SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ
PHÒNG GD&ĐT THỌ XUÂN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN
TRONG GIẢNG DẠY MÔN ÂM NHẠC Ở LỚP 5

Người thực hiện: Trịnh Thị Lan Hương
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường TH Xuân Hòa-Thọ Xuân
SKKN thuộc lĩnh vực: Môn Âm nhạc

THANH HÓA NĂM 2018

0


MỤC LỤC
MỤC LỤC

Trang

1. PHẦN MỞ ĐẦU

2

1.1 Lý do chọn đề tài
1.2. Mục đích nghiên cứu
1.3. Đối tượng nghiên cứu
1.4. Phương pháp nghiên cứu

3.1. Kết luận
3.2. Kiến nghị

12
16
17
17
17

1


1. PHẦN MỞ ĐẦU
1.1. Lý do chọn đề tài
Như chúng ta đã biết âm nhạc có vai trò rất to lớn, âm nhạc đem đến
những khoái cảm thẩm mỹ cao, là món ăn tinh thần không thể thiếu trong cuộc
sống con người. Học sinh Tiểu học ở lứa tuổi từ 6 đến 11, đây là lứa tuổi rất
nhạy cảm với âm nhạc. Cuộc sống của các em không thể thiếu được loại nghệ
thuật này. Môn Âm nhạc giúp các em hướng tới cái đẹp, góp phần giáo dục các
em trở thành những người có đạo đức. Ngoài ra nó còn giúp các em có tâm hồn
phong phú và bớt mệt mỏi sau những giờ học căng thẳng.
Trong những năm gần đây nắm bắt được tình hình thực tế những đòi hỏi
của sự phát triển xã hội, Bộ giáo dục và đào tạo đã điều chỉnh bộ môn giáo dục
nghệ thuật trong nhà trường và coi đây là môn học bắt buộc. Âm nhạc trong
trường phổ thông tuy không đào tạo các em thành ca sỹ, nhạc sỹ, nhưng thông
qua môn học này hình thành cho các em những kiến thức ban đầu, hình thành
các kĩ năng, kĩ xảo, đặc biệt giúp các em có một thế giới tinh thần thoải mái hơn,
phong phú hơn, giúp các em phát triển toàn diện hơn về mọi mặt: đức, trí, thể,
mĩ… tạo cơ sở giúp các em học tốt các môn học khác.
Đổi mới phương pháp giáo dục nhằm tích cực hoá quá trình học tập của

hiệu quả rất cao. Sự hứng thú trong học tập của học sinh thể hiện rất rõ nét,
người giáo viên có nhiều cơ hội để nâng cao và mở rộng lượng kiến thức cần
cung cấp cho học sinh...Các dẫn chứng, minh họa chính xác và hiệu quả hơn,
cuối tiết học bên cạnh việc dạy và học môn Âm nhạc thì một việc quan trọng
hơn đó là học sinh cũng đã một phần nào được giáo dục về thẩm mỹ, thái độ
cảm thụ và thưởng thức âm nhạc. Đó là lí do tôi chọn chuyên đề: “Ứng dụng
Công nghệ thông tin trong giảng dạy môn Âm nhạc ở lớp 5 ”.
1.2. Mục đích nghiên cứu :
- Căn cứ vào cơ sở lí luận và cơ sở thực tiễn của việc giảng dạy bộ môn
Âm nhạc có ứng dụng công nghệ thông tin trong nhà trường.
- Đề ra một số biện pháp về áp dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy
bộ môn Âm nhạc.
- Tạo được sự say mê hứng thú học tập trong bộ môn Âm nhạc.
- Bổ sung và hoàn thiện kiến thức cho bản thân.
1.3. Đối tượng nghiên cứu :
- Phân môn dạy hát, phân môn dạy tập đọc nhạc, phân môn dạy âm nhạc
thường thức.
- Học sinh Tiểu học (lớp 5).
1.4. Phương pháp nghiên cứu :
- Phương pháp trực quan.
Trong mỗi tiết dạy Âm nhạc, dù đó là nội dung gì, học hát, tập đọc nhạc hay
Âm nhạc thường thức ngoài việc học sinh quan sát tài liệu tư liệu thì giáo viên quan
sát mức độ chú ý của học sinh là hết sức cần thiết.
- Phương pháp đàm thoại.
Trao đổi đàm thoại với học sinh để hiểu tâm tư suy nghĩ và sở thích của các
em khi tham gia học tập môn Âm nhạc. Ngoài ra thường xuyên trao đổi với bạn bè
đồng nghiệp đồng môn tìm ra những giải pháp để lôi cuốn học sinh tham gia học tập
môn Âm nhạc với thái độ tích cực.
- Phương pháp đối chiếu so sánh.
Dự giờ các bạn đồng nghiệp, đồng môn và đối chiếu với những tiết học không

