ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
--------o0o---------

NGUYỄN THỊ NHÀN

NÂNG CAO NĂNG LỰC QUẢN LÝ CÁN BỘ CẤP XÃ
TẠI HUYỆN PHÙ CỪ, TỈNH HƢNG YÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG THỰC HÀNH

Hà Nội - 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
--------o0o--------NGUYỄN THỊ NHÀN

NÂNG CAO NĂNG LỰC QUẢN LÝ CÁN BỘ CẤP XÃ
TẠI HUYỆN PHÙ CỪ, TỈNH HƢNG YÊN
Chuyên ngành: Kinh tế chính trị
Mã số: 60 31 01 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG THỰC HÀNH

NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS. LÊ QUỐC HỘI

XÁC NHẬN CỦA
CÁN BỘ HƢỚNG DẪN

MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT............................................................................ i
DANH MỤC BẢNG BIỂU...................................................................................... ii
DANH MỤC HÌNH.................................................................................................. ii
DANH MỤC BIỂU ĐỒ...........................................................................................iii
LỜI NÓI ĐẦU.......................................................................................................... 5
CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ
THỰC TIỄN VỀ NĂNG LỰC QUẢN LÍ CÁN BỘ CẤP XÃ................................ 10
1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu................................................................. 10
1.2. Cơ sở lý luận về năng lực quản lý cán bộ cấp xã........................................ 12
1.2.1. Khái niệm “cán bộ”........................................................................... 12
1.2.2. Khái niệm cán bộ cấp xã.................................................................... 12
1.2.3. Vai trò của cán bộ cấp xã................................................................... 13
1.2.4. Năng lực quản lý cán bộ cấp xã......................................................... 16
1.3. Cơ sở thực tiễn về nâng cao năng lực quản lý của cán bộ cấp xã...............27
1.3.1. Kinh nghiệm thực tiễn về nâng cao năng lực quản lý cán bộ cấp xã ở
một số địa phương........................................................................................ 27
1.3.2. Một số bài học kinh nghiệm rút ra cho huyện Phù Cừ, tỉnh Hưng Yên
..................................................................................................................... 29
CHƢƠNG 2: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.................................................... 31
2.1. Phƣơng pháp thu thập dữ liệu.................................................................... 31
2.1.1. Dữ liệu thứ cấp................................................................................... 31
2.1.2. Dữ liệu sơ cấp.................................................................................... 31
2.2. Phƣơng pháp xử lý số liệu......................................................................... 34
CHƢƠNG 3: THỰC TRẠNG NĂNG LỰC QUẢN LÍ CÁN BỘ CẤP XÃ HUYỆN
PHÙ CỪ, TỈNH HƢNG YÊN................................................................................ 35
3.1. Đặc điểm về điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội của huyện Phù Cừ, tỉnh
Hƣng Yên......................................................................................................... 35
3.1.1. Lịch sử hình thành.............................................................................. 35


3.3.10. Tổng hợp đánh giá của cán bộ về năng lực quản lí của cán bộ quản lí
cấp xã tại huyện Phù Cừ tỉnh Hưng Yên...................................................... 53


3.4. Các yếu tố ảnh hƣởng đến năng lực quản lí của cán bộ quản lý cấp xã ở
huyện Phù Cừ.................................................................................................... 54
3.5. Đánh giá chung về năng lực quản lý cán bộ cấp xã huyện Phù Cừ, tỉnh
Hƣng Yên......................................................................................................... 56
3.5.1. Kết quả đạt được................................................................................ 56
3.5.2. Hạn chế.............................................................................................. 57
3.5.3. Nguyên nhân của hạn chế................................................................... 59
CHƢƠNG 4: GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC QUẢN LÍ CÁN BỘ CẤP XÃ
HUYỆN PHÙ CỪ, TỈNH HƢNG YÊN.................................................................. 62
4.1. Phƣơng hƣớng nâng cao năng lực quản lý cán bộ cấp xã huyện Phù Cừ,
tỉnh Hƣng Yên.................................................................................................. 62
4.2. Một số giải pháp chủ yếu để nâng cao năng lực quản lý cán bộ cấp xã
huyện Phù Cừ, tỉnh Hƣng Yên.......................................................................... 63
4.2.1. Đảm bảo cơ cấu hợp lý cán bộ lãnh đạo quản lí cấp xã.....................63
4.2.2. Tiếp tục đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ.........................64
4.2.3. Xây dựng tiêu chuẩn cụ thể và cơ cấu cho đội ngũ cán bộ quản lí
cấp xã........................................................................................................... 65
4.2.4. Thực hiện hiệu quả quy hoạch, sử dụng, luân chuyển cán bộ.............70
4.2.5. Chú trọng công tác kiểm tra, giám sát và quản lý đối với đội ngũ cán
bộ quản lí cấp xã.......................................................................................... 72
4.2.6. Thực hiện tốt chính sách đãi ngộ, chế độ đối với đội ngũ cán bộ quản
lý cấp xã....................................................................................................... 73
4.3. Một số kiến nghị......................................................................................... 73
4.3.1. Đối với tỉnh Hưng Yên........................................................................ 73
4.3.2. Đối với Nhà nước............................................................................... 74
KẾT LUẬN............................................................................................................. 76


