Một số biện pháp quản lý việc thiết kế và sử dụng giáo án điện tử nhằm
nâng cao chất lợng dạy học ở trờng Tiểu học Quỳnh Thắng A
Lời cảm ơn
Tôi xin chân thành cảm ơn Ban giám hiệu, các thầy giáo, cô giáo của trờng
Cán bộ quản lý giáo dục và đào tạo đã trang bị cho tôi những cơ sở lý luận về
quản lý trờng học và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập tại trờng.
Tôi xin chân thành cảm ơn các đồng chí lãnh đạo, cán bộ chuyên viên
phòng Giáo dục và đào tạo huyện Quỳnh Lu tỉnh Nghệ An, Ban giám hiệu, các
giáo viên trờng Tiểu học Quỳnh Thắng A, huyện Quỳnh Lu, tỉnh Nghệ An đã
nhiệt tình giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi thực hiện đề tài này.
Đặc biệt, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới thầy giáo-
Tiến sĩ Ngô Quang Sơn đã tận tình giúp đỡ, hớng dẫn, chuyển tải những kiến
thức, kinh nghiệm quý báu và động viên tôi thực hiện và hoàn thành đề tài
này.
Trong khoảng thời gian hạn hẹp, đề tài không tránh khỏi những thiếu sót,
những hạn chế về cả nội dung lẫn hình thức. Tôi rất mong nhận đợc những góp
ý của các thầy, các cô giáo, các bạn đồng nghiệp đối với đề tài.
Tôi xin trân trọng cảm ơn!
Hà Nội, ngày 10 tháng 3 năm 2006.
tác giả
`
Nguyễn Văn Dũng K12-QLTH
1
Một số biện pháp quản lý việc thiết kế và sử dụng giáo án điện tử nhằm
nâng cao chất lợng dạy học ở trờng Tiểu học Quỳnh Thắng A
Một số kí hiệu viết tắt trong đề tài
Kí tự Đợc thay thế cho
Cbql
Cán bộ quản lí
CBQLGD Cán bộ quản lí giáo dục
CNTT
trọng Giáo dục là quốc sách hàng đầu, coi con ngời là trung tâm, là mục tiêu
và là động lực của sự phát triển.
Tại hội nghị lần thứ hai BCH Trung ơng Đảng khoá VIII đã khẳng định:
Đổi mới mạnh mẽ phơng pháp giáo dục đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một
chiều, rèn luyện t duy sáng tạo của ngời học. Từng bớc áp dụng phơng pháp tiên
tiến, phơng pháp hiện đại vào quá trình dạy học.
Để khẳng định rõ vai trò của giáo dục và đào tạo trong sự nghiệp phát
triển CNH-HĐH đất nớc, tại đại hội IX của Đảng đã đề ra: ...Tiếp tục nâng cao
chất lợng giáo dục toàn diện, đổi mới phơng pháp dạy và học hệ thống trờng lớp
và hệ thống quản lí giáo dục, thực hiện: chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá...
Phát huy tinh thần độc lập suy nghĩ và sáng tạo của học sinh...
Trớc những yêu cầu thực tế, chất lợng dạy và học trong mỗi nhà trờng
đang là mối quan tâm của toàn xã hội, là vấn đề đặc biệt quyết định đến sự tồn
tại của Nhà trờng.
Đối tợng giáo dục trong mỗi nhà trờng Tiểu học là trẻ em- tài sản quý
báu của mỗi gia đình, là chủ nhân tơng lai của đất nớc. Cha mẹ các em muốn
gửi con em mình vào nơi có chất lợng giáo dục tốt là điều dễ hiểu. Chính vì vậy,
việc nâng cao chất lợng dạy và học là vấn đề sống còn của mỗi nhà trờng nói
chung, đối với các trờng Tiểu học nói riêng vì nhà trờng Tiểu học là nơi thực
hiện bậc học nền tảng của nền giáo dục quốc dân.
Quá trình dạy học là quá trình tổ chức cho học sinh lĩnh hội tri thức và h-
ớng dẫn học sinh ứng dụng tri thức đó vào cuộc sống. Lao động của giáo viên là
một dạng lao động nghề nghiệp - còn gọi là lao đông s phạm - một dạng lao
động đặc biệt mà trong đó mục đích dạy học, đối tợng dạy học, sản phẩm dạy
học cuối cùng chính là con ngời. Lao động của giáo viên đợc chia làm 3 phần:
chuẩn bị bài; tổ chức học tập trên lớp; hớng dẫn học sinh học ở nhà và vận dụng
bài học vào thực tiễn. Trong đó, phần chuẩn bị bài của giáo viên (xây dựng kế
hoạc dạy học) là đặc biệt quan trọng. Các quốc gia trên thế giới đang có xu thế
đầu t tăng dần các tiến bộ của công nghệ thông tin vào dạy học, trong đó có
việc thiết kế bài giảng bằng giáo án điện tử. ở Việt Nam, Bộ giáo dục và đào
sử dụng giáo án điện tử nhằm nâng cao chất lợng dạy học ở trờng Tiểu học
Quỳnh Thắng A - Quỳnh Lu - Nghệ An.
