Nghiên cứu Y học
Y Học TP. Hồ Chí Minh * Tập 8 * Phụ bản của Số 1 * 2004

KỸ THUẬT NỘI SOI NẠO SÀNG QUA TAM GIÁC TẤN CÔNG
QUA 300 TRƯỜNG HP THỰC HIỆN
TẠI BỆNH VIỆN NHÂN DÂN GIA ĐỊNH
Phạm Kiên Hữu*
TÓM TẮT
Giả thuyết: kỹ thuật mổ nội soi xoang sàng qua tam giác tấn công trên mảnh nền cuốn mũi giữa
giảm thiểu biến chứng và tăng hiệu quả điều trò sau mổ.
Mục tiêu: thực hiện kỹ thuật nội soi xoang sàng qua tam giác tấn côngvà đánh giá kết quả trên các
bệnh nhân trong lô nghiên cứu.
Phương pháp nghiên cứu: tiền cứu, thực hiện trên 300 bệnh nhân.
Kết luận: Kỹ thuật tỏ ra an toàn và hiệu quả đối với các trường hợp phẫu thuật còn mốc giải phẫu
tam giác tấn công.
SUMMARY
ENDOSCOPIC ETHMOIDECTOMY VIA “ATTACK TRIANGLE”: A PROPOS OF 300
SURGICAL PATIENTS AT NHAN DAN HOSPITAL HCMC
Pham Kien Huu * Y Hoc TP. Ho Chi Minh * Vol. 8 * Supplement of No 1 * 2004: 57 - 60
Hypothesis: the technique of endoscopic ethmoidectomy via an anatomic landmark so called “attack
triangle” on the basal lamina decreases the intra surgical complications and enhance the post-op
outcomes.
Objective: to evaluate post operative outcomes of the patients sustained from ESS via “attack
triangle”.
Method: A prospective study on 300 consecutive cases.
Conclusion: the technique proves its efficacy and safety in cases that the “attack triangle” is
available
MỞ ĐẦU
Kỹ thuật mổ nội soi mũi xoang ra đời vào năm
1978 sau 2 công trình nghiên cứu của Wigand và
Messerklinger. Với tính năng vượt trội trong việc

vướng sau họng).
Bệnh đã điễn tiến nhiều tháng, nhiều năm,
không còn đáp ứng điều trò nội khoa.
Có hình ảnh gai hoặc mào ở vách ngăn qua khám
hốc mũi dưới nội soi sau khi đã đặt thuốc co mạch
Trên phim CT mũi xoang có hình ảnh tắc
nghẽn, phù nề niêm mạc ở vùng phức hợp lỗ
thông mũi xoang.
Tiêu chuẩn loại trừ
Bệnh nhân không được chọn nghiên cứu khi có 1
trong các vấn đề sau:
- Có các bệnh nội khoa chống chỉ đònh phẫu
thuật
- Đang trong mắc bệnh nhiễm trùng nặng
- Có u trong vách ngăn mũi
- Cấu trúc xoang sàng đã bò mất do các lần mổ
nạo sàng trước đó
- Dưới 16 tuổi
Chuẩn bò bệnh nhân
- Các bệnh nhân được giải thích về sự cần thiết
của phẫu thuật để điều trò bệnh và một số vấn đề có
thể gặp phải trong và sau phẫu thuật.
- Bệnh nhân được làm các xét nghiệm tiền phẫu
cần thiết.
- Các bệnh nhân đang có tình trạng viêm
xoang chưa ổn đònh hay niêm mạc phù nề, thoái
hóa polyp được cho sử dụng thuốc corticoid trước
mổ ít nhất 7 ngày.
Qui trình kỹ thuật
Trước mổ 10 phút, bệnh nhân được tiêm dung

KẾT QUẢ
Từ 1998 đến đầu năm 2002 chúng tôi đã tiến
hành kỹ thuật mổ nội soi xoang sàng qua tam giác
tấn công cho cho 300 trường hợp gồm 187 nam và
113 nữ.
Chuyên đề Tai Mũi Họng - Mắt
58
Nghiên cứu Y học
Y Học TP. Hồ Chí Minh * Tập 8 * Phụ bản của Số 1 * 2004

Chẩn đoán trước mổ
Bảng 1: chẩn đoán trước mổ
Chẩn đoán trước mổ Tổng số BN Tỉ lệ %
Viêm đa xoang mạn tính 159 53
Viêm xoang hồi viêm 141 47
Các phẫu thuật kết hợp
Bảng 2: Các phẫu thuật kèm theo (bệnh nhân có thể
chòu nhiều phẫu thuật cùng một lần mổ, nhiều bệnh
nhân được mổ cả 2 bên)
Phẫu thuật kèm theo N=520 Số trường hợp Tỉ lệ %
Mở khe giữa 360 70
Chỉnh hình vách ngăn 46 9
Phẫu thuật chỉnh hình các cuốn 44 8
Phẫu thuật xoang trán 30 6
Phẫu thuật xoang bướm 40 7
Thời gian phẫu thuật
Bảng 3: Thời gian phẫu thuật
Thời gian phẫu thuật (phút) Số trường hợp Tỉ lệ %
20 - 30 87 29
30 - 40 142 47

Số bệnh nhân Tỉ lệ $
Khỏi 135 45
Giảm 150 50
Không giảm 15 5
Sự thuyên giảm triệu chứng nghẹt mũi
sau mổ
Bảng 8: sự thuyên giảm triệu chứng nghẹt mũi sau
mổ
Sự thuyên giảm triêu chứng
nghẹt mũi
Số bệnh nhân Tỉ lệ
Khỏi 192 64
Giảm 96 32
Không giảm 12 4
Sự thuyên giảm triệu chứng chảy mũi
sau sau mổ
Bảng 9: Sự thuyên giảm triệu chứng chảy mũi sau
mổ
Sự thuyên giảm triêu chứng chảy mũi
sau
Số bệnh
nhân
Tỉ lệ
Khỏi 123 41
Giảm 123 41
Không giảm 54 18
BÀN LUẬN
Về các ưu và nhược điểm của phương
pháp nạo sàng từ sau ra trước của
Wigand

- Bảo tồn được niêm mạc và các cấu trúc bình
thường của xoang sàng.
Tuy vậy phương pháp nạo sàng từ trước ra sau có
một số hạn chế sau:
- Hạn chế xác đònh trần xoang sàng ngay từ đầu
nên phẫu thuật viên có thể làm tổn thương trần
xoang sàng, dò dòch não tuỷ sau mổ.
- Hạn chế xác đònh thành ngoài xoang sàng từ
đầu, nên phẫu thuật viên có thể làm tổn thương
xương giấy, gây các biến chứng ổ mắt.
Về các ưu và nhược điểm của phương
pháp nạo sàng qua tam giác tấn công
của chúng tôi.
Phương pháp nạo sàng qua “tam giác tấn công”
nhằm phát huy ưu điểm và hạn chế các nhược điểm
của cà 2 phương pháp phẫu thuật trên:
Tránh được tai biến chảy máu động mạch bướm
khẩu cái và tình trạng xơ dính do không cắt cuốn
mũi giữa.
Xác đònh ngay từ đầu các mốc giải phẫu
quan trong; nhất là trần xoang sàng và thành ngoài
ổ mắt nên hạn chế được các biến chứng ở ổ mắt và
màng não.
Phương pháp mổ nạo sàng qua “tam giác tấn
công” có một vài hạn chế sau đây:
Không thích hợp cho các trường hợp viêm xoang
giới hạn ở xoang sàng trước do tắc nghẽn phức hợp lỗ
thông mũi xoang; các trường hợp trên thích hợp với
phương pháp mổ nội soi mũi xoang chức năng.
Đối với các trường hợp polyp mũi to, các bệnh

refractory primary headaches. Headache. 1995; 35:
185-192.
6. Clerico DM, Evan K, Montgomery L, Lanza DC, Grabo
D. Endoscopic sinonasal surgery in the management
of primary headaches. Rhinology. 1997; 35: 98-102.
Chuyên đề Tai Mũi Họng - Mắt
60