THỰC TRẠNG VÀ MỘT VÀI Ý KIẾN NHẰM GIẢM THIỂU Ô NHIỄM
MÔI TRƯỜNG KHÔNG KHÍ TẠI TP.HỒ CHÍ MINH
Tóm tắt
Ô nhiễm môi trường không khí – một thuật ngữ đã ra đời từ rất lâu cùng với Ô nhiễm môi trường.
Ngày nay, thuật ngữ này trở nên phổ biến, trở thành một vấn đề nóng của cả thế giới bởi những hậu quả
mà nó gây ra và đáng buồn là nhiều con người trên thế giới trong đó có cả Việt Nam phải chấp nhận sống
chung với nó như một tất yếu. Vì sao lại như vậy? Bài viết này xin trình bày một cách khái quát và dễ
hiểu nhất về lịch sử về ô nhiễm môi trường, cũng như thực trạng và một số ý kiến nhằm giảm thiểu ô
nhiễm môi trường không khí ở Tp.Hồ Chí Minh.
Sơ lược lịch sử
Ô nhiễm môi trường không khí thì không có gì mới nhưng nó vẫn là một đề tài nóng bỏng từ khi con
người phải nhận hậu quả từ việc ô nhiễm môi trường và thay đổi nhận thức về nó. Trở về thời kỳ Trung cổ
tại nước Anh, khi mà đốt than là phương pháp cơ bản đề người dân chống lại cái lạnh, thì bắt đầu phát
sinh các vấn đề về môi trường đặc biệt là môi trường không khí do khói đen được phát ra từ các ống khói.
Nhà vua đã ban hành lời công bố về việc điều tiết sử dụng than đá nhưng điều này không giải quyết được
vấn đề. Năm 1952, một sự kiện kinh khủng về ô nhiễm môi trường không khí đã gây trấn động cả nước
Anh, đó là hiện tường “sương mù màu đen” đã làm hơn 4000 người chết.
Thời gian trôi qua, năng lực sản xuất phát triển, lúc này con người coi trọng lợi nhuận hơn là chất
lượng môi trường mà họ đang sống. Cuộc cách mạng công nghiệp nổ ra trên phạm vi toàn thế giới, hàng
loạt các nhà máy sản xuất ra đời. Văn minh, vật chất đi lên khiến cho con người quên đi rằng chất lượng
môi trường đặc biệt là bầu không khí mà họ đang hít thở ngày càng đi xuống.
Bắt đầu từ khi những hậu quả do ô nhiễm môi trường gây ra thể hiện ngày càng rõ ràng, cùng với sự
phát triển về nền tri thức nhân loại, con người bắt đầu có những đánh giá, dự đoán về sức ảnh hưởng của
ô nhiễm môi trường đặc biệt là “biến đổi khí hậu toàn cầu” đối với vận mệnh nhân loại thì chúng ta bắt
đầu thay đổi cách nhìn về nó. “Nghị định thư Kyoto” được ký kết mang tầm quốc tế vào năm 2005, đây là
một nghị định liên quan đến Chương trình khung về vấn đề biến đổi khí hậu. Nó chính thức đánh dấu sự
quan tâm của cả thế giới về vấn đề “biến đổi khí hậu toàn cầu”.
Cho đến nay, hưởng của ô nhiễm môi thể hiện ngày càng trầm trọng và hậu quả quá trình nóng lên
toàn cầu diễn ra càng rõ nét và không có dấu hiệu dừng lại. Đơn cử là sự chết từ từ của quốc đảo Tuvalu
do sự dâng lên của mực nước biển, nhiều quốc đảo khác cũng đang bị đe dọa nghiêm trọng. Về phía
chúng ta, trong báo cáo mới nhất của cơ quan phân tích rủi ro Maplecroft (Anh), các nhà khoa học đánh

Minh mà nhiều thành phố lớn ở nước đề ở mức đáng lo ngại, đặc biệt ở hai bên các đường giao thông
chính. (Biểu đồ 1)
Biểu đồ 1. Diễn biến nồng độ TSP tại một số tuyến đường phố giai đoạn 2005-2009
Nguồn: Các trạm QT&PTMT vùng (Đất liền 1, 2, 3) – Mạng lưới QT&PTMT quốc gia, 2010
Theo số liệu Các trạm QT&PTMT vùng (Đất liền 1, 2, 3) – Mạng lưới QT&PTMT quốc gia năm
2010, nồng độ TSP của tp.Hồ Chí Minh năm 2008 là trên 400 µg/m
3
và đỉnh điểm vào năm 2005 là trên
500 µg/m
3
. Như vậy không chỉ có các tuyến đường giao thông mà các khu dân cư cũng gặp phải vấn đề ô
nhiễm bụi, đặc biệt khu dân cư nằm sát khu vực đang có hoạt động xây dựng hoặc gần đường có mật độ
xe lớn.
- Ô nhiễm một số khí độc hại: do đặc điểm hàng ngày tại tp.Hồ Chí Minh hoạt động giao thong đều diễn ra
ở mức cao đặc biệt là vào giờ cao điểm khi mà lượng xe cộ lưu thông ở trên đường cao, dẫn đến nồng độ
các khí độc hại như CO, SO
2
, NO
2
trong không khí đều ở mức cao. Cùng với đó, hoạt động công nghiệp
cũng phát sinh một lượng lớn SO
2

