Đề tài:
Tạo sự hứng thú trong môn Tin học lồng ghép với rèn kỹ năng sống cho học sinh lớp 5
PHẦN THỨ NHẤT :
I/ BỐI CẢNH CỦA ĐỀ TÀI:
Trong vài thập kỉ gần đây, đã có sự bùng nổ về thông tin hay còn gọi là
“Thời đại thông tin”. Trong bối cảnh đó, ngành Tin học được hình thành và phát
triển thành một ngành khoa học độc lập với các nội dung, mục tiêu, phương pháp
nghiên cứu riêng và ngày càng có nhiều ứng dụng trong hầu hết các lĩnh vực
hoạt động của đời sống xã hội.
Chính vì xác định được tầm quan trọng đó nên Đảng và Nhà nước đã đưa
môn Tin học vào trong nhà trường, vào hệ thống giáo dục nhằm giúp học sinh
theo kịp với trình độ phát triển của cả nước và thế giới. Đưa Tin học vào nhà
trường nói chung và Tiểu học nói riêng là một việc làm thiết thực để các em làm
quen dần với lĩnh vực công nghệ thông tin, tạo nền móng ban đầu để học những
phần nâng cao tiếp theo.
Trong những năm gần đây, hoạt động dạy và học Tin học đang thu hút sự
quan tâm, chú ý của toàn xã hội. Trước sự quan tâm ấy, chúng tôi – những giáo
viên dạy môn Tin học luôn trăn trở về phương pháp giảng dạy của mình. Làm
sao để nâng cao chất lượng dạy và học Tin học? Làm sao để các em có thể hiểu
và yêu thích môn học này? Làm thế nào để học sinh tích cực và hứng thú trong
từng tiết học? Là giáo viên trực tiếp đứng lớp tôi không ngừng phấn đấu trau dồi
kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ, kiến thức các môn liên quan, thường xuyên
học hỏi kinh nghiệm để hoàn thiện hơn trong quá trình giảng dạy.
Nhưng có lẽ một điều quan trọng hơn không những riêng bản thân tôi mà
toàn xã hội đang quan tâm đó là việc tự rèn kỹ năng sống của các em. Làm thế
nào để các em có đủ tự tin, bản lĩnh bước vào đời? Đó chính là vấn đề quan
1
MÔÛ ÑAÀU
Đề tài:
Tạo sự hứng thú trong môn Tin học lồng ghép với rèn kỹ năng sống cho học sinh lớp 5
trọng nhất đặt ra cho những người có nhiệm vụ trồng người như chúng tôi. Như
cháu”. Nhận thức được tầm quan trọng này, giáo dục các em học sinh ở lứa tuổi
Tiểu học mà nhất là các em khối lớp 5 đang trong độ tuổi phát triển mạnh về thể
chất lẫn nhận thức là việc làm hết sức cấp thiết. Do đó, tôi nghĩ tạo sự hứng thú
trong từng tiết học Tin học lồng ghép với rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh là
một việc làm hết sức cần thiết .
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy: “Người có tài mà không có đức là
người vô dụng; Người có đức mà không có tài thì làm việc gì cũng khó”. Đối với
lứa tuổi học sinh trong giai đoạn hiện nay thì “tài” – tri thức, kiến thức, kỹ năng
học tập, kỹ năng làm việc và “đức” – đạo đức, nhân cách làm người luôn là hai
yếu tố song hành, gắn chặt với nhau tạo nên con người hoàn thiện. Một nền giáo
dục thành công cần chăm lo phát triển cả hai mặt tài – đức cho học sinh.
Trong giai đoạn hiện nay, vấn đề giáo dục đạo đức cho các em học sinh đang
thể hiện nhiều vấn đề gây nhức nhối trong dư luận xã hội. Tình trạng bạo lực học
đường ngày một đáng báo động. Học sinh vi phạm pháp luật, học sinh đánh
nhau, học sinh đánh giáo viên, các clip học sinh, nữ sinh đánh nhau xuất hiện
ngày càng nhiều như một bệnh dịch. Nhiều học sinh sống khép kín, bị lôi cuốn
vào thế giới ảo trên mạng Internet, nghiện game online.