Từ lâu, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học đã được thực
hiện ở rất nhiều nước phát triển trên thế giới. Hiện nay ở Việt Nam, tuy khoảng
thời gian ứng dụng công nghệ trong giảng dạy tại các trường học còn khá ngắn,
nhưng những lợi ích của điều đó đã được thể hiện rõ nét. Chất lượng giáo viên
được nâng cao, các phương pháp giảng dạy được thay đổi theo chiều hướng tích
cực. Chúng ta có thể hy vọng vào một ngày không xa, nền giáo dục Việt Nam sẽ
theo kịp được sự phát triển của các nước có nền giáo dục hàng đầu trên thế giới.
Rõ ràng, những cải tiến như trên sẽ không chỉ mang lại lợi ích cho người học và
người dạy mà còn có ý nghĩa rất quan trọng với sự phát triển của cả xã hội và
đất nước.
2.2. Thực trạng vấn đề.
- Tổng số học sinh khối 5 có 115 em, trong đó nữ có 50 em. Nam có 65
em.
- Tổng số lớp: 3 lớp.
* Một số thuận lợi và khó khăn khi thực hiện việc " Ứng dụng công
nghệ thông tin vào giảng dạy bộ môn âm nhạc ở lớp 5.”
a. Thuận lợi – Khó khăn:
+ Thuận lợi:
* Nhà trường:
- Với phương châm đi trước đón đầu trong phương hướng, nhiệm vụ giáo
dục, trường TH đã sớm triển khai việc ứng dụng công nghệ thông tin vào đổi
4


mới phương pháp dạy học và coi đây là một nhiệm vụ trọng tâm của nhà trường
và là tiêu chí đánh giá mỗi giáo viên.
- Được sự ủng hộ của các cấp, ban ngành cũng như BGH nhà trường
trong những năm học vừa qua. Do vậy mà cơ sở hạ tầng cùng các trang thiết bị
hiện đại hỗ trợ cho việc giảng dạy ngày càng đầy đủ, đáp ứng kịp thời yêu cầu
thực tiễn giảng dạy. Trường đã kết nối mạng Internet nên việc tìm các tư liệu,

Do đồ dùng dạy học phục vụ cho môn Âm nhạc còn thiếu thốn: Tranh
ảnh, bảng phụ tập đọc nhạc, song loan, thanh phách ... Phụ huynh các em cũng
như các em chưa thực sự quan tâm tới môn học Âm nhạc. Học sinh học bài hát
rất khó thuộc lại còn phải học thêm các kí hiệu Âm nhạc trong khi giáo viên phải
dạy chay làm cho các tiết học trở nên nhàm chán, buồn tẻ, không gây hứng thú
cho học sinh. Từ đó các em không thích học vì rất khó thuộc nốt nhạc. Để khắc
phục những khó khăn nêu trên đồng thời giúp học sinh thỏa mãn những hứng
5


