ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN THỊ MAI CHANG

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC
VĂN HÓA ỨNG XỬ CHO HỌC SINH CÁC TRƯỜNG
THPT THÀNH PHỐ VĨNH YÊN TỈNH VĨNH PHÚC

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2014
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN THỊ MAI CHANG

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO
DỤC
VĂN HÓA ỨNG XỬ CHO HỌC SINH CÁC
TRƯỜNG THPT THÀNH PHỐ VĨNH YÊN TỈNH
VĨNH PHÚC
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60140114

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành luận văn Thạc sỹ này, tôi đã nhận được sự giúp đỡ của
nhiều tập thể và cá nhân.
Trước hết, tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến các thầy
giáo, cô giáo trong Ban Giám hiệu, khoa Tâm lý - Giáo dục, phòng Đào tạo,
trường Đại học Sư phạm đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và
nghiên cứu.
Đặc biệt tôi xin trân trọng bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS Nguyễn Thị
Thanh Huyền người thầy đã hướng dẫn giúp đỡ tôi trong việc định hướng về
nội dung đề tài, phương pháp nghiên cứu khoa học cũng như tận tình giúp đỡ
trong suốt quá trình nghiên cứu để tôi hoàn thành được luận văn này.
Tôi xin chân thành cảm ơn lãnh đạo, chuyên viên Sở Giáo dục và Đào tạo
Vĩnh Phúc, Ban giám hiệu, các thầy cô giáo, Ban đại diện cha mẹ học sinh, học
sinh các trường THPT Thành phố Vĩnh Yên, tỉnh Vĩnh Phúc, cùng các bạn đồng
nghiệp đã tạo điều kiện thuận lợi và nhiệt tình giúp đỡ tôi có được các thông
tin cần thiết để phục vụ cho đề tài nghiên cứu của mình.
Với thời gian và kinh nghiệm nghiên cứu còn hạn chế, bản thân dù đã cố
gắng rất nhiều, song chắc chắn luận văn này không thể tránh khỏi những thiếu
sót, kính mong các thầy giáo, cô giáo và các bạn đồng nghiệp thông cảm, giúp
đỡ, đưa ra những chỉ dẫn quý báu cho tôi.
Xin trân trọng cảm ơn !
Thái Nguyên, tháng

năm 2014

Học viên

Nguyễn Thị Mai Chang
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu


1.1.1. Trên thế giới .............................................................................................. 6
1.1.2. Ở Việt Nam................................................................................................ 6
1.2. Một số khái niệm ..........................................................................................
8
1.2.1. Quản lý, quản lý giáo dục ..........................................................................
8
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

3

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


1.2.2. Văn hóa, văn hóa ứng xử .........................................................................
12
1.2.3. Học sinh THPT ........................................................................................ 17
1.2.4. Giáo dục văn hóa ứng xử cho học sinh THPT ............................................
18
1.3. Một số vấn đề về giáo dục văn hóa ứng xử cho học sinh THPT ...................
19
1.3.1. Một số đặc điểm của học sinh THPT ...................................................... 19
1.3.2. Mục đích, ý nghĩa của giáo dục văn hóa ứng xử cho học sinh THPT .... 21
1.3.3. Nội dung giáo dục văn hóa ứng xử cho học sinh THPT ......................... 22
1.3.4. Các con đường giáo dục văn hóa ứng xử cho học sinh THPT ................ 25

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

4

http://www.lrc-tnu.edu.vn/

học sinh các trường THPT Thành phố Vĩnh Yên, tỉnh Vĩnh Phúc ........ 61

Kết luận chương 2.............................................................................................. 65

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

5

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


Chương 3. BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC VĂN HÓA ỨNG
XỬ CHO HỌC SINH CÁC TRƯỜNG THPT THÀNH PHỐ VĨNH YÊN,
TỈNH VĨNH PHÚC............................ 66
3.1. Nguyên tắc đề xuất các biện pháp .................................................................
66
3.1.1. Nguyên tắc đảm bảo phù hợp với mục têu GD và đào tạo của nhà
trường.. 66

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

6

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống ..........................................................
66
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa ............................................................
67

7


DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................... 91
PHỤ LỤC