Nhận thức được sự cấp thiết của vấn đề, Bộ GD&ĐT đã phát động phong
trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” trong đó nội dung thứ
ba trong năm nội dung chính là “Rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh”. Học
sinh sống trong xã hội phát triển cần phải được trang bị những kỹ năng thích hợp
để hòa nhập với cộng đồng , với xu thế toàn cầu hóa. Đối với học sinh, đặc biệt
là học sinh bậc Tiểu học cần phải được giáo dục, rèn luyện kỹ năng sống. Giáo
dục kỹ năng sống càng trở nên cấp thiết đối với thế hệ trẻ, bởi vì các em là
những chủ nhân tương lai của đất nước. Lứa tuổi học sinh là lứa tuổi đang hình
thành những giá trị nhân cách, giàu ước mơ, ham hiểu biết, thích tìm tòi, khám
3
Đề tài:
Tạo sự hứng thú trong môn Tin học lồng ghép với rèn kỹ năng sống cho học sinh lớp 5
phá song còn thiếu hiểu biết sâu sắc về xã hội, còn thiếu kinh nghiệm sống, dễ bị
THCS cũng như có đủ nghị lực, niềm tin để ứng phó với mọi khó khăn mà trong
cuộc sống các em chắc chắn sẽ gặp.
III/ MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:
Nghiên cứu thực trạng học tập môn Tin học của học sinh lớp 5. Từ đó, tìm ra
mối quan hệ giữa hứng thú, động cơ, thái độ học tập và kết quả học tập của học
sinh, góp phần xây dựng những phương pháp dạy và học tốt nhằm nâng cao
hứng thú, tăng cường hiệu quả giảng dạy cũng như chất lượng học tập môn Tin
học cho học sinh lớp 5.
5
Đề tài:
Tạo sự hứng thú trong môn Tin học lồng ghép với rèn kỹ năng sống cho học sinh lớp 5
Giúp học sinh thích ứng được với cuộc sống đầy những biến động khôn
lường (những tác động của tự nhiên và xã hội hiện đại)
Giúp các em biết tự bảo vệ, rèn kỹ năng sống cho chính bản thân mình.
IV/ NHIỆM VỤ, PHẠM VI, ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN
CỨU:
1/ Nhiệm vụ nghiên cứu:
* Căn cứ vào tình hình thực tế của học sinh khối lớp 5, tôi đề ra một số
nhiệm vụ như sau:
Giúp cho học sinh có hứng thú, tiếp thu bài nhanh hơn, kích thích sự tìm tòi,
sáng tạo của học sinh.
Giúp cho những chủ nhân tương lai của đất nước lĩnh hội cơ bản về tin học
một cách hệ thống, khoa học và có hiệu quả nhất.
Đề xuất những biện pháp nhằm góp phần nâng cao hiệu quả việc rèn kỹ
năng sống cho học sinh toàn trường nói chung và khối lớp 5 nói riêng.
2/ Đối tượng nghiên cứu:
Do thời gian có hạn nên chỉ tập trung nghiên cứu học sinh khối lớp 5 Trường
Tiểu học A An Hữu – Cái Bè – Tiền Giang.
3/Giới hạn của đề tài:
Áp dụng cho giáo viên dạy Tin học và học sinh của Trường Tiểu học A An
Điều tra nắm tình hình tổ chức tiết học môn Tin học, tinh thần thái độ tham
gia hoạt động học tập của học sinh.
d. Phương pháp đàm thoại :
Nắm bắt rõ thêm thực trạng dạy - học cũng như suy nghĩ, khó khăn của giáo
viên và học sinh về phương pháp này.
e. Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động :
7
Đề tài:
Tạo sự hứng thú trong môn Tin học lồng ghép với rèn kỹ năng sống cho học sinh lớp 5
Qua sản phẩm của các đối tượng để tìm hiểu :Đổi mới của giáo viên trong
nhận thức cũng như soạn giảng lên lớp. Kết quả học tập của học sinh .
f. Phương pháp thực nghiệm :
Thực nghiệm trên chính các tiết dạy của tôi ở lớp 5 nhằm kiểm tra việc đối
chiếu kết quả nhóm thực nghiệm theo giải pháp đề xuất với kết quả của nhóm
đối chứng để rút ra kết luận và bài học kinh nghiệm .
g .Phương pháp thống kê :
Thống kê, xử lý các số liệu thu được từ kết quả điều tra thực trạng và kết
quả thu được qua thực nghiệm .
8
Đề tài:
Tạo sự hứng thú trong môn Tin học lồng ghép với rèn kỹ năng sống cho học sinh lớp 5
PHẦN THỨ HAI :
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN:
Với những tiết dạy thích hợp, tôi mạnh dạn đưa một số biện pháp nhỏ mà
bản thân tự đúc kết được (Chủ yếu là những biện pháp bản thân tự đặt, tự chế).