IV. khách thể và đối tợng nghiên cứu
4.1. Khách thể nghiên cứu
Hoạt động quản lý quá trình dạy học ở trờng tiểu học.
4.2. Đối tợng nghiên cứu
Hoạt động thiết kế và sử dụng giáo án điện tử của giáo viên, cùng với hoạt
động quản lý nội dung trên của ngời hiệu trởng trờng Tiểu học.
`
Nguyễn Văn Dũng K12-QLTH
4
Một số biện pháp quản lý việc thiết kế và sử dụng giáo án điện tử nhằm
nâng cao chất lợng dạy học ở trờng Tiểu học Quỳnh Thắng A
V. phạm vi nghiên cứu
Do thời gian và khả năng còn hạn chế, nên đề tài này chỉ tập trung
nghiên cứu tại trờng Tiểu học Quỳnh Thắng A với một số lớp thuộc khối 4;5
(theo chơng trình đổi mới).
VI. phơng pháp nghiên cứu
6.1. Nhóm phơng pháp nghiên cứu lý thuyết
- Nghiên cứu các quan điểm giáo dục của Đảng và Nhà nớc ta.
- Nghiên cứu các văn bản pháp quy về giáo dục của Bộ Giáo dục và Đào
tạo, của Sở, của Phòng Giáo dục và Đào tạo.
- Nghiên cứu tài liệu s phạm, tài liệu quản lý có liên quan đến việc thiết
kế và sử dụng giáo án điện tử của giáo viên.
6.2. Nhóm phơng pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phơng pháp quan sát s phạm.
- Phơng pháp tổng kết rút kinh nghiệm.
- Phơng pháp điều tra.
- Phơng pháp lấy ý kiến chuyên gia.
6.3. Những phơng pháp hỗ trợ khác
Mục tiêu giáo dục là đào tạo con ngời Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo
đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lí tởng độc lập
dân tộc và CNXH; Hình thành và bồi dỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực
của công dân, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ tổ quốc.
Mục tiêu của việc đổi mới chơng trình giáo dục phổ thông là Xây dựng
nội dung, chơng trình giáo dục toàn diện thế hệ trẻ đáp ứng yêu cầu phát triển
nguồn nhân lực, phục vụ CNH-HĐH đất nớc, phù hợp với thực tiễn và truyền
thống con ngời Việt Nam, tiếp cận trình độ giáo dục phổ thông ở các nớc phát
triển trong khu vực và thế giới.
Vị trí bậc Tiểu học tiếp tục đợc khẳng định tại điều 2 Điều lệ trờng tiểu
học là Bậc học nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân.
Ngoài ra, hàng năm còn có các chỉ thị của Bộ trởng Bộ giáo dục đào
tạo về nhiệm vụ năm học đối với ngành học, bậc học trong đó có bậc Tiểu
học.
Ngời Hiệu trởng trờng Tiểu học Là ngời chịu trách nhiệm quản lí các
hoạt động của nhà trờng. Với nhiệm vụ và quyền hạn đợc quy định tại điều 18
ĐLTTH. Trong đó có nhiệm vụ Phân công, quản lí, kiểm tra công tác của giáo
viên.
Điều 32 ĐLTTH quy định đối với giáo viên Thực hiện nghiêm chỉnh, có
chất lợng nhiệm vụ giảng dạy và giáo dục toàn diện cho học sinh, giảng dạy đủ
chơng trình, nội dung kế hoạch đã định, soạn bài kiểm tra đánh giá đúng quy
định, lên lớp đúng giờ, không tuỳ tiện bỏ giờ bỏ buổi, đảm bảo chất lợng và
hiệu quả giảng dạy, quản lí chu đáo học sinh trong mọi hoạt động học tập và
rèn luyện trong và ngoài nhà trờng
`
Nguyễn Văn Dũng K12-QLTH
6
Một số biện pháp quản lý việc thiết kế và sử dụng giáo án điện tử nhằm
nâng cao chất lợng dạy học ở trờng Tiểu học Quỳnh Thắng A
Về việc thiết kế kế hoạch bài học của giáo viên trờng Tiểu học đợc quy định
của giáo viên) học sinh giải quyết các nhiệm vụ học tập tiếp theo
giáo viên tổng hợp và kết luận.
Kế hoạch bài học đợc chuẩn bị theo sách bài tập, các phiếu bài tập gồm các
tình huống có vấn đề, các bài tập thực hành, vận dụng tuỳ theo năng lực của cá
nhân học sinh, tăng cờng các tập mở. Giáo viên phải hớng dẫn gợi mở, tổ
chức hoạt động của học sinh tránh làm thay.
Tăng cờng kênh hình của sách, trình bày hấp dẫn, sinh động kèm theo các
lệnh ngắn gọn rõ ràng, dễ hiểu ở đầu mỗi bài học, ở mỗi nhiệm vụ.
Tăng cờng các trò chơi học tập, các hình thức tổ chức dạy học phong phú,
sinh động đòi hỏi giáo viên phải có sự chuẩn bị chu đáo và sử dụng linh hoạt
phù hợp với đối tợng học sinh, nội dung bài học.