thú bằng những bài tập thực hành, những trò chơi bổ ích. Tôi cho rằng việc ứng
dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy âm nhạc cần sớm được thực hiện và
phổ biến rộng rãi tới đội ngũ giáo viên đang làm nhiệm vụ giảng dạy bộ môn
Âm nhạc ở tất cả các trường Tiểu học.
Do sự phát triển trí tuệ chưa hoàn chỉnh, tâm lí chưa ổn định nên ở lứa
tuổi này các em dễ thuộc nhưng lại rất hay quên. Có thể là tiết trước dạy các em
nhưng tiết sau hỏi lại thì các em đã quên, mà trong một tuần chỉ có một tiết âm
nhạc trong 35 phút. Vậy làm thế nào để giúp học sinh học tốt. Đó là điều trăn trở
của bản thân tôi mỗi khi lên lớp.
c. Phân tích, đánh giá các vấn đề về thực trạng mà đề tài đã đặt ra.
Âm nhạc là một môn học độc lập trong chương trình Âm nhạc Tiểu học.
Vì vậy việc dạy và học phải nghiêm túc, có kiểm tra và đánh giá thường xuyên,
qua đó để xếp loại học lực của học sinh bằng các nhận xét dựa trên chứng cứ của
Bộ Giáo dục đưa ra. Song thực tế hiện nay cho thấy rằng môn học này chưa
được sự quan tâm của học sinh, nhất là các bậc phụ huynh. Như đã nói ở trên
các em bị chi phối, ảnh hưởng về các môn “chính - phụ”. Các em dành thời gian
và quan tâm tới “môn chính”, lo cho thi kiểm tra, lo cho điểm số đánh giá, nên
phần nào sao nhãng việc học môn Âm nhạc. Các em ở đây chủ yếu là con em
gia đình khó khăn lao động tự do, và buôn bán nhỏ nên các em ít được quan tâm
đến việc học tập. Vì vậy với môn học Âm nhạc cũng không ngoại lệ, học sinh ít

gian đặt các câu hỏi gợi mở tạo điều kiện cho học sinh hoạt động nhiều hơn
trong giờ học. Những khả năng mới mẻ và ưu việt này của công nghệ thông tin
và truyền thông đã nhanh chóng làm thay đổi cách sống, cách làm việc, cách học
tập, cách tư duy và quan trọng hơn cả là cách ra quyết định của con người.
Có rất nhiều hình thức để tạo ra các giờ hoạt động hấp dẫn cho học sinh,
việc sử dụng công nghệ thông tin vào trong giảng dạy cho học sinh là rất bổ ích
đem lại hiệu quả cao.
2.3. Giải pháp – biện pháp.
2.3.1. Giải pháp:
a. Mục tiêu:
- Vạch ra được phương pháp học tối ưu nhất.
- Nâng cao chất lượng dạy và học nói chung, chất lượng dạy học bộ môn
Âm nhạc nói riêng.
- Là động lực thúc đẩy phong trào thi đua học tập ở học sinh.
- Tạo điều kiện thuận lợi cho những học sinh có năng khiếu, có niềm đam
mê, có sáng tạo trong học tập bộ môn.
- Lựa chọn được đội tuyển học sinh có năng khiếu để tham gia tốt các
cuộc thi do ngành giáo dục tổ chức và giúp các em có định hướng tốt trong học
tập.
b. Nội dung và cách thức thực hiện.
Dựa vào các tính năng sẵn có trên máy tính giáo viên có thể thiết kế được
nhiều dạng bài để phục vụ việc giảng dạy môn Âm nhạc trong nhà trường phổ
thông như:
* Dạy hát:
Sử dụng phần mềm PowerPoint và Encore 4.5 để thiết kế dạng bài dạy hát
(Bao gồm cả nhạc và lời). Có thể chèn những hình ảnh tĩnh hoặc động phù hợp
với nội dung bài hát như là một giáo cụ trực quan sinh động với tính thẩm mỹ
rất cao.
* Dạy tập đọc nhạc:
Sử dụng phần mềm Encore 4.5, Final 2.0… để chép lại các tiến trình như:

- Gõ đệm theo nhịp.
- Gõ đệm theo phách.
- Gõ đệm theo tiết tấu.
Với phần rèn luyện các kỹ năng như vận động phụ họa hoặc tập biểu diễn,
tùy thuộc vào nội dung từng bài hát cụ thể mà người giáo viên có thể lồng ghép
các Video clip vào cho học sinh xem và tự tìm cách vận động phụ họa hay biểu
diễn một cách hoàn toàn chủ động và sáng tạo.
Ngoài ra việc xây dựng các kỹ năng hát nâng cao cũng rất dễ xây dựng
trên một sơ đồ trực quan, thay cho việc giáo viên phải giải thích, dẫn giải.
Ví dụ:
Bài hát “Ước mơ” ( Nhạc : Trung Quốc - Lời Việt : An Hòa) Tiết 12 –
trang 22 sách Âm nhạc lớp 5

8


Học sinh chỉ cần quan sát sơ đồ trên và nghe giáo viên gợi ý là đã tự biết
nhiệm vụ của nhóm mình…
Biện pháp 2: Phân môn dạy tập đọc nhạc:
Ở lớp 5 chương trình dạy tập đọc nhạc đòi hỏi giáo viên phải lần lượt rèn
cho học sinh các kỹ năng cần thiết như: Luyện tập cao độ, luyện tập tiết tấu, tập
đọc nhạc, ghép lời ca. Nếu chỉ đơn thuần treo tranh bài tập đọc nhạc lên bảng rồi
ới một cây đàn và giáo viên lần lượt thực hiện các thao tác trên thì học sinh sẽ
tiếp thu bài một cách mơ hồ, thậm chí dẫn đến tình trạng học sinh học vẹt (Nghe
bạn đọc rồi bắt chước đọc theo). Vậy thì với phần thiết kế bài giảng trên máy vi
tính một cách trực quan, cụ thể các kỹ năng cần thực hiện học sinh sẽ dễ dàng
tiếp thu bài một cách chủ động tích cực bởi nếu bài giảng giáo viên thiết kế tốt
đã gây sự tò mò của học sinh ngay từ đầu tiết học.
Ví dụ:
Sử dụng phần Encor 4.53 để soạn giảng bài tập đọc nhạc TĐN số 2 “Mặt

dạy này nếu giáo viên chỉ sử dụng một vài bức tranh minh họa thì hiệu quả của
tiết học sẽ không cao, học sinh sẽ có ấn tượng mờ nhạt sau tiết học và không
nhớ được nội dung bài học. Ngược lại nếu khai thác tốt thì đây là một dạng bài
học sinh rất hứng thú bởi tính tò mò, muốn tìm hiểu thế giới xung quanh là đặc
điểm của lứa tuổi này. Thực tế đã chứng minh rằng trong các tiết học mà mọi
thông tin cũng như các kiến thức liên quan mà giáo viên biết khai thác trên
mạng Internet sẽ đem đến hiệu quả rất cao trong việc tạo ấn tượng và gây được
sự hứng thú cao trong học tập của học sinh.
Ví dụ: Bài giới thiệu các nhạc cụ nước ngoài.
Ngoài hình ảnh của các nhạc cụ sẽ có hình ảnh minh họa tư thế chơi đàn
và âm thanh thực minh họa thông qua các Video clip biểu diễn, thậm chí trong
các tiết Âm nhạc tăng cường giáo viên còn có thể giới thiệu cho học sinh lịch sử
ra đời và cấu tạo cụ thể của các nhạc cụ này, tuy nhiên tất cả những vấn đề trên
người giáo viên chỉ dạy học sinh ở mức độ mang tính giới thiệu vì với học sinh
tiểu học chưa thể ghi nhớ một cách cụ thể các kiến thức nêu trên, nhưng với tinh
thần gợi mở, khuyến khích tìm hiểu sẽ có tác dụng tích cực cho học sinh.
- Giáo viên trình chiếu hình ảnh các loại nhạc cụ (Saxophone, Trompette,
Flûte, Clarinette). Sau đó giới thiệu cho học sinh quan sát từng loại nhạc cụ và
nêu tên các loại nhạc cụ đó.
Tiếp đến, học sinh sẽ được lắng nghe âm sắc của 4 loại nhạc cụ. Lúc này giáo
viên sử dụng hiệu ứng âm thanh để học sinh phân biệt âm sắc của từng loại nhạc
cụ.
Khi sử dụng hình thức dạy học này, học sinh sẽ cảm thấy hấp dẫn, hứng
thú, giờ học khí thế và càng yêu thích môn học hơn.
10


