BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

LÊ DUY TUYẾN

QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ PHÒNG CHÁY, CHỮA
CHÁY TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN ĐÔNG ANH, THÀNH
PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

HÀ NỘI – Năm 2019


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

LÊ DUY TUYẾN

QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ PHÒNG CHÁY, CHỮA
CHÁY TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN ĐÔNG ANH, THÀNH
PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG


Định, người đã tận tình hướng dẫn em hoàn thành luận văn tốt nghiệp này.
Tôi cũng xin chân thành cảm ơn các đồng chí lãnh đạo huyện Đông
Anh, cùng các ban, ngành, đoàn thể, Ủy ban nhân dân các xã, thị trấn thuộc
huyện Đông Anh, nơi em thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học cũng như các
tổ chức, cá nhân, bạn bè, đã quan tâm, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi tìm
hiểu, nghiên cứu để hoàn thành luận văn tốt nghiệp này.
Xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè và các đồng nghiệp đã cổ vũ,
động viên và giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, nghiên cứu.

Hà Nội, ngày
tháng năm
2019
Học viên

Lê Duy Tuyến


DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

PCCC

: Phòng cháy chữa cháy

UBND

: Ủy ban nhân dân


DANH MỤC CÁC BẢNG


1.2.2.Vai trò của quản lý nhà nước về phòng cháy, chữa cháy.......................21
1.2.3. Nguyên tắc và phương pháp quản lý nhà nước về phòng cháy, chữa
cháy………………………………………………………………………….25
1.2.4. Nội dung quản lý nhà nước về phòng cháy, chữa cháy.........................27


1.3. Các yếu tố tác động đến hoạt động quản lý nhà nƣớc về phòng cháy,
chữa cháy....................................................................................................... 36
1.3.1. Mức độ hoàn thiện hệ thống pháp luật về phòng cháy, chữa cháy.......36
1.3.2. Sự lãnh đạo, chỉ đạo đối với hoạt động quản lý nhà nước về phòng cháy,

chữa cháy........................................................................................................ 37
1.3.3. Tổ chức bộ máy và đội ngũ cán bộ làm công tác phòng cháy, chữa
cháy…………………………………………………………………………..37
1.3.4. Nguồn lực tài chính và trang bị phương tiện cho lực lượng phòng cháy,
chữa cháy........................................................................................................ 38
1.3.5. Ý thức xã hội và tổ chức, cá nhân có trách nhiệm thực hiện pháp luật về
phòng cháy, chữa cháy....................................................................................38
1.3.6. Các yếu tố về điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội.............................39
1.4. Kinh nghiệm quản lý nhà nƣớc về phòng cháy, chữa cháy trên thế
giới và một số địa phƣơng............................................................................40
1.4.1. Kinh nghiệm phòng cháy, chữa cháy của một số quốc gia trên thế
giới………...................................................................................................... 40
1.4.2. Kinh nghiệm phòng cháy, chữa cháy tại một số địa phương trong
nước…........................................................................................................….42
1.4.3. Bài học kinh nghiệm cho huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội............43
Tiểu kết chương 1............................................................................................45
Chƣơng 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC VỀ PHÒNG CHÁY,

CHỮA CHÁY TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN ĐÔNG ANH, THÀNH PHỐ

gian tới............................................................................................................86
3.2.1. Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của lãnh đạo huyện, đảng ủy cơ quan
và các đơn vị liên quan đối với công tác phòng cháy, chữa cháy...................86
3.2.2. Tiếp tục hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật về phòng
cháy, chữa cháy...............................................................................................88


3.2.3. Kiện toàn tổ chức bộ máy và nâng cao chất lượng lực lượng làm công
tác quản lý nhà nước về phòng cháy chữa cháy..............................................88
3.2.4. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật và kiến thức về
phòng cháy, chữa cháy....................................................................................91
3.2.5. Tăng cường sự phối hợp giữa các lực lượng tham gia hoạt động phòng
cháy, chữa cháy...............................................................................................93
3.2.6. Tăng cường cơ sở vật chất và ứng dụng khoa học công nghệ về phòng
cháy, chữa cháy...............................................................................................95
3.2.7. Đẩy mạnh công tác giám sát, thanh tra, kiểm tra đối với công tác phòng
cháy, chữa cháy...............................................................................................98
3.2.8. Thực hiện tốt công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm
hành chính trong quản lý nhà nước về phòng cháy, chữa cháy.....................100
Tiểu kết chương 3..........................................................................................103
KẾT LUẬN..................................................................................................104
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO...................................................106