`
Nguyễn Văn Dũng K12-QLTH
7
Một số biện pháp quản lý việc thiết kế và sử dụng giáo án điện tử nhằm
nâng cao chất lợng dạy học ở trờng Tiểu học Quỳnh Thắng A
II. Một số khái niệm
2.1 Quản lí
Quản lí là quá trình tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của
chủ thể quản lí đến khách thể quản lí nhằm đạt tới các mục tiêu đề ra.
2.2 Hoạt động dạy học
2.2.1 Hoạt động dạy:
Là công việc của thầy bao gồm hàng loạt các công việc: Thiết kế, tổ
chức, chỉ đạo điều khiển học sinh lĩnh hội kiến thức, hình thành kỹ năng, kỹ xảo
hớng dẫn học sinh đờng lối, cách thức, phơng pháp, phơng tiệnchiếm lĩnh tri
thức.
Có thể nói cốt lõi của dạy và học là hớng tới hoạt động học tập chủ động,
chống lại thói quen học tập thụ động. Đúng nh cố thủ tớng Phạm Văn Đồng đã
nói: Trong nhà trờng điều chủ yếu không phải là nhồi nhét cho học sinh một
mớ kiến thức hỗn độn mà là giáo dục cho học sinh phơng pháp suy nghĩ, ph-
8
Một số biện pháp quản lý việc thiết kế và sử dụng giáo án điện tử nhằm
nâng cao chất lợng dạy học ở trờng Tiểu học Quỳnh Thắng A
2.2.3 Dạy học tích cực:
Có nhiều nghiên cứu của các nhà giáo dục học về dạy học tích cực. ở
đây hiểu quá trình dạy học tích cực là quá trình dạy học hớng trung tâm vào học
sinh. Bản chất là tích cực hoá quá trình nhận thức, quá trình t duy của học sinh.
Trong quá trình dạy học, giáo viên tổ chức cho học sinh lĩnh hội kiến thức một
cách chủ động và sáng tạo.
Muốn thực hiện đợc dạy học tích cực, trong cả quá trình dạy học, quá
trình thiết kế giáo án đều phải hớng theo mục đích ấy. Tuy nhiên, phơng pháp
dạy học tích cực không có nghĩa là gạt bỏ các phơng pháp dạy học truyền thống
mà là kết hợp một cách hài hoà các phơng pháp dạy học để đạt đợc mục tiêu
dạy học.
Khả năng tiềm tàng trong quá trình phát triển, học sinh tiểu học tiềm tàng
nhiều khả năng phát triển mà thờng cha đợc đánh giá và khai thác đúng mức.
Ngời giáo viên tiểu học cần có cách nhìn nhận, phát hiện và khai thác tối đa
những khả năng đó của học sinh. Trong đó chú ý đến Dạy học phát triển. Dạy
học phải tiến hành trong điều kiện kiến đợc mức độ phát triển của học sinh cao
hơn hiên tại. Cần tác động vào vùng phát triển gần nhất của trẻ nh cách nói
của nhà tâm lí học lỗi lạc L. V-gô-xki . Do đó cần yêu cầu khi soạn bài cần lựa
chọn nội dung, chế biến và cung cấp cho học sinh nh thế nào để đảm bảo trong
vùng phát triển gần nhất của học sinh.
Mặt khác con đờng nhận thức của học sinh theo quy luật Từ trực quan
sinh động đến t duy trừu tợng và nhân cách của học sinh chỉ đợc hình
thành, phát triển qua hoạt động và giao lu. Quá trình dạy học có kết quả chỉ
thông qua và chính bằng hoạt động của các em một cách chủ động, tích cực
Tác động của lao động s phạm chỉ có hiệu quả khi có tác động khơi dậy đợc sự
hởng ứng của học sinh một cách tự giác (266- GDH- NXB 1996) tác động
đó chỉ có hiểu quả khi phù hợp với đặc tính, vốn sống của học sinh. Chính vì
khơi dậy đợc trí thông minh, hình thành lòng ham hiểu biết, thích khám phá và
tác phong lao động, học tập nghiêm túc, khoa học cho học sinh.
II. ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học
3.1 Công nghệ thông tin trong dạy học
Công nghệ thông tin trong dạy học là quá trình ứng dụng công nghệ
thông tin vào quá trình dạy học một cách hợp lí. Trong đó sử dụng những công
cụ nh:
Phim đèn chiếu
Bản trong dùng cho máy chiếu qua đầu
Băng, đĩa ghi âm
Băng hình, đĩa hình
Phần mềm dạy học
Giáo án điện tử, Bài giảng điện tử, Giáo án kỹ thuật số
Trang Web học tập
3.2 Đa phơng tiện ( Multimedia):
Thuật ngữ Multimedia là một thuật ngữ mới đợc đa vào sử dụng trong
khoảng hơn 10 năm gần đây, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của CNTT.
Multimedia có nghĩa là tổ hợp của nhiều phơng tiện gộp lại.Từ
Multimedia trong từ điển Anh Việt đợc dịch là đa phơng tiện truyền thông,
từ này gồm hai thành phần ghép lại: Multi với nghĩa là đa chiều, nhiều và
Media với nghĩa là phơng tiện truyền thông.
Bốn thành tố cơ bản của quá trình dạy học là: Mục tiêu, Nội dung, Ph-
ơng pháp và thiết bị giáo dục.
