1. Mở đầu
1.1. Lí do chọn đề tài.
Trong các giai đoạn và thời kỳ lịch sử khác nhau của đất nước, giáo dục
luôn được coi trọng và được xếp vị trí là Quốc sách hàng đầu. Trong thời đại
khoa học và công nghệ 4.0 đang phát triển hiện như vũ bão ngày nay, nhân lực
có trình độ cao không chỉ là tiền đề mà còn là yếu tố có tính quyết định cho sự
phát triển của một đất nước. Để tạo nguồn nhân lực có trình độ cao thì vấn đề
phát hiện, bồi dưỡng và sử dụng người tài có vai trò quan trọng. Nhận thức được
vai trò quan trọng của nhân tài, Đảng và Nhà nước ta đã có những chủ trương,
chính sách để phát hiện và bồi dưỡng nhân tài. Để góp phần thực hiện chủ
trương đó, ngành giáo dục cần chú trọng nâng cao chất lượng bồi dưỡng học
sinh giỏi ngay từ bậc học cơ sở, các nhà quản lý phải đề ra được những biện
pháp quản lý dạy học bồi dưỡng học sinh giỏi để công tác này đạt kết quả cao
nhất.
Vì vậy, nhiệm vụ chính trị quan trọng của người lãnh đạo nhà trường là
quản lý hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi đạt kết quả cao nhất.Tuy nhiên, công
tác quản lý bồi dưỡng học sinh giỏi của trường vẫn chỉ làm theo kinh nghiệm.
Việc tìm kiếm được các biện pháp quản lý công tác này một cách khoa học, có
hệ thống là vấn đề cấp bách và cần thiết để đáp ứng yêu cầu của xã hội, phù hợp
với yêu cầu của đổi mới giáo dục và hội nhập quốc tế.
Là Phó hiệu trưởng phụ trách chuyên môn, là người tham mưu chính
cho Hiệu trưởng nhà trường công tác quản lý trường học về chuyên môn, tôi
luôn suy nghĩ, trăn trở làm thế nào để nâng cao chất lượng đội ngũ, chất lượng
giáo dục nhà trường, đặc biệt là chất lượng học sinh giỏi mỗi năm học để ngày
càng đưa chất lượng nhà trường ngày càng nâng cao. Qua một số năm làm công
tác quản lý, tôi đã đúc rút được một số kinh nghiệm trong công tác quản lý và
mạnh dạn nêu ra sáng kiến “ Một số kinh nghiệm trong công tác quản lý nâng
cao chất lượng bồi dưỡng học sinh giỏi ở trường THCS Cao Thịnh, huyện
Ngọc lặc” là một trong những phương hướng và giải pháp để tiếp tục đổi mới sự
nghiệp giáo dục trong giai đoạn tới.
1.2. Mục đích nghiên cứu.

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm
Thực nghiệm tại trường Trung học cơ sở Cao Thịnh nhằm kiểm tra hiệu
quả của các biện pháp quản lý dạy học bồi dưỡng học sinh giỏi đã nghiên cứu trong
đề tài.
2. Nội dung sáng kiến kinh nghiệm
2.1. Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm.
2.1.1. Quản lý Giáo dục, Quản lý nhà trường Trung học cơ sở.
- Quản lý giáo dục: Trong quá trình nghiên cứu về lĩnh vực quản lý giáo
dục, các nhà nghiên cứu giáo dục đã đưa ra những khái niệm khác nhau về quản
lý giáo dục nhưng tựu chung thì Quản lý giáo dục được hiểu là sự tác động có tổ
chức, có định hướng phù hợp với quy luật khách quan của chủ thể quản lý đến
đối tượng quản lý nhằm đưa hoạt động giáo dục ở từng cơ sở và của toàn bộ hệ
thống giáo dục đạt tới mục tiêu đã định.
- Quản lý nhà trường: Có nhiều khái niệm về quản lý nhà trường, song một
khái niệm được hiểu co bản và đc đưa và sử dụng nhiều trong bồi dưỡng cán bộ
quản lý nhà trường đó là:Quản lý nhà trường ở Việt Nam là thực hiện đường lối
giáo dục của Đảng trong phạm vi trách nhiệm, đưa nhà trường vận hành theo
nguyên lý giáo dục để tiến tới mục tiêu giáo dục, mục tiêu đào tạo với thế hệ trẻ
và với từng học sinh.
2.1.2 Biện pháp quản lý.
Biện pháp quản lý là cách làm, cách giải quyết những công việc cụ thể của
công tác quản lý nhằm đạt được mục tiêu quản lý. Hay nói cách khác, biện pháp
quản lý là những phương pháp quản lý cụ thể trong những sự việc cụ thể, đối
tượng cụ thể và tình huống cụ thể.
2.1.3 Nội dung quản lý, chỉ đạo hoạt động bồi dưỡng học sinh giỏi ở
trường Trung học cơ sở.
Mọi công tác quản lý nói chung thường tuân thủ theo những nội dung cơ
bản : Kế - Tổ - Đạo – Kiểm và nội dung quản lý, chỉ đạo bồi dưỡng học sinh
giỏi ở trường Trung học cơ sở cũng tuân thủ theo các nội dung trên để đạt được
hiệu quả :