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

8

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
Ban giám hiệu

BGH Cách

mạng

CM Cán bộ

quản lý

CBQL Cha mẹ

học sinh

CMHS Chủ nghĩa


dục văn hóa ứng xử

GD VHƯX Giáo

viên

GV

Giáo viên chủ nhiệm

GVCN

Học sinh

HS Khoa

học kỹ thuật

KHKT Quản lý

QL Trung học phổ thông

THPT

Văn hóa ứng xử

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

VHƯX


Bảng 3.2: Đánh giá của CBQL, GV các trường THPT thành phố Vĩnh
Yên về tính khả thi của các biện pháp GD VHƯX cho học sinh.... 84
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
http://www.lrc-tnu.edu.vn/
5


DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1: Nhận thức của GV và HS về ý nghĩa và tầm quan trọng
của giáo dục VHƯX .................................................................... 40
Biểu đồ 2.2: Đánh giá của GV về việc thực hiện mục tiêu giáo dục
VHƯX cho HS ............................................................................ 43
Biểu đồ 2.3: Đánh giá của GV về thực trạng thực hiện nội dung giáo
dục VHƯX cho HS ..................................................................... 47
Sơ đồ 2.4: Đánh giá của GV về mức độ thực hiện các con đường giáo
dục VHƯX cho HS ..................................................................... 50

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

6

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam nói chung, sự nghiệp Giáo
dục và Đào tạo nói riêng luôn được Đảng và Nhà nước ta đặc biệt quan tâm,
chăm lo và xây dựng. Trong xu thế hội nhập quốc tế hiện nay, Đảng và Nhà


Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

1

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


hóa biến chất về đạo đức, lối sống, xuống cấp về văn hóa trong đó có văn hóa
ứng xử.
Lứa tuổi học sinh THPT là lực lượng đông đảo, là bậc học cao nhất của
giáo dục phổ thông, là chủ nhân tương lai của đất nước, là lực lượng tham gia
vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội. Đại hội lần thứ IX của Đảng Cộng sản
Việt Nam đã xác định: “Đối với thế hệ trẻ, chăm lo bồi dưỡng, đào tạo phát
triển toàn diện về chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống, văn hóa, sức
khỏe, nghề nghiệp; giải quyết việc làm, phát triển tài năng và sức sáng tạo,
phát huy vai trò xung kích trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”. [13,
tr126]
Để thực hiện nhiệm vụ vinh quang và cũng đầy khó khăn này, bên cạnh
chuẩn bị về tri thức, học sinh cần được rèn luyện về đạo đức, lối sống có văn
hóa, đặc biệt là văn hóa ứng xử để đáp ứng yêu cầu đòi hỏi của thực tễn và xã
hội.
Thành phố Vĩnh Yên là trung tâm kinh tế - chính trị - văn hóa của tỉnh
Vĩnh Phúc. Đây là thành phố trẻ nên có tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh. Điều
này làm cho đời sống kinh tế trong những năm gần đây phát triển mạnh
mẽ, nhu cầu học tập của nhân dân không ngừng tăng lên. Vì vậy, nơi đây tập
trung các trường đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp đặc biệt hệ
thống các trường THPT. Sự phát triển của nền kinh tế làm cho đời sống tnh
thần của học sinh trong các trường THPT vừa phong phú vừa phức tạp. Thực tế
ở các trường THPT bên cạnh nhiều học sinh vẫn giữ được lối sống trong sáng,