`
Nguyễn Văn Dũng K12-QLTH
10
Một số biện pháp quản lý việc thiết kế và sử dụng giáo án điện tử nhằm
nâng cao chất lợng dạy học ở trờng Tiểu học Quỳnh Thắng A
Multimedia trong mô hình dạy học
pháp
như thế nào
để làm gì
Mục
tiêu
dạy và học
cái gì
Multimedia
bằng gì
ở đâu
cho ai
11
Cấu
trúc
tâm lý
Cấu
trúc xã
hội
Một số biện pháp quản lý việc thiết kế và sử dụng giáo án điện tử nhằm
nâng cao chất lợng dạy học ở trờng Tiểu học Quỳnh Thắng A
3.4. Giáo án dạy học
3.4.1 Khái niệm
Giáo án dạy học là dàn ý lên lớp của giáo viên bao gồm đề bài của giờ
lên lớp, mục đích giáo dục và giáo dỡng, nội dung, phơng pháp, thiết bị, những
hoạt động cụ thể của thầy và trò, khâu kiểm tra đánh giátất cả đợc ghi ngắn
gọn theo trình tự thực tế sẽ diễn ra trong giờ lên lớp. Giáo án đợc thầy giáo biên
soạn trong giai đoạn chuẩn bị lên lớp và quyết định phần lớn sự thành công của
bài học (Từ điển bách khoa Việt Nam, quyển II NXBTĐBK HN- 2002, trang
119).
Giáo án dạy học là kế hoach lên lớp của giáo viên, Điều lệ trờng tiểu học
ờng mình và lớp mình.
Bên cạnh đó để có một bài soạn có chất lợng còn phù thuộc rất nhiều vào
mỗi cá nhân giáo viên. Đó là ý thức nghề nghiệp, ý thức trách nhiệmvới công
việc, phù thuộc vào trình độ năng lực chuyên môn, nghiệp vụ của giáo viên.
`
Nguyễn Văn Dũng K12-QLTH
12
Một số biện pháp quản lý việc thiết kế và sử dụng giáo án điện tử nhằm
nâng cao chất lợng dạy học ở trờng Tiểu học Quỳnh Thắng A
Với những giáo viên có trình độ, năng lực chuyên môn vững vàng với bề
dày kinh nghiệm, có tinh thần trách nhiệm cao, nhiệt tinh, yêu nghề, mến trẻ thì
việc soạn bài khong có gì là khó khăn đó là những công việc làm thờng xuyên
và đợc in sâu, trở thành thói quen. Song trong thực tế không thể đem những cái
sẵn có để dạy mãi trong khi học sinh( đối tợng lao động s phạm) ngày càng phát
triển, cùng với sự thay đổi nội dung,chơng trính SGK phơng pháp, phơng tiễn
dạy họcvà trong sự phát triển của kỷ nguyên thông tin. Do vậy để đáp ứng đ-
ợc nhu cầu đòi hỏi của xã hội cũng nh mục tiêu của nghành giáo dục đề ra. Thì
việc lập kế hoạch bài học không đơn thuần lặp đi lặp lại cái cũ mà phải luôn có
sự biến đổi, tim tòi và phát triển. Chính vì thế, thiết kế giáo án điện tử là một h-
ớng đi tất yếu của giáo dục hiện đại.
Hiện nay đổi mới chơng trình SGK, phơng pháp hình thức tổ chức dạy học
hiện đại đòi hỏi giáo viên phải giảng dạy theo phơng pháp tích cực hoạt động
học tập của học sinh. Dạy học thông qua tổ chức hớng dẫn quá trình tự khám
phá, tự phát hiện, phát huy tối đa vai trò chủ động sang tạo của học sinh. Đổi
mới phơng pháp dạy học thực chất là đổi mới cách thức hoạt động của giáo viên
và học sinh. Việc thiết kế và sử dụng giáo án điện tử là khâu đầu tiên có thể nói
là sự đột phá đổi mới quá trình dạy học ở mỗi giáo viên nó có ý nghĩa quyết
định đến chất lợng dạy học. Bởi lẽ nếu không có sự đổi mới ở khâu soạn bài thì
không thể xẩy ra quá trình đổi mới phơng pháp dạy học ở Tiểu học đợc.
3.4.2 Giáo án dạy học tích cực
Cho đến khi hoàn thành nhiệm vụ nhận thức 1 này
Hoạt động nhận thức 2: Nội dung hoạt động
- Thao tác định hớng của giáo viên:
- Thao tác thi công của HS:
- Thao tác định hớng của giáo viên:
- Thao tác thi công của HS:
.....
Cho đến khi hoàn thành nhiệm vụ nhận thức 2 này
.....
3.5 Giáo án điện tử
3.5.1 Khái niệm
Chuyên gia công nghệ thông tin của UNESCO BANGKOK cho rằng:
Giáo án điện tử l mt thut ng dựng mụ t việc thiết kế và thực
hiện giáo án trớc và trong quá trình dạy học da trờn cụng ngh thụng tin
v truyn thụng
Các giáo án điện tử u cú nhng im chung sau :
+ Da trờn cụng ngh thụng tin v truyn thụng. C th hn l
cụng ngh mng, k thut ha, k thut mụ phng...
