BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG
ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

NGÔ THỊ KIM CÚC

QUẢN LÍ GIÁO DỤC HÀNH VI VĂN HÓA CHO TRẺ
MẪU GIÁO 5 – 6 TUỔI THEO TIẾP CẬN THAM GIA
Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON QUẬN TÂY HỒ THÀNH
PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI, 2018


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG
ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

NGÔ THỊ KIM CÚC

QUẢN LÍ GIÁO DỤC HÀNH VI VĂN HÓA CHO TRẺ
MẪU GIÁO 5 – 6 TUỔI THEO TIẾP CẬN THAM GIA
Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON QUẬN TÂY HỒ
THÀNH PHỐ HÀ NỘI
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 8 14 01 14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS. Trịnh Thị Hồng Hà


1.2.3.2 Khái niệm Quản lí chuyên môn .......................................................... 11
1.2.4. Văn hóa, Hành vi văn hóa ..................................................................... 12
1.2.4. 1. Khái niệm văn hóa ............................................................................ 12
1.2.4.2. Khái niệm hành vi văn hóa ................................................................ 12
1.2.5. Giáo dục hành vi văn hóa và quản lí giáo dục hành vi văn hóa............ 14
1.3. Giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi ở trường mầm non 15
1.3.1. Đặc điểm của trẻ MG 5-6 tuổi .............................................................. 15


ii
1.3.2. Mục đích giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ MG 5-6 tuổi .....................
16
1.3.3. Nội dung cơ bản của giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ MG 5-6 tuổi ..
17
1.3.4. Phương pháp giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi..... 19
1.3.4.1. Phương pháp dùng tình cảm .............................................................. 19
1.3.4.2. Phương pháp dùng nghệ thuật............................................................ 19
1.3.4.3. Phương pháp sử dụng trò chơi ........................................................... 20
1.3.4.4. Phương pháp trải nghiệm các hành vi ứng xử thường xuyên trong sinh
hoạt hàng ngày. ............................................................................................... 20
1.3.4.5. Phương pháp nêu gương .................................................................... 21
1.3.4.6. Phương pháp khen, chê ...................................................................... 21
1.3.5. Hình thức giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi ............
22
1.3.5.1. Giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ thông qua sinh hoạt hàng ngày .... 22
1.3.6.2. Giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ thông qua hoạt động vui chơi ...... 22
1.3.6.3. Giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ thông qua giờ học......................... 23
1.3.6.4. Giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ thông qua hoạt động sinh hoạt khác
......................................................................................................................... 23
1.3.6.5. Giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ thông qua hoạt động ngoại khóa ..

2.1.2.1. Qui mô, mạng lưới ............................................................................. 34
2.1.2.2. Đội ngũ giáo viên ............................................................................... 36
2.1.2.3. Thành tựu giáo dục mầm non............................................................. 39
2.2. Tổ chức khảo sát thực trạng giáo dục hành vi văn hóa và quản lí giáo dục
hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi ở trường mầm non Quận Tây Hồ 39
2.2.1. Mục đích, qui mô và khách thể khảo sát ............................................... 39
2.2.2. Nội dung khảo sát: ................................................................................ 40
2.2.3. Phương pháp khảo sát ........................................................................... 40
2.3. Thực trạng giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi ở trường
mầm non Quận Tây Hồ. .................................................................................. 40
2.3.1. Nhận thức của CBQL, GVMN và phụ huynh học sinh về GDHVVH
cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi. ............................................................................... 40
2.3.2. Nội dung giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi. ............ 41
2.3.3. Phương pháp giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi....... 43
2.3.4. Hình thức tổ chức thực hiện GDVHVH cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi. ..... 46
2.3.5. Kết quả thực hiện GDHVVH cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong trường
mầm non. ......................................................................................................... 47
2.4. Thực trạng quản lí giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ MG 5-6 tuổi ở trường
mầm non Quận Tây Hồ ................................................................................... 49
2.4.1. Nhận thức về quản lí giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ MG 5-6 tuổi theo
tiếp cận tham gia ............................................................................................. 49
2.4.2. Thực trạng thực hiện các nội dung quản lí giáo dục hành vi văn hóa
cho trẻ MG 5-6 tuổi ......................................................................................... 50
2.4.2.1. Thực trạng quản lí giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ MG 5-6 tuổi
trong các hoạt động giáo dục ở trường MN .................................................... 50
2.4.2.3. Quản lí các nguồn lực phục vụ cho hoạt động giáo dục hành vi văn
hóa cho trẻ MG................................................................................................ 53
2.4.2. Thực trạng các biện pháp quản lí giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu
giáo 5-6 tuổi đã và đang áp dụng .................................................................... 54