4

Bả

5

Bả

6

Bả

7

Bả

DANH MỤC HÌNH
STT
1


ii


DANH MỤC BIỂU ĐỒ
STT

1


phƣờng, thị trấn (gọi chung là cấp xã) đóng vai trò ngày càng quan trọng đối với phát
triển kinh tế - xã hội ở cơ sở. Nghị quyết Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung
ƣơng Đảng khóa IX (Nghị quyết số 17-NQ/TW ngày 18/3/2002) về đổi mới và nâng
cao chất lƣợng hệ thống chính trị ở cơ sở xã, phƣờng, thị trấn đã nhấn mạnh: “Các cơ
sở xã, phƣờng, thị trấn là nơi tuyệt đại bộ phận nhân dân cƣ trú, sinh sống. Hệ thống
chính trị ở cơ sở có vai trò rất quan trọng trong việc tổ chức vận động nhân dân thực
hiện đƣờng lối chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nƣớc, tăng cƣờng đại đoàn kết
toàn dân, phát huy quyền làm chủ của nhân dân, huy động mọi khả năng phát triển kinh
tế - xã hội, tổ chức cuộc sống của cộng đồng dân cƣ”.

Trong hệ thống chính trị ở cơ sở thì đội ngũ cán bộ quản lý cấp xã là một
trong những nhân tố quan trọng, quyết định việc hoàn thành chức năng, nhiệm vụ,
bảo đảm hiệu lực của bộ máy hành chính nhà nƣớc ở địa phƣơng. Đội ngũ cán bộ
cấp xã là những ngƣời trực tiếp thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nƣớc về kinh tế xã hội, đƣa đƣờng lối, chủ trƣơng, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nƣớc
đến mọi ngƣời dân, thấu hiểu tâm tƣ nguyện vọng của nhân dân, trực tiếp giải
quyết những vƣớng mắc của nhân dân. Cùng với sự nghiệp đổi mới của đất nƣớc,
đội ngũ cán bộ quản lý cấp xã ở nƣớc ta đã từng bƣớc xây dựng và ngày càng
trƣởng thành qua thực tiễn công tác, từng bƣớc thích ứng với cơ chế thị trƣờng
định hƣớng xã hội chủ nghĩa và yêu cầu, nhiệm vụ của thời kỳ đổi mới, góp phần
ổn định chính trị, phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, làm thay đổi rõ rệt bộ mặt nông
thôn ở từng địa phƣơng. Tuy nhiên, hệ thống chính trị ở cơ sở hiện nay còn nhiều
mặt yếu kém trong công tác lãnh đạo, quản lý, trình độ của đội ngũ cán bộ cấp xã
còn nhiều bất cập, hạn chế so với yêu cầu đang đặt ra của đất nƣớc. Chính vì thế,
việc nâng cao năng lực quản lý cán bộ cấp xã ngày càng trở nên bức thiết.
5


Phù Cừ là một huyện nông nghiệp nằm ở vùng trung tâm đồng bằng Sông
Hồng, phía đông nam của tỉnh Hƣng Yên. Có diện tích tự nhiên 9382,33ha, chia
thành 14 xã, thị trấn. Trong đó có 6.563,35ha đất nông nghiệp. Huyện có vị trí địa lý

Yên ngày một tốt hơn.
2.

Câu hỏi nghiên cứu
Thế nào là năng lực quản lý cán bộ cấp xã? Những tiêu chí nào để đánh

giá năng lực quản lý cán bộ cấp xã?
Thực trạng năng lực quản lý cán bộ cấp xã tại huyện Phù Cừ, tỉnh Hƣng Yên
nhƣ thế nào? Đâu là những ƣu điểm và hạn chế trong trong năng lực quản lý cán bộ
cấp xã tại huyện Phù Cừ, tỉnh Hƣng Yên? Nguyên nhân của những hạn chế đó là gì?

Làm thế nào để nâng cao năng lực quản lý cán bộ cấp xã tại huyện Phù Cừ,
tỉnh Hƣng Yên?
3.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1. Mục tiêu
Góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý cấp xã tại huyện Phù Cừ, tỉnh
Hưng Yên đáp ứng yêu, cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
3.2. Nhiệm vụ
-

Khái quát một số vấn đề lý luận và thực tiễn cơ bản về năng lực quản lý cán

bộ cấp xã.
-

Phân tích thực trạng năng lực quản lý cán bộ cấp xã tại huyện Phù Cừ, tỉnh


5.

Những đóng góp mới của luận văn

5.1. Đóng góp về lí luận
Thông qua phân tích so sánh các quan điểm về năng lực và quản lí, tác giả
làm rõ khái niệm năng lực quản lí của cán bộ cấp xã, từ đó xây dựng hệ thống các
tiêu chí để đánh giá năng lực quản lí của cán bộ lãnh đạo quản lí chủ chốt cấp xã tại
huyện Phù Cừ, tỉnh Hƣng Yên.
Luận văn cũng đƣa ra các nhóm yếu tố ảnh hƣởng đến năng lực quản lí của
cán bộ quản lí cấp xã và phân tích mức độ ảnh hƣởng của từng nhóm yếu tố đó dựa
trên kết quả khảo sát cụ thể.
5.2. Đóng góp về thực tiễn
Kết quả khảo sát với qui mô mẫu là 100 ngƣời dân thuộc 14 xã và thị trấn của
huyện Phù Cừ, tỉnh Hƣng Yên và 100 cán bộ trong bộ máy chính quyền cấp xã tại đây,
những ngƣời trực tiếp tƣơng tác với đối tƣợng điều tra là cán bộ lãnh đạo quản lí chủ
chốt ở 6 chức danh: Bí thƣ, phó bí thƣ, chủ tịch UBND, phó chủ tịch UBND, chủ tịch
HĐND, phó chủ tịch HĐND cho thấy phƣơng pháp nghiên cứu của tác giả đề xuất là
phù hợp. Các yếu tố cấu thành năng lực quản lí của cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp xã
đều ảnh hƣởng đến kết quả điều hành hoạt động của tổ chức.

Kết quả khảo sát cũng cho thấy năng lực quản lí của cán bộ lãnh đạo quản lí
chủ chốt cấp xã tại huyện Phù Cừ, tỉnh Hƣng Yên chƣa đáp ứng nhu cầu, đòi hỏi
của tình hình mới, nhất là quá trình hội nhập kinh tế quốc tế đang diễn ra sâu rộng.
Các nhóm tiêu chí về năng lực quản lí đƣợc xây dựng trong luân văn sẽ cung
cấp thêm cơ sở cho các cán bộ lãnh đạo quản lí cấp xã đối chiếu với năng lực quản
lí của mình, kết hợp với tham khảo các giải pháp đƣợc trình bày trong luận văn
nhằm nâng cao năng lực quản lí, nâng cao hiệu quả hoạt động của tổ chức.
Kết quả nghiên cứu là cơ sở để các cơ quan quản lí cấp trên hoạch định chính
8

Hồ Bá Thâm (1994): “Nâng cao năng lực tổ chức tƣ duy của đội ngũ cán bộ
lãnh đạo chủ chốt cấp xã hiện nay – qua thực tế ở tỉnh Kiên Giang” đã đƣa ra khái
niệm về năng lực là những phẩm chất tâm sinh lí làm nền tảng để hoàn thành công
việc ở mức độ cao. Tuy nhiên, nghiên cứu chỉ tập trung ở năng lực tổ chức tƣ duy là
chủ đạo, chƣa đánh giá đƣợc các năng lực cần thiết khác nhƣ năng lực quản lí của
đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp xã.
Hoàng Gia Trang (2001): “Phẩm chất và năng lực của chủ tịch UBND xã –
qua nghiên cứu một số xã ở các huyện ngoại thành Hà Nội” đã khái quát thực trạng
cũng nhƣ một vài phẩm chất và năng lực của Chủ tịch UBND xã trong thời kì mới.
Song, nghiên cứu chỉ đi sâu thảo luận phẩm chất và năng lực của cán bộ xã giữ chức
danh Chủ tịch UBND, chƣa nghiên cứu và đánh giá đƣợc phẩm chất và năng lực
của cán bộ ở các chức danh khác nhƣ Bí thƣ, Chủ tịch HĐND.
Phạm Thị Thu Vinh (2003): “Nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ chính
quyền cơ sở trên địa bàn tỉnh Phú Thọ” đã đƣa những đánh giá về thực trạng đội
ngũ cán bộ chính quyền cơ sở tại Phú Thọ. Tuy nhiên vấn đề năng lực chƣa đƣợc
phân tích sâu dựa trên các nhóm tiêu chí cụ thể, chƣa đánh giá đƣợc chính xác mức

10


độ năng lực thực tế của cán bộ cơ sở tại Phú Thọ. Vì thế một số giải pháp đƣa ra
còn chung chung, chƣa bám sát với mục đích nâng cao năng lực cán bộ.
Hoàng Hải Bằng, Nguyễn Ngọc Long (2006): “Bản lĩnh chính trị với năng
lực của cán bộ lãnh đạo, quản lí trong hệ thống chính trị ở nƣớc ta hiện nay” đã chỉ
ra cấu trúc và biểu hiện các loại năng lực của ngƣời cán bộ lãnh đạo quản lí. Tuy
nhiên các tác giả chƣa bàn đến năng lực thực tiễn của ngƣời cán bộ lãnh đạo, quản
lí trong hệ thống chính trị ở nƣớc ta.
Lại Đức Vƣợng (2014): “Năng lực của đội ngũ cán bộ công chức – cơ sở cho
việc phân cấp quản lý” chủ yếu đƣa ra khái niệm về phân cấp quản lí và thảo luận vấn
đề quản lí quá trình phân cấp. Tác giả có đề cập đến 3 nhóm năng lực của đội ngũ cán

để đặt chính sách cho đúng”.
Theo cuốn Đại từ điển tiếng Việt do Nguyễn Nhƣ Ý chủ biên thì “cán bộ”
đƣợc hiểu là: 1. Ngƣời làm việc trong cơ quan nhà nƣớc - cán bộ nhà nƣớc. 2.
Ngƣời giữ chức vụ, phân biệt với ngƣời bình thƣờng, không giữ chức vụ trong các
cơ quan, tổ chức nhà nƣớc" .
Theo quy định của Nghị quyết Trung ƣơng 5 khoá IX: Hệ thống chính trị ở
cơ sở có cán bộ chuyên trách và cán bộ không chuyên trách.
Cán bộ chuyên trách là những cán bộ phải dành phần lớn thời gian lao động,
làm việc công để thực hiện chức trách đƣợc giao, bao gồm: Cán bộ giữ chức vụ qua
bầu cử gồm: Cán bộ chủ chốt của cấp uỷ Đảng, HĐND, UBND những ngƣời đứng
đầu Uỷ ban mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội.
Cán bộ không chuyên trách là những ngƣời chỉ tham gia việc công trong một
phần thời gian lao động. Căn cứ hƣớng dẫn của Trung ƣơng, UBND cấp tỉnh quy
định khung về số lƣợng và mức phụ cấp cho cán bộ không chuyên trách trong hệ
thống chính trị ở cấp cơ sở (kể cả trƣởng thôn).
Mặc dù khái niệm “cán bộ” đƣợc sử dụng trong nhiều giai đoạn lịch sử khác
nhau với những cách hiểu khác nhau nhƣng quan niệm chung nhất về cán bộ đó là:
“ngƣời có chức vụ, vai trò và cƣơng vị nòng cốt trong một tổ chức, có tác động,
ảnh hƣởng đến hoạt động của tổ chức và các quan hệ trong lãnh đạo, chỉ huy, quản
lý, điều hành, góp phần định hƣớng sự phát triển của tổ chức".
1.2.2. Khái niệm cán bộ cấp xã
Theo quy định tại khoản 3 Điều 4 Luật CBCC 2008: Cán bộ xã, phƣờng, thị
12


trấn (sau đây gọi chung là cấp xã) là công dân Việt Nam, đƣợc bầu cử giữ chức vụ
theo nhiệm kỳ trong Thƣờng trực Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Bí thƣ,
Phó Bí thƣ Đảng ủy, ngƣời đứng đầu tổ chức chính trị - xã hội.
Tại khoản 2, điều 61, chƣơng V của Luật này cũng nói rõ: Cán bộ cấp xã có
các chức vụ sau đây:

Nam trong biên chế; đƣợc hƣởng lƣơng từ ngân sách Nhà nƣớc, gồm những ngƣời
đƣợc bầu giữ chức vụ Bí thƣ, phó bí thƣ, Chủ tịch, Phó Chủ tịch HĐND, Chủ tịch,
Phó Chủ tịch UBND có trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành thực hiện chức
năng, nhiệm vụ của HĐND và UBND theo quy định của Hiến pháp và pháp luật,
bảo đảm phát triển kinh tế -xã hội, ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa
bàn xã, phƣờng, thị trấn.
1.2.3. Vai trò của cán bộ cấp xã
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: “Cán bộ là dây chuyền của bộ máy. Nếu
dây chuyền không tốt, không chạy thì động cơ dù tốt, dù chạy toàn bộ máy cũng tê
liệt”, "muôn việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hoặc kém". Và Ngƣời
khẳng định: “Cấp xã là gần dân nhất, là nền tảng của hành chính. Cấp xã làm đƣợc
việc thì mọi việc đều xong xuôi”. Vai trò của ngƣời cán bộ, theo Chủ tịch Hồ Chí
13


Minh, đƣợc thể hiện trong bốn mối quan hệ chủ yếu: cán bộ với đƣờng lối chính
sách, cán bộ với tổ chức bộ máy, cán bộ với công việc và cán bộ với quần chúng.
Cán bộ không chỉ là ngƣời vạch ra đƣờng lối mà còn có vai trò quyết định trong
việc tổ chức thực hiện đƣờng lối. Cán bộ phải sâu sát quần chúng, nắm bắt kịp thời
và phản ánh tình hình đời sống, tâm tƣ, nguyện vọng của nhân dân với Đảng và
Nhà nƣớc để quyết định đƣờng lối, chủ trƣơng, chính sách hợp lòng dân. Đối với
cấp xã, cấp gần dân nhất, điều này càng đặc biệt quan trọng. Ngƣời chỉ rõ: "Sự lãnh
đạo trong mọi công tác thiết thực của Đảng, ắt phải từ trong quần chúng mà ra và
trở lại nơi quần chúng" và “Đồng chí nào ở xã, làm tốt là anh hùng... Cho làm việc ở
xã là hèn thì không đúng”. Ngƣời nhấn mạnh: “Ra sức bồi dƣỡng cán bộ địa
phƣơng,...cán bộ xã về mọi mặt”. Và Ngƣời kết luận: "Muôn việc thành công hay
thất bại, đều do cán bộ tốt hay kém". Mỗi cán bộ phải là ngƣời lãnh đạo, dẫn dắt
quần chúng nhân dân thực hiện mục tiêu, lý tƣởng của Đảng, là ngƣời tận tụy phục
vụ nhân dân, đem lại cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc cho nhân dân.
Đảng ta cũng nhận định: "Cán bộ là nhân tố quyết định sự thành bại của cách

làm việc hiệu quả hơn so với những ngƣời khác. Năng lực có thể phát triển, nâng
cao và duy trì thông qua các khóa tập huấn, việc luân chuyển vị trí, kinh nghiệm
thực tiễn, quá trình học tập hoặc tự bản thân phát triển. Việc có đạt đƣợc cấp độ nào
đó của một năng lực đƣợc đánh giá thông qua khả năng áp dụng năng lực đó trong
những hoàn cảnh, tình huống khác nhau.
Boyatzis (1982) cho rằng: năng lực chính là những đặc tính cơ bản của con
ngƣời giúp cho con ngƣời thực hiện công việc có hiệu quả. Năng lực giải quyết
công việc bao gồm động cơ, cá tính, kỹ năng, kiến thức, tự nhận thức về chính bản
thân hoặc vai trò xã hội.
Wynne (1997) thì cho rằng “năng lực là một tập hợp các kỹ năng, kiến thức,
hành vi và thái độ được cá nhân tích luỹ và sử dụng để đạt được kết quả theo yêu
cầu công việc”.
Keen (2000) cho rằng: Từ “năng lực” có nguồn gốc từ tiếng la tinh
“competentia” có nghĩa là sự nhất trí, hòa hợp hiểu theo nghĩa nhất trí, hòa hợp giữa
tình hình, kết quả thực hiện, nhiệm vụ và khả năng. Cụ thể hơn, năng lực là khả
năng hoàn thành nhiệm vụ đƣợc giao.
Batal (2002) cho rằng: Năng lực làm việc đƣợc hiểu là kiến thức, kỹ năng và
hành vi – thái độ cần huy động để có thể thực hiện đúng đắn các hoạt động riêng
của từng vị trí làm việc. Kiến thức bao gồm hiểu biết chung và hiểu biết chuyên
16