MỘT SỐ BIỆN PHÁP RÈN KĨ NĂNG THỰC HÀNH NGHI THỨC ĐỘI
TRONG LIÊN ĐỘI TRƯỜNG TIỂU HỌC THỊ TRẤN NGỌC LẶC
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Đội Thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh là: “ Tổ chức của Thiếu nhi Việt
Nam do Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam sáng lập, Đoàn
TNCS Hồ Chí Minh phụ trách” Nội dung này khẳng định Thiếu niên Việt Nam
có một tổ chức đại diện cho mình và của mình, có tính quần chúng và tính cách
mạng, đi theo con đường của Bác Hồ kính yêu và sự nghiệp đấu tranh, xây dựng
và bảo vệ Tổ quốc của dân tộc.
Đội được khẳng định là lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường, nó
thể hiện sự lớn mạnh của Đội trong quá trình hoạt động, tạo cho Đội viên được
giáo dục và tự giáo dục thông qua các hoạt động tập thể mà Đội tổ chức.
Hoạt động giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức cho các em thiếu nhi
thông qua các hoạt động Đội nhằm giúp các em nâng cao nhận thức về lí tưởng
độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, sự hiểu biết về truyền thống dân tộc, truyền
thống cách mạng của Đảng, của Đoàn, của Đội. Từ đó xây dựng tình cảm tốt đẹp
cho các em Đội viên, nâng cao lòng yêu nước tinh thần tự lập tự cường, truyền
thống bất khuất, kiên cường, song rất giàu lòng nhân ái của dân tộc, biết ơn
những anh hùng, liệt sĩ và cả những người đang ngày đêm nuôi nấng dạy dỗ
mình. Qua hoạt động giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức Đội còn góp phần làm
cho các em Đội viên phát triển lòng nhân ái, lòng vị tha, kích thích tính tích cực
trong hoạt động chính trị - xã hội góp phần vào việc xây dựng cộng đồng.
Các em là thành viên của tổ chức Đội, phải thực hiện các nhiệm vụ chung
của Đội đó là:

1


+ Đội viên phải thực hiện Điều lệ Đội, nghi thức Đội và chương trình rèn
luyện Đội viên, thể hiện tính kỉ luật của Đội viên đối với tổ chức của mình.
+ Thể hiện trách nhiệm của Đội viên đối với tổ chức của mình là giúp cho

Trong mọi hoạt động rèn luyện của Đội nghi thức tạo thành thói quen, nề nếp tốt
cho đội viên trong tổ chức Đội. Góp phần khẳng định vai trò của tổ chức Đội
trong sự nghiệp giáo dục.
Nghi thức Đội ngày càng hoàn thiện cùng với sự phát triển của tổ chức
Đội phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội của đất nước và đáp ứng những nhu
cầu của Đội viên.
2. Ý nghĩa, vai trò của nghi thức Đội TNTP Hồ Chí Minh.
Nghi thức Đội là một hoạt động giáo dục đặc trưng cho Đội TNTP Hồ Chí
Minh. Thông qua hoạt động này, tổ chức Đội được củng cố, phát triển và khẳng
định vị trí, vai trò của mình với xã hội.
Nghi thức Đội nhằm giáo dục toàn diện cho các em Đội viên mà trước hết
là giáo dục ý thức tổ chức kỉ luật, tinh thần trách nhiệm trước tập thể, tạo nên
tình cảm gắn bó, đoàn kết, thương yêu giúp đỡ lẫn nhau để cùng tiến bộ.
Hoạt động nghi thức Đội giúp các em có thể lực cường tráng, khoẻ mạnh,
nhanh nhẹn, tháo vát. Góp phần tạo nên vẻ đẹp cho người Đội viên, đẹp trong lời
nói và đẹp trong hành động.
Hoạt động nghi thức Đội tốt sẽ tạo thành thói quen, nề nếp tốt trong sinh
hoạt hàng ngày cho tập thể và cá nhân đội viên như: trang phục đẹp, gọn gàng,
sạch sẽ, ra vào lớp đúng giờ, trật tự, vệ sinh ngăn nắp…
Để có được những Đội viên khoẻ mạnh, tháo vát nhanh nhẹn, gọn gàng, có
ý thức tổ chức kỉ luật, có tinh thần trách nhiệm và biết đoàn kết yêu thương giúp
đỡ lẫn nhau. Vấn đề đặt ra ở đây là phải rèn kĩ năng. Kĩ năng là yếu tố quyết định

3


đến sự thành công của việc thực hiện đúng, thành thạo Nghi thức Đội thiếu niên
tiền phong Hồ Chí Minh.
II. THỰC TRẠNG CỦA VIỆC RÈN KĨ NĂNG THỰC HÀNH NGHI
THỨC ĐỘI TRONG NHÀ TRƯỜNG HIỆN NAY.

vào các hoạt động ngoại khoá, đặc biệt là các trường Tiểu học. Song qua thực tế
ở tại nhà trường thì thấy rằng: Phần lớn các Đội viên chưa nắm vững 7 yêu cầu
Đội viên dẫn đến việc thực hành Nghi thức Đội đạt kết quả chưa cao. Mặt khác,
GV - TPT Đội là kiêm nhiệm, dạy 19 tiết / tuần, về chuyên môn nghiệp vụ công
tác Đội phần lớn là tự tìm tòi, nghiên cứu tài liệu, tự nghĩ, tự làm; Ban chỉ huy
Liên đội thiếu ổn định, thay đổi theo từng năm nên gặp rất nhiều khó khăn trong
công tác bồi dưỡng cán bộ chỉ huy mang tính chất lâu dài. Học sinh phần lớn là
con em dân tộc còn e dè nhút nhát, chưa phát huy được tính tự quản, chưa chủ
động tham gia các hoạt động của Đội đặc biệt là rất nhiều em chưa thực hiện
được các kĩ năng thực hành nghi thức Đội TNTP Hồ Chí Minh. Cụ thể dựa vào
kết quả kiểm tra của toàn Liên đội như sau:
KẾT QUẢ

Tổng số
Đội viên
227

Giỏi

Khá

Trung bình

SL

%

SL

%

1.Thuận lợi và khó khăn:
a. Thuận lợi:
Về phía GV-TPT: Bản thân tôi nhận thức đầy đủ về vai trò của người GVTPT và về chương trình rèn luyện Nghi thức Đội, thấy được việc dạy thực hành
Nghi thức Đội là một nhiệm vụ hết sức khó khăn, mà bản thân mỗi GV- TPT cần
phải cố gắng nhiều mới làm được.
Về phía học sinh: Hầu hết các em đều ngoan, có ý thức chấp hành kỉ luật. Có
cố gắng trong luyện tập thực hành các động tác về Nghi thức Đội để đạt kết quả
cao.
Về các thuận lợi khác: Cơ sở vật chất phục vụ cho công tác Đội của nhà
trường hiện nay tương đối đầy đủ. Nhà trường đã có phòng Đội ( tuy chưa được
đạt như yêu cầu của phòng đội chuyên dụng ), có trống, loa máy, sân bãi… đặc
biệt Ban giám hiệu, các thầy giáo, cô giáo chủ nhiệm (anh chị phụ trách Chi đội)
của trường đều nhiệt tình quan tâm đến các phong trào hoạt động Đội.
b. Khó khăn:
Bên cạnh những thuận lợi như đã nêu trên, thì việc rèn kĩ năng thực hành
Nghi thức Đội cho đội viên vẫn còn tồn tại nhiều khó khăn:
* Về học sinh:
+Học sinh ở tiểu học còn nhỏ, sức chú ý tập trung chưa cao, mặt khác thời
lượng để luyện tập Nghi thức Đội thì có hạn, vì thế trong một vài buổi tập, GVTPT cũng không có đủ thời gian để quan tâm đến từng đội viên.
+ Nhà trường còn chưa sắp xếp được một buổi sinh hoạt Đội cụ thể để các em
được sinh hoạt và học Nghi thức Đội.

6


* Về Giáo viên Tổng phụ trách Đội:
+ Bản thân tôi là giáo viên văn hoá kiêm nhiệm, còn dạy nhiều tiết 19 tiết /
tuần nên không có nhiều thời gian để nghiên cứu các tài liệu Đội. Về chuyên
môn nghiệp vụ công tác Đội chủ yếu là tự tìm tòi nghiên cứu nên còn gặp rất
nhiều khó khăn. Việc dạy thực hành Nghi thức Đội đòi hỏi người GV-TPT Đội

các em Thiếu nhi ở các độ tuổi khác nhau phụ trách Đội không được nóng vội,
phải có thái độ ôn tồn, hoà nhã, vui vẻ nhưng dứt khoát. Nghi thức Đội phải
được thực hiện theo quy trình từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp… Phải
hướng dẫn cho các em nhận thức được ý nghĩa , tầm quan trọng và biểu trưng
của nghi thức Đội, các kĩ năng cơ bản của người Đội viên rồi mới chuyển sang
các động tác phối hợp phức tạp của cá nhân và tập thể.
Để học và thực hiện nghi thức Đội có hiệu quả tốt nhất, GV- TPT Đội nhắc
Đội viên phải thực hiện các yêu cầu sau:
+ Phải có thái độ đúng đắn, nghiêm túc và kiên trì.
+ Phải có trang phục cá nhân gọn gàng chuẩn mực.
+ Phải tập trung chú ý ghi chép và nghe lệnh của người chỉ huy.
+ Khi thực hiện động tác phải nhanh nhẹn, dứt khoát, rõ ràng theo khẩu lệnh
và sự hướng dẫn của người chỉ huy.
Trước hết yêu cầu học sinh nắm được nội dung 7 yêu cầu của người Đội viên.
Đó là:
1. Thuộc và hát đúng Quốc ca, Đội ca và một số bài hát truyền thống;
2. Thắt khăn, tháo khăn quàng đỏ;
3. Chào kiểu Đội viên Đội thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh;
4. Cầm cờ, giương cờ, vác cờ, kéo cờ;
5. Hô - Đáp khẩu hiệu Đội;
6. Thực hiện các động tác cá nhân tại chỗ, di động, các động tác trong đội
hình đội ngũ và Nghi lễ của Đội;
7. Biết 3 bài trống qui định.

