LỰA CHỌN HỆ THỐNG CHỈ TIÊU VÀ PHƯƠNG PHÁP PHÂN
TÍCH HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA DOANH NGHIỆP
I: Lựa chọn hệ thống chỉ tiêu
1: Những vấn đề chung khi xây dựng hệ thống chỉ tiêu
Xây dựng một hệ thống chỉ tiêu phản ảnh tình hình hoạt động sản
xuất kinh doanh của doanh nghiêp, nội dung thông tin được phản ảnh
qua hệ thống chỉ tiêu phải đảm bảo các yêu cầu sau đây:
- Phải đảm bảo tính quy luật, xu thế phát triển và trình độ phổ biến
của hiện tượng kinh tế, diễn ra trong hoạt động sản xuất kinh doanh của
doanh nghiệp, trong điều kiện thời gian và không gian cụ thể.
- Hệ thống chỉ tiêu phải mang tính chất chung, trong đó các chỉ
tiêu mang tính chất bộ phận và chỉ tiêu nhân tố phải phản ảnh đầy đủ
chính xác và sâu sắc tổng thể.
- Phải đảm bảo nhu cầu thông tin trong quản lý hoạt động sản xuất
kinh doanh của doanh nghiệp.
- Số liệu thu thập được thông qua hệ thống chỉ tiêu cho phép vận
dụng toàn bộ các phương pháp thống kê hiện đại, phương pháp toán
học để nghiên cứu và phân tích đầy đủ, sâu sắc tình hình cũng như quá
trình hoạt động kinh doanh và sản xuất của doanh nghiệp.
Như vậy để đáp ứng được các yêu cầu trên, khi xây dựng hệ thống
chỉ tiêu thống kê phải đảm bảo bốn nguyên tắc sau:
Một là, đảm bảo tính hướng đích: Hệ thống chỉ tiêu xây dựng phải
phù hợp với nhiệm vụ nghiên cứu, phải đảm bảo tính thống nhất về mặt
nội dung, phạm vi và phương pháp tính các chỉ tiêu cùng loại
Hai là, đảm bảo tính hệ thống: Các chỉ tiêu trong hệ thống có mối
liên hệ hữu cơ với nhau, được sắp xếp một cách khoa học. Trong đó, có
các chỉ tiêu chủ yếu, thứ yếu, chỉ tiêu quyết định, chỉ tiêu bổ sung, chỉ
tiêu tổng hợp, chỉ tiêu từng mặt. Chẳng hạn như để phản ảnh doanh thu
của một doanh nghiệp hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu, cần phải
có chỉ tiêu phản ảnh tổng doanh thu chung qua các năm, ngoài ra, với
mỗi chỉ tiêu phản ảnh doanh thu chung qua các năm còn cần có thêm

i
=
(1) Hoặc
∑
∑
=
i
ii
n
nL
L
(2)
Trong đó:
L
: Số lao động bình quân;
i
L
: Số lượng lao động có trong ngày i của kỳ nghiên cứu (i =
n,1
).
Trong đó, ngày nghĩ lễ, nghĩ thứ bảy và chủ nhật thì lấy số lượng lao
động có ở ngày liền trước đó;
n : Số ngày theo lịch của kỳ nghiên cứu
i
n
: Số ngày của thời kỳ i ;
∑
i
n
Tổng số ngày theo lịch của kỳ nghiên cứu (

doanh nghiệp kinh doanh xuất nhập khẩu là nó vận động không ngừng,
không ngừng thay đổi hình thái vật chất T- H-
,
T
và kết thúc vòng tuần
hoàn qua mỗi lần luân chuyển. Vì vậy doanh nghiệp cần phải quản lý tốt
vốn lưu động vì nó có ý nghĩa quyết định đến hiệu quả của hoạt động
kinh doanh xuất nhập khẩu
2.2. Các chỉ tiêu phản ảnh kết quả sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp
2.2.1. Doanh thu.
Để phản ảnh doanh thu của doanh nghiệp cần sử dụng một số chỉ
tiêu chủ yếu sau:
+ Khối lượng sản phẩm tiêu thụ: Là toàn bộ khối lượng sản phẩm
hàng hoá (bao gồm cả sản phẩm vật chất và dịch vụ) đã bán và đã
thanh toán.
Như vậy: Khối lượng sản phẩm tiêu thụ được tính theo thời điểm
thanh toán: sản phẩm được tiêu thụ trong thời kỳ nào thì tính vào khối
lượng sản phẩm tiêu thụ trong thời kỳ đó. Như vậy khối lượng sản phẩm
tiêu thụ này có thể có cả sản phẩm được sản xuất từ kỳ trước và có thể
không bao gồm hết sản phẩm sản xuất trong kỳ này.
+ Tổng doanh thu tiêu thụ : Là tổng giá trị hàng hoá tiêu thụ của
doanh nghiệp, bao gồm toàn bộ giá trị hàng hoá tiêu thụ mà doanh
nghiệp đã bán và thu được tiền trong kỳ.
Tổng doanh thụ tiêu thụ được tính theo giá thị trường và tính vào
thời điểm tiêu thụ ( sản phẩm được tiêu thụ theo thời kỳ nào thì được
tính vào thời kỳ đó).
Công thức:
DT=
ii
qp

được tiền trong một kỳ kinh doanh nào đó.
Trong công ty xuất nhập khẩu vật tư và thiết bị MASIMEX, ngoài
các khoản doanh thu của công ty như là doanh thu bán hàng ra nước
ngoài , doanh thu bán hàng nhập khẩu trong nội địa, doanh thu hoa
hồng do nhập khẩu uỷ thác, xuất khẩu uỷ thác, doanh thu do chênh lệch
giá do hoạt động tái xuất khẩu, doanh thu kinh doanh hàng nội địa,
doanh thu do thực hiện những dịch vụ kèm theo bán hàng như lắp đặt,
sữa chữa, kinh doanh vận tải…Công ty còn bao gồm các khoản doanh
thu từ hoạt động tư vấn thương mại, đầu tư
2.2.2. Lợi nhuận:
Là chỉ tiêu biểu hiện khối lượng giá trị thặng dư do lao động của
doanh nghiệp tạo ra trong kỳ, phản ảnh kết quả cuối cùng của hoạt động
sản xuất kinh doanh, nhằm phục vụ để đánh giá thực hiện mục tiêu
quan trọng của doanh nghiệp
LN=DT-CP
Trong đó:
LN: Là lợi nhuận thu được trong kỳ.
CP: Là chi phí sản xuất kinh doanh đã bỏ ra để thu được lợi nhuận
đó
DT: Là doanh thu thu được trong kỳ.
Có các loại lợi nhuận sau
Lợi nhuận thu từ kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh
Lợi nhuận thu được từ hoạt động tài chính
Lợi nhuận thu được từ hoạt động bất thường
Tính toán lợi nhuận của một thương vụ kinh doanh nhập khẩu
+ Thương vụ kinh doanh nhập khẩu:
∑
LN
=
∑