BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH
-------------------------

NGUYỄN ĐẶNG THIÊN HƯƠNG

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN KHẢ NĂNG TRẢ NỢ CỦA
KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ
PHẨN NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

TP. Hồ Chí Minh - Năm 2019


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HỒ CHÍ MINH
-------------------------

NGUYỄN ĐẶNG THIÊN HƯƠNG

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN KHẢ NĂNG TRẢ NỢ CỦA
KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ
PHẨN NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM

Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
Mã số: 8340201

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC
TS. NGUYỄN THANH PHONG

1.1. Tính cấp thiết của đề tài: ............................................................................1
1.2. Mục tiêu nghiên cứu – câu hỏi nghiên cứu: ...............................................3
1.2.1. Mục tiêu nghiên cứu tổng quát: ...............................................................3
1.2.2. Mục tiêu nghiên cứu cụ thể: ....................................................................3
1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu: .............................................................4
1.3.1. Đối tượng nghiên cứu: .............................................................................4
1.3.2. Phạm vi nghiên cứu: ................................................................................4
1.4. Phương pháp nghiên cứu:...........................................................................4
1.5. Ý nghĩa của luận văn: .................................................................................5
1.5.1. Ý nghĩa khoa học: ....................................................................................5
1.5.2. Ý nghĩa thực tiễn: ....................................................................................6
1.6. Kết cấu của luận văn: .................................................................................6
CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN VỀ NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN
NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM VÀ NHỮNG BIỂU HIỆN KHÁCH HÀNG CÁ
NHÂN KHÔNG TRẢ ĐƯỢC NỢ TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ
PHẦN NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM ..................................................................7
2.1. Tổng quan về Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam:............................7
2.1.1. Lịch sử hình thành: .................................................................................7
2.1.2. Kết quả hoạt động kinh doanh và tình hình tài chính: ............................8
2.1.3. Tình hình tài chính: .................................................................................9
2.2. Những biểu hiện trong hoạt động cho vay của khách hàng cá nhân tại Ngân
hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam: .................................................................10


2.2.1.
2.2.2.

Cơ cấu cho vay: ....................................................................................10
Nợ xấu của khách hàng cá nhân tại Vietcombank: ...............................11


Mô hình ban đầu nghiên cứu khả năng trả nợ vay của khách hàng

cá nhân tại Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam: ..............................36
4.2.3. Kết quả nghiên cứu: ..............................................................................40
4.2.3.1. Các đặc trưng thống kê mô tả của mẫu nghiên cứu: ......................40


4.2.3.2.

Phân tích kết quả hồi quy mô hình ban đầu: ..................................43

4.2.3.3.

Phân tích kết quả hồi quy mô hình giới hạn: .................................46

4.2.3.4.

So sánh kết quả của 2 mô hình: .....................................................49

4.2.3.5.

Thảo luận kết quả hồi quy: .............................................................49

KẾT LUẬN CHƯƠNG 4 .................................................................................51
CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ GIẢI PHÁP .........................................................52
5.1. Kết luận: ......................................................................................................52
5.2. Giải pháp: ....................................................................................................53
5.2.1. Định hướng phát triển tín dụng cá nhân tại Ngân hàng TMCP Ngoại
Thương Việt Nam đến năm 2020 ..........................................................................53
5.2.2. Các giải pháp nâng cao khả năng trả nợ vay của khách hàng cá nhân tại

