ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
--------------------------

LÊ DUY NGỌC

NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN NĂNG LỰC CẠNH TRANH
CỦA NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƢƠNG VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG ỨNG DỤNG

Hà Nội – 2019


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
--------------------------

LÊ DUY NGỌC

NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN NĂNG LỰC CẠNH TRANH
CỦA NGÂN HÀNG TMCP CÔNG THƢƠNG VIỆT NAM
Chuyên ngành: Tài chính – Ngân hàng
Mã số: 60 34 02 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG ỨNG DỤNG
NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS. TRỊNH THỊ HOA MAI
XÁC NHẬN CỦA
CÁN BỘ HƢỚNG DẪN

1.1.2. Một số nghiên cứu về các nhân tố ảnh hƣởng đến năng lực cạnh tranh của
NHTM .......................................................................................................................10
1.1.3. Khoảng trống cần tiếp tục nghiên cứu ............................................................11
1.2. Các nhân tố ảnh hƣởng đến năng lực cạnh tranh của NHTM ............................13
1.2.1. Năng lực cạnh tranh của NHTM .....................................................................13
1.2.2. Các mô hình nghiên cứu về năng lực cạnh tranh ............................................14
1.2.3. Các nhân tố ảnh hƣởng đến năng lực cạnh tranh của NHTM .........................20
1.3. Kinh nghiệm nâng cao năng lực cạnh tranh của một số NHTM........................23
1.3.1. Thực trạng nâng cao năng lực cạnh tranh của một số NHTM ........................23
1.3.2. Một số bài học kinh nghiệm rút ra cho NHTM Việt Nam ..............................28
CHƢƠNG 2 PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ THIẾT KẾ LUẬN VĂN ..31
2.1. Thiết kế luận văn ................................................................................................31
2.2. Mô hình nghiên cứu đề xuất...............................................................................33
2.3. Phƣơng pháp nghiên cứu....................................................................................34
2.3.1. Phƣơng pháp thu thập số liệu ..........................................................................34
2.3.2. Phƣơng pháp phân tích và xử lý số liệu ..........................................................39


CHƢƠNG 3 CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN NĂNG LỰC CẠNH
TRANH CỦA NHTM CỔ PHẦN CÔNG THƢƠNG VIỆT NAM ....................42
3.1. Tổng quan về năng lực cạnh tranh của NHTM Cổ phần Công thƣơng Việt Nam ...42
3.1.1. Giới thiệu khái quát về Ngân hàng TMCP Công thƣơng Việt Nam ...............42
3.1.2. Khái quát kết quả hoạt động kinh doanh của Ngân hàng TMCP Công Thƣơng
Việt Nam giai đoạn 2015 - 2018 ...............................................................................46
3.2. Các nhân tố ảnh hƣởng đến Năng lực cạnh tranh của Ngân hàng TMCP Công
thƣơng Việt Nam .......................................................................................................50
3.2.1. Thống kê mô tả................................................................................................50
3.2.2. Kết quả kiểm định thang đo ............................................................................51
3.2.3. Phân tích khám phá nhân tố (Exploratory Factor Analysis – EFA) ...............63
3.2.4. Phân tích tƣơng quan, hồi quy và kiểm định các giả thuyết nghiên cứu ........65

4.2.3. Nâng cao khả năng đáp ứng các sản phẩm dịch vụ của cơ sở hạ tầng tại
VietinBank ................................................................................................................84
4.2.4. Định vị hình ảnh thƣơng hiệu và uy tín trên thị trƣờng ..................................85
4.3. Kiến nghị ............................................................................................................86
4.3.1. Kiến nghị đối với cơ quan quản lý nhà nƣớc ..................................................86
4.3.2. Kiến nghị đối với các cơ quan liên quan khác. ...............................................92
TÀI LIỆU THAM KHẢO ......................................................................................95
PHỤ LỤC


DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT
STT KÝ HIỆU

DIỄN GIẢI

1

ASEAN

Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á

2

NHNN

Ngân hàng nhà nƣớc

3

NHNNg

DANH MỤC CÁC BẢNG

STT

Bảng

Nội ndung

1

Bảng 2.1

Quy trình nghiên cứu luận văn

31

2

Bảng 2.2

Các biến nghiên cứu và thang đo

37

3

Bảng 3.1

4


Các chỉ số tài chính của VietinBank giai đoạn 20152018
Cơ cấu nguồn vốn huy động của VietinBank năm 2015
– 2018
Lợi nhuận trƣớc thuế, sau thuế của VietinBank năm
2015 – 2018
Kết quả phân loại từ dữ liệu khảo sát
Kết quả kiểm định bằng hệ số Cronbach Alpha nhân tố
Năng lực thị phần và hệ thống kênh phân phối
Kết quả kiểm định bằng hệ số Cronbach Alpha nhân tố
Cơ sở hạ tầng
Kết quả kiểm định bằng hệ số Cronbach Alpha nhân tố
Nguồn nhân lực
Kết quả kiểm định bằng hệ số Cronbach Alpha nhân tố
Uy tín thƣơng hiệu
Kết quả kiểm định bằng hệ số Cronbach Alpha nhân tố
Chất lƣợng dịch vụ

Trang

43

46

48
51
52

52

53

57


15

Bảng 3.13

Kết quả phân tích khám phá nhân tố biến phụ thuộc

58

16

Bảng 3.14

Kết quả phân tích tƣơng quan giữa các biến nghiên cứu

59

17

Bảng 3.15

Kết quả phân tích hồi quy đa biến

60

18

Bảng 3.16


Bảng 3.21

Kết quả khảo sát đánh giá về nhân tố Uy tín thƣơng hiệu

66

24

Bảng 3.22

Kết quả khảo sát đánh giá về nhân tố Chất lƣợng dịch vụ

67

25

Bảng 3.23

26

Bảng 3.24

Kết quả điểm trung bình theo nhóm giới tính

74

27

Bảng 3.25


Bảng 3.31

34

Bảng 3.32

Kết quả khảo sát đánh giá chung về thực trạng năng lực
cạnh tranh của VietinBank
Kết quả khảo sát đánh giá về nhân tố Năng lực thị phần
và hệ thống kênh phân phối

Kết quả khảo sát đánh giá về nhân tố Tính đa dạng của
sản phẩm dịch vụ và năng lực marketing

Kết quả phân tích so sánh khác biệt đa nhóm bằng
Bonferroni theo nhóm tuổi
Kết quả phân tích phƣơng sai theo vị trí công việc hiện tại
Kết quả phân tích so sánh khác biệt đa nhóm bằng
Bonfferroni theo vị trí công việc hiện tại
Kết quả phƣơng sai phân theo trình độ học vấn
Kết quả phân tích so sánh đa nhóm bằng Bonferroni
theo trình độ học vấn
Kết quả phân tích phƣơng sai theo mức thu nhập trung
bình

iii

62


Hình 1.3

Lý thuyết giá trị hỗn hợp (TMX)

16

4

Hình 1.4

Mô hình khả năng cạnh tranh

17

5

Hình 1.5

Mô hình khả năng cạnh tranh

18

6

Hình 1.6

Mô hình của M.Porter

19


Hình 3.3

12

Hình 3.4

13

Hình 3.5

Đồ thị phân phối của phần dƣ biến phụ thuộc

68

14

Hình 3.6

Đồ thị P – P Plot

69

15

Hình 3.7

Đồ thị phân tán phần dƣ chuẩn hóa và phần dƣ dự báo

70



LỜI MỞ ĐẦU

1.