Thông qua bài giảng điện tử (Powerpoint) sử dụng các hình ảnh và video
giới thiệu về nguồn gốc xuất sứ và cách sử dụng của các loại nhạc cụ này.


Khi đưa Ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy môn Âm nhạc từ
năm học 2013 - 2014 đến nay đến nay, tôi nhận thấy quá trình học tập của các
em trở nên tự giác hơn, các em yêu thích môn Âm nhạc hơn, tạo nên niềm vui
trong sáng và bổ ích, bồi dưỡng cho các em tình thần học tập, các em tỏ ra thích
thú và không còn e ngại khi trình bày một bài hát trước tập thể, mạnh dạn hơn
khi đứng trước tập thể, tạo sự hưng phấn đồng đều giữa các em để các em có
được sự hòa đồng trong nhận thức và học tập.
12


Với môn Âm nhạc, khi được học và thực hành Âm nhạc bằng những thiết
bị công nghệ và các phần mềm được ứng dụng, đa số các em đều rất thích thú và
chất lượng thực hành cũng cao hơn hẳn. Giờ học nhạc được tiến hành nhẹ nhàng
hơn, lôi cuốn hơn. Các em có năng khiếu thì việc tiếp thu và thực hành bài học
trở nên đơn giản và chất lượng, các em chưa phát triển được năng khiếu cũng
tích cực hơn trong học tập. Đa số học sinh dần dần yêu thích môn học hơn,
không như trước đây, số học sinh chưa phát triển năng khiếu Âm nhạc thì giờ
học nhạc đối với các em rất khó khăn, thường hay né tránh khi giáo viên yêu cầu
thực hành. Trong những năm gần đây, thái độ của học sinh với môn học trở nên
tích cực hơn, một tiết học Âm nhạc có ứng dụng công nghệ thông tin sẽ lôi cuốn
các em, phương pháp dạy học hiện đại đã được chứng minh qua kết quả cụ thể .
Kết quả đánh giá học lực môn Âm nhạc năm học 2016 - 2017 của học
sinh toàn trường hoàn thành tốt và hoàn thành đã được tăng lên cụ thể như sau:
Kết quả đánh giá học sinh
Đầu năm Cuối năm
Tỉ lệ học sinh hoàn thành tốt môn Âm nhạc
20 %
50 %
Tỉ lệ học sinh hoàn thành môn Âm nhạc
75%