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài luận văn
Phòng cháy và chữa cháy là một vấn đề cấp thiết mang tính toàn cầu, là
một trong những mục tiêu quan trọng của mỗi quốc gia, nhất là các quốc gia
đang phát triển, trong đó có Việt Nam. Hiện nay, cùng với sự phát triển kinh
tế - xã hội, trên cả nước ngày càng xuất hiện nhiều khu công nghiệp, khu chế

được ban hành như: Nghị định 79/2014/NĐ-CP “Quy định chi tiết thi hành
một số điều của Luật PCCC và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật
PCCC”, Thông tư số 66/2014/TT-BCA ngày 16/12/2014 hướng dẫn thi hành
Nghị định79/2014/NĐ-CP, Nghị định số 167/2013/NĐ-CP quy định xử phạt
vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội, chống tệ
nạn xã hội; phòng cháy và chữa cháy; phòng chống bạo lực gia đình,v.v…
Trên cơ sở các quy định pháp luật, các cấp, các ngành ngày càng nhận
thức rõ hơn và thực hiện đầy đủ hơn nhiệm vụ, quyền hạn của mình, có trách
nhiệm trong thực hiện chức năng quản lý nhà nước về PCCC; nhận thức về
công tác PCCC trong cơ quan, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư được nâng
lên. Mặc dù vậy, tình trạng cháy vẫn không hề suy giảm, thậm chí có chiều
hướng gia tăng và ngày càng phức tạp bởi sự đa dạng về hình thức mà nghiêm
trọng về mức độ, điều này gây ra nhiều lo lắng, bức xúc cho người dân và trở
thành dư luận không tốt trong xã hội.
Phòng cháy và chữa cháy không chỉ là hoạt động của các cơ quan nhà
nước mà là trác nhiệm của mỗi cá nhân, tổ chức và của toàn xã hội. Do vậy,
các hoạt động phòng ngừa, giảm thiểu và thực hiện các hoạt động chữa cháy,
xử lý các hành vi vi phạm quy định về PCCC nhất thiết phải có sự quản lý nhà
nước thông qua việc ban hành và thực hiện nghiêm minh luật pháp, các quy
định về phòng cháy, chữa cháy; nhà nước cần có cơ chế theo dõi, thanh tra,
giám sát việc thi hành pháp luật các quy định nói trên. Điều này đòi hỏi

2


các cơ quan quản lý nhà nước về PCCC ở các cấp, từ Trung ương đến cơ sở
phải có trách nhiệm bảo đảm sự ứng phó toàn diện, mang tính phối hợp và
linh hoạt đối với công tác phòng cháy và chữa cháy.
Huyện Đông Anh là một huyện ngoại thành Hà Nội không nằm ngoài
thực trạng cháy đang có những diễn biến phức tạp, khó lường. Tuy nhiên,



trong các cơ sở sản xuất công nghiệp ở nước ta hiện nay”.Hà Nội, 2004. Đề
tài khoa học đã đánh giá thực trạng hoạt động phòng cháy, chữa cháy trong
các cơ sở sản xuất công nghiệp ở nước ta hiện nay và đưa ra quan điểm, giải
pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động phòng cháy, chữa cháy trong
các cơ sở sản xuất công nghiệp.
-

TS. Đào Hữu Dân, năm 2001: “Nghiên cứu chức năng quản lý Nhà

nước trong lĩnh vực PCCC của lực lượng Cảnh sát PCCC trước yêu cầu đòi
hỏi của sự nghiệp đổi mới đất nước hiện nay”.Đề tài khoa học cấp cơ sở đã
hệ thống hóa những vấn đề lý luận và thực tiễn về chức năng quản lý nhà
nước trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy của lực lượng Cảnh sát phòng
cháy, chữa cháy, từ đó chỉ ra những yêu cầu, những nội dung mà lực lượng
Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy cần phải làm để thể hiện rõ vai trò, trách
nhiệm của mình nhằm đáp ứng những đòi hỏi trong sự nghiệp công nghiệp
hóa, hiện đại hóa đất nước.
-

Giáo trình của tác giả TS. Đào Hữu Dân - Trường Đại học PCCC:

“Quản lý nhà nước về phòng cháy, chữa cháy”- NXB Giao thông vận tải, Hà
Nội-2012. Tác giả đã làm rõ chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và
Đảng cộng sản Việt Nam trong hoạt động quản lý nhà nước về phòng cháy,
chữa cháy; tìm hiểu cụ thể về nguyên tắc, tính chất của công tác phòng cháy
chữa cháy, những nội dung của hoạt động quản lý nhà nước về phòng cháy,
chữa cháy.
-

-

Luận văn thạc sĩ của tác giả Ngô Văn Nam: “Nâng cao hiệu quả

quản lý nhà nước về phòng cháy và chữa cháy đối với khu phức hợp Royal
City, thành phố Hà Nội”, năm 2015. Tác giả đã đánh giá thực trạng quản lý
nhà nước về phòng cháy, chữa cháy tại khu phức hợp Royal City, thành phố
Hà Nội và đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về
phòng cháy, chữa cháy tại khu phức hợp này.
-

Nguyễn Mạnh Tuấn, luận văn thạc sĩ, năm 2015, “Giải pháp nâng

cao hiệu lực quản lý nhà nước về phòng cháy chữa cháy của Ủy ban nhân
dân phường trên địa bàn quận Hoàn Kiếm”. Tác giả đã đánh giá thực trạng
quản lý nhà nước về phòng cháy chữa cháy trên địa bàn quận Hoàn Kiếm và
đưa ra những giải pháp nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước về phòng cháy,
chữa cháy của ủy ban nhân dân các phường.
Ngoài ra, trên Tạp chí Khoa học PCCC còn có một số bài viết, bài
nghiên cứu của một số tác giả đề cập đến nội dung quản lý nhà nước về phòng
cháy, chữa cháy.

5


Các công trình nghiên cứu trên đều có liên quan đến đề tài, ở mức độ
nhất định đã đề cập đến những khía cạnh khác nhau của hoạt động quản lý
nhà nước về PCCC trong các cơ sở, đơn vị, địa bàn khác nhau, nhưng chưa có
đề tài nghiên cứu trực tiếp quản lý nhà nước về PCCC trên địa bàn huyện
Đông Anh, thành phố Hà Nội. Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu từ các công trình

-

Đối tượng nghiên cứu

Hoạt động quản lý nhà nước về PCCC.
6


4.2.

Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi không gian: Luận văn nghiên cứu hoạt động quản lý nhà nước

-

về phòng cháy chữa cháy trên địa bàn huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội.

Phạm vi thời gian: Luận văn nghiên cứu hoạt động quản lý nhà nước

-

về phòng cháy chữa cháy trên địa bàn huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội từ
năm 2014 đến 2018 và định hướng đến 2025.
Cơ sở lý luận và phƣơng pháp nghiên cứu

5.

5.1. Cơ sở lý luận
Luận văn được thực hiện dựa trên quan điểm của Chủ nghĩa MácLênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, chủ trương, đường lối, chính sách


nước về PCCC.
-

Đề tài đã phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động quản lý nhà nước về

PCCC trên địa bàn huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội. Chỉ ra những kết quả
đã đạt được, hạn chế; nguyên nhân của những kết quả đã đạt được và những
hạn chế, từ đó làm cơ sở để tăng cường hoạt động quản lý nhà nước về PCCC
trên địa bàn huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội trong thời gian tới.

7


-

Đề tài đã đề xuất một số giải pháp cụ thể, sát thực và phù hợp với tình

hình thực tiễn nhằm tăng cường hoạt động quản lý nhà nước về PCCC trên địa
bàn huyện Đông Anh , thành phố Hà Nội trong thời gian tới.
7.

Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

7.1. Ý nghĩa lý luận
Trên cơ sở vận dụng quan điểm của chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ
Chí Minh và tư tưởng, quan điểm của Đảng ta về hoạt động quản lý nhà nước
về PCCC, luận văn góp phần làm rõ những luận cứ khoa học về công tác quản
lý nhà nước về PCCC trên địa bàn huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội trong
giai đoạn hiện nay. Đồng thời, luận văn đề xuất một số giải pháp có tính khả

“cháy” được hiểu là: “Phản ứng ôxy hóa có kèm theo tỏa nhiệt và phát sáng.
Cháy chỉ xảy ra khi có sự kết hợp giữa chất cháy, chất ôxi hóa (thường là ôxi
trong không khí) và nguồn gây cháy. Thiếu một trong ba yếu tố đó thì không
có cháy” [31]. Trong Tiêu chuẩn Việt Nam 5303:1990 (An toàn cháy - thuật
ngữ và định nghĩa), cũng nêu rõ: “Cháy là phản ứng ôxy hóa, tỏa nhiệt và phát
sáng”. Như vậy, về bản chất, cháy là một phản ứng hóa học giữa các chất cháy
với ôxy của không khí hoặc với một chất ôxy hóa khác kèm theo sự tỏa nhiệt
và phát sáng. Cháy chỉ có thể xảy ra khi có sự kết hợp trong những điều kiện
nhất định giữa chất cháy (hơi, khí, bụi cháy) với chất ôxy hóa có tác động của
nguồn gây cháy. Các yêu tố cần cho sự cháy bao gồm: chất cháy, nguồn gây
cháy và chất ôxy hóa, thiếu một trong ba yếu tố trên thì không có sự cháy xảy
ra. Tuy nhiên, không phải lúc nào cứ có đủ 3 yếu tố đó là sự cháy xảy ra mà
phải có sự kết hợp các yếu tố trong những điều kiện nhất định. Các điều kiện
gây cháy ở đây có thể là thời gian tiếp xúc, khoảng cách giữa các chất cháy
với nguồn gây cháy; giới hạn nồng độ bốc cháy của chất cháy; cường độ
nguồn gây cháy, nhiệt độ môi trường v.v…Vì vậy, trong lĩnh vực PCCC phải
nghiên cứu các nguyên nhân và điều kiện gây cháy để phục vụ công tác phòng
cháy cũng như dập tắt đám cháy.

9


Việc nghiên cứu xác định bản chất, quy luật hình thành sự cháy có ý nghĩa
quan trọng không chỉ trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học PCCC mà còn có ý
nghĩa tích cực trong quản lý nhà nước về PCCC. Tuy nhiên giữa nghiên cứu
khoa học PCCC với quản lý nhà nước về PCCC không đồng nhất với nhau về
khái niệm “cháy”. Theo khoản 1 Điều 3 Luật PCCC, cháy được hiểu là: “Trường
hợp xảy ra cháy không kiểm soát được có thể gây thiệt hại về người, tài sản và
ảnh hưởng môi trường”. Như vậy, phạm vi điều chỉnh của Luật PCCC là phạm vi
quản lý nhà nước về PCCC không tác động đến mọi trường hợp gây cháy nói

hoạt động chữa cháy tồn tại như là một tất yếu trong các hoạt động chung của
xã hội. Điều 3 Luật PCCC năm 2001, quy định: “Chữa cháy ao gồm các công
việc huy động, triển khai lực lượng, phương tiện chữa cháy, cắt điện, tổ chức
thoát nạn, cứu người, cứu tài sản, chống cháy lan, dập tắt đám cháy và các
hoạt động khác có liên quan đến chữa cháy”.
Hoạt động phòng cháy và hoạt động chữa cháy tuy là hai khái niệm có
nội hàm khác nhau nhưng lại có quan hệ chặt chẽ với nhau, tạo nên một thể
thống nhất trong chủ động phòng ngừa cháy và sẵn sàng dập tắt đám cháy. Vì
vậy, trong cuốn Giáo trình Quản lý nhà nước về phòng cháy, chữa cháy đã
khái quát như sau: Phòng cháy chữa cháy là tổng hợp các iện pháp, giải pháp
về tổ chức, chiến thuật và kỹ thuật nhằm loại trừ hoặc hạn chế nguyên nhân,
điều kiện gây cháy; tạo điều kiện thuận lợi cho việc chủ động cứu người, cứu
tài sản, chống cháy lan và chữa cháy kịp thời, có hiệu quả khi có cháy xảy ra
[30, tr.30].
1.1.2. Nguyên tắc phòng cháy, chữa cháy
Đúc rút từ kinh nghiệm và hoạt động thực tiễn, Luật PCCC năm 2001
đã rút ra 4 nguyên tắc của hoạt động phòng cháy, chữa cháy như sau:
Một là, huy động sức mạnh tổng hợp của toàn dân. Phòng cháy, chữa
cháy là hoạt động mang tính chất xã hội rộng lớn, vì vậy phải coi đây là sự
nghiệp của toàn dân, là nghĩa vụ và trách nhiệm của mỗi cơ quan, tổ chức, cơ
sở, hộ gia đình và mỗi cá nhân, có như vậy công tác phòng cháy, chữa cháy

