Đề tài :Một số biện pháp dạy tập đọc nhạc cho học sinh lớp 4 ở Trường Tiểu học Trưng Vương

TT
I
II
1
2
3
4
5
I
II
III
1
2
IV
V
I
II

MỤC LỤC
Phần thứ nhất: Mở đầu
ĐẶT VẤN ĐỀ
MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU
Mục tiêu
Nhiệm vụ
Đối tượng nghiên cứu
Giới hạn của đề tài
Phương pháp nghiên cứu
Phần thứ hai: Giải quyết vấn đề
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ

15
16
17
18

PHẦN THỨ NHẤT: MỞ ĐẦU
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Giáo dục thẩm mỹ cho con người là không thể thiếu được trong mục đích giáo
dục hiện nay của chúng ta là đào tạo những con người phát triển toàn diện.Việc giáo
dục một con người toàn diện không chỉ giáo dục cho họ có đạo đức tốt, có trình độ
hiểu biết, nắm chắc các kiến thức khoa học và xã hội, có sức khoẻ, biết lao động, sẵn
sàng lao động mà còn phải giáo dục cho họ biết nhìn nhận, phân biệt, biết thưởng
thức cái đẹp và biết làm đẹp cho cuộc sống. Một trong những con đường giáo dục
thẩm mỹ nhanh và hiệu quả nhất là giáo dục thông qua các môn học nghệ thuật.
Người thực hiện: Nguyễn Thị Thanh Huệ

-1-

Trường TH Trưng Vương


Đề tài :Một số biện pháp dạy tập đọc nhạc cho học sinh lớp 4 ở Trường Tiểu học Trưng Vương

Trong đó có môn Âm nhạc.
Âm nhạc là phương tiện hiệu quả nhất trong giáo dục thẩm mỹ, đặc biệt là ở
bậc tiểu học, thông qua môn học này đã hình thành cho các em những kiến thức ban
đầu về ca hát, về kiến thức Âm nhạc, đặc biệt là trang bị cho các em có một thế giới
tinh thần thoải mái hơn, giúp các em phát triển toàn diện hơn, từ đó giúp các em học
tốt các môn học khác.
Bản thân tôi là giáo viên được phân công giảng dạy bộ môn, tôi nhận thấy đại

4. Giới hạn của đề tài
Người thực hiện: Nguyễn Thị Thanh Huệ

-2-

Trường TH Trưng Vương


Đề tài :Một số biện pháp dạy tập đọc nhạc cho học sinh lớp 4 ở Trường Tiểu học Trưng Vương

Tập trung nghiên cứu đề tài : “Một số biện pháp dạy tập đọc nhạc cho học sinh
lớp 4 ở trường tiểu học Trưng Vương” khối lớp 4 năm học 2016-2017, năm học
2017-2018.
5. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp phân tích – tổng hợp;
- Phương pháp điều tra;
- Phương pháp khảo nghiệm, thử nghiệm.
PHẦN THỨ HAI: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. CƠ SỞ LÍ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ
- Căn cứ vào nhiệm vụ, yêu cầu của bộ môn Âm nhạc.
- Căn cứ vào nội dung chương trình, sách giáo khoa.
- Căn cứ vào QĐ số 16/2016/QĐ-BGDĐT ban hành chuẩn kiến thức, kĩ năng.
- Căn cứ vào công văn Số: 795/PGDĐT-GDTH về việc tập huấn Phương pháp dạy
học môn Âm nhạc trong trường tiểu học, giới thiệu dân ca Tây Nguyên và các bài
hát địa phương ĐắkLắk.
- Căn cứ vào công văn 5842/ BGD – ĐT ngày 01 tháng 09 năm 2011 về việc hướng
dẫn nội dung điều chỉnh giảm tải các môn học tiểu học.
- Căn cứ vào tình hình thực tế của nhà trường về cở sở vật chất, về đội ngũ giáo
viên, căn cứ tình hình thực tế của UBND xã Bình Hòa – Huyện Krông Ana.
Là giáo viên trực tiếp giảng dạy tôi nhận thấy cần phải nghiên cứu kĩ cơ sở lý

kiến thức của môn học, đặc biệt là kiến thức đọc và ghi chép nhạc của các em là
chưa cao, nhiều em còn rất lúng túng. Trước những hạn chế thực tại, tôi xin đưa ra
một số biện pháp dạy tập đọc nhạc. Từ đó giúp các em tự tin, mạnh dạn, hứng thú
với các bài Tập đọc nhạc, đọc đúng cao độ, tiết tấu các nốt nhạc.
II. THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ
Những năm trước đây, việc đầu tư trang thiết bị cho môn học còn hạn chế. Do
đó việc truyền đạt và giúp các em tiếp thu kiến thức Âm nhạc là hết sức khó khăn,
thậm chí những kiến thức đó đến với các em hết sức trừu tượng. Việc truyền thụ các
kiến thức âm nhạc chỉ qua phương pháp truyền khẩu thuần tuý, ít phát triển khả
năng tư duy của các em. Do đó không tạo được sự thu hút, ít gây hứng thú học tập
cho các em.
Dựa vào cơ sở lý luận đã có cùng với thời gian giảng dạy tại trường, tôi đã tìm
hiểu khả năng học nhạc của học sinh. Bằng việc quan sát thực tế các giờ học tôi
nhận thấy việc tiếp thu các kiến thức Âm nhạc và sự yêu thích học tập bộ môn chỉ
rơi vào một số em gọi là có năng khiếu. Còn lại các em khác chỉ học theo bản năng
phải học nên ít có sự sáng tạo trong vận dụng kiến thức.
Qua kiểm tra đọc một bài tập đọc nhạc của học sinh khối 4 năm học 2015 –
2016 thì số lượng các em đọc tốt còn rất khiêm tốn. Thực tế khi nghe các em thực
hiện bài tập, bên cạnh những em trình bày tự nhiên và thoải mái vẫn còn một số em
chưa thực sự mạnh dạn, tự tin, chỉ đọc với tính chất thuộc lòng, đọc nhạc thì chỉ
đúng tên nốt mà chưa đúng trường độ, ngắt, nghỉ tuỳ tiện không đúng tiết tấu của bài
nhạc.

Lớp

Nắm được tên và vị
trí nốt nhạc

Chưa nắm được tên
và vị trí nốt nhạc

tấu.
Điều kiện giảng dạy của giáo viên còn hạn chế, các tài liệu tham khảo,
Người thực hiện: Nguyễn Thị Thanh Huệ

-4-

Trường TH Trưng Vương


Đề tài :Một số biện pháp dạy tập đọc nhạc cho học sinh lớp 4 ở Trường Tiểu học Trưng Vương

phục vụ dạy Tập đọc nhạc như tranh trò chơi âm nhạc còn ít, chưa phong phú.
Trường có một số em là học sinh đồng bào, các em tiếp thu chậm và còn
rụt rè, nhút nhát.
Ý thức học tập và khả năng tiếp thu của một số học sinh chưa cao.
Một số phụ huynh chưa quan tâm, nhắc nhở con em mình học tập, cũng
như chuẩn bị đồ dùng học tập môn Âm nhạc chưa đầy đủ.
Phân tích, đánh giá các vấn đề về thực trạng mà đề tài đặt ra
Trường Tiểu học Trưng Vương nằm trong địa phận xã Bình Hòa, là một xã có
đời sống kinh tế khó khăn. Phụ huynh học sinh sống chủ yếu bằng nghề làm nông
cho nên sự quan tâm đến việc học tập của con em chưa nhiều. Mặc dù các em rất
yêu thích môn âm nhạc nhưng khi lên lớp 4, 5 khối lượng kiến thức các môn học
chính như Toán, Tiếng Việt của các em ngày càng nặng dẫn đến việc sao nhãng việc
học âm nhạc.
Đối với học sinh Tiểu học tâm lý các em chưa ổn định, trí tuệ các em
phát triển chưa hoàn chỉnh nên các em học dễ thuộc nhưng nhanh quên, mỗi
tiết học âm nhạc thời lượng chỉ có 35 đến 40 phút mà phân môn Tập đọc nhạc
chỉ có thời gian khoảng 20 phút để học một bài Tập đọc nhạc nên ít có thời
gian để kiểm tra, chỉnh sửa cho từng học sinh. Hơn nữa ở lớp 3 các em chỉ có
một tiết học để làm quen với các nốt nhạc nên lên lớp 4 các em chưa nhớ hết vị

