Trường THCS DTNT Đam Rơng Phương pháp giải bài tốn định lượng Vật lý 8
LỜI MỞ ĐẦU
Năm học 2010 – 2011 là năm học thực hiện thực hiện chủ đề :“ Đổi mới
công tác quản lý và nâng cao chất lượng giáo dục”. Điều đó cũng vừa là
một động lực, vừa là trách nhiệm của mỗi người giáo viên trong tình hình giáo
dục luôn đổi mới và phát triển như hiện nay. Đổi mới phương pháp, khắc phục lối
truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học nhằm
phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc
điểm của từng lớp học, môn học ; bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kỹ
năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui,
hứng thú học tập cho học sinh.
Vật lí là một môn học khoa học thực nghiệm, mở ra trong các em một thế giới
khoa học cơng nghệ mới; hơn nữa toàn bộ chương trình vật lí 8 đều hướng nghiên
cứu vào Ngành cơ học và nhiệt học phong phú và đa dạng gần gủi với cuộc sống
thực tế.
Chương trình Vật Lý 8 là phần mở đầu giai đoạn hai của chương trình Vật Lý
THCS, nên những yêu cầu về khả năng tư duy trừu tượng, khái quát, cũng như yêu
cầu về mặt đònh lượng trong việc hình thành các khái niệm và đònh luật Vật lý đều
cao hơn các lớp ở giai đoạn một. Chính vì thế mà sách giáo khoa Vật Lý 8 có yêu
cầu cao hơn về mặt logíc và sự chặt chẽ, tính hệ thống và sự hoàn chỉnh của lý
thuyết so với chương trình vật lý ở giai đoạn một. Chính vì thế vấn đề “giải bài
toán Vật lý đònh lượng” ở giai đoạn này cũng có yêu cầu chặt chẽ về tính tư duy
logíc và khoa học. Để tạo cho học sinh có những nắm bắt cơ bản về cách phân tích
và giải bài toán đònh lượng trong Vật lý, làm nền tảng cho những năm học sau này.
Đồng thời từng bước tạo cho các em có một phong cách làm việc tư duy logíc trong
khoa học nói chung và khoa học thực nghiệm nói riêng phù hợp với u cầu đặt ra.
Với những lý do trên tôi đã suy nghó và đã mạnh dạn xây dựng Giải pháp hữu ích:
“PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI` TỐN ĐỊNH LƯỢNG VẬT LÝ 8” với mong muốn
đây là giải pháp cho một phần nhỏ mở đầu về cơ học và nhiệt học mà có thể áp
dụng cho nhiều mục, nhiều bài học khác có nội dung tương tự trong toàn bộ
chương trình.

giáo khoa mới.
Với thực trạng đó và yêu cầu của chương trình sách giáo khoa mới, vấn đề đổi mới
phương pháp dạy học cộng với đặc thù của bộ môn nói riêng và đối với khoa học thực
nghiệm nói chung. Như vậy vấn đề là làm thế nào để cho học sinh bước đầu phân tích và
tiến hành giải được bài toán đònh lượng Vật lý là rất cần thiết.
GV: Nguyễn Hữu Hanh 2
Trường THCS DTNT Đam Rơng Phương pháp giải bài tốn định lượng Vật lý 8
NỘI DUNG GIẢI PHÁP

Bất kì một chương trình giáo dục nào, cấp học nào, bài học nào cũng có mục tiêu riêng.
Trong quá trình giảng dạy tôi đã thực hiện một số phương pháp khác nhau khi dạy kiểu
kiến thức này, cụ thể xin được đưa ra giải pháp “Phương pháp giải bài tốn định lượng
Vật lý 8”
Đối với bộ môn Vật lý 8 có một số mục tiêu như sau:
A. Nội dung.
1. Chương cơ học.
- Mô tả được chuyển động cơ học và tính tương đối của chuyển động.
- Nắm được khái niệm vận tốc cả về đònh tính và đònh lượng.
- Nêu được ví dụ về tác dụng lực làm biến đổi vận tốc của vật. Nhận biết quán tính,
giải thích hiện tượng có liên quan đến quán tính.
- Nắm được khi nào xuất hiện lực ma sát. Cách làm tăng hay giảm lực ma sát.
- Sự cân bằng lực. Nhận biết tác dụng của hai lực cân bằng lên một vật.
- p suất là gì? Cách làm tăng, giảm áp suất. Tính toán áp suất.
- Mô tả hiện tượng chứng tỏ sự tồn tại của áp suất khí quyển. Tính toán áp suất chất
lỏng theo độ sâu, giải thích nguyên lý bình thông nhau.
- Nhận biết lực đẩy csimét. Tính toán độ lớn của lực đẩy csimét. Giải thích khi nào
vật nổi, vật chìm và vật lơ lửng trong lòng chất lỏng.
- Khái niệm công cơ học, tính công cơ học.
- Công suất và tính công suất của vật hay máy.
- Mô tả sự chuyển hoá năng lượng giữa thế năng và động năng.

 Hướng đến việc rèn óc độc lập suy nghó và tư duy sáng tạo.
+ Khuyến khích sử dụng phương pháp dạy học tích cực như nêu vấn đề và giải
quyết vấn đề, theo quan điểm kiến tạo, làm các thí nghiệm mơ phổng rồi rút ra kết luận.
+ Chú ý đến vấn đề thực nghiệm là một đặc trưng của bộ mơn vật lý.
- Quan tâm đến phương pháp học, bồi dưỡng năng lực tự học cho học sinh.
+ Coi trọng việc trau dồi kiến thức lẫn bồi dưỡng kó năng, đặc biệt là kó năng quá
trình làm thí nghiệm và rút ra kết quả.
+ Chú ý phương pháp nhận thức đặc thù của bộ môn vật lý.
- Phối hợp năng lực cá nhân và năng lực của nhóm, tổ chức được các nhóm học sinh
tham gia tích cực các hoạt động học tập đặc biệt là là làm thí nghiệm biểu diễn, thảo luận
nhóm để giải quyết các vấn đề đặt ra.
- Đổi mới cách kiểm tra, đánh giá như: ra đề kiểm tra vừa có trắc nghiệm và tự luận và đề
kiểm tra phân loại được học sinh.
2. Những giải pháp đổi mới phương pháp dạy học ở Vật lý THCS.
- Nắm bắt mức độ lượng hóa mục tiêu bài học.
- Tổ chức cho học sinh hoạt động chiếm lónh kiến thức.
- Sử dụng phương tiện dạy học theo hướng tích cựcï hoá: sử dụng CNTT trong dạy học để
biểu diễn các thí nghiệm ảo tạo ra hứng thú học tập cho học sinh.
3. Đặt điểm tâm sinh lý.
- Xuất phát từ quan điểm của triết học duy vật biện chứng về quá trình nhận thức của
con người “ Từ thực tiễn đến khái quát, từ trực quan sinh động đến tư duy trừu tượng ”. Từ
tâm sinh lý lứa tuổi trong quá trình nhận thức khoa học. Để tạo cho các em bước đầu có
những thói quen suy nghó và làm việc có tư duy logíc trong khoa học thực nghiệm phù hợp
với đặc thù của bộ mơn.
GV: Nguyễn Hữu Hanh 4
Trường THCS DTNT Đam Rơng Phương pháp giải bài tốn định lượng Vật lý 8
THỰC HIỆN
Tất cả các bộ môn khoa học đều có phương pháp nghiên cứu khác nhau, cách thức
tiếp cận và lónh hội khác nhau. Bộ môn Vật lý cũng là bộ môn khoa học nên nó cũng có
phương pháp đặt thù của bộ môn. Tuy nhiên phương pháp phân tích là phương pháp phổ

vào suy luận
Dự kiện cần
tìm
Hình 1. Sơ đồ
phân tích bài toán
tổng quát