11


mới đạt được hiệu quả cao. Phải tổ chức phát động thành phong trào để dân
biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra mọi hoạt động phòng cháy, chữa cháy.
Hai là, trong hoạt động phòng cháy và chữa cháy lấy phòng ngừa là
chính, phải tích cực và chủ động phòng ngừa, hạn chế đến mức thấp nhất các
vụ cháy xảy ra và thiệt hai do cháy gây ra.

trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, trong sinh hoạt gây ra. Mặt khác, việc
phát hiện cứu chữa các vụ cháy trên chủ yếu do cá nhân và các thành viên tại
cơ sở xảy ra cháy thực hiện.
Trong hoạt động hàng ngày tại nơi làm việc và nơi cơ trú thường xuyên
tồn tại lửa, các thiết bị sinh lửa, sinh nhiệt và các loại chất cháy như vậy ở đâu
cũng có đủ các điều kiện gây cháy. Theo thống kê cho thấy nguyên nhân gây
cháy chủ yếu do con người thiếu ý thức hoặc kiến thức gây ra, nhưng cũng chính
con người lại phát hiện cháy và tổ chức chữa cháy. Do đó công tác phòng cháy
và chữa cháy mang tính chất quần chúng rất sâu sắc và tính xã hội cao.

Hai là, tính pháp chế. Hiện nay, hệ thống các văn bản quy phạm pháp
luật về phòng cháy, chữa cháy đang ngày càng được hoàn thiện cho phù hợp
với tình hình phát triển của xã hội như ban hành Luật Phòng cháy, chữa cháy
năm 2001, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng cháy, chữa cháy
năm 2013 và nhiều các thông tư, nghị định có liên quan. Tính chất pháp chế
trong hoạt động phòng cháy và chữa cháy thể hiện những hoạt động trong các
lĩnh vực của đời sống xã hội có liên quan đến phòng cháy và chữa cháy phải
triệt để tuân thủ những quy định trong pháp luật về phòng cháy và chữa cháy.
Các tổ chức, cơ quan, hộ gia đình và cá nhân trong hoạt động của mình bắt
buộc phải chấp hành đầy đủ và thường xuyên những quy định của pháp luật
về phòng cháy chữa cháy thì mới đem lại hiệu quả.
Để ngăn ngừa cháy xảy ra, đòi hỏi mọi cơ quan tổ chức hộ gia đình và
các cá nhân phải chấp hành triệt để các quy định về an toàn phòng cháy, chữa

13


cháy, phải xác định việc phòng cháy và chữa cháy là trách nhiệm của chính
mình, nhưng trong thực tiễn thì ý thức phòng cháy, chữa cháy của nhiều người
còn chưa cao. Do đó song song với các biện pháp tuyên truyền, vận động giáo

bố trí trên một phạm vi nhất định, có người quản lý, hoạt động và cần thiết có
phương án phòng cháy và chữa cháy độc lập phải thực hiện các yêu cầu cơ
bản sau đây:
-

Có quy định, nội quy về an toàn phòng cháy và chữa cháy;

-

Có các biện pháp về phòng cháy;

-

Có hệ thống báo cháy, chữa cháy, ngăn cháy phù hợp với tính chất

hoạt động của cơ sở;
-

Có lực lượng, phương tiện và các điều kiện khác đáp ứng yêu cầu về

phòng cháy và chữa cháy;
-

Có phương án chữa cháy, thoát nạn, cứu người, cứu tài sản và chống

cháy lan;
-

Bố trí kinh phí cho hoạt động phòng cháy và chữa cháy;