BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

NGUYỄN PHÚC NHẠC

QUẢN LÝ GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH
TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC VIỆT - ÚC HÀ NỘI,
QUẬN NAM TỪ LIÊM, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC


Hà Nội - 2018
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

NGUYỄN PHÚC NHẠC

QUẢN LÝ GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH
TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC VIỆT - ÚC HÀ NỘI,
QUẬN NAM TỪ LIÊM, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 8 14 01 14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. TRẦN KIỂM


Hà Nội - 2018


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU...............................................................................................................1
1. Lý do chọn đề tài...............................................................................................1
2. Mục đích nghiên cứu.........................................................................................3
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu...................................................................4
4. Giả thuyết khoa học...........................................................................................4
5. Nhiệm vụ nghiên cứu........................................................................................4
6. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu........................................................................4
7. Phương pháp nghiên cứu...................................................................................5
8. Dự kiến cấu trúc của luận văn...........................................................................5
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC KĨ
NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH TIỂU HỌC...................................................7
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề.....................................................................7
1.1.1. Trên thế giới.................................................................................................7
1.1.2. Ở Việt Nam..................................................................................................9
1.2. Các khái niệm cơ bản.................................................................................11
1.2.1. Quản lý......................................................................................................11
1.2.2. Giáo dục.....................................................................................................12
1.2.3. Quản lý giáo dục........................................................................................13
1.2.4. Kĩ năng sống..............................................................................................13
1.2.5. Giáo dục kĩ năng sống...............................................................................15
1.2.6. Quản lý giáo dục kĩ năng sống..................................................................16
1.3. GDKNS cho học sinh ở trường Tiểu học..................................................16
1.3.1. Một số đặc điểm tâm lí lứa tuổi HSTH.....................................................16
1.3.2. Tầm quan trọng của việc GDKNS cho HSTH..........................................18
1.3.3. Mục tiêu GDKNS cho HSTH....................................................................19
1.3.4. Nội dung GDKNS cho HSTH...................................................................20



2.3.3. Thực trạng về GDKNS cho học sinh TH Việt - Úc Hà Nội......................51


2.4. Thực trạng quản lí GDKNS cho học sinh trường TH Việt -Úc Hà Nội
57
2.4.1. Thực trạng xây dựng kế hoạch GDKNS cho HS trường Tiểu học
Việt – Úc Hà Nội.................................................................................................57
2.4.2. Thực trạng tổ chức phối hợp các lực luợng giáo dục trong và ngoài
trường 60
2.4.4. Thực trạng chỉ đạo thực hiện GDKNS cho HS trường Tiểu học
Việt- Úc Hà Nội.......................................................................................................
66
2.4.5. Thực trạng kiểm tra, đánh giá việc thực hiện GDKNS cho HS
Trường Tiểu học Việt- Úc Hà Nội.......................................................................67
2.5. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý GDKNS cho HS
trường Tiểu học Việt- Úc Hà Nội......................................................................71
2.5.1. Thực trạng các yếu tố chủ quan.................................................................71
2.5.2. Thực trạng các yếu tố khách quan.............................................................71
2.6. Đánh giá chung về thực trạng GDKNS và quản lý GDKNS cho
HS

72

2.6.1. Ưu điểm.....................................................................................................72
2.6.2. Hạn chế......................................................................................................72
Kết luận chương 2..............................................................................................73
CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG
CHO HỌC SINH TRƯỜNG TIỂU HỌC VIỆT - ÚC HÀ NỘI....................74
3.1. Căn cứ xây dựng biện pháp.......................................................................74
3.2. Nguyên tắc đề xuất việc xây dựng và thực hiện các biện pháp

3.4. Mối quan hệ giữa các biện pháp GDKNS cho học sinh Tiểu học
trường Tiểu học Việt- Úc Hà Nội......................................................................98


3.5. Khảo nghiệm mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp
quản lí GDKNS cho học sinh trường Tiểu học Việt- Úc Hà Nội.................100
3.5.1. Mục đích khảo nghiệm............................................................................100
3.5.2. Nội dung khảo nghiệm............................................................................100
3.5.3. Kết quả khảo nghiệm...............................................................................101
3.6. Tiến hành thử nghiệm mức độ cần thiết và tính khả thi của một
số biện pháp quản lý GDKNS cho học sinh trường Tiểu học Việt – Úc
Hà Nội108
3.6.1. Mục đích thử nghiệm...............................................................................108
3.6.2. Nội dung thử nghiệm...............................................................................108
3.6.3 Chọn mẫu thử nghiệm..............................................................................108
3.6.4.Tiến hành thử nghiệm...............................................................................108
3.6.5. Kết quả đạt được......................................................................................109
Tiểu kết chương 3.............................................................................................111
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ..................................................................112
1. Kết luận..........................................................................................................112
2. Khuyến nghị..................................................................................................114
TÀI LIỆU THAM KHẢO...............................................................................118
PHỤ LỤC
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT
Viết tắt