Lý do chọn đề tài nghiên cứu

Chủ đề năng lực cạnh tranh của NHTM Việt Nam đã, đang và tiếp tục là vấn
đề thời sự, thu hút đƣợc sự quan tâm lớn cả từ góc độ nghiên cứu, xây dựng và điều
hành chính sách, quản trị và điều hành kinh doanh ngân hàng,...Nhìn lại trong
những năm gần đây, kể từ khi triển khai thực hiện thực hiện Luật các tổ chức tín
dụng ban hành năm 2010 có hiệu lực từ đầu năm 2011 và văn bản sửa đổi, và các
quy định về hoạt động ngân hàng định hƣớng tiêu chuẩn Basel II, cùng với cam kết
mở cửa thị trƣờng dịch vụ tài chính gia nhập tổ chức thƣơng mại thế giới WTO và
các hiệp định thƣơng mại khu vực, hoạt động ngân hàng ở nƣớc ta ngày càng sôi
động trong môi trƣờng cạnh tranh ngày càng gay gắt của các loại hình tổ chức tín
dụng. Để tồn tại và phát triển đƣợc, các tổ chức tín dụng luôn phải liên tục và không
ngừng nâng cao năng lực cạnh tranh trong quá trình hoạt động, mở cửa thị trƣờng
dịch vụ tài chính, hội nhập kinh tế quốc tế.
Là một trong những ngành đi tiên phong về mở cửa thị trƣờng và hội nhập
quốc tế, với số lƣợng ban đầu chỉ có 4 NHTM nhà nƣớc hoạt động rất hạn chế về
quy mô tài chính, dịch vụ đến nay đã phát triển rất nhanh về số lƣợng tổ chức tín
dụng, quy mô tài chính và khả năng hoạt động. Về mặt cấu trúc cũng rất đa dạng về
hình thức sở hữu (nhà nƣớc, hợp tác xã, liên doanh, 100% vốn nƣớc ngoài, cổ phần)
và đa dạng hóa về loại hình (NHTM, ngân hàng phát triển, ngân hàng hợp tác xã,
ngân hàng chính sách xã hội, chi nhánh ngân hàng nƣớc ngoài, ngân hàng 100%
vốn nƣớc ngoài, công ty tài chính, công ty cho thuê tài chính, quỹ tín dụng nhân
dân, tổ chức tài chính vi mô). Đến nay, năng lực cạnh tranh của nhiều NHTM Việt
Nam đã đƣợc nâng cao. Hệ thống Ngân hàng Việt Nam đóng vai trò quan trọng
thúc đẩy tiến trình đổi mới và phát triển nền kinh tế. Song đứng trƣớc yêu cầu đặt ra

mới mà trong đó đặt khách hàng là trọng tâm trong mọi hoạt động của ngân hàng;
luôn hƣớng tới khách hàng, thay đổi mô hình chất lƣợng dịch vụ, nâng cao năng lực
quản trị rủi ro, đa dạng hóa sản phẩm huy động vốn, nâng cao chất lƣợng nguồn
nhân lực,....Do vậy, đứng trƣớc những thách thức và cơ hội mới trong giai đoạn ứng
dụng công nghệ 4.0 nhƣ hiện nay, khi mà khách hàng ngày càng trở nên thông minh
hơn, VietinBank cần thiết phải có những giải pháp thiết thực nhất, phù hợp sát với
2