- Ô nhiễm chì: Nồng độ chì có xu hướng tăng trong một vài năm gần đây, tuy nhiên theo số liệu quan trắc
của Chi cục BVMT Tp.Hồ Chí Minh, mặc dù nồng độ chì trung bình 24 giờ vẫn nằm trong giới hạn cho
phép nhưng từ năm 2005, nồng độ bắt đầu tăng hơn so với năm trước. Năm 2006, nồng độ chì đã tăng 1,4
– 2,4 lần so với năm 2005.
- Benzen, toluen và xylen: Nồng độ khí benzen, toluen và xylen đều có xu hướng tăng cao ở ven các trục
giao thông đường phố. Theo kết quả quan trắc của Chi cục BVMT Tp.Hồ Chí Minh, trong những năm
qua cho thấy xu hướng gia tăng nồng độ các chất benzene, toluene, xylem trong không khí tp.Hồ Chí

C
n
, VOC), SO
2
, chì, benzene, toluene và
xylem…
Biểu đồ 2. Nhu cầu xăng dầu của Việt Nam những năm qua và dự báo cho đến năm 2025
Nguồn: Quy hoạch phát triển ngành dầu khí Việt Nam giai đoạn 2006-2015
Như vậy với sự tăng số lượng phương tiện giao thông, cùng với nhu cầu sử dụng nhiên liệu gây ô
nhiễm thì đây chính là nguồn gây ô nhiễm chính cho môi trường không khí tại Tp.Hồ Chí Minh. Bên
cạnh đó, chất lượng các phương tiện giao thông cũng như ý thức người dân khi tham gia giao thông là
nguyên nhân làm tăng nồng độ chất ô nhiễm. Hàng loạt các yếu tố như: quá cũ, hay quá thời gian sử
dụng, hệ thống thải không đạt yêu cầu, lượng khí thải không đảm bảo tiêu chuẩn thải…
Cùng với việc tăng nhanh số dân trên địa bàn thành phố dẫn đến nhu cầu về xây dựng cơ sở hạ tầng
phục vụ quá trình sinh sống, kinh doanh hàng ngày tăng mạnh. Đây cũng là nguồn phát ra các loại bụi gây
ô nhiễm không khí.
- Hoạt động sinh hoạt và dịch vụ cộng đồng.
Môi trường không khí không chỉ bị ảnh hưởng bởi các yếu tố trên mà còn bị ảnh hưởng bởi hoạt động
sinh hoạt của người dân như khí thải từ hoạt động nấu nướng, xả thải rác sinh hoạt… cũng đóng góp một
phần đáng kể trong việc làm suy giảm chất lượng môi trường không khí của Tp.Hồ Chí Minh. Các hoạt
động của làng nghề, hoạt động chăn nuôi, các cơ sở tiểu thủ công nghiệp nằm rải rác khắp các ngõ xóm,
khu dân cư (đặc biệt là khu vực ngoại thành) cũng gây ra những ảnh hưởng không nhỏ. Hoạt động sinh
hoạt, dịch vụ của người dân cũng thải ra một lượng rác rất lớn, lượng rác tồn đọng lâu ngày không được
thu rọn cũng gây ra ảnh hưởng đối với môi trường không khí. Tất cả các hoạt động này gây ra những khó
khăn cho việc kiểm soát và giảm thiểu ô nhiễm môi trường không khí của thành phố.
Các ý kiến chủ yếu nhằm quản lý và cải thiện chất lượng môi trường không khí.
Với tư cách về đầu tàu kinh tế và nhiều vai trò quan trọng về các hoạt động xã hội của cả nước thì vấn
đề môi trường không khí nói riêng, môi trường nói chung là một trong nhiều vấn đề mà lãnh đạo Tp.Hồ
Chí Minh cần phải giải quyết để đảm bảo cho sự phát triển bền vững của thành phố. Mặc dù, phải đối mặt
với những khó khăn, thách thức to lớn trong việc cân bằng giữa bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế.