B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH
 TH MAI HOA

CÁC YU T NH HNG N KH NNG TR
N VAY NGÂN HÀNG CA CÁC DOANH NGHIP
TRÊN A BÀN THÀNH PH H CHÍ MINH

LUN VN THC S KINH T TP. H CHÍ MINH, NM 2014

B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T TP. H CHÍ MINH

Nu phát hin có bt k s gian ln nào, tôi xin hoàn toàn chu trách nhim
trc Hi đng cng nh kt qu lun vn ca mình.
TP. H Chí Minh, ngày….tháng…. nm…
Tác gi
 Th Mai Hoa MC LC
TRANG PH BÌA
LI CAM OAN
MC LC
DANH MC CÁC T VIT TT
DANH MC BNG BIU
DANH MC CÁC T VIT TT 5
DANH MC BNG BIU 6
LI M U 1
1. TÍNH CP THIT CA VIC NGHIÊN CU  TÀI 1
2. MC TIÊU CA  TÀI 2
3. I TNG NGHIÊN CU 2
4. PHM VI NGHIÊN CU 3
5. PHNG PHÁP NGHIÊN CU 3

1.4.4 Kh nng hot đng ca doanh nghip. 27
1.4.5 Vn lu đng 28
1.4.6 Thanh khon 32
1.4.7 Quy mô ca doanh nghip và kinh nghim hot đng 32
1.4.8 Kh nng thanh toán lãi vay 33
KT LUN CHNG 1 34
CHNG 2: THC TRNG V KH NNG TR N VAY NGÂN HÀNG
CA CÁC DOANH NGHIP TRÊN A BÀN TP.HCM. 35
2.1Tng quan toàn cnh v tình hình các ngân hàng trên đa bàn TP.HCM
cng nh c nc trong giai đon hin nay. 35
2.1.1 Mt tích cc 35
2.1.2 Mt tiêu cc 39
2.2Tng quan tình hình s dng n vay ca các doanh nghip trên đa bàn
thành ph H Chí Minh hin nay 43
2.3Mô hình nghiên cu các yu t nh hng đn kh nng tr n ngân hàng
ca các doanh nghip trên đa bàn TP.HCM 44
2.3.1 Ký hiu các bin nghiên cu 44

2.3.2 La chn bin s 45
2.3.2.1 Bin ph thuc……………………………………………………… 45
2.3.2.2 Bin đc lp………………………………………………………… 46
2.3.3 Quy trình xây dng mô hình nghiên cu…………………………… 47
2.3.4 Chn mu…………………………………………………………… 48
2.3.5 Thng kê mô t d liu……………………………………………….49
2.3.6 Kt qu nghiên cu 50
2.2.6.1 Mô hình hi quy tng quát……………………………………………50
2.2.6.2 Kt qu thc nghim sau khi chy mô hình………………………….50
2.2.6.3 Các yu t tác đng đn kh nng tr n vay ngân hàng ca doanh
nghip trên đa bàn TP.HCM………………………………………………….56
KT LUN CHNG 2 57

VAMC Công ty Qun Lý Tài Sn

DANH MC BNG BIU

Bng 1.1: Cu trúc d liu các bin trong mô hình Logit
Bng 1.2:  th mô hình Logit
Bng 1.3: Bng kt qu mô hình ca Chiara Pederzoli và Costanza Torricelli
(2010)
Bng 1.4: Chu trình tài chính ca doanh nghip
Bng 1.5: Cân bng tài chính theo góc đ n đnh ngun tài tr tài sn
Bng 2.1: Bng din bin lãi sut huy đng nm 2012 - 2013
Bng 2.2: Bng tng trng tín dng các tháng nm 2013
Bng 2.3: Tình hình n xu ca các t chc tín dng
Bng 2.4: Ký hiu các bin trong mô hình
Bng 2.5: K vng ca các bin trong mô hình
Bng 2.6: T l nhóm n
Bng 2.7: Bng chi tit thng kê mô t mu nghiên cu
Bng 2.8: Mô hình h s tng quan
Bng 2.9:  phù hp tng quát
Bng 2.10: Mô hình 1
Bng 2.11: Mô hình 2