thực tiễn hơn, kỳ vọng mang lại hiệu quả chính sách cao hơn để nâng cao năng lực
cạnh tranh trên cơ sở cải thiện các yếu tố nội tại bên trong hoạt động kinh doanh của
mình. Xuất phát từ yêu cầu cấp thiết đó, luận văn chọn đề tài: “Nhân tố ảnh hƣởng
đến năng lực cạnh tranh của Ngân hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam” làm đề
tài nghiên cứu của luận văn. Nội dung của luận văn tập trung phân tích và tìm hiểu
ảnh hƣởng của các nhân tố bên trong thuộc về nội lực, giá trị cốt lõi về năng lực cạnh
tranh của VietinBank, trên cơ sở phân tích kết quả nghiên cứu đề xuất một số giải
pháp góp phần thay đổi diện mạo năng lực cạnh tranh của VietinBank trên thị trƣờng.
2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
2.1. Mục tiêu
Trong giới hạn luận văn này, nghiên cứu tập trung đánh giá ảnh hƣởng tác
động của các nhân tố nội tại bên trong đến năng lực cạnh tranh của NHTM cổ phần
Công thƣơng Việt Nam, từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm thay đổi diện mạo
cạnh tranh trên thị trƣờng và làm cơ sở bền vững trong nâng cao năng lực cạnh
tranh của NHTM cổ phần Công thƣơng Việt Nam trong dài hạn.
2.2. Nhiệm vụ
- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về năng lực cạnh tranh và các
nhân tố nội tại ảnh hƣởng đến năng lực cạnh tranh của NHTM.
- Nghiên cứu kinh nghiệm nâng cao năng lực cạnh tranh của một số NHTM
để rút ra bài học cho VietinBank nói riêng, cho các NHTM Việt Nam nói chung.
- Phân tích thực trạng và đánh giá năng lực cạnh tranh củaVietinBank thông

hƣởng đến năng lực cạnh tranh của ngân hàng thƣơng mại
Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu và thiết kế luận văn
Chƣơng 3: Nhân tố ảnh hƣởng đến năng lực cạnh tranh của Ngân hàng
TMCP Công Thƣơng Việt Nam
Chƣơng 4: Định hƣớng và một số giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh
của Ngân hàng TMCP Công Thƣơng Việt Nam

4


CHƢƠNG 1
TỔNG QUAN TÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN NHÂN TỐ
ẢNH HƢỞNG ĐẾN NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA NGÂN HÀNG
THƢƠNG MẠI
1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu
1.1.1. Một số nghiên cứu về năng lực cạnh tranh của NHTM
Hiện nay, nhiều nghiên cứu tiếp cận với vấn đề năng lực cạnh tranh nhƣ một
hiện tƣợng kinh tế vĩ mô và cố gắng phân tích khám phá các nhân tố tác động đến
năng lực cạnh tranh trên cả phƣơng diện vi mô và vĩ mô. Cụ thể nhƣ sau:
Đề tài nghiên cứu “Competition, Growth, and Performance in the Banking
Industry” của tác giả Bert Scholtens công bố năm 2000, đã trình bày các nội dung
về cạnh tranh, tăng trƣởng và hiệu quả của ngành ngân hàng. Nghiên cứu tập trung
phân tích và chứng minh rằng tồn tại mối liên hệ giữa cấu trúc thị trƣờng cạnh tranh
và hiệu quả hoạt động của ngành ngân hàng bằng phƣơng pháp phân tích ổn định có
giới hạn (extreme bounds analysis).
Đề tài nghiên cứu “The Effects of Competition from Large, Multimarket
Firms on the Performance of Small, Single-Market Firms: Evidence from the
Banking Industry” của nhóm tác giả Allen N.Berger và Loretta J.Mester công bố
năm 2005, đã nghiên cứu về sự thay đổi hiệu quả của hệ thống ngân hàng Mỹ do sự
thay đổi về các yếu tố kỹ thuật, cạnh tranh và qui định của Chính phủ. Nghiên cứu

lƣợng quản lý thông qua chính sách, kế hoạch, chiến lƣợc phát triển ngân hàng. Và
đề tài nghiên cứu “How do service quality perceptions contribute in satisfying
Banking Customers” của các tác giả Malik và Hamilton, công bố năm 2011, đã chỉ
ra rằng sự lành mạnh trong kinh doanh của ngân hàng càng lớn, tỷ suất sinh lời trên
tài sản càng cao cho thấy khả năng tài chính của ngân hàng đó sẽ tốt hơn, quản lý
vốn hiệu quả sẽ làm cho hiệu quả kinh doanh cao hơn, dẫn đến khả năng tài chính
phát triển tốt hơn, giúp cho định vị hình ảnh và năng lực cạnh tranh của ngân hàng
trên thị trƣờng.
Đề tài nghiên cứu “Competitive conditions in the Central and Eastern
European banking systems” của Manthos D. Delis và cộng sự công bố năm 2008,
đã trình bày các nội dung về các điều kiện cạnh tranh trong điều kiện thực tiễn tại