Trước hết người giáo viên cần phải cho học sinh nắm rõ được lý thuyết nhạc
như: Khuông nhạc, khóa son, dòng kẻ, khe nhạc. Giới thiệu cho học sinh biết hình
nốt trắng, đen, móc đơn, dấu lặng đen, dấu lặng đơn. Giới thiệu về nhịp lấy đà, vạch
nhịp, vạch kết thúc bài. Khái niệm về dấu nối, dấu luyến, dấu quay lại, khung thay
đổi .v.v.
Dưới đây là một số phương pháp tôi đã thực hiện đối với học sinh của mình
kết hợp với việc nghiên cứu các tài liệu. Tôi nhận thấy các phương pháp này rất phù
hợp với phân môn Tập đọc nhạc:
Các bước lên lớp theo đúng quy trình của phân môn Tập đọc nhạc
Khi học sinh đã nắm chắc về kiến thức nhạc, trong giờ lên lớp, giáo viên cần
phải tùy vào đối tượng học sinh để dạy theo đúng quy trình, đúng các bước lên lớp
như sau:
Bước 1: Giới thiệu tên bài (bằng các hình ảnh trực quan thì bài học sẽ sinh
động hơn, gây được sự chú ý và hứng thú học tập của học sinh hơn).
Bước 2: Xác định tên nốt, hình nốt.
Bước 3: Tập tiết tấu của bài Tập đọc nhạc.
Bước 4: Đọc cao độ theo thang âm, giáo viên đàn học sinh đọc.
Bước 5: Giáo viên đàn giai điệu bài Tập đọc nhạc phân theo câu hát.
Bước 6: Học sinh đọc kết hợp gõ phách.
Bước 7: Đọc lời ca.
Bước 8: Ghép lời ca.
Bước 9: Kiểm tra theo tổ, nhóm, cá nhân, dãy, bàn.
Xây dựng phương pháp tập đọc nhạc
Ở lớp 3, học sinh mới làm quen với các kí hiệu ghi nhạc: khóa Son, khuông
nhạc, một số hình nốt nhạc, vị trí các nốt nhạc trên khuông nhạc, … đặc biệt vị trí
các nốt nhạc trên khuông nhạc rất quan trọng, nó quyết định cho việc đọc nhạc của
học sinh ở các lớp trên, vì vậy để cho dễ nhớ tôi đã cho học sinh ghi nhớ bằng các
câu văn như sau:
Nốt Đô: ở dòng kẻ phụ dưới
Nốt Rê: sát dưới dòng kẻ thứ nhất

này, các em phải thực hành các bài tập về cao độ, về tiết tấu, người giáo viên phải
giúp các em nhận ra được âm thanh cao, thấp tương ứng với vị trí các nốt nhạc trên
khuông trong phạm vi 1 quãng 8. Sau đó, các em được tiếp cận với thang 5 âm: Đô Rê - Mi – Son – La và tiến tới thang 7 âm: Đô - Rê - Mi – Pha – Son La – Si.
Sang lớp 5, phân môn tập đọc nhạc cũng dựa trên cơ sở các kiến thức đã học
ở lớp 4 nhưng nâng cao hơn. Cả năm, các em được học 8 bài tập đọc nhạc đều viết ở
nhịp