nghip tr nên ht sc khó khn, do đó nhiu ngân hàng có xu hng ch cho vay
nhng khách hàng có tài sn đm bo. Mc dù vy, khi phát sinh n xu thì vic x
lý tài sn đm bo đ thu hi n cng rt phc tp bi giá tr thu hi ca tài sn đm
bo ph thuc vào tính thanh khon ca tài sn cng nh c ch bo v ch n ca
Lut Phá Sn.
Kh nng hot đng liên tc ca doanh nghip s nh hng đn kt qu
kinh doanh ca ngân hàng. Vì vy, đ bo đm an toàn cho hot đng tín dng và
2
hn ch tn tht, ngân hàng cn kim tra cht ch ri ro tín dng. Nói cách khác,
ngân hàng phi đánh giá đc kh nng tr n vay ca khách hàng đ ra quyt đnh
cp tín dng sao cho phù hp. Xut phát t thc t trên, tác gi đã chn đ tài: “Các
yu t nh hng đn kh nng tr n vay ngân hàng ca các doanh nghip trên đa
bàn Thành ph H Chí Minh”.

2. MC TIÊU CA  TÀI
2.1. Mc tiêu chung
Mc tiêu ca bài vit là xác đnh các yu t quyt đnh kh nng tr n vay
ca doanh nghip trên đa bàn thành ph H Chí Minh, t đó đ xut các bin pháp
gim thiu ri ro tín dng cho các ngân hàng thng mi.
2.2. Mc tiêu c th:
 đt đc muc tiêu chung nh trên đ tài có các mc tiêu c th nh sau:
Mc tiêu 1: Tng hp lý thuyt v kh nng tr n vay ca doanh nghip
Mc tiêu 2: Phân tích thc trng kh nng tr n vay ca các doanh nghip
trên đa bàn TP.HCM
Mc tiêu 3: o lng các yu t nh hng đn kh nng tr n vay ca
doanh nghip trên đa bàn TP.HCM.
Mc tiêu 4:  xut các bin pháp gim thiu các ri ro nh hng đn kh

Chng 3: Gii pháp nhm hn ch ri ro tín dng ngân hàng và kh nng
tr n vay ca doanh nghip trên đa bàn TP.HCM.

4
CHNG 1: C S LÝ LUN V CÁC NHÂN T TÁC NG N
KH NNG TR N VAY NGÂN HÀNG CA DOANH NGHIP VÀ
TNG QUAN CÁC NGHIÊN CU TRC ÂY

1.1 C s lý thuyt v kh nng tr n vay ca doanh nghip và nh hng
ca n xu đn mi đi tng trong xã hi
1.1.1 Khái nim kh nng tr n
 xác đnh các nhân t nh hng đn kh nng tr n ca doanh nghip,
vic làm rõ khái niêm v kh nng tr n ca doanh nghip. Xét v mi quan h tín
dng ngân hàng, “kh nng tr n ca doanh nghip” là vic đánh giá đc khách
hàng có thc hin đc đúng hn ngha v n cho bên cp tín dng trong toàn b
thi gian quan h tín dng hoc trong mt khong thi gian xác đnh hay không.
Phng pháp xác đnh kh nng tr n ca khách hàng thng đc da trên mt
tiêu chun do ngân hàng la chn nh nng lc tài chính, thin chí tr n, lch s
thanh toán n và tình trng tr n thc t ca khách hàng.
Hin ti  Vit Nam và trên th gii cha thng nht v khái nim “ kh
nng tr n ca khách hàng” mà ch tp trung đánh giá khách hàng “ không có kh