: Tổ chức tín ụng

Vietcombank

: Ng n hang TMCP Ngoại Thương Việt Nam


DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 1.1. Tình hình nợ xấu tại Vietcombank từ năm 2013 đến năm 2018…………2
Bảng 2.1: Kết quả hoạt động kinh doanh của Vietcombank 2013 - 2018…………..9
Bảng 2.2: Các chỉ tiêu tài chính của Vietcombank 2013 – 2018………………… 9
Bảng 2.3 – Dư nợ xấu và quá hạn khách hàng cá nhân của Vietcombank 2013–
2018…………………………………………………………………………….......11
Bảng 3.1: Các sản phẩm tín dụng cá nhân của Vietcombank………………...........13
Bảng 3.2 – Tỷ trọng ư nợ cho vay khách hàng cá nhân của Vietcombank giai đoạn
2013–2018…………….............................................................................................14
Bảng 3.3 – Dư nợ xấu và quá hạn khách hàng cá nhân của Vietcombank 2013 –
2018…………........................................……………..............…………………….17
Bảng 3.4 – Hệ số thu hồi nợ khách hàng cá nhân của Vietcombank 2013 –
2018………………………………………………………………………………...18
Bảng 4.1 – Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng trả nợ vay của nông hộ theo Trương
Đông Lộc và Nguyễn Thanh Bình………..............………......................................30
Bảng 4.2 - Tóm tắt các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động cho vay khách hàng các
nhân tại Vietcombank……………………………….…..............……………........36
Bảng 4.3. Kết quả thống kê mô tả các biến số định lượng...…………….................41
Bảng 4.4. – Kết quả kiểm định Wal cho mô hình ban đầu…………………….....44
Bảng 4.5 – Kết quả kiểm định mức độ giải thích của mô hình ban
đầu……………………………………………........................................................45
Bảng 4.6 – Kết quả kiểm định mức độ dự báo chính xác của mô hình ban
đầu…………………………………………………………………………………46

khách hàng cá nhân tại Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam.
 Khuyến nghị một số giải pháp trong việc quản trị rủi ro trong mảng tín dụng
cá nhân của Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam.
Thông qua luận văn, tác giả mong muốn tìm ra các yếu tố ảnh hưởng đến khả
năng trả nợ của khách hàng cá nhân tại Vietcombank. Từ đ , đề xuất một số giải
pháp giảm thiểu các rủi ro trong hoạt động cho vay khách hàng cá nhân tại Ngân
hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam.
Bên cạnh các kết quả đạt được ở trên, luận văn vẫn còn tồn tại nhiều thiếu sót,
hạn chế do giới hạn về thời gian, ữ liệu nghiên cứu cũng như kinh nghiệm thực tế
của tác giả. Vì vậy, rất mong nhận được sự nhận xét, đ ng g p của quý thầy cô và
bạn đọc để bài nghiên cứu được hoàn thiện tốt hơn.


ABSTRACT
Research topic about "Factors affecting the solvency of individual customers
at Joint Stock Commercial Bank for Foreign Trade of Vietnam" was implemented
through researching data of 555 customers at Joint Stock Commercial Bank for
Foreign Trade of Vietnam.
The thesis presents the following contents:
• I entify factors affecting the solvency of in ivi ual customers.
• Perform the status of lending activities to individual customers at Joint Stock
Commercial Bank for Foreign Trade of Vietnam.
• Quantify the impact of these factors on the solvency of in ivi ual customers at
Joint Stock Commercial Bank for Foreign Trade of Vietnam.
• Recommen some solutions in risk management in the personal credit sector of
Joint Stock Commercial Bank for Foreign Trade of Vietnam.
Through the thesis, the author wants to find out the factors affect the solvency
of individual customers. From that solutions was suggested to improve debt
recovery capacity of individual customers at Joint Stock Commercial Bank for
Foreign Trade of Vietnam.

hàng cá nh n. Tuy nhiên n cũng ẩn chứa nhiều rủi ro và rủi ro mà chúng ta cần
quan t m đến nhất chính là rủi ro khách hàng không trả được nợ. Chính vì thế, việc
đầu tư nghiên cứu và lượng hóa các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của
khách hàng cá nhân tại Vietcombank là một việc làm cần thiết. Tựu chung lại có các
nguyên nhân chính khiến cho việc đo lường khả năng trả nợ của khách hàng cá
nhân cần được thực hiện, đ là:


2

-

Thông qua bảng số liệu ưới đ y, chúng ta c thể thấy được nợ xấu và nợ
quá hạn tại Vietcombank c xu hưởng tăng ần qua các năm.
Bảng 1.1. Tình hình nợ xấu tại Vietcombank từ năm 2013 đến năm 2018.
ĐVT: tỷ VND
Chỉ tiêu

2013

2014

2015

2016

2017

2018


là công cụ hữu hiệu giúp các ngân hàng Việt Nam biết mức độ rủi ro của
khách hàng. Theo đ , những người lãnh đạo ngân hàng có thể ban hành
chính sách tín dụng phù hợp với từng đối tượng khách hàng trong việc đưa ra
quyết định cấp mới, duy trì hoặc thay đổi tín dụng, đảm bảo mục tiêu của tín
dụng cá nh n được thực hiện toàn diện là cung cấp vốn đúng đối tượng, đúng
mục đích.
-