+ Về một số mặt, hiu qu ca giáo án điện tử cao hn so vi
giáo án dạy học truyền thống do giáo án điện tử có tính tơng tác cao dựa
trên công nghệ Multimedia, to iu kin cho ngi hc trao i thụng tin d
dng hn, cng nh a ra ni dung hc tp phự hp vi kh nng v s thớch
ca tng ngi.
Giáo án điện tử (giáo án dạy học tích cực đã đợc tích hợp trong nó) sẽ
trở thành xu thế tất yếu trong nền kinh tế tri thức. Hiện nay, giáo án điện tử
đang thu hút đợc sự quan tâm đặc biệt của các nớc trên thế giới.
Có nhiu quan im a ra v Giáo án in t, nhìn chung cú th hiu:
Giáo án in t là giáo án c thit k qua máy vi tính chạy trên nền
(hoặc đợc sự hỗ trợ) của mt s phn mm cụng c no ó v đợc trình
chiếu nội dung cho học sinh thông qua hệ thống dạy học đa phng tin
c phỏc ho.
- Nếu giáo viên còn hạn chế về trình độ tin học thì ở bớc này cần có thêm
sự hỗ trợ của ngời có trình độ tin học, để bàn bạc trao đổi thống nhất việc thể
hiện kịch bản trên máy tính. Vừa làm vừa phải điều chỉnh kịch bản cho phù hợp
với ngôn ngữ mà máy tính có thể thể hiện đợc vì việc thể hiện kịch bản trên
máy tính còn phụ thuộc về mặt thời gian, về công nghệ và trình độ của ngời thể
hiện. Vì đây là phơng tiện hỗ trợ nên việc thiết kế trên máy phải đảm bảo các
yêu cầu phơng tiện dạy học đòi hỏi: tính khoa học, tính s phạm, tính thẩm mỹ,
Bc 4: Xem xét, điều chỉnh thể hiện thử trên máy tính (chạy thử), dạy
thử
- Chy th (chạy thử từng phần và toàn bộ các Slide để điều chỉnh những
sai sót về kỹ thuật trên máy tính).
- Chnh sa v hon thin bi ging in t.
- Dạy thử (Dạy thử toàn bộ bài trớc GV hoặc cả GV và HS) để có thể
điều chỉnh nội dung cũng nh hình thức thể hiện trớc khi dạy chính thức.
- Nếu là giáo án điện tử viết cho ngời khác sử dụng thì cần thêm bớc thứ
5.
B ớc 5 : Viết bản hớng dẫn
Bản hớng dẫn phải nêu đợc :
+ Kỹ thuật sử dụng (cách mở đĩa, mở bài giảng...)
+ ý đồ s phạm của từng phần bài giảng, từng Slide đợc thiết kế trên máy
vi tính.
+ Phơng pháp giảng dạy, việc kết hợp với các phơng pháp khác, phơng
tiện khác (nếu có)
- Hoạt động của GV và HS, sự phối hợp giữa GV và HS
- Tơng tác giữa GV, HS và máy tính
...
3.5.3 Một số điểm cần lu ý khi thiết kế giáo án điện tử
- Về mục tiêu bài dạy, thời gian và các bớc lên lớp vẫn phải đảm bảo
nguyên tắc và phơng pháp dạy học bộ môn. Giáo án điện tử không thể thay thế
+ Xác định mục tiêu bài học .
+ Nội dung soạn bài.
+ Phơng pháp soạn bài và lựa chọn phơng pháp dạy học trên lớp.
+ Hình thức soạn bài.
+ Lựa chọn và sử dụng các thiết bị dạy học co hiểu quả.
Tuy nhiên trong quá trình giáo viên thực hành soạn bài cũng nh thực hiện
giờ dạy trên lớp còn nhiều bất cập nh: Bài soạn còn mang tinh hình thức và để
đối phó với Ban giám hiệu, việc thực hiện trên lớp còn cha phối hợp nhịp nhàng
các hoạt động. Việc thiết kế và sử dụng giáo án điện tử trong dạy học còn rất
mới mẻ với giáo viên và cán bộ quản lí của nhiều trờng. thực tế đó đòi hỏi ngời
CBQL cần phải chỉ đạo và làm tốt công tác này nhằm nâng cao chất lợng dạy
học ở các trờng tiểu học.
Cái đợc lớn nhất là khi sử dụng giáo án điện tử là: một lợng lớn kiến thức,
hình ảnh trực quan sinh động đợc chuyển tải đến các em học sinh. Nó không
những giúp cho tiết học trở nên lôi cuốn hơn mà còn hạn chế việc giáo viên bị
cháy giáo án vì thời gian đợc kiểm soát bằng máy. Nếu nh trong mỗi tiết học
thông thờng, giáo viên phải dành khá nhiều thời gian để treo và cất tranh ảnh, để
`
Nguyễn Văn Dũng K12-QLTH
16
Một số biện pháp quản lý việc thiết kế và sử dụng giáo án điện tử nhằm
nâng cao chất lợng dạy học ở trờng Tiểu học Quỳnh Thắng A
làm các hoạt động thí nghiệm... thì trong sử dụng giáo án điện tử, giáo viên chỉ
cần một cú clic chuột. Tuy nhiên, để có một bài giảng điện tử là chuyện không hề
đơn giản chút nào. Ngoài việc đòi hỏi giáo viên phải có một lợng kiến thức nhất
định về tin học nh sử dụng thành thạo phần mềm Power Point thì còn yêu cầu
giáo viên phải có khả năng vận dụng thích hợp giữa việc trình bày bài giảng một
cách khoa học gắn với phơng pháp s phạm.