Viết đầy đủ

BGH



GVCN

: Giáo viên chủ nhiệm

GVBM

: Giáo viên bộ môn

HS

: Học sinh

HĐNGLL

:Hoạt động ngoài giờ lên lớp

KN

: Kỹ năng

KNS

: Kỹ năng sống

PHHS

: Phụ huynh học sinh

QLGD

Bảng 2.3:

Bảng phân loại chất lượng học tập học sinh Trường Tiểu
học Việt- Úc Hà Nội giai đoạn 2015-2018......................................35


Bảng 2.4.

Nhận thức của học sinh trường Tiểu học Việt- Úc Hà Nội
về tầm quan trọng của KNS đối với bản thân.................................37

Bảng 2.5.

Ý kiến của học sinh về tầm quan trọng của một số KNS
đối với học sinh trường Tiểu học Việt- Úc Hà Nội.........................38

Bảng 2.6.

Nhận thức của HS về ý nghĩa của việc được GD KNS đối
với bản thân.....................................................................................39

Bảng 2.7:

Nhận thức của giáo viên, cán bộ quản lý trường Tiểu học
Việt- Úc Hà Nội về mục tiêu của giáo dục kỹ năng sống
cho HS.............................................................................................41

Bảng 2.8:

Mức độ nhận thức của CB GV trường Tiểu học Việt- Úc

Bảng 2.20. Nguyên nhân dẫn đến thực trạng GD KNS đã áp dụng
đối với HS tại trường Tiểu học Việt- Úc Hà Nội.............................56
Bảng 2.21. Các kế hoạch GD KNS....................................................................58
Bảng 2.22. Công tác lập kế hoạch giáo dục KNS..............................................59
Bảng 2.23. Thống kê hoạt động của các tổ chức, cơ quan ngoài nhà
trường tham gia vào hoạt động GD KNS cho HS tại nhà
trường..............................................................................................62
Bảng 2.24. Mức độ sử dụng các hình thức GD KNS cho HS tại
trường Tiểu học Việt- Úc Hà Nội....................................................64
Bảng 2.25. Chỉ đạo thực hiện kế hoạch GDKNS cho học sinh.........................66
Bảng 2.26. Đánh giá mức độ thường xuyên công tác kiểm tra, đánh
giá việc thực hiện kế hoạch hoạt động GD KNS............................68
Bảng 2.27. Đánh giá về chất lượng công tác kiểm tra, đánh giá thực
hiện kế hoạch hoạt động GD KNS tại trường Tiểu học
Việt- Úc Hà Nội...............................................................................70
Bảng 3.1.

Kết quả khảo nghiệm tính cần thiết của các biện pháp
quản lý GDKNS cho HS...............................................................101

Bảng 3.2.

Kết quả khảo nghiệm tính khả thi của các biện pháp quản
lý GDKNS cho học sinh................................................................104


Bảng 3.3.

Tương quan giữa tính cần thiết và khả thi của các biện
pháp quản lý GDKNS cho học sinh trường Tiểu học ViệtÚc Hà Nội......................................................................................106

trình học chính khoá dưới hình thức một môn học riêng, tích hợp vào tất cả
các môn học hoặc tích hợp vào một số môn nhất định.
Giáo dục kỹ năng sống giúp trẻ có cơ hội rèn luyện thói quen, biết cách
đối diện và đương đầu, vượt qua những khó khăn, thử thách trong học tập
cũng như trong mọi hoạt động khác. Giúp trẻ rèn luyện, phát triển tính cách tự
chủ, tự tin vào bản thân, có tinh thần trách nhiệm cao, có khả năng diễn đạt,
thuyết phục, hình thành lối sống lành mạnh, phẩm chất đạo đức tốt, tương
thân tương ái, biết chia sẻ, giúp đỡ người khác. Đó chính là những yếu tố
quan trọng giúp mỗi người đạt được thành công trong đời.
Ở cấp Tiểu học, các em học sinh đang trong quá trình hình thành và
phát triển các phẩm chất nhân cách; những thói quen cơ bản nhưng chưa có
tính ổn định mà đang được hình thành và củng cố. Do đó, việc giáo dục kỹ
1