Hầu hết các ng n hàng thường đánh giá khả năng trả nợ của khách hàng cá
nhân dựa trên kinh nghiệm của cán bộ tín dụng. Việc phân tích từng hồ sơ
khách hàng theo phương thức thủ công, không có sự hỗ trợ của một hệ thống
khoa học chuẩn xác có thể dẫn tới những sai sót và thất thoát nghiêm trọng
trong hoạt động cấp tín dụng cá nhân tại các ng n hàng thương mại. Ngoài
ra, do toàn bộ quy trình được thực hiện thủ công, cán bộ tín dụng phải bỏ
phần lớn thời gian để thu thập và xử lý dữ liệu – là những hoạt động tạo ra
giá trị thấp trong quy trình, trong khi nếu việc lượng hóa khả năng trả nợ của
khách hàng được thực hiện bài bản, cán bộ tín dụng có thể giảm thiểu được
thời gian thực hiện các công việc thủ công và chuyên tâm vào những công
việc tạo ra giá trị nhiều hơn như tìm kiếm khách hàng và quản lý rủi ro trong
toàn bộ danh mục khách hàng cá nhân. Nói cách khác, việc đánh giá các yếu


3

tố ảnh hưởng đến khả năng trả nợ vay của khách hàng một cách khoa học sẽ
mang lại lợi ích lớn về thời gian và chi phí cho các ng n hàng thương mại.
Từ những đòi hỏi thực tiễn n i trên, người viết đã nghiên cứu và thực hiện
luận văn với đề tài “Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng trả nợ vay của khách
hàng cá nhân tại Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam”
1.2. Mục tiêu nghiên cứu – câu hỏi nghiên cứu:

Nam?
1.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
1.3.1. Đối tượng nghiên cứu:
Đối tượng nghiên cứu của luận văn là các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng trả
nợ vay của khách hàng cá nhân tại Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam.
1.3.2. Phạm vi nghiên cứu:
-

Về không gian: Phạm vi nghiên cứu của luận văn là khách hàng cá nh n sử
dụng dịch vụ tín dụng của Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam. Luận
văn được thực hiện trên phạm vi toàn hệ thống Vietcombank. Dữ liệu về các
yếu tố ảnh hưởng được tác giả thu thập từ hệ thống thông tin nội bộ tại
Vietcombank. Bên cạnh đ , còn có các dữ liệu sơ cấp thu thập từ báo cáo tài
chính, báo cáo thường niên qua các năm của Vietcombank.

-

Về thời gian: Nguồn dữ liệu về các yếu tố ảnh hưởng được tác giả thu thập từ
hệ thống thông tin nội bộ từ năm 2015 đến năm 2018. Và luận văn sử dụng
dữ liệu về các chỉ tiêu tài chính của Vietcombank trong khoảng thời gian từ
năm 2013 đến năm 2018.

1.4. Phương pháp nghiên cứu:
Luận văn sử dụng cả phương pháp nghiên cứu định tính và phương pháp
nghiên cứu định lượng trong luận văn.
-

Phương pháp nghiên cứu định tính ùng để thu thập, so sánh, phân tích số liệu
liên quan đến hoạt động cho vay khách hàng cá nhân tại Vietcombank qua các
năm. Tổng hợp nền tảng lý thuyết của các nghiên cứu trước đ y và các giả

Vietcombank đang c bước phát triển đáng kể. Đ ng g p về mặt học thuật của luận
văn là hệ thống hóa các hiểu biết, kinh nghiệm về các yếu tố ảnh hưởng đến khả
năng trả nợ vay của khách hàng cá nhân trở thành một mô hình khoa học, đồng thời
góp phần làm sáng tỏ thực trạng đặc điểm và tiên lượng tác động của các yếu tố ảnh
hưởng đến khả năng trả nợ vay khách hàng cá nhân tại Ngân hàng TMCP Ngoại
Thương Việt Nam.


6

1.5.2. Ý nghĩa thực tiễn:
Về mặt thực tiễn, luận văn hướng đến hai hướng đ ng g p chính như sau:
-

Thứ nhất, xây dựng được mô hình dự báo xác suất trả nợ của khách hàng cá
nhân tại Vietcombank, từ đ c thể đưa ra những giải pháp toàn diện và phù hợp
từ trong quá trình xây dựng chiến lượng cũng như thi hành chính sách tín ụng
cá nh n (như ra quyết định cấp mới, duy trì hoặc thay đổi tín dụng v.v.)

