
Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, Nhà nước của dân, do dân, vì dân về bản
chất là Nhà nước của giai cấp công nhân và của toàn nhân dân Việt Nam, dưới
sự lãnh đạo của giai cấp công nhân.
“Dân” là một khái niệm lịch sử, tùy theo tình hình kinh tế - chính trị xã hội và giai cấp thống trị ở mỗi nước trong từng giai đoạn lịch sử mà khái
niệm dân có thể có nội dung rộng hẹp khác nhau.

nước thì cần huy động nhân dân tham gia vào công việc quản lý của nhà
nước, hăng hái đóng góp ý kiến, quyết định các công việc của đất nước,
của xã hội. Người nói: “Nhà nước ta phải phát triển quyền dân chủ và sinh
hoạt chính trị toàn dân để phát huy tính tích cực và sáng tạo của nhân dân,
làm cho mọi người công dân Việt Nam thực sự tham gia quản lý công việc
nhà nước” [28, tr.3-4].
Trong tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Nhà nước mà chúng ta xây
dựng một Nhà nước pháp quyền của dân, Nhà nước quản lý đất nước bằng


13
pháp luật và phải làm cho pháp luật có hiệu lực trong thực tế. Trong một Nhà
nước dân chủ, dân chủ và pháp luật luôn phải đi đôi với nhau, nương tựa vào
nhau mới đảm bảo được cho chính quyền trở nên mạnh mẽ. Không thể có dân
chủ ngoài pháp luật, pháp luật là bà đỡ của dân chủ. Mọi quyền dân chủ của
người dân phải được thể chế hóa bằng hiến pháp và pháp luật, ngược lại hệ
thống pháp luật phải đảm bảo cho quyền tự do, dân chủ của người dân được
tôn trọng trong thực tế. Xây dựng một nền pháp chế xã hội chủ nghĩa đảm
bảo được việc thực hiện quyền lực của nhân dân là mối quan tâm suốt đời của
Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Là người sáng lập Nhà nước dân chủ mới Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí
Minh cũng là người có công lớn nhất trong sự nghiệp lập hiến và lập pháp. Ở
cương vị Chủ tịch nước, Người đã hai lần đứng đầu Ủy ban soạn thảo Hiến
pháp 1946 và Hiến pháp 1959, đã ký lệnh công bố 16 đạo luật, 613 sắc lệnh
và nhiều văn bản dưới luật khác.
Một mặt chăm lo hoàn thiện Hiến pháp và hệ thống pháp luật của nước
ta, mặt khác Người hết sức chăm lo đưa pháp luật vào đời sống, tạo ra cơ chế
bảo đảm cho pháp luật được thi hành, cơ chế kiểm tra, giám sát việc thi hành
đó trong các cơ quan Nhà nước và trong nhân dân.
Theo Người, công bố luật chưa phải là mọi việc đã xong, phải tuyên

dựng chủ nghĩa xã hội. Muốn vậy, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể nhân dân
phải thực sự là người đại diện cho nhân dân, xây dựng Nhà nước đảm bảo
Nhà nước đó là của dân, do dân, vì dân. Người đã từng viết: “Khi ai có điều gì
oan ức, thì có thể do các đoàn thể tố cáo lên cấp trên. Đó là quyền dân chủ
của tất cả công dân Việt Nam” [29, tr.66].
Tư tưởng Hồ Chí Minh luôn khẳng định vai trò của Mặt trận và đoàn
thể nhân dân trong lực lượng đại đoàn kết của dân tộc, trong thiết chế chính
trị, xã hội và trong nền dân chủ của đất nước.
Thực tế ngày càng khẳng định tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về
Nhà nước pháp quyền và nhiệm vụ xây dựng chính quyền của Mặt trận là rất


15
đúng đắn. Khi quan sát các nhà nước phát triển đương đại, chúng ta đều thấy
một tình hình có tính quy luật là các nhà nước hiện đại ngày càng khẳng định
và mở rộng vai trò của các tổ chức xã hội. Trong các xã hội đó, nhiều nhiệm
vụ nhà nước được chuyển giao cho các tổ chức xã hội, các đoàn thể, hiệp hội
đảm nhận.
Trong suốt cuộc đời hoạt động của mình, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn
đặt vị trí, vai trò quan trọng của Mặt trận và các đoàn thể, đã định hình như
một thế chân vạc trong thiết chế chính trị - xã hội của đất nước.
Người khẳng định đoàn thể là của dân, trước hết là của dân chứ không
phải là của Đảng, của Nhà nước hay của cán bộ đoàn thể.
Hồ Chí Minh còn khẳng định nhiệm vụ của đoàn thể là phấn đấu cho
dân, xây dựng chính quyền vững mạnh để thực hiện đảm bảo quyền lợi cho
dân. Tư tưởng ấy của Người cho đến nay vẫn còn nguyên giá trị và là định
hướng xuyên suốt cho mỗi chặng đường phát triển của đất nước.
1.1.2. Quan điểm của Đảng ta về Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong
việc tham gia xây dựng chính quyền
Trong quá trình cách mạng giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ tổ