3.2.1.2. Các hoạt động và cách tiến hành........................................................ 63
3.2.1.3. Điều kiện thực hiện ............................................................................ 66
3.2.2. Biên soạn tài liệu và tổ chức truyền thông giáo dục để nâng cao nhận
thức của cha mẹ trẻ, nhà giáo và nhân viên trong trường, nhà quản lí giáo dục
và cộng đồng ................................................................................................... 67
3.2.2.1. Mục tiêu của biện pháp ...................................................................... 67
3.2.2.2. Các hoạt động và cách tiến hành........................................................ 67
3.2.2.3. Điều kiện thực hiện ............................................................................ 69


5

3.2.3. Tổ chức bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ, kĩ năng sư phạm cho đội
ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên nói chung và bồi dưỡng kĩ năng GDHVVH
nói riêng........................................................................................................... 70
3.2.4. Chỉ đạo và hướng dẫn giáo viên xây dựng kế hoạch và thực hiện giáo
dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giảo 5-6 tuổi ............................................... 74
3.2.5. Giám sát, kiểm tra, đánh giá, điều chỉnh hoạt động GDHVVH cho trẻ
MG................................................................................................................... 77
3.2.6 .Xây dựng môi trường sư phạm thân thiện, mẫu mực tạo điều kiện thuận
lợi cho công tác GDHVVH cho trẻ ................................................................. 79
3.3. Đánh giá các biện pháp qua ý kiến chuyên gia ........................................
82
3.3.1. Quá trình đánh giá ................................................................................. 82
3.3.1.1. Mục đích, quy mô, thành phần chuyên gia: .......................................
82
3.3.1.2. Nội dung đánh giá .............................................................................. 83
3.3.1.3. Phương pháp và kĩ thuật tiến hành:.................................................... 83
3.3.2. Kết quả đánh giá.................................................................................... 83
3.3.2.1. Về tính cần thiết của các hiện pháp.................................................... 83

ở trường mầm non ........................................................................................... 48
Bảng 2.10 : Đánh giá quản lí GDHVVH cho trẻ MG 5-6 tuổi trong các hoạt
động giáo dục ở trường MN ............................................................................ 50
Bảng 2.11. Đánh giá quản lí giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ MG 5-6 tuổi
thông qua phối hợp với các lực lượng xã hội khác ......................................... 52
Bảng 2.12. Đánh giá quản lí các nguồn lực phục vụ cho hoạt động GDHVVH
cho trẻ MG ...................................................................................................... 53
Bảng 2.13: Đánh giá các biện pháp quản lý GDVHVH cho trẻ 5-6 tuổi ...... 54
đã và đang thực hiện........................................................................................ 54
Bảng 2.14. Đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến quản lí GDHVVH ............... 56
Bảng 3.1: Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết của các hiện pháp .................. 84
Bảng 3.2: Kết quả khảo sát về mức độ khả thi của các biện pháp .................. 86
Biểu đồ 3.1. So sánh tính cần thiết và khả thi ................................................. 88


vii
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số
liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được công bố
trong bất kì công trình nào khác.
Hà Nội, ngày

tháng

năm 2018

Tác giả luận văn

Ngô Thị Kim Cúc




9

DANH MỤC CÁC TỪ VIÊT TẮT

Viết tắt

Viết đầy đủ

BP

Biện Pháp

CBGVNV

Cán Bộ Giáo viên nhân viên

CSVC

Cơ sở vật chất

GVMN

Giáo viên mầm non

MG

Mẫu giáo


dục hành vi văn hóa bên cạnh giáo dục hành vi đạo đức cho trẻ là những hoạt
động rất cần thiết và cần được quan tâm đầu tiên. Và cũng vì vậy việc quản lí
giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ ở trường Mầm non là vô cùng cần thiết.
Giáo dục hành vi văn hóa không phải là một môn học trong chương
trình chăm sóc giáo dục trẻ mẫu giáo của Bộ giáo dục và Đào tạo, song nó là
một trong các lĩnh vực phát triển của trẻ (lĩnh vực phát triển tình cảm, kĩ năng
xã hội). Các nội dung giáo dục hành vi văn hóa được lồng ghép trong các môn
học, các hoạt động khác như: hoạt động vui chơi, hoạt động đón trả trẻ, hoạt
động ngoại khóa... Tuy nhiên, các nội dung và phương pháp giáo dục hành vi
văn hóa cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi hiện nay còn chưa thực sự phù hợp và chưa
đáp ứng được mục đích giáo dục phát triển quan hệ tình cảm, kĩ năng xã hội
cho trẻ. Những kết quả chưa cao trong giáo dục hành vi, những giá trị văn hóa
đạo đức đang có phần đi xuống của thế hệ hệ trẻ không phải chỉ do sai lầm
của cô giáo, mà là vấn đề mà giới quản lí chuyên môn tại cấp trường phải
quan tâm giải quyết.