Khó khăn lớn nhất hiện nay khi các trờng áp dụng giáo án điện tử vào
giảng dạy vẫn là trang thiết bị nghe nhìn, phơng tiện dạy học.
công nghệ, ngại dừng việc trình chiếu để bổ sung, sửa chữa bài giảng ngay tại
lớp. Đặc biệt là không kết hợp hiệu quả đợc với các phơng pháp, biện pháp dạy
học khác.
Mặt khác, thiết kế giáo án điện tử còn phụ thuộc rất nhiều vào môi trờng
s phạm, đặc biệt là công tác chỉ đạo của CBQL. Nếu với môi trờng s phạm có tổ
chức, kỷ luật, nề nếp, hăng say vơi công việc cùng với sự chỉ đạo chặt chẽ đúng
`
Nguyễn Văn Dũng K12-QLTH
17
Một số biện pháp quản lý việc thiết kế và sử dụng giáo án điện tử nhằm
nâng cao chất lợng dạy học ở trờng Tiểu học Quỳnh Thắng A
đắn của CBQL và có phợng tiện hiện đại thì việc thiết kế giáo án điện tử của
giáo viên sẽ có chất lợng và hiệu quả. Ngợc lại sẽ là chiếu lệ và hình thức.
Để ứng dụng phơng pháp dạy học mới có sử dụng giáo án điện tử đạt hiệu
quả thì nên áp dụng dần dần từ bậc học thấp đến bậc học cao. Điều này giúp
cho học sinh có thể tiếp cận đợc với phơng pháp giảng dạy mới có sự hỗ trợ của
giáo án điện tử. Bên cạnh đó giáo viên cần kết hợp nhiều phơng pháp, biện pháp
dạy học cùng với bài giảng điện tử trong tiến trình dạy học tích cực (ví dụ phát
phiếu giao việc, phiếu học tập).
Bài giảng điện tử cùng với môi trờng học tập đa phơng tiện chỉ là những
phơng tiện giúp cho bài giảng hay hơn, sinh động hơn song nó không là tất cả.
Hiệu quả tiết dạy học tích cực vẫn tập trung chủ yếu vào vai trò định hớng điều
khiển của giáo viên. Giáo viên là ngời định hớng, dẫn dắt cho học sinh tự khám
phá kiến thức mới, tham gia tích cực vào quá trình dạy học. Khi giáo viên dạy
học cùng với giáo án điện tử, điều họ cần tránh là tránh lạm dụng vào giáo án
điện tử, vào công nghệ thông tin, tránh lạm dụng việc chạy chữ trên màn hình
trong khi có thể sử dụng hình thức viết bảng hoặc nói. Giáo án điện tử chỉ đợc
coi là phơng tiện hỗ trợ quá trình dạy học tích cực, là yếu tố quan trọng còn ph-
ơng pháp dạy học tích cực mới là yếu tố quyết định đem đến kết quả cao cho
một tiết dạy học tích cực.
giáo án điện tử.
Về tài liệu tham khảo, mặc dù nhà trờng đã có th viện riêng song đầu sách
phục vụ công tác giảng dạy và sách nghiệp vụ còn ít và cha đầy đủ. Các sách và
th viên tham khảo hầu nh thiếu cho nên việc cập nhất thông tin là rất hạn chế.
Các pơhơng tiện đa phơng tiện còn hạn chế và thiếu thốn. Mặt khác công tác th
viện do một giáo viên kiêm nhiệm nên hoạt động rất thất thờng ảnh hởng đến
việc sử dụng các đồ dùng, thiết bị dạy học. Song thực tế giáo viên không có thời
gian vào th viện để đọc sách báo, chỉ trừ khi thao giảng hoặc thanh kiểm tra.
Hoạt động của tổ chuyên môn tơng đối đều đặn theo định kì một buổi trong
tuần, song chất lợng còn thấp cha chú ý đến việc soạn bài tập thể. Khã năng tổ
chức chỉ đạo của các tổ chuyên môh còn hạn chế dẫn đến việc trao đổi kinh
nghiệm cũng nh phơng pháp soạn bài để nâng cao chất lợng bài soạn là rất ít.
Trong trờng hợp bất đắc dĩ thì việc soạn bài tập thể đã đạt hiệu quả đáng kể.
Với điều kiện nh vậy ảnh hởng rất lớn đến chất lợng bài soạn của mỗi giáo
viên nói riêng và chất lợng dạy hoc của nhà trờng nói chung.
V. Cơ sở khoa học quản lí.
Tất cả những vấn đề lí luận quản lí giáo dục đều có thể vẫn dụng trong
quản lí quá trình dạy học, cụ thể là công tác chỉ đạo việc lập kế hoạch dạy
họccủa giáo viên Tiểu học. Nhng có tác động trực tiếp nhất là các vấn đề về các
chức năng của quá trình quản lí. Đặc biệt là chức năng chỉ đạo có liên quan trực
tiếp đến đề tài.