và bảo vệ chính quyền”.
Đến Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng cộng sản Việt
Nam (tháng 7/1996), Đảng ta đã nhấn mạnh vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt
Nam trong việc tham gia xây dựng chính quyền. Văn kiện Đại hội nêu rõ:
Củng cố mở rộng tổ chức và hoạt động của Mặt trận Tổ quốc
Việt Nam, một tổ chức liên minh chính trị, liên hiệp tự nguyện của
các đoàn thể chính trị - xã hội và các cá nhân tiêu biểu. Mặt trận và
các tổ chức thành viên là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân;
tham gia với Đảng, Nhà nước thực hiện và giám sát việc thực hiện
dân chủ, chăm lo và bảo vệ lợi ích chính đáng của các tầng lớp nhân
dân; góp phần tăng cường mối quan hệ mật thiết giữa nhân dân với
Đảng và Nhà nước [8, tr.128].


17
Như vậy, quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam về vai trò, vị trí,
chức năng, nhiệm vụ của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam về xây dựng, tập hợp
khối đại đoàn kết toàn dân tộc nói chung và về nhiệm vụ của Mặt trận Tổ
quốc Việt Nam trong công tác tham gia xây dựng, củng cố chính quyền nói
riêng đã được thể hiện ngày càng rõ hơn qua hai kỳ Đại hội (từ Đại hội đại
biểu toàn quốc lần thứ VII đến Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII). Nghị
quyết Đại hội lần thứ VII của Đảng mới xác định vai trò rất quan trọng của
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong sự nghiệp đoàn kết toàn dân, bảo vệ Tổ
quốc, chăm lo lợi ích của các đoàn viên, hội viên, thành viên của tổ chức
mình; thực hiện dân chủ và đổi mới xã hội. Trong Nghị quyết Đại hội VII,
Đảng ta chưa đặt vấn đề Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tham gia xây dựng, giám
sát và bảo vệ chính quyền nhân dân, nhất là nhiệm vụ giám sát và động viên
nhân dân giám sát hoạt động của cơ quan Nhà nước, đại biểu dân cử và cán
bộ, công chức Nhà nước. Đến Đại hội VIII, Đảng ta đã xác định: Mặt trận và
các tổ chức thành viên là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân; tham gia

còn nêu rõ hơn, cụ thể hơn về vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong
thời kỳ mới, đó là:
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên là cơ sở
chính trị của chính quyền nhân dân, nơi thể hiện ý chí, nguyện vọng,
tập hợp khối đại đoàn kết toàn dân, góp sức xây dựng Nhà nước
trong sạch, vững mạnh; phát huy khả năng tham gia bầu cử Quốc
hội, Hội đồng nhân dân các cấp; xây dựng chủ trương, chính sách,
pháp luật của Nhà nước; tham gia xây dựng, chỉnh đốn Đảng, thực
hiện giám sát của nhân dân đối với công tác và đạo đức, lối sống của
cán bộ, đảng viên, công chức, đại biểu dân cử và các cơ quan Nhà
nước [9, tr.130].
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng Cộng sản Việt Nam diễn
ra trong thời điểm mà sự nghiệp đổi mới đất nước đã trải qua 20 năm. Để đạt
được những mục tiêu đổi mới đưa ra, cần triển khai và thực hiện đồng bộ các


19
giải pháp, trong đó có việc phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
trong sự nghiệp đại đoàn kết toàn dân tộc. Về vấn đề này, Đảng ta tiếp tục
khẳng định:
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể nhân dân có vai trò
rất quan trọng trong việc tập hợp, vận động, đoàn kết rộng rãi các
tầng lớp nhân dân; đại diện cho quyền và lợi ích hợp pháp của nhân
dân; đưa chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, các chương
trình kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng, an ninh vào cuộc sống,
góp phần xây dựng sự đồng thuận trong xã hội [12, tr.24].
Tuy nhiên, trong Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần này đã có
bước phát triển mới về vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của Mặt trận Tổ
quốc Việt Nam, đó là Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể nhân dân đại
diện cho quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân và Nhà nước ban hành cơ

mạng Việt Nam [28, tr.401].
1.2. VAI TRÒ CỦA MẶT TRẬN TỔ QUỐC TRONG VIỆC THAM GIA XÂY
DỰNG CHÍNH QUYỀN Ở ĐỊA PHƯƠNG HIỆN NAY

1.2.1. Mặt trận Tổ quốc tham gia xây dựng chính sách, pháp luật;
tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật
Xây dựng chính sách và pháp luật là công việc thuộc về các cơ quan
trong bộ máy nhà nước. Tuy nhiên, với chức năng, nhiệm vụ của mình, Mặt
trận Tổ quốc có trách nhiệm tham gia vào công việc này để đảm bảo mọi chủ
trương, chính sách, pháp luật của Nhà nước đáp ứng được các quyền và lợi
ích của mọi tầng lớp nhân dân.
Điều 9, Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam còn nêu các nội dung cụ thể Mặt
trận Tổ quốc Việt Nam tham gia xây dựng pháp luật với các nội dung sau đây:
1. Kiến nghị với Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ về dự kiến
chương trình xây dựng luật, pháp lệnh;
2. Trình Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội dự án luật, pháp lệnh;


