1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Trong những năm qua, ngành GD&ĐT luôn nhận được sự quan
tâm của Đảng, Nhà nước và toàn thể xã hội. Ngành GD&ĐT đã có
những chiến lược và các giải pháp để tăng cường hiệu quả công tác
quản lý dạy - học; đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục hoạt
động có chất lượng và hiệu quả, đặc biệt quản lý hoạt động của tổ
chuyên môn. Đối với nhà trường THCS thì tổ chuyên môn là đơn vị
quản lý trực tiếp triển khai các hoạt động chuyên môn. Hoạt động tổ
chuyên môn luôn có một vai trò quan trọng trong việc nâng cao chất
lượng đội ngũ, chất lượng dạy học trong nhà trường.
Trong những năm qua, công tác quản lý nhà trường nói chung và
công tác quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu
bài học của hiệu trưởng các trường trung học cơ sở quận Tây Hồ,
thành phố Hà Nội đã thu được những kết quả nhất định nhưng vẫn
còn nhiều hạn chế. Trong quá trình quản lý hoạt động của các tổ
chuyên môn theo hướng NCBH ở trường THCS còn bộc lộ nhiều khó
khăn, bất cập. Nhiều trường chưa nhận thức đúng và đầy đủ vị trí vai
trò hoạt động của tổ chuyên môn trong hoạt động chung của nhà
trường. Các tổ chuyên môn chưa phát huy được hiệu quả hoạt
động để có thể đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay. Điều
này đã ảnh hưởng rất lớn đến việc nâng cao chất lượng giáo dục
của nhà trường, chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục
trong giai đoạn hiện nay. Xuất phát từ những lý do trên, tôi chọn
đề tài “Quản lý hoạt động của tổ chuyên môn theo hướng nghiên
cứu bài học các trường trung học cơ sở quận Tây Hồ, thành phố
Hà Nội” làm vấn đề nghiên cứu.


2

6. Giả thuyết khoa học
Chất lượng hoạt động của các tổ chuyên môn trong các trường
THCS quận Tây Hồ, thành phố Hà Nội còn nhiều bất cập so với yêu
cầu phát triển giáo dục trong giai đoạn mới. Đó là việc quản lý điều
hành chưa thực sự khoa học, thiếu tính đồng bộ, chưa có sự nhanh
nhạy và quyết đoán trong việc cải tiến công tác điều hành quản lý
điều hành tổ chuyên môn. Sinh hoạt chuyên môn còn mang nặng tính
hình thức. Từ đó có thể đề xuất được các biện pháp quản lý hoạt
động tổ chuyên môn một cách đồng bộ, có hệ thống nhằm nâng cao
chất lượng hoạt động tổ chuyên môn, góp phần nâng cao chất lượng
giáo dục của nhà trường.
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Phương pháp nghiên cứu văn bản tài liệu
7.2. Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi
7.3. Phương pháp phỏng vấn sâu
7.4. Phương pháp toán học thống kê
8. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị và tài liệu tham khảo,
phụ lục, nội dung chính của luận văn được cấu trúc gồm 3 chương:
Chương 1. Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động tổ chuyên môn
theo hướng nghiên cứu bài học ở trường trung học cơ sở
Chương 2. Thực trạng quản lý hoạt động của tổ chuyên môn theo
hướng nghiên cứu bài học tại các trường trung học cơ sở Quận Tây
Hồ, thành phố Hà Nội
Chương 3. Biện pháp quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo
hướng nghiên cứu bài học của hiệu trưởng các trường trung học cơ sở
quận Tây Hồ, thành phố Hà Nội