2

Hiện nay trên địa bàn quận Tây Hồ có 9 trường mầm non công lập, việc
quản lí giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ cũng đã được quan tâm, tuy nhiên kết
quả vẫn chưa phải là đã như mong muốn. Các trường đa số vẫn coi việc giáo
dục hành vi văn hóa cho trẻ là việc của giáo viên phụ trách lớp chứ chưa quan
tâm đúng mức đến việc lôi cuốn mọi người trong trường cũng như gia đình
vào việc giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ.
Đối với trẻ mầm non thì giáo dục hành vi văn hóa cần được thực hiện
thường xuyên trong những giờ ở trường cũng như ở nhà và xã hội trong nhiều
bối cảnh khác nhau. Ngay ở trường thì ngoài cô giáo nuôi và dạy là những
người thường xuyên tiếp xúc với trẻ thì việc các cô giáo khác ở trong trường,
các nhân viên nấu ăn hay bảo vệ cũng có thể giúp trẻ thực hành các hành vi

Các quan hệ quản lí trong giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo 56 tuổi theo tiếp cận tham gia ở các trường mầm non quận Tây Hồ , Hà Nội.
4. Giả thuyết khoa học
Nếu các biện pháp quản lí giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ MG ở
trường MN kết hợp được những tác động quản lí của nhà trường, của cộng
đồng và của gia đình và dựa vào nhận thức rõ tầm quan trọng của các hành vi
văn hóa và đặc điểm tâm sinh lí lứa tuổi và tác dụng của các hành vi văn hóa
đối với sự phát triển của trẻ thì chúng sẽ ảnh hưởng tích cực đến hiệu quả
quản lí và kết quả giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Xác định cơ sở lí luận của quản lí giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu
giáo 5-6 tuổi theo tiếp cận tham gia ở trường Mầm non.
5.2. Đánh giá thực trạng quản lí giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo 56 tuổi ở một số trường mầm non quận Tây Hồ, TP. Hà Nội.


4

5.3. Đề xuất một số biện pháp quản lí giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu
giáo 5-6 tuổi theo tiếp cận tham gia ở trường mầm non Quận Tây Hồ, TP. Hà
Nội.
5.4. Tổ chức kiểm nghiệm các biện pháp đã đề xuất bằng phương pháp
chuyên gia
6. Phạm vi nghiên cứu
- Đề tài nghiên cứu giới hạn ở các trường MN công lập quận Tây Hồ,
Thành phố Hà Nội.
- Đánh giá thực trạng quản lí giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ MG 5-6
tuổi được thực hiện tại 08 trường MN công lập trong Quận Tây Hồ.
- Các biện pháp quản lí giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ MG 5-6 tuổi
theo tiếp cận tham gia ở trường MN là các biện pháp ở cấp trường.
- Các hành vi văn hóa trong luận văn này là các hành vi văn hóa phù
hợp với trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi.

luận văn có 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lí luận của quản lí giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu
giáo 5-6 tuổi ở trường Mầm non theo tiếp cận tham gia
Chương 2: Thực trạng quản lí giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu giáo 5-6
tuổi theo tiếp cận tham gia ở một số trường MN quận Tây Hồ, TP. Hà Nội
Chương 3: Một số biện pháp quản lí giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mẫu
giáo 5-6 tuổi theo tiếp cận tham gia ở các trường Mầm non quận Tây Hồ
Thành phố Hà Nội.


