Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0: Thách thức đối với nguồn lao động Việt
Nam
Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 diễn ra từ đầu những năm 2010.Về cơ bản
cuộc cách mạng này dựa trên 3 lĩnh vực chính:
-Kỹ thuật số: Bao gồm dữ liệu lớn, vạn vật kết nối internet, trí tuệ nhân tạo;
-Công nghệ sinh học: Ứng dụng trong nông nghiệp, thủy sản, y dược, chế
biến thực phẩm, bảo vệ môi trường, năng lượng tái tạo;
-Lĩnh vực vật lý: Robot thế hệ mới, in 3D, xe tự lái,vật liệu mới, công nghệ
nano;
Nước ta có lợi thế là lực lượng lao động dồi dào, đang thời kỳ dân số vàng,
lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên hơn 54 tiệu người, lực lượng lao động trong
độ tuổi lao động hơn 47 triệu người, giá nhân công rẻ. Lao động Việt Nam có đức
tính cần cù, năng động và sáng tạo. Tuy nhiên chất lượng lao động thấp, thiếu
nghiêm trọng lao động có kỹ năng thực hành, công nhân kỹ thuật bậc cao. Cụ thể
là lao động không có trình độ chuyên môn kỹ thuật chiếm tỷ trọng cao nhất trong
tổng số lao động làm việc trong các loại hình doanh nghiệp công nghiệp và dịch vụ
( chiếm trên 28%); đứng thứ hai là nhóm lao động công nhân kỹ thuật không có
bằng/ chứng chỉ (chiếm trên 22%); xếp thứ ba là nhóm lao động có trình độ đại học
trở lên (chiếm khoảng 17%) và thấp nhất là nhóm lao động có trình độ cao đẳng
nghề ( chiếm trên 2%). Hệ quả là lao động nước ta sẽ gặp nhiều khó khăn trong
việc tiếp cận thị trường lao động kể cả trong và ngoài nước. Trong lĩnh vực nông
nghiệp,trình độ lao động còn thấp hơn nhiều, phần lớn không qua đào tạo, chủ yếu
sản xuất theo kinh nghiệm. Năng suất lao động thấp, theo số liệu của Tổng cục
Thống kê thì năm 2015 năng suất lao động của Việt Nam theo giá hiện hành đạt
3.660 U S D , chỉ bằng 4,4% Singapore, bằng 17,4% của Malaysia, 25,2% của Thái
Lan, 48,5% Philippines và 48,8% của Indonesia.
Thực trạng về số lượng và chất lượng lao động nước ta như vậy, với làn sóng
của cách mạng công nghiệp 4.0 hiện nay, mối lo ngại về công ăn, việc làm đang
ngày càng hiện hữu. Một báo cáo về thị trường lao động đánh giá, cách mạng công
nghiệp 4.0 không chỉ đe dọa đến việc làm của những người có trình độ thấp mà


hàng bằng giọng nói như con người.Công nghệ mua sắm của Amazon Go được
cho là thách thức đối với các siêu thị và đội ngũ nhân viên bàn hàng khi người
dùng chỉ cần cài ứng dụng, quét mã QR, chọn đồ và đi thẳng ra cửa mà không cần
xếp hàng.


-Trong ngành giao thông: Khi các loại xe ô tô tự động xuất hiện ngày càng
nhiều, thế hệ xe không người lái phát triển, đảm bảo an toàn cao gấp nhiều lần, vì
không có tình trạng say rượu, bia, vượt đèn đỏ, phóng nhanh, vượt ẩu. Nguy cơ có
thể thấy ở ngành lái xe, trước hết là các lái xe Ta xi có thể bị mất việc làm trong
khoảng 20 năm tới.
-Trong ngành ngân hàng: Hiện nay, phần lớn các ngân hàng vẫn kinh doanh
theo cách truyền thống là chủ yếu. Tuy nhiên trong cuộc cách mạng công nghiệp
4.0, sự hiện diện vật lý sẽ không còn quá cần thiết, khách hàng có thể đến những
nơi máy có thể giao dịch tự động, rồi xét duyệt cho vay, cấp hạn mức tín dụng, trả
lời khách hàng…cũng có thể do máy dần thực hiện thay thế con người.Việc ứng
dụng công nghệ giúp thay đổi tận gốc cách các ngân hàng tương tác với khách
hàng, giúp giảm bớt chi phí hoạt động. Khi các ngân hàng cải thiện được như vậy
sẽ đưa ra được giá giao dịch thấp hơn, lãi suất thấp hơn, mang lại nhiều lợi nhuận
cho khách hàng…và khi đó đội ngũ nhân viên ngân hàng sẽ giảm đi đáng kể. Hiện
nay đã có một số ngân hàng triển khai các điểm giao dịch ngân hàng tự động từ
tháng 2/2017 như TPBank, VCBanhk…Theo đó, người sử dụng dịch vụ có thể
thực hiện được hầu hết các giao dịch ngân hàng cơ bản như nộp tiền mặt, đăng ký
tài khoản thanh toán, các khoản vay, mở thẻ ghi nợ, gửi tiền có kỳ hạn…
- Trong ngành y tế: Cỗ máy IMB Watson có biệt danh “ Bác sỹ biết tuốt” có
thể lướt duyệt cùng một lúc hàng triệu hồ sơ bệnh án để cung cấp cho các bác sỹ
những lựa chọn điều trị dựa trên bằng chứng chỉ trong vòng vài giây nhờ khả năng
tổng hợp dữ liệu khổng lồ và tốc độ xử lý mạnh mẽ. “ Bác sỹ biết tuốt” này còn
cho phép con người tra thông tin về tình hình sức khẻo của mình. Các bác sỹ chỉ
cần nhập dữ liệu người bệnh để được phân tích, so sánh với kho dữ liệu khổng lồ

1.http://vnexpress.net/tin-tuc/khoa-hoc/hieu-ve-cach-mang- cong-nghiep-lan-thu-43574624.html
2.http://kienthuc.net.vn/tien-vang/thach-thuc-song- con –cua-cach-mang-4o-voilao-dong-viet-nam-872571.html