4

Hoạt động tổ chuyên môn theo NCBH cũng là hoạt động sinh hoạt
chuyên môn nhưng ở đó giáo viên tập trung phân tích các vấn đề liên
quan đến người học như: Học sinh học như thế nào? Học sinh đang
gặp khó khăn gì trong học tập? Nội dung và phương pháp dạy học có
phù hợp, có gây hứng thú cho học sinh không, kết quả học tập của
học sinh có được cải thiện không? Cần điều chỉnh điều gì và điều
chỉnh như thế nào? Qua hoạt động này, mỗi giáo viên tự rút ra kinh
nghiệm, trau dồi chuyên môn, tự hoàn thiện kỹ năng, năng lực giảng
dạy của bản thân để phù hợp với các đối tượng học sinh.
1.3.5.2. Các bước của quá trình nghiên cứu bài học ở trường
trung học cơ sở
1.3.5.3. Nguyên tắc sinh hoạt chuyên môn theo hướng nghiên cứu
bài học
Bước 1: Tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch NCBH
Bước 2: Tổ chuyên môn thảo luận về mục tiêu, nội dung bài dạy
Bước 3: Tổ chuyên môn yêu cầu các giáo viên cùng soạn giáo án,
tiến hành dạy thể hiện sự sáng tạo của cá nhân
Bước 4: Tổ chuyên môn dự giờ tiết dạy minh họa, người dạy minh
họa
Bước 5: Tổ chuyên môn thảo luận về giờ dạy minh họa
Bước 6: Áp dụng cho thực tế dạy học hàng ngày
1.4. Nội dung quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo hướng
nghiên cứu bài học trong trường trung học cơ sở
1.4.1. Hiệu trưởng chỉ đạo tổ chuyên môn
1.4.2. Mối quan hệ giữa hiệu trưởng và tổ trưởng chuyên môn
trong quản lý hoạt động tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu
bài học


6

7
- Tổ chuyên môn triển khai các bước;
- Hoạt động dự giờ giáo viên và rút kinh nghiệm;
- Thảo luận trong hội đồng sư phạm.
1.4.3.3. Chỉ đạo các tổ chuyên môn triển khai hoạt động nghiên
cứu bài học tại tổ chuyên môn
(1) Chỉ đạo tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch nghiên cứu bài học
(2) Phát huy vai trò của đội ngũ giáo viên cốt cán trong hoạt động
nghiên cứu bài học của nhà trường và tổ chuyên môn
(3) Giám sát việc thực hiện đúng quy trình nghiên cứu bài học
trong hoạt động tổ chuyên môn
1.4.3.4. Đánh giá kết quả hoạt động tổ chuyên môn theo hướng
nghiên cứu bài học
Khi kiểm tra, đánh giá việc thực hiện kế hoạch hoạt động NCBH
trong trường trung học phổ thông cần trả lời các câu hỏi sau:
(1) Đánh giá việc thực hiện quy trình NCBH ở tổ chuyên môn.
(2) Đánh giá việc chia sẻ kiến thức chuyên môn, đổi mới PPDH
của giáo viên trong tổ chuyên môn.
(3) Đánh giá kỹ năng, phương pháp hiện có của giáo viên và trau
dồi, bổ sung các kỹ năng mới phù hợp với giáo viên trong tổ chuyên
môn.
(4) Đánh giá việc đáp ứng tiêu chuẩn thực hiện NCBH của nhà
trường đề ra.
1.4.3.5. Tạo động lực cho đội ngũ giáo viên và học sinh
(1) Xây dựng chính sách động viên, khen thưởng và phê bình kịp
thời, công bằng và khách quan đối với Tổ chuyên môn;
(2) Tạo môi trường làm việc phát huy tính chủ động, sáng tạo, tôn
trọng tổ chuyên môn



quả nhất định. Bên cạnh sự thuận lợi của tổ chuyên môn là được sự
quan tâm và chỉ đạo sát sao, cụ thể của Ban Giám hiệu các nhà nhưng
trong quá trình thực hiện cũng gặp phải nhiều khó khăn.
Kết quả nghiên cứu thực trạng quản lý sinh hoạt chuyên môn
theo hướng nghiên cứu bài học ở các trường trung học cơ sở quận
Tây Hồ, thành phố Hà Nội cho thấy hiệu quả của công tác quản lý
chịu ảnh hưởng của một số yếu tố:
• Về Hiệu trưởng và Ban giám hiệu các nhà trường
Với tinh thần thực hiện nghiêm túc sự chỉ đạo chuyên môn của
Phòng Giáo dục & Đào tạo quận Tây Hồ, Ban giám hiệu các các nhà


10
trường coi việc nâng cao nhận thức đổi mới phương pháp giảng dạy
nói chung và đổi mới sinh hoạt chuyên môn nói riêng là nhiệm vụ vô
cùng quan trọng với sự phát triển nghề nghiệp của mỗi giáo viên.
Tất cả các cán bộ quản lý đều cho rằng việc đổi mới quản lý sinh
hoạt tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học là cần thiết tuy
nhiên khả năng vận dụng các kỹ năng quản lý vào thực tiễn của nhiều
cán bộ quản lý còn chưa tốt. Một số nội dung trong công tác xây
dựng kế hoạch, tổ chức chỉ đạo cũng như công tác kiểm tra đánh giá
chưa được thực hiện một cách khoa học và thường xuyên. Các nội
dung kiểm tra đánh giá chưa được công khai, một số tiêu chí đánh giá
chưa thực sự hợp lý dẫn đến kết quả đánh giá chưa thực sự khách
quan. Vì vậy việc quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng
nghiên cứu bài học còn gặp nhiều khó khăn.
• Về đội ngũ giáo viên
Đội ngũ giáo viên của nhiều nhà trường về trình độ, năng lực, ý
thức của một số giáo viên còn hạn chế đặc biệt là các giáo viên trẻ.
Thậm chí có một số đồng chí giáo viên hoài nghi hiệu quả của giờ

nhưng lại thiếu sự tư vấn trực tiếp của tổ tư vấn hoặc các chuyên gia
có kinh nghiệm.
Bên cạnh đó, Ban giám hiệu các nhà trường cũng nhận thấy, cơ
sở vật chất của các nhà trường còn chưa đảm bảo được yêu cầu của
hoạt động sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng nghiên cứu bài học;
sự hỗ trợ của các lực lượng trong và ngoài nhà trường chưa kịp thời.
Công tác quản lý của ban giám hiệu ở một số nhà trường chưa
chú trọng việc tạo môi trường làm việc tích cực cho giáo viên cũng
như môi trường học tập năng động và sáng tạo cho học sinh.
Kết luận chương 2


12
Chương 3
BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỔ CHUYÊN MÔN
THEO HƯỚNG NGHIÊN CỨU BÀI HỌC
Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ QUẬN TÂY HỒ
THÀNH PHỐ HÀ NỘI
3.1. Nguyên tắc đề xuất biện pháp quản lí hoạt động nghiên cứu
bài học tại tổ chuyên môn
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ
3.1.2. Nguyên tắc phù hợp thực tiễn
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi
3.2. Đề xuất biện pháp quản lí hoạt động tổ chuyên môn theo
hướng nghiên cứu bài học
3.2.1. Tổ chức các buổi tập huấn nhằm nâng cao nhận thức cho
giáo viên về ý nghĩa, tầm quan trọng của sinh hoạt chuyên môn
theo hướng nghiên cứu bài học
a) Mục đích yêu cầu

3.2.2. Thay đổi hình thức lập kế hoạch sinh hoạt chuyên môn
trong hoạt động nghiên cứu bài học
a) Mục tiêu của biện pháp
Xác định rõ và thống nhất trong hội đồng sư phạm nhà trường về
yêu cầu trong sinh hoạt chuyên môn trong giảng dạy của giáo viên
trong năm học. Có công cụ để nhà trường, tổ chuyên môn đánh giá
giáo viên khách quan, công bằng và giáo viên tự đánh giá được phát
triển năng lực trong năm học.
b) Nội dung và cách thức thực hiện
*Xây dựng kế hoạch
-

Phân tích thực trạng của hoạt động nghiên cứu bài học.


14
- Xác định mục tiêu, chỉ tiêu cần đạt được của hoạt động nghiên
cứu bài học và đánh giá tính thực tiễn của mục tiêu, chỉ tiêu đó.
- Xác định các hoạt động đổi mới sinh hoạt chuyên môn tương
ứng với các mục tiêu.
- Xác định các nguồn lực thực hiện hoạt động nghiên cứu bài
học của nhà trường.
- Xác định các biện pháp, chỉ số theo dõi, kiểm tra và đánh giá
hoạt động nghiên cứu bài học của nhà trường.
- Trình bày kế hoạch nghiên cứu bài học của nhà trường.
* Xây dựng quy chế sinh hoạt chuyên môn trong hoạt động
nghiên cứu bài học
Để hoạt động nghiên cứu bài học có hiệu quả, yêu cầu thực hiện
tốt các quy định về: thời gian, quy trình thực hiện giờ dạy minh họa,
dự giờ và thảo luận.

bài học.
* Kiểm tra, đánh giá
-

Kiểm tra việc xây dựng kế hoạch hoạt động nghiên cứu bài

học của tổ chuyên môn;
-

Dự giờ thăm lớp;

-

Tham gia sinh hoạt cùng tổ chuyên môn;

-

Thu thập các nguồn tin phản ánh về hoạt động nghiên cứu

bài học thông qua các kênh thông tin.
c) Điều kiện thực hiện
Để thực hiện tốt kế hoạch hoạt động nghiên cứu bài học, tổ
trưởng chuyên môn, hiệu phó chuyên môn, hiệu trưởng có trách
nhiệm:
-

Giải đáp những thắc mắc của giáo viên trong cuộc họp để

đảm bào sự đồng thuận của giáo viên.


