Thảo luận quản trị rủi ro:
Câu 1:
Phân tích các tác động của rủi ro ngoại hối đến: Sự bất ổn của hoạt
động doanh nghiệp, sự tự chủ tài chính của doanh nghiệp và giá trị của
doanh nghiệp ?
* Khái niệm:
Rủi ro ngoại hối là rủi ro phát sinh khi tỷ giá biến động làm sụt giảm
lợi nhuận trong tương lai của doanh nghiệp và trong hoạt động xuất nhập
khẩu.Những rủi ro này có thể phát sinh trong tất cả các nghiệp vụ có liên
quan đến ngoại tệ của ngân hàng như: Cho vay, huy động vốn bằng ngoại tệ,
Mua bán ngoại tệ, đầu tư chứng khoán bằng ngoại tệ,…
Trong trạng thái “trường” và “đoản” đều có thể gặp rủi ro hối đoái khi tỷ giá
ngoại tệ thay đổi.
Rủi ro ngoại hối có ảnh hưởng mạnh mẽ và chi phối đến hoạt động, khả
năng chịu đựng của doanh nghiệp. Nó tác động đến sự bất ổn hoạt động của
doanh nghiệp, sự tự chủ tài chính và đến giá trị của doanh nghiệp. Cụ thể là:
Thứ nhất, rủi ro ngoại hối tác động về sự bất ổn của hoạt động doanh
nghiệp.
Hoạt động của doanh nghiệp ổn định và hiệu quả qua sự vận động của
các dòng tiền ra và dòng tiền vào của doanh nghiệp của các chỉ tiêu NPV,
IRR.
Hoạt động của doanh nghiệp đều có mục tiêu và chiến lược kinh doanh riêng
và để mục tiêu ấy thành hiện thực thì doanh nghiệp cần có sự hoạch định tài
chính và lựa chọn phương án, dự án dự án đầu tư chính xác và phù hợp với
khả năng tài chính của mình.vì đó là quyết định đầu tư dài hạn, doanh
nghiệp bỏ vốn đầu tư lớn trong khoảng thời gian dài, mỗi quyết định đầu tư
đều ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động của doanh nghiệp trong khoảng thời
gian dài, nó chi phối quy mô kinh doanh, trình độ trang thiết bị, công nghệ
và từ đó ảnh hưởng đến quá trình sản xuất, tiêu thụ sản phẩm trong tương lai
của doanh nghiệp. Bởi vậy, hoạt động ổn định và sự thành bại của doanh
nghiệp phụ thuộc rất lớn vào quyết định đầu tư ngày hôm nay.

Khả năng thanh toán ngắn hạn từ 1 đến 2 là bình thường, dưới 1 là
mất khả năng thanh toán.
- Khả năng thanh toán nhanh = ( TSNH – HTK –TSNH ≠ ) / NNH
Khả năng thanh toán nhanh từ 0.5 đến 1 là bình thường, dưới 0.5 là khó
khăn trong thanh toán.
- Khả năng thanh toán tức thời = Tiền và các khoản tương đương tiền /
NNH
Khả năng thanh toán tức thời từ 0.1 đến 0.5 là bình thường.
2. Cơ cấu nguồn vốn - tài sản:
- Hệ số nợ : H
v
= NPT / ∑ NV
- Hệ số nợ so với vốn chủ sở hữu = NPT / VCSH
- Tỷ lệ nợ dài hạn = Nợ dài hạn / Nợ dài hạn + VCSH
3. Hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp:
- Vòng quay VLĐ = DTT / VLĐ bq
- Vòng quay HTK = GVHB / HTK bq
- Vòng quay các khoản phải thu = DTT / Các khoản phải thu bq
- Vòng quay các khoản phải trả = GVHB / Các khoản phải trả bq
4. Khả năng sinh lời:
- Tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên tổng TS ( ROA) = LNST / ∑ TS
- Tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên VCSH ( ROE) = LNST / VCSH
- Tỷ suất lợi nhuận sau thuế trên doanh thu ( ROS) = LNST / DT
Ngoài ra giá trị của doanh nghiệp còn thể hiện qua giá cổ phiếu. Khi công
ty có lợi nhuận kỳ vọng trong tương lai cao thì mức độ rủi ro của doanh
nghiệp càng thấp, sản xuất kinh doanh có hiệu quả và sự tin cậy của đối
tác cho doanh nghiệp tăng lên, dẫn đến sức hấp dẫn đầu tư vào doanh
nghiệp cũng tăng lên.
Câu 2: Trình bày ưu và nhược điểm của các hợp đồng phái sinh ?
* Phái sinh là được sinh ra và thừa hưởng giá trị từ công cụ tài chính gốc

