i
MỤC LỤC
LÝ THUYẾT BẢO TRÌ VÀ ĐỘ TIN CẬY 1
ỨNG DỤNG LÝ THUYẾT BẢO TRÌ VÀ ĐỘ TIN CẬY TẠI CÔNG TY NSP 15
Đề tài: Ứng dụng lý thuyết bảo trì và độ tin cậy
tại công ty NSP GVHD: PGS. TS. Hồ Tiến Dũng
1
LÝ THUYẾT BẢO TRÌ VÀ ĐỘ TIN CẬY
1.1. ĐỘ TIN CẬY
1.1.1. Khái niệm và vai trò
1.1.1.1. Khái niệm
Độ tin cậy là khả năng mà một phần máy hoặc sản phẩm sẽ hoạt động một cách
thích đáng trong một khoảng thời gian cho trước. Hay là xác suất để một thiết bị
thực hiện được chức năng của nó trong một khoảng thời gian định trước trong
những điều kiện hoạt động mặc định (từ nhà sản xuất).
Độ tin cậy của hệ thống là tổng hợp chức năng của số lượng các thành phần và độ
tin cậy cấu thành của các thành phần trong dây chuyền.
1.1.1.2. Vai trò
Độ tin cậy là một nhân tố quan trọng đối với các nhà quản trị và điều hành vì hiểu
được độ tin cậy giúp cải tiến từng thành phần trong hệ thống điều hành sản xuất,
nâng cao hiệu quả hoạt động.
1.1.2. Phương pháp xác định độ tin cậy
Hệ thống điều hành sản xuất bao gồm một chuỗi các thành phần có mối quan hệ
riêng biệt nhau, cho mỗi thành phần thực hiện một công việc cụ thể. Nếu có bất kỳ
một trong các thành phần bị hỏng với bất kỳ lý do gì thì toàn bộ hệ thống có thể
hỏng theo.
Một điều cần lưu ý là nếu con số các bộ phận trong một chuỗi, hệ thống càng nhiều
thị sự tin cậy của toàn bộ hệ thống sẽ giảm xuống.
Với 1 hệ thống có n bộ phận cấu thành, từng bộ phận hoặc thành phần riêng biệt có
tỷ lệ tin cậy duy nhất của chính nó. Khi đó sử dụng phương pháp tính toán độ tin
Thực hiện: Nhóm 2 – Lớp QTKD Đêm 1 – Cao học Kinh tế K19

phòng” các bộ phận) được thêm vào.
Khi đó độ tin cậy của mỗi bộ phận sẽ được tính là khả năng làm việc của bộ phận
đó (a) cộng với khả năng làm việc của bộ phận dự phòng nhân với khả năng cần
thiết của bộ phận dự phòng
Chẳng hạn khi nói đến độ tin cậy của mỗi bộ phận là 0,80. Khi đó, kết quả của sự
tin cậy của toàn hệ thống là:
1.2. BẢO TRÌ
Trong hầu hết các xí nghiệp công nghiệp, để đảm bảo cho thiết bị luôn trong tình
trạng tốt phục vụ cho quá trình sản xuất, người ta thường đầu tư vào bộ phận bảo trì
máy móc thiết bị. Đặc biệt trong một số ngành mà chi phí phải trả cho sự gián đoạn
sản xuất lớn thì vai trò của bảo trì lại càng quan trọng. Ngày nay, duy tu bảo trì như
là một bộ phận hỗ trợ không thể thiếu trong các xí nghiệp sản xuất cũng như dịch
vụ ví dụ như hàng không, khách sạn, điện, điện thoại, công ty thép, thủy tinh, lắp
ráp linh kiện điện tử chính xác…
1.2.1. Khái niệm
Bảo trì bao gồm nhiều hoạt động cần thiết để đảm bảo cho nhà máy, máy móc, công
cụ, thiết bị, dịch vụ trong điều kiện làm việc tốt. Nói một cách khác, bảo trì là việc
đảm bảo cho thiết bị sản xuất sẵn sàng trong điều kiện làm việc bất cứ lúc nào. Bảo
trì được đặc trưng bằng các hoạt động phát hiện hư hỏng, kiểm tra và sửa chữa.
Thực hiện: Nhóm 2 – Lớp QTKD Đêm 1 – Cao học Kinh tế K19
Đề tài: Ứng dụng lý thuyết bảo trì và độ tin cậy
tại công ty NSP GVHD: PGS. TS. Hồ Tiến Dũng
4
1.2.2. Các phương pháp bảo trì
1.2.2.1. Sửa chữa (corrective maintenance)
Sửa chữa bao gồm 3 thành phần: sửa chữa hư hỏng, phân tích lỗi (sai phạm) và
hành động (hoạt động) chính xác.
Mục đích của sửa chữa:
• Cải tiến quá trình
• Cải tiến thiết kế

học, ngày nay nhờ ứng dụng điện tử, những chuyển động cơ học đã được thay thế
do đó chi phí bảo trì cũng giảm. Chi phí ngăn ngừa bao gồm chi phí cho dự trữ phụ
tùng bảo trì và chi phí cho dịch vụ sửa chữa. Chi phí hư hỏng thiết bị cũng bao gồm
2 phần là chi phí sửa chữa chi phí gián đoạn sản xuất.
Chi phí bảo trì (sửa chữa và ngăn ngừa) sẽ giảm nếu chúng ta ước lượng trước được
hư hỏng và có biện pháp ngăn ngừa kịp thời. Ngày nay, nhờ vào công nghệ hiện
đại, chúng ta có những thiết bị kiểm tra ngăn ngừa để ngăn chặng hư hỏng.
1.2.2.4. Bảo trì đồng bộ (Total productive mantenance - TPM)
Đây là 1 cuộc cách mạng trong bảo trì của những nhà sản xuất Nhật Bản. Nguyên
tắc của bảo trì đồng bộ là thực hiện cả 3 phương pháp sửa chữa, ngăn ngừa và
chuẩn đoán. Hay nói cách khác là việc ngăn chặn thành công là sự kết hợp của ngăn
chặn và chuẩn đoán. Khi máy hỏng, đội sửa chữa sẽ làm việc bằng cách thay thế
phụ tùng hỏng. Trong khi đó đối với bảo trì đồng bộ, người ta ngăn chặn máy hỏng
trước khi nó xảy ra bằng cách bảo trì trước. Quá trình này còn được gọi là bảo trì có
điều kiện.
1.2.3. Chi phí bảo trì
Việc bảo trì mang lại hiệu quả về kinh tế cho doanh nghiệp. Công tác bảo trì càng
tốt thì càng mang lại hiệu quả, thuận lợi và giảm chi phí cho sản xuất và vận hành.
Ngược lại, công tác bảo trì kém dẫn đến hậu quả là máy hỏng thường xuyên, sản
Thực hiện: Nhóm 2 – Lớp QTKD Đêm 1 – Cao học Kinh tế K19
Đề tài: Ứng dụng lý thuyết bảo trì và độ tin cậy
tại công ty NSP GVHD: PGS. TS. Hồ Tiến Dũng
6
xuất gián đoạn ảnh hưởng đến chất lượng và sản lượng. Trong thực tế sản xuất mỗi
nhà xưởng và thiết bị đều có đặc điểm khác nhau. Do đó, mỗi phân xưởng thiết bị
phảo chọn một hệ thống bảo trì phù hợp cho mình.
Tiêu chuẩn để chọn hệ thống bảo trì:
Trong điều kiện làm việc thực tế tiêu chuẩn lựa chọn hệ thống bảo trì rất khác nhau
của nhiều nước trên thế. Trong khi đó, hệ thống bảo trì đồng bộ không đưa ra được
điều kiện làm việc lý tưởng chung. Việc phỏng đoán chưa được hoàn thiện. Do vậy

Chi phí bảo trì gián tiếp: là các tổn thất thu nhập hoặc các tổn thất, thiệt hại khác do
máy móc hư hỏng làm gián đoạn sản xuất, bao gồm: thiệt hại do tuổi thọ của máy
giảm, thiệt hại về năng lượng, thiệt hại về chất lượng sản phẩm, thiệt hại về năng
suất, thiệt hại do hao phí nguyên vật liệu, thiệt hại do an toàn và môi trường lao
động kém, gây hậu quả không tốt đến thái độ làm việc và năng suất lao động của
công nhân, thiệt hại về vốn, thiệt hại về khả năng xoay vòng vốn, thiệt hại do mất
khách hàng và thị trường, thiệt hại về uy tín, thiệt hại do vi phạm hợp đồng (nếu
có), thiệt hại về doanh thu và lợi nhuận.
Chi phí bảo trì gián tiếp thường lớn hơn nhiều so với chi phí bảo trì trực tiếp, điều
này cho thấy phần thiệt hại do công tác bảo trì không tốt là khá lớn.
Như vậy mục tiêu của bảo trì là đầu tư cho chi phí bảo trì trực tiếp (phần trên của
tảng băng) hợp lý sao cho tổng chi phí bảo trì (toàn diện phần trên và phần dưới của
tảng băng) là nhỏ nhất.
Có những thiết bị có thể hỗ trợ trong việc xác định khi nào một quy trình nên được
bảo trì. Ngoài ra, với những báo cáo về kỹ thuật các công ty có thể bảo dưỡng các
hồ sơ của các quy trình, máy móc hoặc thiết bị riêng lẻ. Các hồ sơ như thế này có
thể cung cấp 2 thông tin về yêu cầu bảo trì và thời gian cần thiết của bảo trì. Chúng
cũng có thể góp phần cung cấp các thông tin tương tự về giả định của trang thiết bị.
Một khi sản phẩm, máy móc hoặc một quy trình ổn định, một nghiên cứu có thể
được tư phân bổ của thời gian bình quân giữa các hư hỏng (MTBF), các phân bổ
Thực hiện: Nhóm 2 – Lớp QTKD Đêm 1 – Cao học Kinh tế K19
Đề tài: Ứng dụng lý thuyết bảo trì và độ tin cậy
tại công ty NSP GVHD: PGS. TS. Hồ Tiến Dũng
8
này có thể là phân bổ bình thường hoặc xấp xỉ bình thường. Khi các phân bổ này có
độ lệch chuẩn thấp, khi ấy chúng ta biết chúng ta có một ứng viên cho bảo trì phòng
ngừa dù là việc bảo trì rất tốn kém. Một khi chúng ta có ứng viên cho bảo trì phòng
ngừa, chúng ta muốn xác định khi nào phòng ngừa là tiết kiệm. Thông thường
khoảng cách trung bình giữa các lần hư hỏng phải nhỏ hơn độ lệch chuẩn đối với
bảo trì phòng ngừa để tiết kiệm, càng đắt tiền bảo trì thì mức phân bổ của thời gian

tính liên tục trong hình 2 cho mỗi nhiệm vụ bảo trì được tuân thủ theo. Ổn định với
điều hành đặc biệt và trách nhiệm của người lao động, trong trường hợp bắt buôc thì
chính người lao động phải tự bảo trì trang thiết bị của họ. Như một quyết định nên
để việc bảo trì bên trái trong hình 2. Tuy nhiên, không phải mọi người lao động đều
được huấn luyện toàn bộ khả năng về sửa chữa trang thiết bị của họ.
Bảo trì phòng ngừa có chi phí thấp hơn và nhanh hơn di chuyển nó qua bên trái,
khi chúng ta di chuyển qua phải thì chi phí cao hơn
Hình 1.2. Tính liên hoàn của hình thức bảo trì được thực hiện
Cho dù các chính sách và kỹ thuật bảo trì phòng ngừa được quyết định như thế nào
đi chăng nữa thì chúng cũng có tầm quan trọng đối với người lao động đảm nhận
trách nhiệm về bảo trì. Việc bảo trì của người lao động chỉ có thể là làm vệ sinh,
Thực hiện: Nhóm 2 – Lớp QTKD Đêm 1 – Cao học Kinh tế K19
Dịch vụ kho
bãi
Người điều
khiển máy
Phòng bảo trì Dịch vụ lĩnh
vực của nhà
sản xuất
Đề tài: Ứng dụng lý thuyết bảo trì và độ tin cậy
tại công ty NSP GVHD: PGS. TS. Hồ Tiến Dũng
10
kiểm tra và quan sát sự thay đổi, nhưng nếu mỗi người điều hành làm những công
việc như vậy trong khả năng họ sẽ góp phần bảo dưỡng hệ thống làm việc.
1.3. CÁC HỆ THỐNG CHUYÊN MÔN ĐƯỢC ÁP DỤNG ĐỂ
BẢO TRÌ
Việc sử dụng các hệ thống chuyên môn là cung cấp tính hữu ích của hệ thống bảo
trì. Các hệ thống chuyên môn trong bảo trì là giúp đỡ các nhân viên bảo trì trong
việc đơn lập và sửa chữa những hư hỏng khác nhau của máy móc và trang thiết bị.
Để tách biệt vấn đề này, đầu tiên hệ thống đó thể hiện danh mục các phạm vi hư