điều kiện quy định tốc độ, chiều sâu của việc lĩnh hội tri thức, kỹ năng, kỹ xảo
để đáp ứng yêu cầu và hoàn thành xuất sắc một hoạt động nhất định.
- Tài năng (trình độ cao của năng lực là tài năng). Tài năng là một tổ hợp
các năng lực tạo tiền đề thuận lợi cho con người sáng tạo, thực hiện nhiệm vụ
đạt hiệu quả cao. Tài năng được rèn luyện, hình thành trong quá trình hoạt động
của con người. Người có năng khiếu được phát hiện, bồi dưỡng kịp thời thì có
nhiều cơ hội trở thành tài năng.
- Năng khiếu: Là “mầm mống” của tài năng, là tín hiệu của tài năng trong
tương lai. Năng khiếu không được tạo ra mà chỉ được tìm ra, phát hiện thấy ở trẻ
em. Năng khiếu có liên quan tới một số yếu tố bên trong dựa trên những tư chất
bẩm sinh – di truyền thể hiện ở các tố chất sinh lý, thần kinh trội tương hợp với
năng khiếu có ở một người.
2.1.5. Học sinh giỏi, học sinh giỏi Trung học cơ sở.
Học sinh giỏi: Là học sinh có tiềm năng của sự “thông thạo”
Học sinh giỏi Trung học cơ sở: Học sinh giỏi về một môn học nào đó là sự
đánh giá, ghi nhận kết quả học tập mà các em đạt được ở mức độ cao so với mục
tiêu môn học ở từng lớp và cả cấp Trung học cơ sở. Kết quả ở mỗi môn học của
học sinh được thể hiện thông qua kiến thức và kỹ năng mà các em có được, đồng
thời còn thể hiện ở trình độ tư duy, qua thái độ và cách ứng xử, qua cách vận
dụng kiến thức và kỹ năng trong cuộc sống thường ngày.

3


2.1.6. Khái niệm bồi dưỡng học sinh giỏi.
Theo Từ điển Giáo dục học 2001, bồi dưỡng được định nghĩa như sau:
“Bồi dưỡng là quá trình trang bị thêm kiến thức, kỹ năng nhằm mục đích nâng
cao và hoàn thiện năng lực hoạt động trong các lĩnh vực cụ thể”. Bồi dưỡng học
sinh giỏi là chủ động tạo ra môi trường và những điều kiện thích hợp cho người
học phát huy cao độ nội lực của mình, đi đôi với việc tiếp nhận một cách thông

