BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC
KINH TẾ

PHẠM NGỌC ĐẠT

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN
SÁCH NHÀ NƯỚC
Ở HUYỆN VĨNH LINH, TỈNH QUẢNG TRỊ

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC KINH TẾ

Huế, năm 2018


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC
KINH TẾ

PHẠM NGỌC ĐẠT

HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN
SÁCH NHÀ NƯỚC
Ở HUYỆN VĨNH LINH, TỈNH QUẢNG TRỊ
Chuyên ngành: Quản lý Kinh tế
Mã số: 83 40 410

LUẬN VĂN THẠC SỸ KHOA HỌC KINH TẾ
NGƯỜI HƯỚNG DẪN: PGS.TS. NGUYỄN XUÂN KHOÁT

Huế, năm 2018

mọi điều kiện thuận lợi, khích lệ tôi trong suốt quá trình nghiên cứu học tập và
hoàn thành luận văn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Huế, tháng 2 năm 2018
Học viên

Phạm Ngọc Đạt

ii


TÓM LƯỢC LUẬN VĂN
Họ và tên học viên:

PHẠM NGỌC ĐẠT

Chuyên ngành:

Quản lý kinh tế

Niên khóa:

2016 - 2018

Người hướng dẫn khoa học:

Mã số: 83 40 410

PGS.TS. NGUYỄN XUÂN KHOÁT


iv
ivi


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT VÀ KÝ HIỆU
NSNN

Ngân sách nhà nước

KT-XH

Kinh tế - Xã hội HĐND

Hội đồng nhân dân UBND

Ủy

ban nhân dân KBNN

Kho bạc

nhà nước
TC-KH

Tài chính – Kế hoạch

XDCB

Xây dựng cơ bản


2.1.
Mục
chung.....................................................................................................2

tiêu

2.2.
Mục
tiêu
cụ
.....................................................................................................2

thể

3.
Đối
tượng,
phạm
..............................................................................2

cứu

vi

nghiên

3.1.
Đối
tượng
cứu...........................................................................................2

............................................................................3

thập

thông

tch

4.2.1.
Phân
tch
thống
.............................................................................................3
4.2.2.
Thống
kê
tả..................................................................................................3

vv

tin,
dữ

số

liệu
liệu
kê
mô


1.1. Ngân sách nhà
.....................................5

nước

và

ngân

sách

1.1.1.
Tổng
quan
về
ngân
....................................................................5

vi
vi

nhà
sách

nước

cấp

nhà


1.3.6. Hệ thống thông tin, phương tiện quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện
......31
1.4. Kinh nghiệm quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện ở một số địa phương
trong nước và bài học rút ra cho huyện Vĩnh
Linh.............................................................32
1.4.1. Kinh nghiệm quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện ở một số địa

vi
iv


phương trong nước
.................................................................................................................32
1.4.2. Bài học rút ra về quản lý ngân sách nhà nước cấp huyện cho huyện Vĩnh Linh
...................................................................................................................................36
CHƯƠNG 2 ..............................................................................................................37
THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC Ở HUYỆN VĨNH LINH,
TỈNH QUẢNG TRỊ ............................................................................37
2.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến công tác quản lý ngân sách
nhà nước ở huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị...........................................................37
2.1.1. Điều kiện tự nhiên ...........................................................................................37

vi
iiv


2.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội ................................................................................39
2.1.3. Tình hình phát triển kinh tế - xã hội................................................................40
2.1.4. Những thuận lợi và khó khăn ảnh hưởng đến quản lý ngân sách nhà
nước huyện Vĩnh Linh



sách................................80
3.2.3. Tăng cường quản lý, bồi dưỡng, khai thác nguồn thu mới .............................83
3.2.4. Quản lý, sử dụng có hiệu quả các khoản chi ngân sách nhà nước ..................85
3.2.5. Đổi mới cơ chế phân cấp quản lý và điều hành ngân sách các cấp ................88
3.2.6. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra ngân sách nhà nước huyện
.............89

vii


3.2.7. Nâng cao trình độ, năng lực, trách nhiệm của đội ngũ quản lý ngân sách nhà
nước ...........................................................................................................................9
1
3.2.8. Phát triển cơ sở vật chất, hệ thống công nghệ thông tin phục vụ quản lý
ngân sách nhà nước huyện
.................................................................................................93
PHẦN KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ.......................................................................95
1. Kết luận .................................................................................................................95
2. Kiến nghị ...............................................................................................................96
2.1. Đối với Trung ương ...........................................................................................96
2.2. Đối với tỉnh Quảng Trị .......................................................................................97
TÀI LIỆU THAM KHẢO.........................................................................................99
Quyết định Hội đồng chấm luận văn
Biên bản của Hội đồng chấm luận văn và nhận xét phản biện
Bản giải trình chỉnh sửa luận văn
Xác nhận hoàn thiện luận văn