21
3. Cùng với cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành nghị quyết,
thông tư liên tịch để hướng dẫn thi hành những vấn đề khi pháp luật quy định
về trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tham gia quản lý nhà nước;
4. Tham gia góp ý kiến vào các dự án luật, pháp lệnh, dự thảo nghị
quyết, nghị định và các dự thảo văn bản quy phạm pháp luật khác [21, tr.10].
Công tác tham gia xây dựng pháp luật và vận động nhân dân đóng góp
ý kiến xây dựng pháp luật là nhiệm vụ có liên quan trực tiếp đến việc phát
huy dân chủ, vận động các tầng lớp nhân dân tích cực tham gia xây dựng
Đảng, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do
nhân dân, vì nhân dân. Thông qua công tác xây dựng chính sách pháp luật và
vận động nhân dân đóng góp ý kiến xây dựng pháp luật, Mặt trận đã tham gia

ánh, kiến nghị với Đảng và Nhà nước [21, tr.8-9].
Bằng nhiều hình thức tuyên truyền phong phú, đa dạng, Mặt trận Tổ
quốc phối hợp chặt chẽ với chính quyền và các tổ chức thành viên để phổ biến
rộng rãi trong đoàn viên, hội viên, nhân dân tại cộng đồng dân cư, tổ dân phố
và tới hộ gia đình; nhất là phối hợp thực hiện tốt Đề án 02-212/TTg của Thủ
tướng Chính phủ về xây dựng và đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động
chấp hành pháp luật tại cộng đồng dân cư. Hoạt động tuyên truyền của Mặt
trận là thiết thực góp phần nâng cao kiến thức pháp luật và ý thức pháp luật
cho nhân dân; qua đó, phát huy quyền làm chủ của nhân dân trong công tác
xây dựng chính quyền ngày một hiệu quả.
Công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật tới từng người dân
là nhằm bảo vệ lợi ích của nhà nước, quyền lợi hợp pháp của công dân.
Chương trình phổ biến, giáo dục pháp luật từ năm 2003 đến năm 2010 của
Hội đồng phối hợp công tác phổ biến, giáo dục pháp luật của Chính phủ (mà
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là một thành viên nòng cốt) cũng nhấn mạnh việc
tích cực tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật cho các tầng lớp nhân dân.
Hội đồng đã có nhiều việc làm cụ thể phổ biến sâu rộng các quy định của
pháp luật gắn trực tiếp với cuộc sống hàng ngày của nhân dân như: Các quy


23
định về luật phòng chống tham nhũng, luật thực hành tiết kiệm chống tham
nhũng lãng phí; các quy định của pháp luật về khiếu nại, tố cáo những vi
phạm về đất đai, an toàn giao thông, phòng chống ma túy, các tệ nạn xã hội,
bảo vệ môi trường; các chế độ mà người dân được hưởng, các nghĩa vụ mà
người dân phải thực hiện…Như vậy, tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp
luật là một trong những nhiệm vụ quan trọng mang tính vai trò, chức năng
quan trọng của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
Theo quy định của pháp luật, Mặt trận Tổ quốc giữ vai trò động viên
nhân dân nghiêm chỉnh thi hành pháp luật. Mặt trận các cấp đã đẩy mạnh

pháp luật.
Điều quan trọng là công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật
của Mặt trận có đến được từng địa bàn dân cư, phát huy vai trò của Ban công
tác Mặt trận khu dân cư hay không để từ đó phổ biến pháp luật đến từng hộ
dân, từng hộ gia đình.
Như vậy, công tác tham gia tham gia xây dựng chính sách, pháp luật;
tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật là một chức năng cơ bản, thể hiện
vai trò của Mặt trận Tổ quốc trong công tác tham gia xây dựng và củng cố
chính quyền. Hoạt động tuyên truyền pháp luật của Mặt trận, vận động nhân
dân tham gia xây dựng pháp luật đã góp phần nâng cao kiến thức pháp luật và
ý thức chấp hành pháp luật cho nhân dân; qua đó, phát huy quyền làm chủ của
nhân dân trong công tác tham gia xây dựng chính quyền ngày một thiết thực,
hiệu quả.
1.2.2. Mặt trận Tổ quốc tham gia công tác bầu cử đại biểu Quốc
hội, bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân
Bầu cử là công việc trước tiên trong xây dựng chính quyền nhân dân.
Thông qua bầu cử dân chủ, chính quyền nhà nước mới thực sự là đại diện hợp
pháp của nhân dân. Ở nước ta, Mặt trận Tổ quốc có vai trò quan trọng trong
công tác bầu cử. Nhiệm vụ này được quy định rõ trong Luật bầu cử đại biểu
Quốc hội, Luật bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân. Điều 5, Luật bầu cử đại