-

Thứ hai, ứng dụng mô hình vào hoạt động thẩm định cho vay khách hàng cá
nhân tại Vietcombank.

1.6. Kết cấu của luận văn:
Chương 1 – Giới thiệu đề tài “Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng trả nợ vay của
khách hàng cá nhân tại Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam”
Chương 2 – Tổng quan về Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam và những
biểu hiện khách hàng cá nhân không trả được nợ tại Ngân hàng TMCP Ngoại
Thương Việt Nam.

ngoài. Bên cạnh đ , Vietcombank đã xây dựng một hệ thống với hơn 2.407 máy
ATM và hơn 43.000 đơn vị chấp nhận Thẻ trên toàn quốc. Vietcombank còn hiện
diện thong qua mạng lưới hơn 1.726 ng n hàng đại lý tại 158 quốc gia và vùng lãnh
thổ trên thế giới.
Vietcombank hoạt động trên hầu khắp các lĩnh vực tài chính từ hoạt động
huy động vốn, cho vay, đầu tư, thanh toán, ịch vụ thẻ, kinh doanh ngoại hối, kinh


8

doanh tiền tệ, … Với bề dày lịch sử và tinh thần không ngừng đổi mới, hiện nay,
Vietcombank là ngân hàng Việt Nam duy nhất lọt vào top 1.000 thương hiệu hàng
đầu Châu Á. Vietcombank luôn hoạt động với mục tiêu đến năm 2020 sẽ trở thành
Ngân hàng số 1 tại Việt Nam và là 1 trong 300 tập đoàn ng n hàng tài chính lớn
nhất thế giới.
2.1.2. Kết quả hoạt động kinh doanh và tình hình tài chính:
2.1.2.1. Kết quả hoạt động kinh doanh:
Sau hơn 53 năm hoạt động và hơn một thập kỷ thực hiện cải tổ,
Vietcombank đã ần chiếm được chỗ đứng trên thị trường, đặc biệt là trong các
mảng hoạt động chính yếu như:
 Huy động tiền gửi: Thị phần huy động tiền gửi của Vietcombank vào tháng
6/2016 vào khoảng 10% mảng kinh doanh này của Vietcombank có sự cân bằng
giữa tiền gửi giữa cá nhân và doanh nghiệp (tỷ lệ là 44% và 56%) (Báo cáo nội
bộ của Vietcombank năm 2017)
 Hoạt động cho vay: Thị phần trong mảng kinh doanh cho vay của
Vietcombank vào tháng 6/2016 chiếm 9% toàn thị trường. Danh mục cho vay
được mở rộng với nhiều lựa chọn mới cho khách hàng, trọng tâm phát triển của
Vietcombank là tăng ư nợ bán lẻ. (Báo cáo nội bộ của Vietcombank năm
2017)
Vietcombank hiện đang ẫn đầu thị trường trong mảng kinh doanh tài trợ


2016

2017

2018

468.994

576.996

674.395

787.935 1.035.293

36.682

36.653

41.613

48.029

58.278

73.884

1.365

1.761


14.621

1.074.027

(Nguồn: Báo cáo thường niên của Vietcombank 2013 – 2018)
2.1.3. Tình hình tài chính:
Liên tục trong 5 năm từ 2013 đến 2018, Vietcombank đã hoàn thành và hoàn
thành vượt mức kế hoạch đặt ra cho các chỉ tiêu tài chính trọng yếu.
Bảng 2.2: Các chỉ tiêu tài chính của Vietcombank 2013 – 2018
Đơn vị: tỷ VND
2013

2014

2015

2016

2017

2018

468.994

576.996

674.395

Vốn chủ sở hữu


17.286

21.202

24.886

29.406

39.278

NIM

2,6%

2,4%

2,6%

2,6%

2,7%

2,94%

ROAE

10%

11%


12%

12,14%

CHỈ TIÊU TÀI CHÍNH
Tổng tài sản

787.935 1.035.293 1.074.027

CHỈ TIÊU HIỆU QUẢ

CHỈ TIÊU AN TOÀN
Hệ số an toàn vốn CAR

(Nguồn: Báo cáo thường niên của Vietcombank 2013 – 2018)