năng sống cho học sinh là vấn đề cấp thiết hơn bao giờ hết, nó là nền tảng
giúp học sinh phát triển nhân cách sau này.
Tuy nhiên, kỹ năng sống không phải tự nhiên có mà là kết quả rèn
luyện của mỗi người trong suốt cuộc đời, trong các mối quan hệ xã hội, dưới
ảnh hưởng của giáo dục, trong đó giáo dục nhà trường có vai trò hết sức quan
trọng. Giáo dục nhà trường tạo ra những cơ sở ban đầu quan trọng nhất cho sự
phát triển nhân cách nói chung và kỹ năng sống của trẻ nói riêng.
Ở trường Tiểu học, hoạt động quản lý giáo dục trong đó có công tác tổ
chức, quản lý giáo dục kỹ năng sống là một yêu cầu tất yếu, là một hoạt động
mang tính chất xã hội chính trị quan trọng. Nó gắn liền với cơ cấu vai trò
nhiệm vụ giáo dục của nhà trường. Việc giáo dục kỹ năng sống ở trường học
sẽ giúp thúc đẩy những hành vi mang tính xã hội tích cực cho người học;
đồng thời tạo những tác động tốt đối với các mối quan hệ giữa thầy và trò,
giữa các học sinh, bạn bè với nhau; giúp tạo nên sự hứng thú học tập cho trẻ
đồng thời giúp hoàn thành nhiệm vụ của người giáo viên một cách đầy đủ hơn

diện, giúp học sinh phát triển hài hòa cả về đức, trí, thể, mĩ, thực hiện mục
tiêu của giáo dục tiểu học, cần phải quan tâm hơn nữa hoạt động quản lý của
nhà trường, đề ra được cách tổ chức, biện pháp quản lý công tác giáo dục kỹ
năng sống cho học sinh, phù hợp với điều kiện KT-XH đang đổi mới hiện nay.
Vì vậy, tôi chọn vấn đề “Quản lý giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tại
trường tiểu học Việt- Úc Hà Nội, quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội” làm
nội dung của đề tài nghiên cứu.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực trạng về quản lí GDKNS cho học
sinh trường Tiểu học Việt - Úc Hà Nội, đề tài đề xuất những biện pháp quản
lý GDKNS cho HS của Hiệu trưởng, qua đó góp phần nâng cao chất lượng
giáo dục toàn diện cho học sinh.
3


3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Quản lí giáo dục kỹ năng sống cho học sinh Tiểu học.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Quản lý GDKNS trong trường tiểu học Việt - Úc Hà Nội.
4. Giả thuyết khoa học
Trong thời gian qua, trường Tiểu học Việt - Úc Hà Nội đã quan tâm
giáo dục KNS cho học sinh, một số biện pháp quản lí giáo dục kỹ năng sống
đã được thực hiện. Nhưng trước yêu cầu phát triển giáo dục KNS hiện nay thì
việc quản lí cần có những định hướng phù hợp hơn. Nếu xác định được các
biện pháp quản lí theo chức năng quản lý phù hợp với yêu cầu hoạt động giáo
dục, tình hình thực tế của nhà trường và đặc điểm của địa phương thì chất
lượng GDKNS trong trường Tiểu học Việt - Úc Hà Nội sẽ được nâng cao.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Xác định cơ sở lý luận về quản lý GDKNS cho HS trường Tiểu học.

- Điều tra, khảo sát thực tế
- Phỏng vấn chuyên gia
- Tổng kết kinh nghiệm
- Khảo nghiệm sư phạm
- Điều tra xã hội học
7.3. Nhóm phương pháp hỗ trợ
Sử dụng các công thức thống kê để xử lý số liệu, thống kê toán học,
phần mềm tin học.
8. Dự kiến cấu trúc của luận văn
Luận văn được cấu trúc gồm: phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị;
danh mục tài liệu tham khảo; Phụ lục và 3 chương:

5


Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý giáo dục kỹ năng sống cho học sinh
Tiểu học.
Chương 2: Thực trạng quản lý giáo dục kỹ năng sống cho học sinh
trường Tiểu học Việt - Úc Hà Nội.
Chương 3: Biện pháp quản lý giáo dục kỹ năng sống cho học sinh
trường Tiểu học Việt - Úc Hà Nội.