da trên h thng xp hng ni b (IRB) theo tiêu chun Basel: da trên các yu t
đnh tính và đnh lng, t đó có c s đ c lng mc vn ti thiu đi mt vi
ri ro.
i vi ngân hàng, ri ro tín dng là ri ro tht thoát tài sn phát sinh khi
bên vay không thc hin thanh toán n bao gm lãi hoc n gc khi đn hn thanh
toán, hay còn gi là tn tht mt vn. Phng pháp đánh giá da trên xp hng ni
b (IRB) đa ra khá nim tn tht mt vn do khách hàng không tr đc n. Theo
quy đnh ca Basel, tn tht tín dng ca mt danh mc tín dng có th đc phân
thành hai loi: Khon tn tht d tính đc – EL (Expected Loss) và khon tn tht
không d tính đc – UL (Unexpected Loss). Trong đó, khái nim EL (Expected
Loss) là mc tn tht trung bình đc d tính thông qua s liu thng kê trong quá
kh vì ngân hàng không bit chính xác 100% khách hàng nào là khách hàng xu và
khon vay nào không th tr đc trong 12 tháng ti. i vi mi khon vay hay
mi khách hàng, khon tn tht d tính – EL đc xác đnh nh sau:
6
EL=PD*LGD*EAD
PD (Probability of Default): Xác sut khách hàng không tr đc n trong 12 tháng
ti
LGD (Loss Given Default): T l mt vn d kin
EAD (Exposure of Default): D n ca khách hàng ti thi đim không tr đc
n.
Nguyên lý c bn theo cách tip cn ca Basel hng đn s kt ni cht ch
xp hng tín nhim khách hàng vi ri ro tính dng. Xp hng khách hàng vay ch
yu là d báo nguy c v n theo ba cp đ c bn: nguy him, cnh báo, an toàn,
tc là da vào xác sut không tr đc n ca khách hàng (Probability of Default –
PD). Tng cng các khon tn tht này ca tng khách hàng vay vn trong danh
mc tín dng ca ngân hàng là tn tht tín dng ca toàn b danh mc tín dng.

B : giá tr phn thu hi k vng ca khon cho vay
b: t l thu hi k vng ca khon cho vay ( t các khon lãi, gc khách hàng đã
thanh toán và t ngun tin thanh lý tài sn đm bo).
L(1+i): giá tr mà ngân hàng phi thu hòi vào cui k xy ra v n (bao gm c gc
và lãi tính trên vn gc còn li trong k đó).
Theo đnh ngha trên ta có: 0≤ b ≤ 1
Do đó giá tr thit hi k vng trong trng hp khách hàng không tr đc
n là (1-b)x L vi (1-b) là t l thit hi k vng ca khon cho vay.
Ri ro tính dng ln nht xy ra khi khách hàng không tr n và ngân hàng
mt toàn b n. Nu gi * = ri ro tín dng vi 0 ≤ * ≤ 1, ta có nh sau
*= (1 - b) x 
Ta đt * = 1- * vi 0≤ *≤ 1. Th *= (1 - b) x  ta đc:
8
* = 1-[(1-b)x ] = (1-b) + b x 
T công thc trên ta d dàng thy đc * là kh nng ngân hàng thu hi
đc n (mt phn hoc toàn b). Mi quan h gia kh nng tr n ca khách
hàng và ri ro tín dng ca khách hàng là tng đi đng bin.
Trong ni dung bài nghiên cu này không nghiên cu các yu t ri ro tín
dng ca khách hàng (*) mà ch tp trung vào vic xem xét các nhân t nh hng
đn kh nng tr n và không tr đc n ca khách hàng () (kh nng không tr
mt phn hoc toàn b n), t đó đ xut mô hình nghiên cu đo lng kh nng tr
n ca doanh nghip trên đa bàn thành ph H Chí Minh.
1.1.3 Khái nim v n xu
1.1.3.1 nh ngha v n xu và cách phân loi
N xu là nhng khon n quá hn, nhng  cp đ nghiêm trng hn, đc
gi là n xu. N xu có th gây nh hng nng n đn kt qu hot đng kinh
doanh ca Ngân hàng, do đó cn đc theo dõi và qun lý cht ch. (Nguyn ng

 Hot đng ca ngân hàng.
Hot đng tín dng ca ngân hàng là mt trong nhng hot đng nghip v
ch yu ti Ngân hàng do vy ri ro tín dng là mt vn đ ht sc đc quan tâm.
N xu càng nhiu, trích lp d phòng càng cao, khin cho ngân hàng không th thu
hi đc khon tín dng đã cp, lãi cho vay nhng ngân hàng li phi tr mt khon
lãi cho khon tin huy đng ca khách hàng khi đn hn, mt cân đi thu chi. Mt
khác, kh nng cho vay ca ngân hàng cng gim xung, nguyên nhân là do không
thu hi đc n tn đng, phi gia hn n hay xóa n. Bên cnh đó, ngân hàng phi
thn trng hn khi xét kh nng tr n vay ca khách hàng đ quyt đnh cho vay
mà ri ro tín dng là thp nht.
N xu chính là lý do khin các ngân hàng thi gian qua không dám tip tc
cho vay, dù ngun vn không thiu. Ngân hàng phi thn trng hn vi các khon
vay đ tránh các khon n xu tip theo, dn ti hu qu là các ngân hàng có tin
mà không cho vay đc, còn nn kinh t thì vn tip tc khát vn. (Trung Tâm
Thông tin và D Báo Kinh t Xã Hi Quc Gia
www.ncseif.gov.vn) 10
 Hot đng ca doanh nghip
Khi ngân hàng phát sinh n xu, ngân hàng thn trng trong quyt đnh cho
vay ca mình, vì vy doanh nghip khó tip cn ngun tín dng ca ngân hàng,
không th đi mi máy móc, công ngh khin cho kinh doanh gp tr ngi và khó
có th cnh tranh vi vi các doanh nghip trong nc và ngoài nc, thâm ht
thng mi là điu khó tránh khi.
 Nn kinh t
i vi nn kinh t, n xu cng gây ra mt tác hi không h nh, ngun vn

dn đn vic b sót khách hàng tt, ngân hàng phi đánh giá đc kh nng tr n
vay ca khách hàng.
Theo phng pháp đnh lng, kh nng tr n ca doanh nghip đc đánh
giá bng mô hình 5C và 5P; phng pháp đnh tính, các nghiên cu ca Chiara
Pederzoli, Costanza Torricelli 2010 và các nhà nghiên cu trong nc.

1.2.1 Lý thuyt 5C
Th nht, Character – Phm cht ca ngi đi vay (Doanh nghip): Ngi
đi vay (ngi đi din pháp lý ca doanh nghip) phi có nng lc , trí tu, uy tín và
đo đc ca mình. iu này th hin qua tính cách ca ngi đi vay trong nhiu
khía cnh. Tìm và la chn mt ngi đi vay có tính cách tt là mong mun ca bt
k ngân hàng nào.  làm đc điu đó, ngi đi din ngân hàng phi là ngi có
kinh nghim đ tin hành tip xúc phng vn, thm đnh chính khách hàng là ngi
đi vay hoc nhng ngi xung quanh ca khách hàng, đi th ca khách hàng hoc
nhng thông tin t trung tâm (doanh nghip) thông tin v tín dng cung cp,… Mt
khi có t cách tt, doanh nghip đó s d dàng tip cn gn hn vi n vay ngân
hàng. Ngân hàng thc hin k tiêu chun này thì góp phn gim thiu nhng ri ro
v đo đc có th xy ra vi món vay ca ngân hàng.
Th hai, Capactity – Nng lc hay kh nng tr n vay ca doanh nghip:
ây là mt trong nhng tiêu chun quan trng đ ngân hàng quyt đnh cho vay hay
không. Bi vì, tiêu chun này cho thy trong tng lai doanh nghip có to ra
ngun thu đ tr n vay mi hay không, tng ng vi vic ngân hàng có thu đc
n gc và lãi hay không. Nu doanh nghip chng minh đc mình có nng lc vay
12
và tr n đi vi ngân hàng thì vic cp tín dng ca ngân hàng đc thc hin d
dàng hn,
Th ba, Capital – Vn: Vn là yu t quan trng hàng đu ca doanh nghip.

Th nm, Conditions – iu kin (hay môi trng kinh doanh): Ngân hàng
khi thm đnh cho doanh nghip vay vn đu nêu ra nhng điu kin nht đnh, đó
là nhng điu kin v pháp lý, kinh t, tài chính nh các vn đ liên quan đn cho
vay nh mc đích vay, thi hn cho vay, k hn cho vay, lãi sut cho vay,… Nhng
điu kin này nhm mc đích đm bo cho hot đng cho vay ca ngân hàng tuân
th nhng quy đnh ca lut pháp và nhng quy đnh hn ch các hot đng ca
doanh nghip.
Tuy nhiên, mô hình đnh lng 5C li da vào nhiu yu t mang tính ch
quan ca nhân viên tín dng khi thm đnh cho vay nên thng thiu tin cy.