6


một số ngân hàng tại Trung và Đông Âu. Kết quả nghiên cứu áp dụng mô hình của
Panzar and Rosse (1987) trên mẫu dữ liệu của các ngân hàng giai đoạn 1999-2006
đã khẳng định một lần nữa rằng: kết quả kinh doanh của ngân hàng chịu tác ảnh
hƣởng của các điều kiện kinh tế và cấu trúc tài chính vĩ mô.
Đồng thời, nhiều nghiên cứu khác đƣợc tiến hành ở nhiều nƣớc trên thế giới
tập trung vào lĩnh vực năng suất và từ năng suất có thể phân tích về năng lực cạnh
tranh thông qua các chỉ tiêu năng suất. Tóm lại, có thể thấy rằng, các nghiên cứu
của các học giả nƣớc ngoài hầu hết đều lựa chọn cách tiếp trên cơ sở vận dụng mô
hình kinh tế lƣợng, hàm sản xuất để đo lƣờng các nhân tố tác động đến năng suất
của công ty hay của ngành. Từ kết quả nghiên cứu mối quan hệ giữa năng suất với
các yếu tố đầu vào có tác động đến năng suất, đã đi đến lập luận về tác động của nó
đến hiệu quả và cạnh tranh ở mức độ doanh nghiệp và mức độ ngành.
Bên cạnh đó, năng lực cạnh tranh là một vấn đề nghiên cứu đƣợc nhiều học
giả và nhà nghiên cứu trong nƣớc quan tâm phân tích, xây dựng khung lý thuyết và
ứng dụng trong thực tiễn kinh doanh của nhiều đơn vị. Cụ thể, một số đề tài luận án

vào nghiên cứu góc độ đầu tƣ cho nâng cao năng lực cạnh tranh của một NHTM.
Luận án tiến sĩ “Năng lực cạnh tranh của chi nhánh Ngân hàng nông nghiệp và
Phát triển nông thôn tỉnh Long An trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế" của tác giả
Nguyễn Kim Thài, bảo vệ tại Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh
năm 2012. Tác giả tập trung nghiên cứu toàn diện các khía cạnh về năng lực cạnh tranh
và phạm vi chỉ là năng lực cạnh tranh của một chi nhánh NHTM nhà nƣớc.
Công trình nghiên cứu “Nâng cao năng lực cạnh tranh của các NHTM Việt
Nam” của tác giả Đặng Hữu Mẫn đăng trên tạp chí Khoa học (Đại học Đà Nẵng) số
5.40 (2010). Nghiên cứu này đã đánh giá năng lực cạnh tranh của các NHTM Việt
Nam dựa trên cơ sở phân tích các năng lực bộ phận ảnh hƣởng đến năng lực cạnh
tranh của NHTM nhƣ: Năng lực tài chính, năng lực thị phần, năng lực cạnh tranh về
nguồn nhân lực, năng lực cạnh tranh về công nghệ, năng lực cạnh tranh về hệ thống
kênh phân phối, Năng lực cạnh tranh về mở rộng và phát triển dịch vụ, Năng lực
cạnh tranh về thƣơng hiệu. Từ đó, tác giải đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao
năng lực cạnh tranh của các NHTM Việt Nam trong thời gian tới. Cụ thể, mô hình
nghiên cứu của tác giả nhƣ sau