6


CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC KĨ NĂNG
SỐNG CHO HỌC SINH TIỂU HỌC
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Trên thế giới
Trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội, các quốc gia luôn coi trọng

tiếp, kỹ năng làm việc đồng đội, kỹ năng giải quyết vấn đề, kỹ năng sáng tạo
và mạo hiểm, kỹ năng lập kế hoạch và tổ chức công việc, kỹ năng quản lý bản
thân, kỹ năng học tập và kỹ năng công nghệ. Điều đó cho thấy vai trò quan
trọng của kĩ năng sống trong xã hội. Bởi vậy, các nhà nghiên cứu giáo dục
luôn tìm tòi những kĩ năng cần thiết cho học sinh để các em vững bước trên
con đường tương lai.
Trước yêu cầu của sự phát triển và hội nhập quốc tế, hệ thống giáo dục
của các nước đã và đang thay đổi theo định hướng khơi dậy và phát huy tối đa
các tiềm năng của người học. Theo đó, vấn đề giáo dục KNS cho thế hệ trẻ
nói chung, cho học sinh Tiểu học nói riêng được đông đảo các nước quan tâm.
Hiện nay, đã có hơn 155 nước trên thế giới quan tâm đến việc quản lí GDKNS
bằng cách đưa KNS vào các nhà trường.
Từ định hướng về nội dung giáo dục KNS của các chương trình
GDKNS mang tính toàn cầu, mỗi quốc gia đã cụ thể hóa những nội dung đó
trong chương trình GDKNS của quốc gia mình. Ví dụ, UNESCO Thái Lan đã
công bố 7 giá trị truyền thống trong hệ giá trị của Thái Lan cần được giáo dục
và cho rằng những giá trị sống được hình thành và phát triển thành các kĩ
năng sống sẽ tạo nên nhân cách con người và có vai trò quan trọng trong công
cuộc phát triển của xã hội.
Quản lí GDKNS cho học sinh ở các nước được thực hiện theo nhiều
hình thức khác nhau. Chẳng hạn:
+ Kĩ năng sống là một môn học riêng biệt.
8


+ Kĩ năng sống được tích hợp ở một vài môn học chính.
+ Kĩ năng sống được tích hợp vào nhiều hoặc tất cả các môn học trong
chương trình.
Mỗi hình thức đều có tính tích cực và hiệu quả riêng. Ví dụ: Ở quốc gia
Úc, GDKNS được đưa vào trong tất cả các môn học, trẻ em được học các kĩ

như: Nghe, nói, đọc, viết, tính toán, suy luận; coi trọng đúng mức các kĩ năng
sống trong cộng đồng, thích ứng với những thay đổi diễn ra hàng ngày trong
xã hội hiện đại, hình thành và phát triển các kĩ năng tư duy sáng tạo, phê
phán, giải quyết vấn đề, ra quyết định, ...
Năm 2010 có cuốn “Cẩm nang Giáo dục KNS cho học sinh Tiểu học”
(dành cho giáo viên Tiểu học) do Ngô Thị Tuyên chủ biên, nhà xuất bản Giáo
dục ấn hành[5]. Tháng 8 năm 2010 có cuốn “Giáo dục kỹ năng sống trong
các môn học ở Tiểu học”, tài liệu dành cho giáo viên của Lưu Thu Thủy
(trách nhiệm chính), nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam[6]. Các cuốn sách này
được trình bày khá tỉ mỉ các khái niệm KNS, GDKNS, trên cơ sở đó đưa ra
các định hướng về GDKNS cho học sinh Tiểu học và tích hợp GDKNS trong
các môn học ở trường Tiểu học.
Ngoài ra, còn có rất nhiều tác giả nghiên cứu về đề tài GDKNS cho
HSTH và quản lí giáo dục KNS cho HSTH như: luận án tiến sĩ của tác giả
Hoàng Thúy Nga (năm 2016): “Quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho
học sinh Tiểu học thành phố Hà Nội”, luận văn thạc sĩ của tác giả Nguyễn
Thu Hà (năm 2014): “Quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh
Tiểu học quận Thanh Xuân, Hà Nội”, đề tài“Biện pháp GDKNS cho HS Tiểu
học thông qua trò chơi dân gian” của tác giả Nguyễn Đạt Đức (năm 2012), ...
Có thể thấy, các nghiên cứu nêu trên chủ yếu chỉ ra những thực trạng và
đề xuất các biện pháp chung trong vấn đề GDKNS và quản lí GDKNS của
nước ta (hoặc thành phố hoặc quận/huyện). Tuy nhiên, cho đến nay vẫn chưa
có đề tài nào nghiên cứu về quản lý giáo dục KNS cho học sinh trường Tiểu
học Việt – Úc Hà Nội. Chính vì vậy đây là vấn đề cần được nghiên cứu.
10


1.2. Các khái niệm cơ bản
1.2.1. Quản lý
Theo C. Mác: “Bất cứ nơi nào có lao động, nơi đó có quản lý”. Từ đó,