Chỉ đạo là một trong bốn chức năng của chu trình quản lí đó là: Lập kế
hoạch Tổ chức Chỉ đạo Kiểm tra. Cùng với yếu tố khác đó là thông
tin quản lí. Nh vậy chu trình quản lí đợc thể hiện theo sơ đồ sau:
`
Nguyễn Văn Dũng K12-QLTH
19
Một số biện pháp quản lý việc thiết kế và sử dụng giáo án điện tử nhằm
nâng cao chất lợng dạy học ở trờng Tiểu học Quỳnh Thắng A
3. Kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh.
Nh vậy nhà quản lí thì việc lập kế hoạch chính là việc vạch ra những
dự định làm trong tơng lai đợc sắp xếp theo hệ thống, đối với giáo viên
tiểu học. Bài soạn chính là một bản kế hoạch đợc cụ thể hóa các công
việc chuẩn bị cho giờ dạy trên lớp. Nếu ta nói lập kế hoạch là một công
`
Nguyễn Văn Dũng K12-QLTH
20
Kế hoạch
T T Q L
Chỉ đạo
Tổ ChứcKiểm tra
Một số biện pháp quản lý việc thiết kế và sử dụng giáo án điện tử nhằm
nâng cao chất lợng dạy học ở trờng Tiểu học Quỳnh Thắng A
việc tất yếu của các nhà quản lí thì soạn bài là công việc tất yếu của mỗi
giáo viên.
Kế hoạch vững chắc luôn đem lại sự thành công, bài soạn chất lợng
cao đảm bảo sự thành công của giờ lên lớp. Ngời giáo viên không lập kế
hoạch bài học trớc khi lên lớp cũng nh ngời quản lí chối bỏ kế hoạch tất
yếu sẽ đi đến thất bại.
Cố nhân dạy Chuẩn bị chu đáo là thành công một nửa, kết quả
giáo dục không cho phép phế phẩm, cho nên càng có quy trình, bản thiết
kế đúng đắn có chất lợng. Trong giai đoạn phát triển của sự nghiệp giáo
dục hiện nay, trờng tiểu học có vai trò quan trọng đợc xem là bậc học
nền tảng có nhiệm vụ cung cấp những kiến thức cơ bản, cơ sở ban đầu
cho học sinh. Do đó việc quản lí, chỉ đạo có ý nghĩa đặc biệt quan
trọng. Chất lợng học sinh tiểu học sẽ thấp nếu công tác chỉ đạo buông
lỏng không phù hợp và ngợc lại. Dù trong những điều kiện khó khăn nh-
ng vận dụng linh hoạt sáng tạo các phơng pháp quản lí phù hợp với mục
tiêu hệ thống, phù hợp với quy luật, nguyên tắc quản lí thì sẽ phát huy
thay đổi. Đảng uỷ và chính quyền địa phơng luôn quan tâm giúp đỡ sự nghiệp
giáo dục, có biện pháp chỉ đạo , tạo điều kiện hỗ trợ về cơ sở vật chất, động viên
tinh thần cán bộ giáo viên học sinh trong nhà trờng. Đa chỉ tiêu chất lợng giáo
dục của nhà trờng vào trong nội dung, kế hoạch phát triển của địa phơng. Xã
luôn phấn đấu giữ vững và phát triển về kinh tế, chính trị và văn hoá giáo dục
trong những năm tiếp theo. Trên địa bàn có các đơn vị kinh tế đóng nh nhà máy
nớc dứa cô đặc, nhà đơn vị khai khoáng C85 Bộ quốc phòng, nhà máy xi măng
Hoàng Mai, nhà máy đờng Quỳ Hợp là những đơn vị làm ăn thịnh v ợng và rất
quan tâm đến giáo dục địa phơng.
Xã phổ cập đúng độ tuổi 92%,
Song bên cạnh đó một bộ phận dân c kinh tế chủ yếu là nông nghiệp, còn
gặp nhiều khó khăn, một số phụ huynh cha quan tâm đến việc học tập của con
em mình. Điều này có ảnh hởng đến chất lợng dạy học của nhà trờng và việc
vận động đóng góp xây dựng cơ sở vật chất và phơng tiện hiện đại phục vụ việc
dạy và học của nhà trờng.
II. Đặc điểm tình hình nhà trờng.
2.1 Tình hình đội ngũ giáo viên.
Bảng 1: Số lợng đội ngũ giáo viên
Độ
tuổi
bình
quân
Trình độ đào tạo
Trên chuẩn
CĐ ĐH
Cao
học
32 3 8 20 32,6 9 23 0 23 6 3 0
( Nguồn: Báo cáo thống kê đầu năm học- trờng tiểu học Quỳnh Thắng A
năm học 2005- 2006)
L
TL
%
2003-
2004
32 13 40,6 14 43,8 5 15,6 0 0 2 6,3 1 3,1
2004-
2005
30 14 46,7 12 40 4 13,3 0 0 1 3,3 1 3,3
2005-
2006
Học kì I
30 18 60 6 20 6 20 0 0 5 16,7 1 3,3
(Nguồn : Báo cáo Sơ kết- tổng kết các năm học của trờng tiểu học Quỳnh Thắng A)
Qua số liệu thống kê ở bảng I, chúng ta thấy rằng tổng số giáo viên năm học
2005-2006 là 28/23 lớp (không tính 2 giáo viên là cán bộ quản lý). Nh vậy: Tỷ
lệ giáo viên trên lớp đạt 1,2; trờng có giáo viên dạy giỏi các cấp ngày càng
nhiều hơn, xuất hiện giáo viên có trình độ nghiệp vụ cao.