học sinh giỏi bằng hình thức dự giờ thăm lớp định kỳ và đột xuất; Kiểm tra giáo
án dạy bồi dưỡng học sinh giỏi của giáo viên, vở viết của học sinh.
+ Việc phối hợp giữa gia đình và Nhà trường đã được chú trọng, có kế
hoạch hoạt động và từng bước có hiệu quả.
- Mặt yếu
+ Nhà trường chưa có biện pháp khuyến khích tốt nhất nhằm khơi dậy và
phát huy hết nội lực của giáo viên và học sinh.
+ Phối hợp giữa giáo viên và cha mẹ học sinh trong việc quản lý công tác
bồi dưỡng học sinh giỏi chưa thật thường xuyên.
+ Một số giáo viên mới chỉ quan tâm tới kết quả học tập cụ thể của học
sinh mà chưa quan tâm tới điều kiện, cách học, quá trình tự học của học sinh.
Khả năng tự học của phần nhiều học sinh còn yếu, các em vẫn ỷ lại trông chờ
vào việc hướng dẫn của thầy cô, việc quản lý học sinh tự học trên lớp chủ yếu
vẫn mang tính chât hành chính, chưa đi sâu quản lý về chất lượng.
Xuất phát từ thực trạng chất lượng công tác bồi dưỡng học sinh giỏi của
nhà trường còn có những hạn chế nhất định, chưa đạt kết quả như mong muốn.
Để khắc phục những hạn chế trên, nhằm nâng cao chất lượng học sinh giỏi của
nhà trường, bản than là Phó Hiệu trưởng nhà trường có nhiều trăn trở và đã có
nhiều biện pháp, giải pháp sáng tạo, cụ thể nhằm nâng cao chất lượng học sinh
giỏi, học sinh mũi nhọn của nhà trường, được thực hiện và đúc rút kinh nghiệm
trong công tác chỉ đạo chuyên môn ở 3 năm học 2014-2015; năm học 20152016 và 2016-2017 có hiệu quả cao và đang triển khai thực hiện trong năm học
2017-2018 . Sau đây là một số giải pháp đã được thực hiện và kiểm nghiệm qua
3 năm học vừa qua.
2.3. Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.
2.3.1.Tăng cường bồi dưỡng giáo viên về nhiệm vụ năm học.

5


Đội ngũ GV là đội ngũ nòng cốt quyết định chất lượng giáo dục, có nhiệm

- Đối với các môn không phải là thế mạnh của nhà trường chủ động kết
hợp với các trường trong cụm gửi các em tham gia học tập ôn luyện.
- Khi chọn học sinh vào đội tuyển ôn luyện phải đảm bảo cả hai yếu tố :
Yếu tố tâm lí thoải mái giữa thầy và trò, và yếu tố là học sinh phải yêu thích
môn học mà mình tham gia ôn luyện để dự thi.
- Người quản lí phải tăng cường động viên, tạo điều kiện về vật chất và
tinh thần để kích lòng nhiệt tình, hăng say nghiên cứu và giảng dạy của giáo
viên. Chủ động gặp gỡ, trao đổi nắm bắt những tâm tư nguyện vọng những đề
xuất, kiến nghị của giáo viên bồi dưỡng để tìm biện pháp đáp ứng đặc biệt là vấn
đề tài liệu phục vụ cho quá trình ôn luyện.
- Ban giám hiệu tăng cường công tác tham mưu với phòng giáo dục để năm
bắt thêm những kinh nghiệm và giải pháp chỉ đạo thúc đẩy công tác bồi dưỡng
học sinh giỏi được tốt.

6


-Tăng cường trao đổi kinh nghiệm với trường bạn để nắm bắt thêm những
kinh nghiệm từ trường bạn.
-Làm tốt công tác động viên, khen thưởng những giáo viên và học sinh có
thành tích trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi.
- Làm tốt công tác xã hội hoá giáo dục để mọi tầng lớp nhân dân trong xã
tạo điều kiện ủng hộ kinh phí bồi dưỡng đào tạo nhân tài.
2.3.3. Xây dựng kế hoạch chỉ đạo cụ thể, thiết thực theo từng giai đoạn phù
hợp.
Xây dựng kế hoạch phù hợp, sát với thực tiễn nhà trường cả về chất lượng
học sinh, chất lượng giáo viên để từ đó có cách nhìn tổng quát về hướng phát
triển về bồi dưỡng học sinh giỏi và tạo cho ban giám hiệu và giáo viên khả năng
xây dựng kế hoạch quản lý, chỉ đạo và dạy học phù hợp, khoa học. Tăng cường
kỷ cương, nền nếp trong việc thực hiện chương trình, kế hoạch dạy học, nâng cao

Giai đoạn 2: Chọn đội tuyển HSG chính thức khối 6,7,8; tăng cường ôn đội
tuyển HSG khối 9