10

- Về tổng tài sản và vốn chủ sở hữu, tổng tài sản tăng liên tục qua các năm.
- Tỷ suất sinh lời liên tục cải thiện mạnh mẽ qua các năm, đặc biệt tăng đáng kể
trong năm 2018 khi lợi nhuận trước thuế của Vietcombank đã lên tới con số
18.000 tỷ đồng.
- Tỷ lệ thu nhập lãi cận biên (Net Interest Margin – NIM) Chỉ số NIM của
Vietcombank tiếp tục được cải thiện nhờ các khoản cho vay khách hàng cá nhân
tăng trưởng tốt và chiến lược tăng tỷ lệ cho vay trên huy động của ngân hàng.
2.2. Những biểu hiện trong hoạt động cho vay của khách hàng cá nhân tại
Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam:
2.2.1. Cơ cấu cho vay:


73%

2013
Doanh nghiệp lớn

70%

2014

72%

2015

65%

2016

Doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME)

33%

30%

9%

21%

58%



2015

2016

2017

2018

Dư nợ xấu và nợ quá hạn KHCN

503,04

568,7

682

870,8

Dư nợ cho vay KHCN

38.400

51.700

77.500

124.400

179.300

Trong chương 2, tác giả đã trình bày một cách tổng quát về Ngân hàng
TMCP Ngoại Thương Việt Nam và tình hình chung về hoạt động cho vay của
khách hàng cá nhân của Vietcombank, cụ thể là:
-

Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam là một ng n hàng được thành lập từ
rất sớm, có truyền thống phục vụ hoạt động ngoại thương. Trong quá trình phát
triển Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam đã mở rộng hoạt động của
mình sang nhiều lĩnh vực trong đ đáng chú ý là sự chuyển dịch trong hoạt động
cho vay với khách hàng cá nhân.

-

Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu trong
quá trình phát triển, dần dần chiếm được chỗ đứng trong ngành ngân hàng Việt
Nam. Tình hình hoạt động kinh doanh và tài chính của Vietcombank trong 5
năm trở lại đ y tiến triển thuận lợi với sự bức tốc trong hoạt động tín dụng, huy
động vốn cũng phát triển tận dụng được nguồn vốn huy động với lãi suất thấp,
việc xử lý nợ xấu và nợ quá hạn đạt được nhiều thành công, các chỉ số an toàn
của Vietcombank luôn được đảm bảo. Người viết cũng đi vào ph n tích tổng
quát tình hình cấp tín dụng khách hàng cá nhân và một số biểu hiện của việc
khách hàng cá nhân không trả được nợ của Ngân hàng TMCP Ngoại Thương
Việt Nam trong 5 năm trở lại đ y.


13

CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CHO VAY KHÁCH HÀNG CÁ
NHÂN TẠI NGÂN HÀNG TMCP NGOẠI THƯƠNG VIỆT NAM
3.1. Các sản phẩm cho vay dành cho khách hàng cá nhân tại Vietcombank:

khoáng, Vietcombank còn có sản phẩm cho vay cầm cố
chứng khoán niêm yết.
(Nguồn: Tổng hợp của tác giả từ tài liệu nội bộ của Vietcombank)
3.2. Kết quả trong hoạt động cho vay khách hàng cá nhân tại Vietcombank:
3.2.1. Dư nợ cho vay:
Trong những năm 2013 – 2017, hoạt động của Vietcombank theo đề án tái
cơ cấu thực hiện thành công và gặp nhiều thuận lợi, o đ

ư nợ tín dụng toàn hệ

thống tăng trưởng cao, trong đ Vietcombank lại thực hiện chính sách chuyển dịch
cơ cấu theo hướng tăng tỷ trọng ư nợ tín dụng khách hàng cá nhân. Thể hiện chi
tiết qua bảng số liệu sau:


14

Bảng 3.2 – Tỷ trọng dư nợ cho vay khách hàng cá nhân của Vietcombank giai đoạn
2013 – 2018
ĐVT: nghìn tỷ đồng
LOẠI

2013

2014

2015

2016


VAY

nợ

trọng

nợ

trọng

nợ

trọng

nợ

trọng

nợ

trọng

nợ

trọng

Cá nhân

38,4


310,2

0,80

336,4

0,73

364,1

0,67

396,1

0,63

274,3

1,00

323,3

1,00

387,7

1,00

460,8