;

dựa trên cao độ của thang 5 âm: Đô, Rê, Mi, Son, La hoặc thang 7 âm:

Đô, Rê, Mi, Pha, Son, La, Si.
Về tiết tấu, các em tiếp tục được củng cố lại trường độ với các hình móc đơn,
nốt đen, nốt trắng, lặng đen và chấm dôi. Cách dạy thực hành các hình nốt có thể
thực hiện gõ theo tiết tấu, cũng có thể cho học sinh tập đọc bằng tên gọi các hình
nốt: đơn, đen, trắng, ta có thể thay bằng tiếng trống: Tùng, rinh...
Việc giúp học sinh tập đọc 1 bài tập đọc nhạc muốn thu được kết quả cũng
phải được thực hiện theo đúng các bước theo trình tự nhất định. Sau khi giới thiệu
bài tập đọc nhạc, nếu như ở tập hát, bước đầu tiên là luyện thanh thì ở tập đọc nhạc
Người thực hiện: Nguyễn Thị Thanh Huệ

-7-

Trường TH Trưng Vương


Đề tài :Một số biện pháp dạy tập đọc nhạc cho học sinh lớp 4 ở Trường Tiểu học Trưng Vương

sẽ phải là luyện tập cao độ. Cho các em đọc lại cao độ của các nốt nhạc không chỉ
giúp các em khởi động giọng mà còn giúp các em nhớ vị trí các nốt trên khuông

la) tùy tình hình thực tế của từng bài Tập đọc nhạc.
Để thực hiện nội dung trên, giáo viên có thể sử dụng các biện pháp như sau:
+ Đọc nhạc theo tháp cao độ: Dùng trục gam Đô trưởng, dựa theo thang âm
có trong bài vẽ tháp cao độ cho học sinh hình dung ra độ trầm bổng của âm thanh
một cách cụ thể hơn.
+ Đàn cao độ các nốt nhạc có trong bài Tập đọc nhạc, nhắc nhở học sinh chú
Người thực hiện: Nguyễn Thị Thanh Huệ

-8-

Trường TH Trưng Vương


Đề tài :Một số biện pháp dạy tập đọc nhạc cho học sinh lớp 4 ở Trường Tiểu học Trưng Vương

ý lắng nghe và đọc nhẩm theo đàn. Đọc to cao độ theo đàn từ thấp lên cao, từ cao
xuống thấp hoặc đọc theo cặp 2 nốt trong phạm vi từ nốt Đô 1 lên đến nốt Xi.
+ Điều quan trọng nhất ở phương pháp này là tập cao độ trên nền giai điệu
của bài Tập đọc nhạc để các em dễ dàng bắt vào cao độ của bài Tập đọc nhạc.
Ví dụ:

TĐN số 1: SON LA SON

Trong bài Tập đọc nhạc số 1, cao độ gồm có các nốt: Đô, rê, mi, son, la.
Chúng ta sẽ vẽ tháp cao độ như sau:

La
Son

Mi

tiết tấu, gõ theo phách. Như vậy khi vào bài học sinh sẽ chủ động hơn trong việc đọc
nhạc, ghép lời kết hợp gõ đệm theo nhịp, phách và tiết tấu.
Ví dụ:

TĐN số 6: MÚA VUI (Trích)
Nhạc và lời: Lưu Hữu Phước

Luyện tiết tấu:

Đơn đơn đen

đơn đơn đen

Người thực hiện: Nguyễn Thị Thanh Huệ

đơn đơn đơn đơn trắng.

- 10 -

Trường TH Trưng Vương


Đề tài :Một số biện pháp dạy tập đọc nhạc cho học sinh lớp 4 ở Trường Tiểu học Trưng Vương

Có thể thay cách đọc tiết tấu trên bằng các tiếng tượng thanh:

Rinh rinh tùng

rinh rinh tùng rinh rinh rinh rinh tùng.