Ghi chép lại những thành công và thất bại, những ưu điểm và hạn chế để tiết sau
thực hiện hoàn chỉnh hơn, hiệu quả hơn.
Xem xét, so sánh hiệu quả về mặt tư tưởng, tâm lí học sinh và chất lượng
tiết dạy giữa tiết dạy có sử dụng các biện pháp tạo hứng thú và tiết dạy không có
sử dụng các biện pháp tạo hứng thú.
đích sống chủ đạo, cho nên môi trường khách quan cần có những điều kiện thuận
lợi, là mảnh đất màu mỡ để ươm mầm cho hứng thú phát triển: thư viện phong
phú các đầu sách, thực hành đầy đủ, những kỳ vọng, sự động viên của thầy cô và
gia đình.
Hứng thú học tập của học sinh được tăng cường phần lớn chịu sự ảnh hưởng
bởi giáo viên. Do đó, giáo viên cần không ngừng trau dồi kỹ năng, phẩm chất
đạo đức, nghề nghiệp, cải tiến phương pháp giảng dạy, đảm bảo việc truyền thụ
tri thức ngày càng chính xác, hấp dẫn, có chất lượng. Giáo viên cần giúp cho học
sinh thấy được ý nghĩa và vai trò của các kiến thức môn học đối với cuộc sống;
giúp học sinh biết cách học thích hợp đối với mỗi bộ môn, tăng cường thời
lượng, chất lượng thực hành cho bộ môn, nắm vững lý thuyết, luôn có sự vận
dụng các kiến thức đã học vào cuộc sống và giải quyết các tình huống trong đời
sống theo các khía cạnh khác nhau. Cần có những bài giảng nêu vấn đề, những
giờ thảo luận trên lớp, những trò chơi mang tính chất giáo dục để kích thích
hứng thú học tập cho các em. Quá trình kích thích hứng thú không chỉ diễn ra ở
bài giảng này hay bài giảng khác mà cần phải diễn ra trong suốt quá trình dạy
10
Đề tài:
Tạo sự hứng thú trong môn Tin học lồng ghép với rèn kỹ năng sống cho học sinh lớp 5
học. Do đó, trong quá trình giảng dạy, người giáo viên cần tạo ra các hoàn cảnh
nhằm kích thích hứng thú học tập của học sinh, tăng tính tích cực của trí tuệ.
Trong giảng dạy, giáo viên cần chỉ ra được cái mới, cái phong phú, nhiều
hình nhiều vẻ, tính chất sáng tạo và triển vọng trong hoạt động học tập để tạo ra
hứng thú vững chắc cho học sinh trong quá trình học tập.
* Nhận thức về sự cần thiết của công nghệ thông tin – Tin học
Chúng ta đang sống trong một thời đại mới, thời đại phát triển rực rỡ của
công nghệ thông tin. Công nghệ thông tin đến với từng người quản lý, từng
người dân, nhà khoa học, người nông dân, bà nội trợ, học sinh ….Không có lĩnh
vực nào, không có nơi nào không có mặt của công nghệ thông tin. Công nghệ
thông tin tăng cường năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp, hỗ trợ có hiệu
lao trong tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội.
13
Đề tài:
Tạo sự hứng thú trong môn Tin học lồng ghép với rèn kỹ năng sống cho học sinh lớp 5
Do đó việc trang bị kiến thức về công nghệ thông tin – Tin học vững chắc
cho học sinh là một việc làm cấp thiết, mang tính thời đại.
* Mục tiêu của Giáo dục phổ thông theo luật giáo dục năm 2005:
Điều 27. Mục tiêu của giáo dục phổ thông, trong đó đối với Tiểu học
như sau:
Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về
đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá
nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã
hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh
tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ
quốc.
Giáo dục tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho
sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ
năng cơ bản để học sinh tiếp tục học THCS.
Thực hiện nghị quyết 40/2008/CT-BGD&ĐT ngày 22 tháng 7 năm 2008
của Bộ giáo dục và đào tạo về việc phát động phong trào thi đua: "Xây dựng
trường học thân thiện học sinh tích cực" trong các trường phổ thông giai đoạn
2008-2013, trong đó nội dung : Rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh phù hợp
với lứa tuổi của học sinh.
14
Đề tài:
Tạo sự hứng thú trong môn Tin học lồng ghép với rèn kỹ năng sống cho học sinh lớp 5
15
Đề tài:
Tạo sự hứng thú trong môn Tin học lồng ghép với rèn kỹ năng sống cho học sinh lớp 5
Rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh là một việc làm hết sức cần thiết
1. Thuận lợi:
* Nhà trường:
Trường Tiểu học A An Hữu có 29 lớp, đội ngũ giáo viên là 46 giáo viên,
trong đó có 2 giáo viên dạy Tin học.
Ban giám hiệu nhà trường và tập thể giáo viên luôn quan tâm đến việc giáo
dục đạo đức, rèn kỹ năng sống cho học sinh đặt lên hàng đầu.
Nhà trường tạo điều kiện sắm sửa máy móc, trang thiết bị phục vụ cho việc
dạy và học môn Tin học.
Toàn trường có 23 máy vi tính. Trong đó:
1 phòng máy vi tính (gồm 17 máy được nối mạng Internet).
6 máy vi tính phục vụ cho công tác quản lý, kế toán, công tác Đội, thư
viện ( tất cả đều nối mạng Internet).
4 máy in; 1 máy photocopy.
* Giáo viên:
Giáo viên được đào tạo những kiến thức cơ bản về tin học để đáp ứng yêu
cầu cho dạy và học môn tin học trong bậc tiểu học.
Bản thân giáo viên tự học và bồi dưỡng thêm kiến thức Tin học cho mình :
qua tài liệu tham khảo, sách báo, qua bạn đồng nghiệp…
Giáo viên ở xa nhà an tâm công tác vì được nhà trường tạo mọi điều kiện về
nơi ở khá phù hợp.
Giáo viên của trường đều rất quan tâm, trăn trở, làm thế nào để rèn luyện kĩ
năng sống có hiệu quả để trường trở thành môi trường giáo dục tin cậy cho phụ
huynh học sinh về mọi mặt.
* Học sinh:
17
Đề tài:
Tạo sự hứng thú trong môn Tin học lồng ghép với rèn kỹ năng sống cho học sinh lớp 5
Vì là môn học trực quan, sinh động, môn học khám phá những lĩnh vực mới
nên học sinh rất hứng thú học, nhất là những tiết thực hành.
Trong giờ học, học sinh rất say mê học tập, tích cực phát biểu trong giờ học.
thay đổi.
III/ THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ:
Bàn về thực trạng học tập của học sinh đối với bộ môn Tin học, bên cạnh
những học sinh vui thích, đam mê với việc học tập thì cũng có một bộ phận
không nhỏ các em không thích học, chán học, nguyên nhân là do mất hứng thú
học tập. Tình trạng chán học, không thích học do mất hứng thú học này đã ảnh
hưởng không nhỏ tới kết quả học tập của các em nói riêng và chất lượng giáo
dục nói chung. điều này có có ảnh hưởng lớn tới tương lai của các em.
Bên cạnh đó, cơ sở vật chất của nhà trường còn hạn chế. Phòng máy vi tính
chưa đáp ứng được nhu cầu thực hành của các em, dẫn đến tình trạng 3 – 4 học
sinh thực hành trên 1 máy tính. Chưa kể đến một số máy thường xuyên gặp sự cố
hư hỏng. Do đó một số học sinh không có máy để thực hành gây tâm lí bất bình
chán nản cho học sinh. Các em lười học thực hành.
Nhìn chung các em học sinh lớp 5 chưa có cái nhìn toàn diện về môn Tin
học và những lợi ích thiết thực mà nó mang lại. Từ đó chưa có thái độ nghiêm
túc, đúng đắn và đầu tư đúng mức.
Một bộ phận học sinh coi bộ môn Tin học là “môn phụ”, dễ học, không cần
phải tư duy, động não, dẫn đến tâm lí chủ quan. Các em ít chú ý nghe giảng, ghi
chép một cách máy móc những gì giáo viên ghi trên bảng, lười suy nghĩ, không
biết phân tích vấn đề, hay nhớ nhằm lẫn giữa nội dung này và nội dung khác,
càng không biết nêu vấn đề để bàn bạc – thảo luận.
Từ đó các em nảy sinh một số biểu hiện tiêu cực như:
Thường xuyên không thuộc bài hay học đối phó, thuộc bài nhưng không
hiểu.