viii


Linh trong giai đoạn 2014 – 2016
Bảng 2.5

Cơ cấu nguồn thu ngân sách huyện Vĩnh Linh giai đoạn

54

2014 – 2016
Bảng 2.6

Tình hình chấp hành dự toán chi NSNN ở huyện Vĩnh

59

Linh trong giai đoạn 2014 – 2016
Bảng 2.7

Cơ cấu chi ngân sách huyện Vĩnh Linh giai đoạn 2014 -

60

2016
Bảng 2.8

Quyết toán thu NSNN ở huyện Vĩnh Linh trong giai đoạn

63

2014 – 2016

Quy trình kiểm soát chi Lệnh chi tiền tại cơ quan Tài
chính
Quy trình kiểm soát chi ngân sách tại Kho bạc nhà nước

Trang
11
37
44
54

55
56

Quy trình kiểm soát chi đầu tư XDCB tại KBNN

58

Cơ cấu chi ngân sách huyện Vĩnh Linh

61

x


PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong hệ thống tài chính Quốc gia, Ngân sách nhà nước (NSNN) là khâu chủ
đạo, là điều kiện vật chất quan trọng để Nhà nước thực hiện các chức năng
nhiệm vụ của mình. NSNN có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy cho sự phát
triển kinh tế nhanh và bền vững, đảm bảo an ninh quốc phòng, thực hiện các

tài chính tiềm năng và sẵn có tại địa phương và thực hiện phân phối các khoản chi
hợp lý góp phần tạo động lực kích thích tăng trưởng kinh tế.
Tuy công tác quản lý NSNN đạt được hiệu quả nhất định nhưng vẫn còn
những tồn tại cơ bản cần phải được khắc phục, hoàn thiện và là nhiệm vụ rất cấp
bách đang được đặt ra.
Xuất phát từ những lí do đó, tác giả chọn đề tài: "Hoàn thiện công tác quản
lý ngân sách nhà nước ở huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị” làm đề tài luận văn
thạc sĩ chuyên ngành Quản lý kinh tế của mình.
2. Mục têu nghiên cứu
2.1. Mục tiêu chung
Đề xuất các giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện công tác quản lý NSNN huyện
Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị, góp phần thúc đẩy phát triển nền KT-XH trên địa bàn
huyện trong thời gian tới.
2.2. Mục tiêu cụ thể
- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận và thực tiễn về quản lý NSNN cấp huyện.
- Phân tích, đánh giá thực trạng công tác quản lý NSNN ở huyện Vĩnh Linh,
tỉnh Quảng Trị.
- Định hướng các giải pháp chủ yếu nhằm hoàn thiện công tác quản lý NSNN
ở huyện Vĩnh Linh trong những năm tới.
3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Công tác quản lý NSNN ở huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị.
3.2. Phạm vi nghiên cứu
- Không gian: Nghiên cứu trong phạm vi huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị.

2


- Thời gian: Nghiên cứu đánh giá thực trạng quản lý NSNN trong giai đoạn
2014-2016; đưa ra các giải pháp áp dụng cho giai đoạn từ nay đến năm 2022.