Thành phố Vĩnh Yên, tỉnh Vĩnh Phúc trong giai đoạn hiện nay, nhằm góp phần
nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện nhân cách học sinh.
3. Khách thể nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu
3.1 Khách thể nghiên cứu
Quá trình giáo dục văn hóa ứng xử cho học sinh các trường THPT Thành
phố Vĩnh Yên, tỉnh Vĩnh Phúc.
3.2 Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục văn hóa ứng xử cho học sinh các
trường THPT Thành phố Vĩnh Yên, tỉnh Vĩnh Phúc trong giai đoạn hiện nay.
4. Giới hạn phạm vi nghiên cứu của đề tài
4.1. Giới hạn về nội dung
Văn hóa ứng xử của học sinh được biểu hiện trong tất cả các hoạt động
của cuộc sống hàng ngày, nhưng trong phạm vi đề tài này chúng tôi chỉ nghiên
cứu văn hóa ứng của học sinh trong nhà trường bậc THPT, cụ thể là: cách ứng
xử của học sinh với thầy cô, với bạn bè và trong việc chấp hành nội quy, quy
chế của nhà trường.
4.2. Giới hạn về khách thể điều tra
Trong phạm vi nghiên cứu của đề tài, tôi lựa chọn điều tra trên 20 cán
bộ quản lý, 100 giáo viên và 308 học sinh của 4/5 trường THPT trên địa
bàn Thành phố Vĩnh Yên tỉnh Vĩnh Phúc.
5. Giả thuyết khoa học
Hoạt động giáo dục văn hóa ứng xử cho học sinh các trường THPT
Thành phố Vĩnh Yên, tỉnh Vĩnh Phúc trong những năm qua đã có nhiều kết quả
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

4

http://www.lrc-tnu.edu.vn/



7.2. Phương pháp nghiên cứu thực tễn
- Phương pháp điều tra bằng phiếu.
Sử dụng hệ thống câu hỏi đóng và câu hỏi mở để khảo sát trên cán
bộ, GV và HS THPT trên địa bàn Thành phố Vĩnh Yên nhằm tìm hiểu thực trạng
giáo dục VHƯX và những yếu tố ảnh hưởng đến giáo dục VHƯX cho HS. Đây là
phương pháp chủ yếu sử dụng để thu thập thông tin.
- Phương pháp quan sát.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

6

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


Người nghiên cứu tri giác các hoạt động giáo dục VHƯX của cán bộ
lãnh đạo, GV và biểu hiện của HS nhằm thu thập thông tin.
- Phương pháp trò chuyện.

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

7

http://www.lrc-tnu.edu.vn/


Với phương pháp này, người nghiên cứu trò chuyện với một số CBQL, GV
và HS. Nội dung xoay quanh vấn đề VHƯX và thực trạng giáo dục VHƯX cho HS
hiện nay.
- Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia.

Trong những năm 1977 - 1978, Trung tâm nghiên cứu khoa học về thanh
niên ở Bungari nghiên cứu về vấn đề giáo dục đạo đức cho thanh niên trong đó
đề cập đến vấn đề giáo dục VHƯX, định hướng lối sống của thanh niên.
Năm 1985, Viện nghiên cứu thế giới của Nhật Bản đã chú trọng nghiên
cứu thanh niên của 11 quốc gia với lứa tuổi từ 15 - 24 tuổi. Tiếp theo đó, Viện
khảo sát xã hội Châu Âu nghiên cứu trên thanh niên 10 nước Châu Âu. Cả hai
cuộc điều tra này đều đề cập đến vấn đề định hướng lối sống và giáo dục
VHƯX cho thanh niên nhằm giúp họ chuẩn bị bước vào cuộc sống.
1.1.2. Ở Việt Nam
Nghiên cứu về văn hóa và văn hóa ứng xử ở Việt Nam đã được một số
tác giả đề cập tới. Năm 1987 - 1988, Ban Lý luận giáo dục và giáo dục chuyên
nghiệp thực hiện đề tài: “Nghiên cứu và điều tra về xu hướng nhân cách
của HS, SV” Đề tài đã chỉ ra những xu hướng nhân cách của HS, SV trong đó
nhấn mạnh VHƯX là một bộ phận cấu thành nhân cách.
Đề tài cấp Nhà nước, nghiên cứu về lối sống và môi trường, mã số KX.06 13 được nêu khái quát trong “Báo cáo tổng kết chương trình nghiên cứu về văn
hóa, văn minh, mã số KX - 06 (1991 - 1995)” như sau: “Lối sống, trong một
chừng mực nhất định, là cách ứng xử của những người cụ thể của môi trường
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu
http://www.lrc-tnu.edu.vn/
9


sống. Môi trường là cái khách quan quy định, là điều kiện khách quan trực tếp
tác

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

10

http://www.lrc-tnu.edu.vn/

http://www.lrc-tnu.edu.vn/
7