Hợp đồng hoán đổi là hợp đồng giao dịch hối đoái, bao gồm đồng thời 2
giao dịch: Giao dịch mua và giao dịch bán cùng 1 số lượng đồng tiền này
với đồng tiền khác, trong đó kỳ hạn thanh toán của 2 giao dịch là khác nhau
với tỷ giá của 2 giao dịch được xác định tại thời điểm ký kết hợp đồng.
Hợp đồng hoán đổi là trường hợp đặc biệt của hợp đồng kỳ hạn, nó khắc
phục nhược điểm của hợp đồng kỳ hạn.
* Thời hạn: 3 ngày đến 6 tháng ( Việt Nam)
* Điều kiện thực hiện: 6 ĐK
- Phải có giấy chứng nhận Đăng ký kinh doanh.
- Phải chứng minh được nhu cầu sử dụng ngoại tệ hợp pháp.
- Mở tài khoản nội tệ và ngoại tệ tại ngân hàng.
- Phải ký quỹ tại ngân hàng, không vượt quá 5% giá trị HĐ.
- Phải trả phí giao dịch theo quy định
- Phải ký kết hợp đồng hoán đổi với ngân hàng.
* Ngày thanh toán:
- Ngày hiệu lực: Ngày ký hợp đồng hoán đổi, thực hiện tỷ giá trao ngay.
- Ngày thanh toán: Ngày thực hiện hợp đồng kỳ hạn với tỷ giá kỳ hạn.
=> Ưu điểm:
- Hợp đồng hoán đổi khắc phục nhược điểm của hợp đồng kỳ hạn là đáp ứng
nhu cầu giao dịch ở cả hiện tại và trong tương lai của nhà đầu tư.
- Phòng ngừa rủi ro tỷ giá và có thể dùng để đầu cơ.
Nhược điểm:
- Hợp đồng bắt buộc khi đến hạn
- Hợp đồng không được mua đi bán lại trên thị trường thứ cấp.
- Phải trả phí giao dịch hoán đổi.
- Phải ký quỹ không vượt quá 5% giá trị hợp đồng.
- Phải mở tài khoản và ký hợp đồng hoán đổi với ngân hàng.
3. Hợp đồng tương lai ( giao sau):
* Khái niệm:
Hợp đồng tương lai là một thỏa thuận mua bán một số lượng ngoại tệ nhất

nhuận từ chênh lệch tỷ giá.
- Giới hạn được mức lãi lỗ cho nhà đầu tư.
- Nhà đầu tư thực hiện hợp đồng khi có lợi cho nhà đầu tư, linh hoạt và chủ
động hơn.
Nhược điểm:
- Mất phí quyền chọn dù có thực hiện hợp đồng hay không.
Câu 3: Đánh giá mức độ thực hiện các công cụ tài chính phái sinh trên
thị trường ngoại hối Việt Nam trong thời gian gần đây?
Tại Việt Nam các sản phẩm phái sinh đã xuất hiện trên thị
trường cách đây hơn 10 năm, nhưng mới chỉ mang tính thí điểm, nhỏ
bé, đơn lẻ. Giao dịch kỳ hạn xuất hiện với tư cách là công cụ tài
chính phái sinh đầu tiên ở Việt Nam theo quyết định số 65/1999/QĐ-
NHNN7 ngày 25/2/1999. Giao dịch hoán đổi cũng xuất hiện khá sớm
theo quyết định số 430/QĐ-NHNN13 ngày 24/12/1997 và sau này là
quyết định số 893/2001/QĐ-NHNN ngày 17/7/2001 của thống đốc
NHNN. Các giao dịch quyền chọn ngoại tệ, lãi suất và vàng dường
như là những công cụ phái sinh được thị trường hoan nghênh và đón
nhận nhiều nhất do những ưu điểm vốn có của nó trong bối cảnh lãi
suất và tỷ giá và giá vàng luôn ở trạng thái tăng liên tục. Ngân hàng
đầu tư và phát triển Việt Nam (BIDV) là ngân hàng đầu tiên được
phép thực hiện giao dịch quyền chọn lãi suất. Bên cạnh quyền chọn
lãi suất, quyền chọn ngoại tệ cũng được nhiều ngân hàng cung cấp,
điển hình là BIDV, Eximbank, ACB, Techcombank, Agribank, Citibank,
Vietcombank, ICB, và ngân hàng Hồng Kông bank chi nhánh thành
phố HCM.
Nhìn chung, mức độ phát triển của các công cụ tài chính phái
sinh ở nước ta vẫn còn rất hạn chế. Hiện nay việc thực hiện các hợp
đồng phái sinh của khách hàng Việt Nam chủ yếu thực hiện qua môi
giới nước ngoài và tham gia các thị trường ở nước ngoài. Nhiều
doanh nghiệp Việt Nam chưa biết hoặc chưa quen sử dụng các công