nhiều cả về mặt nội dung và hình thức. Điều đó đồng nghĩa với việc áp lực học
tập của học sinh cũng bị tăng lên. Vậy giáo viên luôn phải tìm cách làm cho giờ
học của các em trở nên sinh động, không còn căng thẳng giống như các giờ học
khác. Đồng thời thông qua các hoạt động âm nhạc đó học sinh được phát triển
một các toàn diện về mọi mặt như: đạo đức, trí tuệ, thể lực, thẩm mỹ.
Chúng ta phải hiểu rõ: dạy học là một nghệ thuật, dạy học âm nhạc càng
cần có nghệ thuật hơn. Bởi vậy tiết học hát ở bậc tiểu học không chỉ đơn thuần
là một bước truyền bá tri thức, mà nó là một tiết nghệ thuật tràn đầy cảm xúc.
Người giáo viên khéo léo sẽ giúp học sinh của mình tham gia các hoạt động một
cách tích cực, để trí tưởng tượng của các em bay cao, bay xa, trở thành những
hạt giống tốt, những nhân tài cho thế hệ tương lai.
3.2. Kiến nghị, đề xuất:
Để công cuộc đổi mới giáo dục thành công tôi xin mạnh dạn đưa ra một số
khuyến nghị sau:
* Đối với Phòng Giáo dục & Đào tạo:
- Cần có kế hoạch tổ chức chuyên đề, hội thảo giao lưu, trao đổi kinh
nghiệm bằng các tiết dạy có ứng dụng công nghệ thông tin giữa các trường.
- Tăng cường hỗ trợ kinh phí để các trường mua sắm thêm thiết bị dạy học
hiện đại như máy tính, máy chiếu đa năng (mỗi phòng học 1 máy), máy phôtô,
tạo điều kiện cho giáo viên thực hiện tốt hơn sự nghiệp của ngành
* Đối với nhà trường Tiểu học
- Xem việc ứng dụng công nghệ thông tin là nhiệm vụ trọng tâm của cán bộ
quản lý và của nhà trường. Cần làm cho giáo viên thấy rằng ứng dụng công nghệ
thông tin trong dạy học là việc làm tất yếu và mang tính cấp bách.
- Làm tốt hơn nữa công tác xã hội hoá giáo dục nhằm thu hút các nguồn lực
để tăng trưởng cơ sở vật chất cho nhà trường
- Cần thiết kế bục biểu diễn hợp lý, tạo sân khấu biểu diễn cho học sinh.
- Có không gian để thường xuyên tổ chức các hoạt động ngoại khoá, các
chương trình hội diễn, giao lưu văn nghệ…
- Tăng cường các hoạt động chuyên môn âm nhạc, giúp giáo viên có điều

6. Hướng dẫn sử dụng phần mềm Finale 2010.
7. Phần mềm biên tập chỉnh sửa tập tin audio Audacity 1.3.
8. Một số giải pháp tăng cường sử dụng công nghệ thông tin -PGS – TS
Nguyễn Đức Vũ -Khoa âm nhạc trường ĐHSP Huế.
9.Tài liệu hướng dẫn sử dụng phần mềm trình chiếu Open Office.Org của
Phòng Công nghệ thông tin thuộc Bộ khoa học công nghệ.
10. Lịch sử âm nhạc thế giới toàn tập – GS. Nguyễn Xinh - nhạc viện Hà
Nội.
11. Lịch sử Âm nhạc thế giới toàn tập - GS. Nguyễn Xinh
Nhạc Viện Hà Nội.
12. Website www.classicalarchives.com - Âm nhạc thế giới
(Giới thiệu chân dung, tác phẩm âm nhạc của các nhạc sĩ nổi tiếng thế
giới)
13.Website www.vnstyle.vdc.com.vn - Viện Âm nhạc
(Giới thiệu các nhạc cụ )
14.Website www.nhacvienhanoi.vn - Nhạc viện Hà Nội
15. Phần tìm kiếm hình ảnh trong Website: www.google.com.vn

16


DANH MỤC
CÁC ĐỀ TÀI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐÃ ĐƯỢC HỘI ĐỒNG ĐÁNH GIÁ XẾP
LOẠI CẤP PHÒNG GD&ĐT, CẤP SỞ GD&ĐT VÀ CÁC CẤP CAO HƠN XẾP LOẠI
TỪ C TRỞ LÊN
Họ và tên tác giả: Trịnh Thị Lan Hương
Chức vụ và đơn vị công tác: Trường tiểu học Xuân Hòa

TT


Cấp Phòng

B

2017- 2018

5

17