pháp cải thiện hiệu quả công tác bảo trì. Chìa khóa đảm bảo thành công là xây dựng
những quá trình kiểm soát và xác định các thông tin cần thiết, sau đó xây dựng hệ
thống và qui trình cung cấp thông tin.
Có thể áp dụng hệ thống quản lý bảo trì được thực hiện thủ công hoặc được máy tính
hóa. Áp dụng hệ thống quản lý bảo trì thủ công khi số lượng máy móc, thiết bị ít;
những yêu cầu thay đổi trong hệ thống không nhiều; chi phí cho vật tư, phụ tùng thấp;
có đội ngũ quản lý đầy đủ và có kinh nghiệm. Tuy nhiên cần chú ý rằng hệ thống quản
lý bảo trì thủ công đòi hỏi nhiều thời gian vận hành, khó truy xuất thông tin, độ chính
xác và tính nhất quán còn là vấn đề cần khắc phục, khả năng phản hồi thông tin không
được nhanh chóng và kịp thời.
1.4. THẨM ĐỊNH ĐỘ TIN CẬY VÀ BẢO TRÌ
Chúng ta có thể đánh giá mức độ được thực hiện chức năng của sự tin cậy và bảo trì
bằng nhiều cách khác nhau. Có nhiều tiêu chí hữu dụng để đánh giá việc thực hiện
bảo trì, cụ thể như sau:
1. Hiệu quả được thể hiện trong định nghĩa cổ điển
2. Đối với trường hợp bảo trì
Thực hiện: Nhóm 2 – Lớp QTKD Đêm 1 – Cao học Kinh tế K19
Đề tài: Ứng dụng lý thuyết bảo trì và độ tin cậy
tại công ty NSP GVHD: PGS. TS. Hồ Tiến Dũng
12
3. Hiệu quả được thể hiện bằng hiệu lực của lực lượng lao động bảo trì nên số
lượng trang thiết bị được bảo trì
4. Hiệu quả của các cá nhân và tập thể được thể hiện trong việc so sánh với các
giờ tiêu chuẩn
Có một hệ thống bền vững là một sự cần thiết. Mặc dù chúng ta đã nỗ lực hết mình
để thiết kế các bộ phận bền vững, nhưng đôi khi hệ thống vẫn hư hỏng. Do vậy, các
bộ phận dự phòng vẫn được sử dụng. Việc tăng cường độ tin cậy cũng có thể đạt
được thông qua việc sử dụng bảo trì phòng ngừa và các phương tiện sửa chữa tốt
nhất. Các hệ thống chuyên môn và việc thu thập các dữ liệu đầy đủ và phân tích sẽ
trợ giúp cho việc điều hành bảo trì và độ tin cậy. Các kỹ thuật giả lập cũng có thể hỗ

maintenance cycle)
Chúng ta biết rằng hư hỏng xảy ra ngẫu nhiên có thể tuân theo một số phân bố như:
phân bố hàm mũ, phân bố chuẩn, phân bố logarit, phân bố gama, phân bố weible.
Trong trường hợp này chúng ta phải xác định chính sách bảo trì cụ thể là chu kỳ bảo
trì định kỳ (t
s
), thời gian trung bình giữa các lần hư hỏng (t
a
), thời gian bảo trì ngăn
ngừa trung bình (thời gian định kỳ) (tm).
1.5.4. Sự hao mòn máy móc thiết bị (machine/equipment wears out
gradually)
Trong trường hợp này chúng ta xem xét đến trường hợp khi máy móc thiết bị đưa
vào sử dụng phải có hao mòn, và chúng ta tính xem trong trường hợp này chi phí
hao mòn là ít nhất, hay nói một cách khác chúng ta phải xác định tuổi thọ kinh tế
sao cho chi phí đầu tư và chi phí vận hành là thấp nhất.
1.5.5. Chiến lược thay thế nhóm thiết bị/thay thế đồng loạt
Thực hiện: Nhóm 2 – Lớp QTKD Đêm 1 – Cao học Kinh tế K19
Đề tài: Ứng dụng lý thuyết bảo trì và độ tin cậy
tại công ty NSP GVHD: PGS. TS. Hồ Tiến Dũng
14
Trường hợp này được ứng dụng cho thiết bị có độ tin cậy giảm dần nhưng hư hỏng
thì xảy ra bất ngờ ví dụ như đèn đường…
Thực hiện: Nhóm 2 – Lớp QTKD Đêm 1 – Cao học Kinh tế K19
Đề tài: Ứng dụng lý thuyết bảo trì và độ tin cậy
tại công ty NSP GVHD: PGS. TS. Hồ Tiến Dũng
15
ỨNG DỤNG LÝ THUYẾT BẢO TRÌ VÀ ĐỘ TIN CẬY
TẠI CÔNG TY NSP
1.6. SƠ LƯỢC VỀ CÔNG TY NSP