- Các công cụ tài chính phái sinh tiền tệ đã triển khai tại một số
NHTM Việt Nam chưa phong phú, chưa đa dạng, chưa tạo nhiều tiện
ích nên chưa hấp dẫn đối với khách hàng, vì vậy số lượng khách
hàng tham gia còn khá khiêm tốn.
- Hoạt động mua bán ngoại tệ nói chung và thực hiện công cụ tài
chính phái sinh chủ yếu tập trung tại hội sở chính của từng hệ thống
NHTM Việt Nam và một số chi nhánh lớn của NH.
- Phần lớn các NHTM chưa thật sự quan tâm và đầu tư đúng mức để
triển khai có hiệu quả các công cụ tài chính phái sinh tiền tệ.
- Phần lớn các NHTM chưa chuẩn bị nguồn lực, hệ thống công nghệ
để triển khai công cụ tài chính phái sinh tiền tệ.
- Một số NHTM triển khai công cụ tài chính phái sinh tiền tệ thiếu sự
kiểm soát dẫn đến tổn thất lớn cho NH. Điển hình là sự kiện kinh
doanh ngoại tệ tại một NHTM Việt Nam theo kết quả của Thanh tra
NHNN, đến ngày 31/12/2004 kinh doanh ngoại tệ lỗ của NH này lên
tới 499,8 tỷ đồng, riêng quý IV/2004 chiếm 98,9% số lỗ nói trên
(447,6 tỷ đồng). Trong số này, hoạt động kinh doanh đồng EUR và
USD lỗ tới 28,3 triệu USD. Đặc biệt, liên tiếp trong những ngày cuối
năm 2004, có 10 giao dịch mua ngoại tệ lên tới 30 triệu EUR/giao
dịch. Rủi ro chủ yếu từ rủi ro hoạt động, trong đó lỗ chủ yếu xuất phát
từ các giao dịch không phải do cán bộ phòng kinh doanh ngoại tệ
thực hiện mà do lãnh đạo không trực tiếp kinh doanh hoặc chỉ đạo
cho nhân viên giao dịch thực hiện, giao dịch vượt quá hạn mức quy
định. Các báo cáo trạng thái ngoại tệ của NH này gửi về NHNN cũng
không phản ánh chính xác thực tế trạng thái của NH.
- Các quy định liên quan đến hoạt động kinh doanh tiền tệ và công cụ
tài chính phái sinh chậm thay đổi, chưa tương thích với thay đổi của
thị trường. Chẳng hạn như Quyết định số 1820/NHNN-QLNH ban
hành ngày 18/3/2009 trong đó quyền chọn chỉ được thực hiện giữa
ngoại tệ và ngoại tệ, không được thực hiện quyền chọn giữa ngoại tệ

hệ thống hạn mức để giới hạn mức lỗ, ghi nhận kế toán, hạn chế tổn
thất cho NH do thực hiện các giao dịch phái sinh.
- Đối với NHTM chưa thực hiện công cụ tài chính phái sinh, cần
chuẩn bị nguồn lực, cơ cấu tổ chức, nghiên cứu kinh nghiệm của các
NH khác để khi đủ điều kiện có thể triển khai có lộ trình từ thí điểm
đến mở rộng, góp phần đáp ứng nhu cầu khách hàng, đa dạng hóa
nghiệp vụ và nâng cao thu nhập NH.
* Về phía Hiệp hội NH và NHNN, Bộ Tài chính
Hiệp hội NH cần kết hợp với các cơ sở đào tạo (học viện, đại học )
làm cầu nối tổ chức các hội thảo, đào tạo chuyên đề giữa NH và DN
để phát triển các công cụ tài chính phái sinh tiền tệ từ sự hiểu biết, từ
lợi ích mang lại để tạo sự quan tâm áp dụng các công cụ này.
- Hiệp hội NH cần là cầu nối tiếp nhận, tập hợp các ý kiến, kiến nghị
từ NHTM và DN liên quan đến công cụ tài chính phái sinh tiền tệ để
tư vấn với các cơ quan quản lý sửa đổi quy định phù hợp, góp phần
tạo điều kiện áp dụng công cụ tài chính phái sinh tiền tệ hiệu quả.
- Tạp chí chuyên ngành nên có phần dành riêng giới thiệu các sản
phẩm mới, các sản phẩm phái sinh tiền tệ đã được triển khai, phát
hành giới thiệu đến các NH, DN để thu hút sự quan tâm của các chủ
thế này.
- NHNN cần đánh giá sản phẩm phái sinh trên cả hai mặt tích cực và
hạn chế, xem xét mở rộng phạm vi thực hiện các công cụ phái sinh,
đồng thời có giải pháp hạn chế những nhược điểm của sản phẩm
này. NHNN cần nghiên cứu, sửa đổi các quy định liên quan đến kinh
doanh tiền tệ, công cụ tài chính phái sinh tiền tệ theo xu hướng hội
nhập quốc tế phù hợp điều kiện môi trường Việt Nam trong từng thời
kỳ.
- NHNN cần tăng cường giám sát rủi ro từ xa qua hệ thống thông tin
báo cáo của các NHTM và kiểm tra tại chỗ để kịp thời phát hiện,
ngăn chặn rủi ro kinh doanh tiền tệ, đảm bảo an toàn hệ thống NHTM