6

CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA QUẢN LÍ GIÁO DỤC HÀNH VI VĂN HÓA
CHO TRẺ MẪU GIÁO 5-6 TUỔI THEO TIẾP CẬN THAM GIA Ở
TRƯỜNG MẦM NON
1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
Giáo dục hành vi văn hóa cho học sinh nói chung và trẻ mẫu giáo nói
riêng là một lĩnh vực được sự quan tâm của các nhà giáo dục. Giáo dục hành
vi văn hóa thường được đề cập trong các nghiên cứu về giáo dục văn hóa nói
chung hoặc trong các nghiên cứu riêng như giáo dục văn hóa giao tiếp, văn
hóa giao thông, văn hóa học đường, hành vi văn hóa giao tiếp, hành vi văn
minh v.v... chẳng hạn, nghiên cứu về giáo dục nếp sống văn hóa cho học sinh
của nhiều tác giả [10] ...
Đối với riêng lĩnh vực giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ mầm non có
nghiên cứu của Nguyễn Ánh Tuyết [39] về giáo dục hành vi văn hóa cho trẻ
MN; luận văn của Hoàng Thị Phương [32] về giáo dục hành vi giao tiếp có
văn hóa cho trẻ mẫu giáo; giáo dục hành vi văn hóa vệ sinh cho trẻ mẫu giáo
của Nguyễn Thị Thanh [33] v.v...
Trong nhà trường, giáo dục hành vi văn hóa là một lĩnh vực giáo dục

Trường MN có các lớp mẫu giáo và các nhóm trẻ. Trường có ban giám
hiệu do hiệu trưởng phụ trách.
Theo Luật Giáo dục, nhiệm vụ và quyền hạn của trường MN như sau:
1. Tổ chức thực hiện việc nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em từ ba
tháng tuổi đến sáu tuổi theo chương trình giáo dục mầm non do Bộ trưởng Bộ
Giáo dục và Đào tạo ban hành.
2. Huy động trẻ em lứa tuổi mầm non đến trường; tổ chức giáo dục hòa
nhập cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, trẻ em khuyết tật; thực hiện phổ cập
giáo dục mầm non cho trẻ em năm tuổi. Hằng năm, tự kiểm tra theo tiêu
chuẩn quy định về phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em năm tuổi, báo cáo
cấp có thẩm quyền bằng văn bản.


8

3. Quản lý cán bộ, giáo viên, nhân viên để thực hiện nhiệm vụ nuôi
dưỡng, chăm sóc và giáo dục trẻ em.
4. Huy động, quản lý, sử dụng các nguồn lực theo quy định của pháp luật.
5. Xây dựng cơ sở vật chất theo yêu cầu chuẩn hóa, hiện đại hóa hoặc
theo yêu cầu tối thiểu đối với vùng đặc biệt khó khăn.
6. Phối hợp với gia đình trẻ em, tổ chức và cá nhân để thực hiện hoạt
động nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục trẻ em.
7. Tổ chức cho cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên và trẻ em tham gia
các hoạt động xã hội trong cộng đồng.
8. Thực hiện kiểm định chất lượng nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục
trẻ em theo quy định.
9. Thực hiện các nhiệm vụ và quyền hạn khác theo quy định của pháp
luật.
1.2.2. Quản lí và Quản lí giáo dục
1.2.2.1. Khái niệm quản lí

khiển, phối hợp lao động của người khác hoặc của nhiều người khác trong
cùng tổ chức hoặc cùng công việc nhằm thay đổi hành vi và ý thức của họ,
định hướng và tăng hiệu quả lao động của họ, để đạt mục tiêu của tổ chức
hoặc lợi ích của công việc cùng sự thỏa mãn của những người tham gia” [15]
Theo cách hiểu này, bản chất của quản lí là gây ảnh hưởng chứ không
trực tiếp sản xuất hay tạo ra sản phẩm, có mục tiêu và lợi ích là cái chung chứ
không nhằm mục tiêu và lợi ích của riêng cá nhân nào, có tính hệ thống chứ
không phải quá trình hay hành động đơn lẻ.
1.2.2.2. Khái niệm quản lí giáo dục
Về khái niệm quản lý giáo dục cũng có nhiều quan niệm khác nhau.
Chúng tôi sử dụng định nghĩa khái niệm: “Quản lí giáo dục là dạng lao động
xã hội đặc biệt trong lĩnh vực giáo dục nhằm gây ảnh hưởng, điều khiển hệ
thống giáo dục và các thành tố của nó, định hướng và phối hợp lao động của
những người tham gia công tác giáo dục để đạt được mục tiêu giáo dục và