(4) Một số kỹ thuật thiết kế kế hoạch bài học
* Tổ chức, chỉ đạo thực hiện
Hiệu trưởng cần quan tâm các vấn đề sau đây khi chỉ đạo hoạt
động của tổ chuyên môn:
(1) Chỉ đạo tổ chuyên môn xây dựng kế hoạch nghiên cứu bài
học
(2) Phát huy vai trò của đội ngũ giáo viên đầu đàn trong hoạt
động nghiên cứu bài học của nhà trường và tổ chuyên môn.


17
(3) Giám sát việc thực hiện đúng quy trình nghiên cứu bài học
tại tổ chuyên môn.
(4) Chỉ đạo tổ chuyên môn chú trọng nâng cao chất lượng các
buổi thảo luận cho từng bài học được nghiên cứu.
(5) Phát triển mỗi tổ chuyên môn theo tinh thần “chia sẻ để học
hỏi”.
* Kiểm tra, đánh giá
Tham gia sinh hoạt cùng tổ chuyên môn từ khâu lập kế hoạch
cho tới khâu áp dụng vào giảng dạy hang ngày để có cái nhìn tổng
quan về quá trình hoạt động nghiên cứu bài học của tổ chuyên môn.
Tiếp thu ý kiến góp ý của đội ngũ cán bộ, giáo viên
c) Điều kiện để thực hiện
Hiệu trưởng phải là người đi tiên phong trong hoạt động nghiên
cứu bài học, phải nắm vững kiến thức về hoạt động nghiên cứu bài
học, nghiệp vụ sư phạm và nội dung hoạt động nghiên cứu bài học
3.2.4. Xây dựng các hệ thống đánh giá theo từng chỉ tiêu đặt ra
cho các tổ chuyên môn trong việc sinh hoạt chuyên môn theo
hướng nghiên cứu bài học
a) Mục tiêu của biện pháp

Nghiên cứu tình hình giảng dạy của giáo viên và học tập của học
sinh qua dự giờ thăm lớp.
c) Điều kiện để thực hiện
Hiệu trưởng phải công khai xây dựng kế hoạch kiểm tra hoạt
động của tổ chuyên môn, xác định rõ mục đích kiểm tra, nội dung
kiểm tra, hình thức và phương pháp kiểm tra.
Tiến hành tự kiểm tra của trưởng bộ môn nhằm nâng cao hiệu
quả quản lý hoạt động chuyên môn trong trường học.


19
3.2.5. Bồi dưỡng kiến thức phát triển kĩ năng nghiên cứu bài học
cho giáo viên thông qua hình thức nhóm chuyên gia tư vấn cho tổ
chuyên môn
a) Mục tiêu của biện pháp
-

Bồi dưỡng năng lực về hoạt động nghiên cứu bài học cho cán

bộ quản lý và giáo viên.
-

Giới thiệu mô hình sinh hoạt chuyên môn mới, nêu sự cần

thiết và những lợi ích mà sinh hoạt chuyên môn mới mang lại.
b) Nội dung và cách thức thực hiện
-

Thành lập nhóm tư vấn cho các buổi sinh hoạt chuyên môn.




20
quan, củng cố kiến thức, rèn luyện kỹ năng, tăng cường cho học sinh
khả năng tự chiếm lĩnh tri thức.
b) Nội dung và cách thức thực hiện
- Tổ chức quán triệt cho giáo viên nâng cao nhận thức về việc
sử dụng thiết bị dạy học.
-

Rà soát toàn bộ chương trình giảng dạy của tổ.