8


Hình 1.1: Các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của NHTM VN
(Nguồn: Đặng Hữu Mẫn, 2010)
Nhìn chung, các công trình nghiên cứu trong nƣớc và quốc tế về năng lực cạnh
tranh của ngân hàng thƣơng mại đã đi đến thống nhất ở một số điểm sau:
- Vấn đề cạnh tranh ngân hàng là phản ánh tổng thể một môi trƣờng cạnh tranh
đặc biệt giữa các đơn vị kinh doanh tiền tệ với mức độ khác biệt về sản phẩm thấp,
tốc độ sao chép nhanh, mức độ rủi ro cao, chịu sự điều tiết rất lớn của chính sách tài
chính, tiền tệ của chính phủ. Trong điều kiện toàn cầu hóa, hội nhập, cạnh tranh giữa
các ngân hàng thƣơng mại càng trở lên gay gắt hơn đòi hỏi ngân hàng thƣơng mại
nào cũng phải chú trọng nâng cao năng lực cạnh tranh.

soát các điều kiện kinh doanh thuận lợi của ngân hàng so với NHTM và tổ chức tài
chính khác trong một môi trƣờng nhất định nhằm thu đƣợc lợi nhuận tối đa”; đồng
thời đã xây dựng các chỉ tiêu đánh giá năng lực cạnh tranh của NHTM cụ thể nhƣ:
Năng lực tài chính; Năng lực về sản phẩm dịch vụ; Trình độ công nghệ ngân hàng;
Nguồn nhân lực và năng lực quản trị điều hành; Thị phần và tốc độ tăng trƣởng thị
phần của NHTM. Luận án cũng tập trung làm rõ các nhân tố tác động đến năng lực
cạnh tranh của NHTM bao gồm: Chất lƣợng dịch vụ; Nỗ lực xúc tiến bán hàng;
Công nghệ; Giá bán (phí dịch vụ).
Luận án tiến sĩ “Năng lực cạnh tranh của các công ty cho thuê tài chính tại
TP.Hồ Chí Minh” của tác giả Hoàng Thị Thanh Hằng bảo vệ năm 2012 tại trƣờng
Đại học Kinh tế thành phố Hồ Chí Minh. Tác giả luận án đã phác hoạ bức tranh
toàn cảnh hoạt động của các công ty cho thuê tài chính có trụ sở chính đóng trên địa

10


bàn TP.HCM từ năm 2008 đến năm 2012 trên các khía cạnh quy mô vốn hoạt động,
dƣ nợ, chất lƣợng khoản tài trợ cho thuê,vv… Kết quả nghiên cứu của luận án cho
thấy có 10 yếu tố tạo nên năng lực cạnh tranh của các công ty cho thuê tài chính ở
TP.Hồ Chí Minh. Cụ thể, mô hình nghiên cứu của tác giả nhƣ sau:

Hình 1.2: Các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của công ty CTTC
(Nguồn: Hoàng Thị Thanh Hằng, 2012)
1.1.3. Khoảng trống cần tiếp tục nghiên cứu
Có thể thấy rằng, các chủ đề nghiên cứu về năng lực cạnh tranh của các
TCTD hoạt động trong lĩnh vực tài chính – ngân hàng rất đa dạng, đã và đang tiếp
tục là vấn đề thời sự, thu hút đƣợc sự quan tâm lớn của nhiều học giả cả từ góc độ
nghiên cứu, xây dựng và điều hành chính sách, đến quản trị và điều hành hoạt động
kinh doanh tài chính - ngân hàng,...Nhìn lại trong những năm gần đây, kể từ khi
triển khai thực hiện thực hiện luật các tổ chức tín dụng ban hành năm 2010 có hiệu

và cạnh tranh của doanh nghiệp ở mức độ ngành so với các ngành khác trên thị
trƣờng. Có thể thấy, các nghiên cứu này hầu hết đều vận dụng mô hình kinh tế
lƣợng để đánh giá trên quy mô của ngành.
Do đó, hiện nay, các nghiên cứu trong nƣớc cũng nƣớc ngoài chƣa thực sự
có một nghiên cứu nào nghiên cứu và xem xét cụ thể tác động tổng hợp của các
nhân tố nội tại (các yếu tố nội lực) ảnh hƣởng đến năng lực cạnh tranh của một
NHTM cụ thể trên cơ sở cảm nhận từ phía khách hàng. Vì thế, tác giả lựa chọn đề