7


Hằng năm khoảng 15 tháng 10 , nhà trường sẽ tổ chức tổng khảo sát chọn đội
tuyển chính thức toàn khối 6,7,8 ở tất cả các bộ môn và chốt lại đội tuyển và tổ chức
ôn theo lịch cố định 2 buổi/ tuần.
Giai đoạn 3: Hoàn thành thi học sinh giỏi văn hóa lớp 9, chon đội tuyển ôn tỉnh
và tăng tốc ôn 6,7,8 – Thời điểm tháng 12 gần hết học kỳ 1
Sau khi lớp 9 thi hoc sinh giỏi văn hóa lớp 9 xong và có danh sách chọn đội
tuyển tỉnh. Lúc này cũng là lúc khối 6,7,8 đi vào giai đoạn tăng cường thời lượng ôn 3
buổi / tuần, thời điểm này yêu cầu các giáo viên đã phải dạy hết chương trình cả năm
học kiến thức kỹ năng bộ môn theo quy định và bắt đầu sang giai đoạn đào sâu kiến
thức và luyện đề.
Học sinh trong đội tuyển tỉnh lớp 9 tăng cường ôn luyện theo lịch cố định 3
buổi/ tuần
2.3.4. Tuyển chọn và bồi dưỡng giáo viên tham gia bồi dưỡng học sinh
giỏi
Thực tế kiểm nghiệm đó là muốn có trò giỏi thì trước hết phải có thầy giỏi,
nói thế không có nghĩa là cứ có thầy giỏi thì sẽ có trò giỏi, nó còn phụ thuộc vào
nhiều yếu tố khác, tuy nhiên, qua đó muốn khẳng định rằng, vai trò của người
thầy trong công tác phát hiện và bồi dưỡng học sinh là hết sức quan trọng. Giáo
viên bồi dưỡng đội tuyển, phải là một người thầy vừa hồng vừa chuyên, hay nói
theo cách khác, phải đủ tâm và đủ tầm. Phải có ý thức tích cực trau dồi, tích lũy
chuyên môn, đọc nhiều, hiểu sâu vấn đề mà mình dạy học sinh, theo phương
châm biết mười dạy một. Thường xuyên tham khảo và học hỏi kinh nghiệm của
các giáo viên gạo cội trong và ngoài huyện.
- Tuyển chọn giáo viên bồi dưỡng học sinh giỏi

2.3.5. Chọn lựa học sinh giỏi.
Việc phát hiện học sinh giỏi của nhà trường được thông qua các tiết dạy,
dựa trên nền kiến thức học sinh đại trà, giáo viên theo dõi sự nhạy bén của học
sinh đối với từng môn học thông qua những câu trả lời trên lớp, quan tâm đến
những học sinh có nhận thức tư duy thể hiện tính linh hoạt, sáng tạo mềm dẻo
khi giải quyết nhiệm vụ học tập. Ngoài ra việc phát hiện học sinh giỏi còn được
kết hợp với các bài kiểm tra khảo sát chất lượng , với việc phỏng vấn để tìm ra
những học sinh: Thông minh, trí tuệ, có khả năng sáng tạo, tinh thần say mê ham
học.
Để tuyển chọn đúng đối tượng học sinh giỏi, Ban giám hiệu đã chỉ đạo
giáo viên dạy các đội tuyển xây dựng các căn cứ cơ bản để tuyển chọn học sinh giỏi
như:
+ Căn cứ vào kết quả các kỳ thi và đội tuyển năm học trước làm nền để
chọn lọc thay đổi, bổ sung phù hợp.
+ Căn cứ vào thành tích học tập ở trường của học sinh như tốc độ tiếp thu
kiến thức của tiết học. Điểm học lực môn học đạt được của năm học trước, điểm
kiểm tra thường xuyên…
+ Căn cứ vào sự lựa chọn của giáo viên phụ trách môn học.
+ Căn cứ vào sự sáng tạo, trí tuệ của cá nhân.
+ Căn cứ vào đức tính: kiên trì, tò mò ham hiểu biết, luôn hoàn thành mọi
công việc được giao, sự tôn trọng, độc lập trong công việc.
+ Căn cứ vào sự lựa chọn của bạn bè, gia đình…
Dựa trên những cứ đó, Nhà trường đã tổ chức cho học sinh đăng ký dự thi
vào các đội tuyển ngay trong các tuần đầu mỗi năm học theo kế hoạch 3 giai
đoạn như trình bày trên.
2.3.6. Các biện pháp trong bồi dưỡng và phát triển học sinh giỏi.
Bồi dưỡng và phát triển là quá trình quyết định đến kết quả học tập của
học sinh giỏi. Giúp các em có đủ kiến thức tự tin và có kêt quả cao trong các kỳ
thi, đặc biệt là thi học sinh giỏi các cấp.
Việc bồi dưỡng giúp học sinh trong mỗi đội tuyển có nền tảng kiến thức