Với những thuận lợi nh trên sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc bố trí phân
công giáo viên, bồi dỡng giáo viên, giảm cờng độ làm việc để nâng cao chất l-
ợng, hiệu quả giáo dục và thời gian để nghiên cứu và thiết kế giáo án điện tử.
Qua điều tra ta thấy tuổi đời và tuổi nghề của các đồng chí giáo viên trong
nhà trờng là khá trẻ. Đồng thời 100% giáo viên đã có gia đình, hầu hết là ngời
địa phơng nên khoảng cách đến trờng là không xa, có điều kiện kinh tế ổn định,
có thâm niên công tác và kinh nghiệm giảng dạy. Tuy nhiên có một số giáo viên
tuổi tơng đối cao, có 3 ngời trên 50 tuổi, sức khoẻ không tốt. Mặc dù có bề dày
kinh nghiệm song sự nhiệt tình trong các phong trào bị hạn chế do tuổi tác nhất
là trong việc đổi mới và thực hiện chơng trình SGK mới. và độ nhạy bén khi tiếp
cận với công nghệ thiết kế bài giảng mới.
Về trình độ đội ngũ giáo viên hiện nay, 100% đạt chuẩn và vợt chuẩn, nhìn
23 548 4 78 4 88 5 125 5 113 5 143
(Số liệu báo cáo đầu năm học 2005- 2006)
Bảng IV: chất lợng giáo dục học sinh từ năm học
2003- 2004 đến năm học 2005- 2006
Năm
học
Tổng
Số HS
Học lực Hạnh kiểm HS
Tôt
nghiệp
Giỏi Khá TB Yếu
Tốt KT CCG
H. thành C.H.T
2003 -
2004
648 SL 206 249 190 3 525 123 0 142
TL% 31.8 38.4 29.3 0.5 81.0 19.0 0 100
2004 -
2005
574 SL 214 192 166 2 485 89 0 156
TL% 37.3 33.4 28.9 0.4 84.5 15.5 0 100
2005 -
2006
507 SL 231 216 59 1 469 38 0
TL% 45.6 42.6 11.6 0.2 92.5 7.5 0
( Nguồn: Báo cáo Sơ kết năm học 2005- 2006 và tổng kết các năm học 2003- 2004 và 2004- 2005)
Tổng số học sinh năm học: 2003- 2004: 648 em
2004- 2005: 574 em
2005- 2006 : 548 em
Biết ít 9/28 32.1
Cha biết 13/28 46.4
Qua bảng V có thể thấy : tại trờng Tiểu học Quỳnh Thắng A, thiết bị phục
vụ cho việc thiết kế và sử dụng giáo án điện tử còn nhiều hạn chế. Mặc dù số
máy vi tính đã có khá nhiều (so với các đơn vị giáo dục ở trong huyện và các
vùng đồng bằng, miền núi của tỉnh), bộ thiết bị có thể giúp cho nhà trờng tổ
chức đợc một phòng học sử dụng giáo án điện tử nhng đó cũng chỉ là bộ thiết bị
rẻ tiền. Cạnh đó, nhà trờng cũng cha có nguồn ngân sách để mua sắm thêm bộ
thiết bị mới ; phòng học đa chức năng chỉ có một phòng sẽ là nơi tổ chức nhiều
hoạt động giáo dục khác nên không đủ cho việc mở rộng sử dụng giáo án điện
tử đến nhiều lớp học.
Số liệu ở bảng VI phản ánh trình độ sử dụng máy vi tính của giáo viên
một kĩ năng quyết định đến việc thiết kế và sử dụng thành công hay không loại
giáo án điện tử vào nhà trờng, cùng với nó là mức độ phát triển nhanh chóng
loại giáo án này của trờng Tiểu học Quỳnh Thắng A. Ưu thế thấy rõ là nhà tr-
ờng đã có giáo viên sử dụng thành thạo máy vi tính, đây là nòng cốt cho việc
ứng dụng giáo án điện tử và trờng học. Có khá đông (50%) giáo viên biết hoặc
đã làm quen với máy vi tính, đây sẽ là lực lợng đi đầu trong việc thiết kế và sử
dụng giáo án điện tử của trờng khi đủ điều kiện thực thi.
Tuy nhiên, bảng VI cũng cảnh báo một khó khăn mà trong quá trình đa giáo
án điện tử vào nhà trờng cần dặc biệt quan tâm là còn một bộ phận khá lớn (gần
50%) giáo viên cha biết gì về tin học cũng nh máy vi tính. Khó khăn của nhóm
này là tuổi cao, ngại hoặc không có cơ hội tiếp xúc với loại công nghệ tin học
hiện đại để thiết kế GAĐT.
`
Nguyễn Văn Dũng K12-QLTH
25
Copyright: Tài liệu đại học ©