cũng như thao tác cơ sở dữ liệu cho toàn hệ thống (hệ điều hành Windows
Server 2008)
Hệ thống ứng dụng phân thành 3 lớp như trong hình, các server cũng như các máy
trạm làm việc được kết nối với nhau qua hệ thống mạng của công ty.
Hình 2.1. Mô hình hệ thống
Các nhân viên tương tác với hệ thống thông qua giao diện trên nền web được cung
cấp bởi server giao diện người dùng. Server này có chức năng thu thập các yêu cầu
của người dùng và chuyển cho server ứng dụng xử lý, sau đó nhận kết quả đã xử lý
và trả về cho người dùng.
Server phần mềm ứng dụng nhận và xử lý các yêu cầu của người dùng từ server
giao diện người dùng, nếu có các tác vụ liên quan đến việc truy vấn hoặc thao tác
dữ liệu thì chuyển cho server cơ sở dữ liệu và chờ nhận kết quả.
Server cơ sở dữ liệu nhận yêu cầu liên quan đến dữ liệu từ server phần mềm ứng
dụng, tiến hành truy vấn, thao tác trên cơ sở dữ liệu và trả kết quả về cho server
server phần mềm ứng dụng.
Thực hiện: Nhóm 2 – Lớp QTKD Đêm 1 – Cao học Kinh tế K19
Đề tài: Ứng dụng lý thuyết bảo trì và độ tin cậy
tại công ty NSP GVHD: PGS. TS. Hồ Tiến Dũng
17
1.8. ĐỘ TIN CẬY CỦA HỆ THỐNG
Theo khảo sát của tổ chức ITIC (Information Technology Intelligence Corp.) tháng
7 năm 2009
1
, các server có nền tảng vi xử lý và hệ điều hành khác nhau sẽ có độ tin
cậy khác nhau.
Hình 2.2. Thời gian server ngưng hoạt động hằng năm theo nền tảng vi xử lý và hệ
điều hành (Nguồn: ITIC, tháng 7/2009)
Cụ thể đối với các server đang xét, nếu chạy liên tục 24 giờ/ngày, tuần chạy liên tục
7 ngày, và đáp ứng một số yêu cầu về bảo trì như định kỳ vá lỗi hệ điều hành, cập
nhật trình diệt virus máy tính… thì downtime (thời gian server ngưng hoạt động)

• Quét virus
Ước tính mỗi giờ hệ thống ngưng hoạt động công ty mất khoảng 38 triệu đồng
doanh số, từ đó mất khoảng 5,3 triệu đồng lợi nhuận trước thuế.
1.9.2. Chi phí bảo trì khi không có bảo trì phòng ngừa
Thời điểm này công ty hoàn toàn không có chi phí bảo trì phòng ngừa, mọi hư hỏng
đều do các nhân viên Phòng Kỹ thuật khắc phục (trung bình lương nhân viên kỹ
thuật khoảng 40.000 đồng/giờ)
Chi phí bảo trì:
• Tổng thời gian hư hỏng = giờ/năm
• Chi phí sửa chữa = triệu đồng/năm
• Chi phí hư hỏng = triệu đồng/năm
• Tổng chi phí bảo trì = Chi phí sửa chữa + Chi phí hư hỏng
= triệu đồng/năm
1.9.3. Chi phí bảo trì khi có bảo trì phòng ngừa
Nếu có nhân sự chuyên trách thực hiện việc bảo trì định kỳ hệ thống server theo
một quy trình cụ thể thì các server sẽ có độ tin cậy kỳ vọng như khảo sát của ITIC
(Trường hợp này là 99,910%). Việc bảo trì định kỳ bao gồm:
Thực hiện: Nhóm 2 – Lớp QTKD Đêm 1 – Cao học Kinh tế K19
Đề tài: Ứng dụng lý thuyết bảo trì và độ tin cậy
tại công ty NSP GVHD: PGS. TS. Hồ Tiến Dũng
20
• Hằng ngày:
Cập nhật trình diệt virus máy tính và trình gián điệp (spyware)
• Hằng tuần:
Quét virus máy tính và trình gián điệp
Cập nhật các bản vá lỗi của hệ điều hành
• Hằng tháng:
Dọn dẹp tập tin rác
Giải phân mảnh (defrag) ổ cứng
Chi phí cho nhân sự này bao gồm lương và các thu nhập khác khoảng 126

• Tạo điều kiện liên tục cập nhật các thông tin về lỗ hổng bảo mật và các bản
vá lỗi của phần mềm ứng dụng cũng như hệ điều hành.

Thực hiện: Nhóm 2 – Lớp QTKD Đêm 1 – Cao học Kinh tế K19