Đề tài :Một số biện pháp dạy tập đọc nhạc cho học sinh lớp 4 ở Trường Tiểu học Trưng Vương

sẽ hát và ngân cho đủ, kết hợp vỗ tay theo phách học sinh sẽ hát đúng trường độ .
Sau khi tập đọc nhạc xong muốn ghép lời ca diễn cảm và đúng trước hết các
em phải thực hiện đúng cao độ, trường độ như đã nêu trên.
Giáo viên nên giới thiệu nội dung bài tập đọc nhạc nói về điều gì, sắc thái thể
hiện ra sao, vui hay êm dịu… nhất là khi hát phải thể hiện được giai điệu tiết tấu của
bài hát phải đưa tâm hồn của mình hòa quyện vào lời hát, phải có cảm xúc khi hát
thể hiện được tâm hồn của mình vào nội dung tác phẩm như (tình bạn bè, cha mẹ,
thầy cô quê hương, mái trường…).
Hướng dẫn các em phát âm rõ lời, chính xác gọn tiếng chỗ nào luyến lên hay
luyến xuống phải thể hiện được.
Trong lúc dạy tập đọc nhạc không nên cho các em đọc to quá gây ra khan
tiếng mệt giọng ảnh hưởng đến giọng và không thể hiện nội dung bài tập.
Giáo viên khi bắt giọng cho học sinh đọc nhạc phải bắt giọng cho chuẩn xác
hoặc có thể bắt giọng bằng sử dụng nhạc cụ để bắt giọng vào cho đúng và chuẩn
xác.
Xây dựng phương pháp ghi chép nhạc
Ghi chép lại các bài nhạc đã học giúp các em nắm chắc vị trí các nốt trên
khuông cũng như nhớ các hình nốt, ký hiệu đã học. Nếu như tập đọc nhạc mang
nhiều tính chất trừu tượng vì nó còn phụ thuộc vào tai nghe của từng em thì ghi chép
nhạc mang tính cụ thể hơn, hiện thực hơn. Do vậy, việc hướng dẫn các em ghi chép
đơn giản và dễ thực hiện. Tuy nhiên, đơn giản không có nghĩa là không quan trọng,
ngược lại tập ghi chép nhạc là sự đúc kết giữa 2 phân môn tập hát và tập đọc nhạc để
khắc sâu kiến thức. Do đó đòi hỏi phải có sự chính xác tuyệt đối từng vị trí nốt trên
khuông nhạc, quan trọng hơn nữa là qua chép nhạc các em phải nhớ được tên các
nốt nhạc là gì, nằm ở vị trí nào, cách viết các hình nốt ra sao, các hình nốt đó có ý
nghĩa gì và phải thể hiện thế nào. Việc ghi chép nhạc còn giúp các em ghi nhớ các

V. HIỆU QUẢ CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
Sau một thời gian đã áp dụng thực hiện giảng dạy tập đọc nhạc với các
phương pháp và biện pháp như đã trình bày ở trên và thấy các em rất say mê hứng
thú học tập, do đó kết quả đã nâng lên rõ rệt. Tôi tiến hành khảo sát phần tập đọc
nhạc các em ở lớp 4A, 4B trường tiểu học Trưng Vương năm học 2016-2017; 20172018.Cụ thể như sau:
Áp dụng đề tài năm học 2016-2017:
Lớp

Nắm được tên và vị
trí nốt nhạc

Chưa nắm được tên
và vị trí nốt nhạc

Đọc tốt

Đọc chưa tốt

4A

7/23

16/23

7/23

16/23

4B


02/26

Người thực hiện: Nguyễn Thị Thanh Huệ

- 13 -

Trường TH Trưng Vương


Đề tài :Một số biện pháp dạy tập đọc nhạc cho học sinh lớp 4 ở Trường Tiểu học Trưng Vương

4B

19/23

4/23

19/23

04/23

Qua thời gian nghiên cứu và thực hiện đề tài tỉ lệ học sinh đạt loại Hoàn thành
và hoàn thành tốt nâng cao một cách rõ rệt:
Lớp 4A:

Hoàn thành tốt (T): 7 em
Hoàn thành (H): 19 em
Chưa hoàn thành (C): 0 em

Lớp 4B:

Người thực hiện: Nguyễn Thị Thanh Huệ

- 14 -

Trường TH Trưng Vương


Đề tài :Một số biện pháp dạy tập đọc nhạc cho học sinh lớp 4 ở Trường Tiểu học Trưng Vương

học Âm nhạc sẽ làm cho con người thoải mái, hứng thú hơn khi học tập môn học
cũng như học các môn học khác, giáo dục Âm nhạc cùng với giáo dục các môn học
khác lập nên một nền giáo dục toàn diện.
PHẦN THỨ BA: KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
I. KẾT LUẬN
Trên cơ sở từ thực tiễn giảng dạy Âm nhạc trong trường Tiểu học nói chung
và cho học sinh lớp 4 nói riêng. Xuất phát từ thực trạng khả năng nhận thức tiếp thu
những kiến thức đặc thù của bộ môn, tôi đã lựa chọn và đưa vào thực tế những
phương pháp giảng dạy của mình trên cơ sở bám sát chương trình hướng dẫn của Bộ
giáo dục - Đào tạo tôi đã thu được những kết quả đáng kể. Qua quan sát thực tế nhận
thấy các em yêu thích bộ môn hơn, hào hứng học tập hơn. Đặc biệt là các em mạnh
dạn hơn, tự tin hơn khi học và hoạt động ngoại khóa.
Khả năng nhận thức của con người nói chung, của học sinh Tiểu học nói riêng
là rất lớn và sẵn có. Điều cơ bản là người giáo viên giảng dạy phải nắm được đối
tượng, tìm hiểu cụ thể những sở thích của các em để tìm ra phương pháp giáo dục,
giảng dạy thích hợp nhất giúp các em tiếp thu kiến thức một cách dễ dàng và tạo sự
say mê trong việc vận dụng các kiến thức đã học vào thực tế cuộc sống.
Việc dạy môn âm nhạc ở trường Tiểu học trong quá trình đổi mới ngày nay là
vô cùng cần thiết. Vì vậy người giáo viên cần nắm rõ điều kiện này để môn Âm
nhạc ngày càng phát huy tác dụng góp phần vào sự nghiệp đào tạo những chủ nhân
tương lai của đất nước.


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.Công văn 5842/ BGD – ĐT ngày 01 tháng 09 năm 2011 về việc hướng dẫn nội
dung điều chỉnh giảm tải các môn học tiểu học[1tr. 3]
2.công văn số Số: 795/PGDĐT-GDTH về việc tập huấn Phương pháp dạy học môn
Âm nhạc trong trường tiểu học, giới thiệu dân ca Tây Nguyên và các bài hát địa
phương ĐắkLắk. [2tr. 3]
3.Sách nghệ thuật 3 [3tr. 7]
4.Âm nhạc 4 ( sách giáo viên) [4tr.8- 9-10-11 ]
5.Âm nhạc 5 ( sách giáo viên) [5tr.8 ]
6.Thiết kế bài giảng Âm nhạc lớp 3; 4; 5 - Nhà xuất bản Văn Hoá [6tr.7-8-9 ]
7.Sách giáo khoa Âm nhạc lớp 4; 5 - Nhà xuất bản giáo dục [7tr.7-8-9-10-11 ]
---------------------------------------

Người thực hiện: Nguyễn Thị Thanh Huệ

- 16 -

Trường TH Trưng Vương


Đề tài :Một số biện pháp dạy tập đọc nhạc cho học sinh lớp 4 ở Trường Tiểu học Trưng Vương

NHẬN XÉT CỦA HỘI ĐỒNG THẨM ĐỊNH CẤP TRƯỜNG
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................
.......................................................................................................................................