12


tài: “Nhân tố ảnh hƣởng đến năng lực cạnh tranh của NHTM cổ phần Công
thƣơng Việt Nam” làm công trình nghiên cứu của mình và trình bày nội dung cụ
thể trong luận văn này.
1.2. Cơ sở lý luận về năng lực cạnh tranh của NHTM và các nhân tố ảnh
hƣởng đến năng lực cạnh tranh của NHTM
1.2.1. Năng lực cạnh tranh của NHTM
Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là khả năng tiêu thụ sản phẩm, dịch
vụ, duy trì và mở rộng thị phần so với các đối thủ và khả năng “thu lợi” của doanh
nghiệp. Bên cạnh đó, một số quan điểm đánh giá rằng: Năng lực cạnh tranh của
doanh nghiệp là khả năng chống chịu trƣớc sự tấn công của doanh nghiệp khác.
Chẳng hạn, từ điển thuật ngữ chính sách thƣơng mại (1997) định nghĩa năng lực
cạnh tranh là năng lực của một doanh nghiệp “không bị doanh nghiệp khác đánh bại
về năng lực kinh tế”. Quan niệm này mang tính chất định tính, khó có thể định
lƣợng. Đồng thời, năng lực cạnh tranh đồng nghĩa với duy trì và nâng cao lợi thế
cạnh tranh – là sự sở hữu những giá trị đặc thù, có thể sử dụng đƣợc để “nắm bắt cơ
hội”, để kinh doanh có lãi
Theo nghiên cứu của Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế OECD
(Organization for Economic Cooperation and Development) đã đƣa ra định nghĩa
nhƣ sau: “Năng lực cạnh tranh là sức sản xuất ra thu nhập tƣơng đối cao trên cơ sở sử

trên thị trƣờng nếu khách hàng đạt đƣợc sự thỏa mãn cao hơn mức chi phí mà họ
sẵn sàng bỏ ra khi sử dụng sản phẩm dịch vụ. Nội dung của lý thuyết này chỉ ra cụ
thể 3 yếu tố chính tạo nên sức cạnh tranh của một doanh nghiệp bao gồm: (i) sản
phẩm dẫn dầu (ii) khách hàng thân thuộc và (iii) vận hành hoàn hảo. Cụ thể:
-

Trụ cột 1 - Yếu tố “sản phẩm dẫn đầu”: phản ánh về tổng thể chất

lƣợng sản phẩm, yếu tố mới, tính sáng tạo của sản phẩm dịch vụ, tính đa dạng và
khả năng thích nghi đáp ứng yêu cầu đa dạng của các khách hàng trên thị trƣờng.
-

Trụ cột 2 - Yếu tố “khách hàng thân thuộc”: phản ánh về niềm tin của

khách hàng với uy tín, thƣơng hiệu của doanh nghiệp, sự trung thành của khách
hàng với sản phẩm dịch vụ của doanh nghiệp, khả năng tiếp thị, thu hút các khách
hàng tiềm năng.
-

Trụ cột 3: Yếu tố “vận hành hoàn hảo”: phản ánh về chất lƣơng, hiệu

quả của năng lực quản trị điều hành kênh phân phối và năng lực marketing - tiếp thị,
chính sách khuyến mãi, dịch vụ hậu mãi chăm sóc sau bán hàng của doanh nghiệp
và các dịch vụ đi kèm làm gia tăng giá trị cốt lõi của sản phẩm, dịch vụ mà doanh
nghiệp cung cấp.

15