10

mục tiêu phát triển giáo dục, dựa trên thể chế giáo dục và các nguồn lực giáo
dục [15]. Khái niệm này chỉ rõ bản chất QLGD chính là quản lí nhưng là quản
lí trong lĩnh vực giáo dục.
Trong xã hội có các lĩnh vực như quản lí kinh tế, quản lí môi trường,
quản lí y tế, quản lí giáo dục v.v… Như vậy có thể hiểu rằng quản lí giáo dục
là dạng quản lí dành cho một lĩnh vực xã hội cụ thể là giáo dục. Bản chất của
QLGD cũng là quản lí chứ không có gì khác. Những cái khác ở đây là mục
tiêu, chủ thể, đối tượng, nguồn lực, công cụ và môi trường… và chỉ khác khi
so sánh với quản lí lĩnh vực khác. Các hoạt động QLGD là nhằm phối hợp,
gây ảnh hưởng điều khiển các đối tượng trong giáo dục để đạt được các mục
tiêu dựa trên nguồn lực cụ thể.
1.2.3. Quản lí trường học và Quản lí chuyên môn trong nhà trường

Nội dung quản lí trường học gồm những lĩnh vực sau:
- Quản lí tài chính và tài sản của trường.
- Quản lí cơ sở vật chất, trang thiết bị giáo dục.
- Quản lí nhân sự (cán bộ quản lí, giáo viên, nhân viên, học sinh).
- Quản lí chuyên môn (chương trình; hoạt động giảng dạy; hoạt động
học tập; hoạt động kiểm tra đánh giá; phát triển chuyên môn, nghiệp vụ; các
hoạt động nghiên cứu và phát triển khác).
- Quản lí các điều kiện đảm bảo an toàn giáo dục.
- Quản lí môi trường giáo dục.
- Quản lí các quan hệ giáo dục của trường với các tổ chức xã hội
(Đoàn, Đội, Công đoàn, các hội nghề nghiệp, các hội chính trị-xã hội, gia
đình học sinh, cộng đồng dân cư,…).
1.2.3.2 Khái niệm Quản lí chuyên môn
Quản lí chuyên môn là thuật ngữ để chỉ một lĩnh vực quản lí trong nhà
trường. Quản lí chuyên môn trong nhà trường là quản lý các hoạt động các
hoạt động liên quan đến nhiệm vụ chính của nhà trường là giáo dục và dạy
học. Đó là việc quản lí chương trình, hoạt động giáo dục, hoạt động giảng


12

dạy, hoạt động học tập , phát triển nguồn nhân lực giảng dạy, hoạt động học
tập, phát triển nguồn nhân lực giảng dạy và quản lí, các hoạt động nghiên cứu
phát triển khác.
Quản lí GDHVVH thuộc quản lí hoạt động giáo dục trong nhà trường,
là một nội dung của quản lí chuyên môn trong trường mầm non nhằm phát
triển tình cảm, kĩ năng xã hội cho trẻ.
1.2.4. Văn hóa, Hành vi văn hóa
1.2.4. 1. Khái niệm văn hóa
Có rất nhiều khái niệm khác nhau về văn hóa, tùy thuộc vào cách tiếp

Đối với con người, hành vi được xem là tổ hợp các phản ứng của cơ thể
trước các kích thích của môi trường bên ngoài và bên trong chủ thể.
Hà nh vi văn hóa
Từ quan niệm hành vi và văn hóa ta có thể định nghĩa khái niệm về
hành vi văn hóa như sau: HVVH là phản ứng hay cách ứng xử của con người
phù hợp với các chuẩn mực xã hội do một nền văn hóa lựa chọn, trong mối
quan hệ của con người với con người, giữa con người với xã hội, giữa con
người với môt trường xung quanh (môi trường tự nhiên, môi trường xã hội).
HVVH là biểu hiện bên ngoài của hoạt động được điều chỉnh bởi cấu
trúc tâm lí bên trong của chủ thể có ý thức và chịu sự qui định bên trong của
chuẩn mực xã hội, được xây dựng từ hệ thống xã hội do một nền văn hóa
chọn để định hướng.
Để hiểu rõ hơn về HVVH ta so sánh HVVH với HVĐĐ. Hai phạm trù
này có sự giống nhau và khác nhau. HVVH và HVĐĐ có sự tương đồng ở
chỗ đều nói đến tính chủ thể (hành vi của ai, trong mối quan hệ của ai); và
tính ý thức của chủ thể (hành vi đều được thực hiện một cách có ý thức, có
mục đích của chủ thể nhất định). Khác nhau ở chỗ HVĐĐ bị chi phối bởi giá
trị chuẩn mực đạo đức còn HVVH bị chi phối bởi chuẩn mực xã hội