8


+ GV-TPT nói ý nghĩa của từng yêu cầu, đồng thời làm mẫu động tác và
hướng dẫn học sinh thực hiện bằng phương pháp ngắn gọn, dễ hiểu nhất.
+ Học sinh quan sát từng bước của từng động tác đến tổng thể của từng động

hướng dẫn tương tự như động tác Chào kiểu Đội viên ( thuyết trình kết hợp trực
quan)
b. Tập luyện kết hợp phát huy tính tự quản của BCH Liên Đội.
Trước hết phải chọn ra được đội ngũ BCH Liên đội khoảng 9 đến 11 em, là
những đội viên tiêu biểu, có tác phong nhanh nhẹn, chững chạc, có năng lực tổ
chức và khả năng nói trước đám đông, biết hô khẩu lệnh to rõ ràng có động lệnh,
dự lệnh, biết chọn địa hình, vị trí tập hợp… Đội ngũ chỉ huy Liên đội phải được
tập huấn cơ bản trước, phải thực hiện thành thạo 7 yêu cầu Đội viên để có thể
giúp Tổng phụ trách Đội tập luyện cho các Chi đội và kèm các Đội viên yếu.
+ GV chia Liên đội thành 11 Chi đội và mỗi Chi đội cử một thành viên trong
BCH Liên đội đến kèm và hướng dẫn Chi đội tập luyện.
c. Tổ chức kiểm tra đánh giá việc thực hiện 7 yêu cầu Đội viên thông qua
hội thi nghi thức Đội.
Đây là một buổi sinh hoạt Đội kết hợp hoạt động ngoại khoá vừa mang
tính kiểm tra đánh giá các bài học nghi thức Đội vừa mang tính giáo dục cao. Bởi
lẽ học nghi thức Đội mà không được thực hành thì Đội viên sẽ không hiểu hết
được ý nghĩa, vai trò của nghi thức đối với công tác Đội đồng thời các em được
thực hiện cả 7 yêu cầu Đội viên theo một hệ thống.
IV. HIỆU QUẢ SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Trong quá trình tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp do Đội phụ trách
như: Tập thể dục, múa hát tập thể giữa giờ, tổ chức lễ chào cờ đầu tuần, tổ chức
hội thi “Em yêu Đội TNTP Hồ Chí Minh” để kiểm tra , công nhận các chuyên

10


hiệu trong chương trình rèn luyện Đội viên và chương trình dự bị Đội viên như :
Nghi thức Đội; Nhà sử học nhỏ tuổi; Nghệ sĩ nhỏ tuổi, ...
Nhờ sự vận dụng những biện pháp rèn luyện kĩ năng thực hành nghi thức Đội
ở trên mà kết quả thực hiện các hoạt động Đội đạt được như sau:

SL

%

SL

%

112

49,3%

66

29,2%

49

21,5%

Qua kết quả của hội thi ở bảng trên, ta thấy Đội viên, thực hành kĩ năng
Nghi thức Đội đạt khá, giỏi chiếm 78,5%. Đội viên đạt mức trung bình chỉ chiếm
21,5%.
C. KẾT LUẬN
1. Bài học kinh nghiệm.
Sáng kiến kinh nghiệm về “Một số biện pháp rèn kĩ năng thực hành Nghi
thức Đội trong Liên đội trường Tiểu học Thị trấn Ngọc lặc” là một cố gắng của

11



+ Tạo điều kiện để GV- TPT Đội có thêm quĩ thời gian để nghiên cứu
thêm tài liệu Đội, các trò chơi tập thể…để phục vụ cho các buổi sinh hoạt Đội
thêm phong phú đa dạng hơn giúp các em thấy vui và chủ động tham gia các
hoạt động của Đội.
Trong quá trình thực hiện sáng kiến này, mặc dù đã cố gắng song không
tránh khỏi thiếu sót. Mong quý cấp lãnh đạo, các giáo viên chủ nhiệm và các bạn
đồng nghiệp cùng góp ý để tôi hoàn thiện sáng kiến này.Tôi hy vọng rằng, sáng
kiến này sẽ góp phần không nhỏ vào việc tổ chức các hoạt động Đội nói chung
và rèn luyện kĩ năng thực hành Nghi thức Đội nói riêng. Đồng thời nó có thể là
tài liệu tham khảo bổ ích cho các GV- TPT Đội trong quá trình tổ chức hoạt
động Đội.
Xin chân thành cảm ơn!
Thị trấn, ngày 2 tháng 3 năm 2011
Người thực hiện

Vũ Thị Huyền

13


Đánh giá của Hội đồng khoa học ngành
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………..
……………………………………………………………………………………
……………………………………………………………………………………..

14