giỏi nói riêng.
- Xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh tạo điều kiện để toàn dân
chăm lo cho sự nghiệp giáo dục thế hệ trẻ.
- Đa dạng hoá các nguồn lực cho giáo dục, cho công tác bồi dưỡng học sinh
giỏi.
- Đề xuất, tham mưu với các cơ quan, ban ngành, đoàn thể thuộc hệ thống
quản lý nhà nước tăng cường nhiều hình thức liên kết, hợp đồng trách nhiệm
nhằm nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường.
- Phối hợp với chính quyền địa phương, với hội cha mẹ học sinh thường
xuyên chăm lo đời sống vật chất và tinh thần cho giáo viên, học sinh, giúp cho
giáo viên toàn tâm, toàn ý cho sự nghiệp giáo dục của nhà trường, giúp học sinh
thoải mái, tự tin trong học tập.
- Thực hiện tốt, có hiệu quả công tác xã hội hoá sự nghiệp giáo dục.
- Kết hợp giáo dục nhà trường, giáo dục gia đình và xã hội tạo nên môi
trường giáo dục toàn diện, họp phụ huynh ba lần trong năm, lắng nghe những ý
kiến đống góp của cha mẹ học sinh, xử lý kịp thời mọi thông tin giải quyết kịp
những vướng mắc góp phần thúc đẩy hoàn thành tốt nhiệm vụ năm học.
- Phối kết hợp chặt chẽ với các lực lượng xã hội để bảo vệ an ninh trường
học thông qua các báo cáo bằng văn bản, qua các buổi họp giao ban hàng tháng
với Đảng uỷ -Uỷ ban nhân dân xã.
- Tổ chức tốt các hoạt động của học sinh như chăm sóc dọn vệ sinh các
khu di tích lịch sử, nghĩa trang liệt sĩ, hoạt động hè … phục vụ hoạt động chính
trị - xã hội của địa phương góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho
học sinh.
2.3.8. Làm tốt công tác thi đua khen thưởng.

10


Một thực tế là một trong những nhu cầu cần thiết của con người đó là sự

Nhất
4
Nhất
Tăng 9 bậc
Nhì
3
Nhì
1
so với năm
Ba
7
Ba
13
học 2013KK
29
KK
2
2014
Tổng
43
Tổng
3
+ Năm học 2015– 2016
Tổng số giải cấp huyện
Tổng số giải cấp tỉnh
Thứ hạng
Ghi chú
( Tất cả các kỳ thi)
( Tất cả các kỳ thi)
Nhất

11
Giữ nguyên

11


Nhì
5
Ba
9
KK
29
Tổng
45
3. Kết luận, kiến nghị
3.1. Kết luận:

Nhì
Ba
KK
Tổng

3
6
7

thứ hạng

Qua đề tài trên tôi càng ý thức rõ rằng để chất lượng giáo dục ngày càng
nâng cao thì người quản lý giáo dục trước hết phải có cái tâm, cái tầm, hết lòng

(Ký và ghi rõ họ tên)

12


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1, Khoa học quản lí nhà trường – Nguyễn Văn Lê, nhà xuất bản Thành phố
Hồ Chí minh.
2, Cơ sở tâm lí học của công tác quản lí trường học – Nguyễn Đức Minh,
nhà xuất bản giáo dục 1981.
3, Cơ sở lí luận của KHQLGD- M.I.Kônđacốp, trường CBDLGD,viện
KHGD 1984.
4, Đổi mới quản lý giáo dục Việt Nam, một số vấn đề lí luận và thực tiễn –
GS.TS Phan Văn Kha, nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội.
5, Khoa học quản lý giáo dục, một số vấn đề lý luận và thực tiễn – Trần
Kiểm, nhà xuất bản giáo dục.
6, Bộ Giáo dục và Đào tạo (2011), Quy chế đánh giá, xếp loại học sinh trung
học cơ sở và học sinh trung học phổ thông. Ban hành kèm theo thông tư số:
58/2011/TT-BGDĐT ngày 12/12/2011.
7, Luật Giáo dục (2010). Nxb Lao động, Hà Nội.
8, Đặng Quốc Bảo (2010), Cẩm nang nâng cao năng lực quản lý nhà trường.
Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội.
9, Trần Khánh Đức (2010), Giáo dục và phát triển nguồn nhân lực trong thế
kỷ XXI. Nhà xuất bản Giáo dục Việ Nam.

13


14