1.2.2 Lý thuyt 5P
Th nht, Purpose – Mc đích:Doanh nghip khi mun tài tr bng n vay
ngân hàng cho hot đng ca mình nht đnh phi có mc đích s dng vn. Nu
mc đích s dng vn va hp pháp, va phù hp vi nhim v sn xut kinh
doanh ca h thì ngân hàng mi đng ý cho vay. Mc đích vay vn th hin rõ
trong đn xin vay vn, hp đng tín dng và các chng t, hóa đn.
Th hai, Payment – Thanh toán: Doanh nghip phi chng t mình có kh
nng thanh toán đi vi nhng khon n đn hn thông qua các ch tiêu kh nng
thanh toán đc ngân hàng tính toán, chng hn nh kh nng thanh toán ngn hn,
kh nng thanh toán nhanh. Kh nng thanh toán ca doanh nghip ph thuc vào
ngun thu nhp ca h trong mi tng quan đi vi các khon n. Nu doanh
nghip đt đc nhng ch tiêu v thanh toán thì ngân hàng đánh giá doanh nghip
s thanh toán đúng hn và nh vy s cho vay d dàng hn. Ngc li, ngân hàng s
yêu cu b sung thêm nhng điu kin khác hoc t chi cho vay.
Th ba, Protection – Bo v (Bo đm cho ngân hàng): N vay ngân hàng
ca doanh nghip đc ngân hàng thm đnh mt cách k lng trc khi gii ngân
cho doanh nghip. Ngoài nhng điu kin, nguyên tc bt buc phi tuân th nh
vn vay phi đc s dng hp pháp, đúng mc đích nhm đm bo tính an toàn
cho sut k luân chuyn vn; vn vay phi đc đm bo bng tài sn th chp, tài
14

1
+1,4X
2
+3,3X
3
+0,6X
4
+1,0X
5

Trong đó,
X
1
=
Vn lu đng ròng
Tng tài sn

15
X
2
=
Li nhun gi li
Tng tài sn

X
3
=

kh nng chuyn đi hng tín nhim ca khách hàng.
16
Phát trin mô hình này Altman đã xây dng các hàm phân bit Z
’
và Z
”
(có
tham kho cách xp hng ca S&P) phù hp hn cho hu ht các ngành. c th là:
Z
’
=6,56 X1 + 3,26 X2 +6,72 X3 +1,05 X4
Vi công thc này, theo tính toán và thc t cho thy:
- Nu Z
’
>2,6 DN nm trong vùng an toàn, cha có nguy c phá sn.
- Nu 1,2< Z
’
<2,6 DN nm trong vùng cnh báo, có th có nguy c phá sn.
- Nu Z
’
<1,1 Doanh nghip nm trong vùng nguy him, nguy c phá sn cao.
Và mô hình Z’’
Z
’’
=3,25 +6,56X1+3,26X2 +6,72X3+1,05X4.
Bng xp hng tín dng da trên ch s Z”
- Nu Z

t tác đng đn các bin ph thuc và các h s ca bin đc lp do Altman đa ra.

1.2.3 Mô hình hi quy Binary Logistic (Logit)
Mô hình hi quy Binary Logistic (Maddala,1984) s dng bin ph thuc
đng nh phân đ c lng xác sut mt s kin s xy ra vi nhng thông tin ca
bin đc lp mà ta có đc. Và ta cng s dng mô hình này đ đánh giá kh nng
tr n ngân hàng ca doanh nghip.
Mô hình này đc ng dng rng rãi trong phân tích kinh t nói chung và ri
ro tín dng nói riêng. Phân tích hi quy Logit là nghiên cu ph thuc ca mt bin
(bin ph thuc hay bin đc gii thích) và mt hay nhiu bin khác (bin đc lp
hay bin gii thích), vi ý tng c lng hay d báo giá tr bình quân (hay trung
bình tng th) bin ph thuc. Trong đó bin ph thuc là bin gi ch nhn hai giá
tr 0 và 1. Mô hình Binary Logistic là mt mô hình toán hi quy đ xem xét mi liên
h gia bin (Y) là bin ph thuc và tt c các bin còn li là bin đc lp.

1
= 



1 


= 

= 
0
+ 
1