- So sánh theo chiều ngang: So sánh theo chiều ngang trên các báo cáo tài
chính, chính là việc so sánh, đối chiếu tình hình biến động cả về số tuyệt đối và số
tương đối trên từng chỉ tiêu, trên từng báo cáo tài chính. Thực chất của việc
phân tch này là phân tch sự biến động về quy mô của từng khoản mục, trên
từng báo cáo tài chính của đơn vị. Qua đó xác định được mức biến động (tăng hay
giảm) về quy mô của chỉ tiêu phân tch và mức độ ảnh hưởng của từng chỉ tiêu
nhân tố đến các chỉ tiêu phân tch.
- So sánh theo chiều dọc: So sánh dọc trên các báo cáo tài chính của Phòng TC
- KH huyện chính là việc sử dụng các tỷ lệ, các hệ số thể hiện mối tương quan giữa
các chỉ tiêu trong từng báo cáo tài chính, giữa các báo cáo tài chính của Phòng TCKH. Thực chất của việc phân tch theo chiều dọc trên báo cáo tài chính là phân tch
sự biến động về cơ cấu hay những quan hệ tỷ lệ giữa các chỉ tiêu trong hệ thống
báo cáo tài chính của huyện.
4.3. Hệ thống các chỉ tiêu nghiên cứu
Khi đánh giá việc sử dụng ngân sách đúng mục đích có thể sử dụng các chỉ
tiêu định tính và định lượng theo tiêu chí sau đây:
- Tình hình lập dự toán thu, tình hình lập dự toán chi qua các năm.
- Tình hình chấp hành dự toán thu, chi qua các năm của huyện Vĩnh Linh.
- Quyết toán thu, Quyết toán chi qua các năm tại huyện Vĩnh Linh.
5. Kết cấu luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục tài liệu tham khảo và Phụ lục, nội
dung chính của luận văn bao gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về quản lý ngân sách nhà nước cấp
huyện.
Chương 2: Thực trạng công tác quản lý ngân sách nhà nước ở huyện Vĩnh
Linh, tỉnh Quảng Trị.
Chương 3: Định hướng và giải pháp hoàn hiện công tác quản lý ngân sách nhà
nước ở huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị.

4

tài chính được thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định. Các khoản thu

5


mang

6


tnh chất bắt buộc của NSNN là một bộ phận các nguồn tài chính chủ yếu được tạo
ra thông qua việc phân phối thu nhập quốc dân được sáng tạo ra trong khu vực sản
xuất kinh doanh và các khoản chi chủ yếu của Ngân sách mang tính chất cấp phát
phục vụ cho đầu tư phát triển và tiêu dùng của xã hội. Như vậy, về hình thức có thể
hiểu: NSNN là toàn bộ các khoản thu chi của nhà nước có trong dự toán, đã được
cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt và được thực hiện trong một năm để
đảm bảo việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của nhà nước.
Tuy nhiên, hoạt động của NSNN là hoạt động phân phối các nguồn tài chính
của xã hội gắn liền với việc hình thành và sử dụng quỹ tiền tệ tập trung là NSNN.
Trong quá trình phân phối đó đã làm nảy sinh các quan hệ tài chính giữa một bên
là nhà nuớc và một bên là các chủ thể trong xã hội.
Những quan hệ tài chính này bao gồm:
- Quan hệ kinh tế giữa NSNN với các doanh nghiệp:
“Các quan hệ kinh tế này phát sinh trong quá trình hình thành nguồn thu của
Ngân sách dưới hình thức các loại thuế mà doanh nghiệp phải nộp. Đồng thời,
Ngân sách chi hỗ trợ cho sự phát triển của doanh nghiệp dưới hình thức xây
dựng cơ sở hạ tầng, hỗ trợ vốn…”[1]
- Quan hệ kinh tế giữa NSNN và các đơn vị hành chính sự nghiệp:
“Quan hệ này phát sinh trong qúa trình phân phối lại các khoản thu nhập
bằng việc NSNN cấp kinh phí cho các đơn vị quản lý nhà nước. Đồng thời, trong cơ

- Chức năng phân phối: Bất cứ Nhà nước nào muốn tồn tại đòi hỏi phải có
nguồn lực tài chính để đáp ứng các khoản chi tiêu cho hoạt động của mình, muốn
vậy Nhà nước phải huy động vốn trong, ngoài nước. Nguồn huy động trong nước
chủ yếu là nguồn thu từ thuế, phí, lệ phí và các nguồn thu hợp pháp khác.
Chức năng này có các đặc điểm cơ bản sau:
Thứ nhất, phân phối dưới hình thức giá trị, chủ yếu sử dụng tiền tệ làm đơn vị
tnh, phương tiện phân phối.
Thứ hai, tham gia không đầy đủ vào quá trình phân phối các yếu tố đầu vào.
Thứ ba, thực hiện phân phối kết quả của quá trình sản xuất, cung ứng
hàng hoá, dịch vụ.
Thứ tư, phân phối NSNN tác động đến cả cung và cầu của nền kinh tế gắn liền
với sự hình thành và sử dụng quỹ NSNN.
Thứ năm, nhà nước là chủ thể trong các quan hệ phân phối có liên quan đến
NSNN. Nhà nước sử dụng tối đa quyền lực chính trị, quyền chủ sở hữu trong quá
trình phân phối NSNN.
Thứ sáu, về cơ bản, quá trình phân phối lại NSNN mang tnh không hoàn trả
trực tiếp, không phát sinh nghĩa vụ vay trả nợ.

9