-

Khôi phục lại các thiết bị đã bị hư hỏng, cải tiến thiết bị để sử

dụng thuận tiện, hiệu quả hơn.
-

Hàng năm vào đầu năm học phải có kế hoạch kiểm tra thư

viện, phòng thí nghiệm để có kế hoạch thay thế và bổ sung.
-

Hàng năm phát động phong trào làm đồ dùng dạy học, trong

toàn thể giáo viên.
c) Điều kiện thực hiện biện pháp
- Các nhà trường cần vận động nguồn tài chính làm mới và tăng
cường cơ sở vật chất thiết bị dạy học từ các nguồn xã hội hóa.

được cán bộ quản lý và giáo viên đánh giá đều chiếm tỷ lệ cao, chỉ có
một vài ý kiến đánh giá biện pháp số 5 là không khả thi.
Kết luận chương 3


22
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
1. Kết luận
Trên cơ sở nghiên cứu thực trạng biện pháp quản lí đổi mới sinh
hoạt của tổ chuyên môn ở trường THCS quận Tây Hồ, Hà Nội cho
thấy các hiệu trưởng đã có nhận thức đúng về vai trò của mình trong
việc quản lí đổi mới sinh hoạt chuyên môn và trong thực tế công tác
quản lý đã đi vào nề nếp và đạt được những thành công nhất định.
Các hiệu trưởng và tổ trưởng đều được đào tạo bài bản về nghiệp
vụ quản lý giáo dục, có phẩm chất đạo đức tốt, chuyên môn vững
vàng, nhiệt tình trong công việc.
Việc xây dựng kế hoạch hoạt động của tổ chuyên môn đã trở
thành nền nếp hàng năm trước khi bước vào năm học mới. Việc đổi
mới phương pháp dạy học được tiến hành đồng bộ với việc đổi mới
chương trình, nội dung, thiết bị dạy học.
Tuy nhiên công tác quản lí đổi mới sinh hoạt chuyên môn của
Hiệu trưởng các trường TH trên địa bàn quận Tây Hồ, thành phố Hà
Nội còn nhiều khó khăn. Đội ngũ Hiệu trưởng tuy có trình độ lí luận
chính trị và nghiệp vụ quản lý, nhưng khả năng để vận dụng vào thực
tiễn công tác còn hạn chế.
Vẫn còn một bộ phận giáo viên chưa thực hiện đúng các quy chế
chuyên môn, chưa có ý thức tự học, tự bồi dưỡng nâng cao tay nghề.
Tổ chuyên môn sinh hoạt nội dung còn nghèo nàn, mang tính hình
thức.
Cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học trong các nhà trường chưa

động nghiên cứu bài học tại tổ chuyên môn.
Có kế hoạch mời chuyên gia về tập huấn, tư vấn cho hoạt động
nghiên cứu bài học tại tổ chuyên môn, cho giáo viên trước và trong
quá trình thực hiện hoạt động này.


24
Có nguồn ngân sách hợp lý cho các tổ nhóm sinh hoạt chuyên
môn theo nghiên cứu bài học hiệu quả và thiết thực. Đề xuất các giáo
viên có thành tích tốt để cấp trên khen thưởng và động viên kịp thời.
Lập kế hoạch rà soát, bổ sung cơ sở vật chất ngay từ đầu năm
học, vận động các nguồn xã hội hóa để hỗ trợ nhà trường.
Đối với các tổ chuyên môn
Chủ động, tích cực trong việc xây dựng và thực hiện kế hoạch
sinh hoạt chuyên môn theo nghiên cứu bài học.
Xây dựng kế hoạch hoạt động tổ chuyên môn đầy đủ, chi tiết từ
đầu năm học, tổ chức triển khai thường xuyên đến tổ viên. Thường
xuyên theo dõi, kiểm tra hoạt động chuyên môn theo nghiên cứu bài
học của tổ viên.
Đánh giá và kiến nghị kịp thời với Ban Giám hiệu để có biện
pháp điều chỉnh.
Khuyến khích giáo viên trong tổ thực hiện đổi mới sinh hoạt
chuyên môn theo nghiên cứu bài học.
Đối với đội ngũ giáo viên
Thường xuyên tự bồi dưỡng về chuyên môn nghiệp vụ, nội dung
kiến thức và phương pháp dạy học qua nhiều kênh và nhất là dự giờ
theo hướng nghiên cứu bài học.
Tích cực, chủ động đổi mới giờ dạy, tham dự các giờ dạy của
đồng nghiệp để trao đổi, học hỏi lẫn nhau.
Quán triệt tinh thần chỉ đạo của Ban Giám hiệu, Tổ chuyên môn