19
Đề tài:
Tạo sự hứng thú trong môn Tin học lồng ghép với rèn kỹ năng sống cho học sinh lớp 5
Thích chơi hơn là học, các em hiện nay say mê với các loại game online. Do
đó việc giáo dục đạo đức, rèn kỹ năng sống cho các em là rất cần thiết trong giai
đoạn hiện nay.
môn học đó. Chính vì vậy, việc tạo hứng thú cho người học được xem là yêu cầu
bắt buộc đối với bất cứ ai làm công tác giảng dạy, đối với bất cứ bộ môn khoa
học nào.
2.Thế nào là rèn kỹ năng sống?
Hiện nay có khá nhiều khái niệm về kỹ năng sống, tuỳ từng góc nhìn khác
nhau người ta có những khái niệm về kỹ năng sống khác nhau. Tuy nhiên, kĩ
năng sống đơn giản là tất cả những điều cần thiết chúng ta phải biết để có thể
thích ứng với những thay đổi diễn ra hằng ngày trong cuộc sống. Kĩ năng sống
được hình thành theo một quá trình, hình thành một cách tự nhiên qua những va
chạm, những trải nghiệm trong cuộc sống và qua giáo dục mà có. Dù là kĩ năng
nào cũng đều rất quan trọng và cần thiết với mỗi con người. Cho nên, giáo dục kĩ
năng sống cho học sinh có một tầm rất quan trọng.
3. Vì sao cần phải giáo dục kỹ năng sống cho học sinh?
Chúng ta đều biết: Cuộc sống luôn tạo ra những khó khăn để cho con người
vượt qua, những mất mát để con người biết yêu quý những gì đang có. Vì vậy,
mỗi con người cần có những kỹ năng nhất định để tồn tại và phát triển. Là những
nhà giáo dục, những người luôn đồng hành với quá trình phát triển của học sinh,
chúng ta càng thấy rõ sự cần thiết giáo dục kỹ năng sống cho học sinh. Bởi giáo
dục kỹ năng sống chính là định hướng cho các em những con đường sống tích
cực trong xã hội hiện đại. Tất cả đều nhằm giúp các em thích ứng được với sự
phát triển nhanh như vũ bão của khoa học công nghệ và vững vàng, tự tin bước
tới tương lai.
21
Đề tài:
Tạo sự hứng thú trong môn Tin học lồng ghép với rèn kỹ năng sống cho học sinh lớp 5
V. BIỆN PHÁP THỰC HIỆN :
1/ Tạo môi trường học tập thân thiện, gần gũi giữa cô và trò để học sinh tự
tin nói lên suy nghĩ của mình từ đó tạo cho các em niềm say mê, hứng thú:
“Hãy để các em nói về môn học sẽ tốt hơn thầy cô nói về nó”.
Thật vậy, với các em lớp 5 thì môn Tin học là môn học còn khá mới mẻ
của mình với bạn bè, với thầy cô một cách tự tin mạnh dạn. Việc rèn luyện các kĩ
năng này đã tạo ra được thói quen tốt cho bản thân mỗi em, các em tham gia một
cách chủ động tích cực vào quá trình học tập, tạo điều kiện cho các em chia sẻ
những kinh nghiệm, ý kiến hay để giải quyết một vấn đề nào đó.
Tạo cho học sinh niềm say mê khi học. Bởi vì say mê là yếu tố không thể
thiếu giúp học sinh học tốt. Khi say mê các em sẽ thích khám phá những điều
hay ở môn học. Từ đó, các em không có cảm giác chán nản khi nghe thầy cô
giảng bài. Khi ấy, mỗi kiến thức thầy nói đều rất quan trọng, cần phải nghe và
tìm hiểu thật kỹ. Vậy để các em thấy hứng thú với môn học thì mỗi thầy cô nên
23
Đề tài:
Tạo sự hứng thú trong môn Tin học lồng ghép với rèn kỹ năng sống cho học sinh lớp 5
tạo cho các em sự yêu thích môn học. Để làm được điều đó không phải là đơn
giản. Trước tiên, các em phải xóa dần tâm lý phân biệt giữa môn chính và môn
phụ, vì đây là nguyên do khiến các em lơ là với những môn mà các em cho là
phụ. Tâm lý ấy sẽ làm cho tiết học rất nhàm chán. Các em thụ động và tiếp tục
lặp lại lối mòn “thầy nói gì trò ghi nấy”. Thầy cô thường xuyên nhắc nhở các em
môn học nào cũng đều quan trọng và phải tạo cho các em áp lực “không học
môn này không được”. Và thầy cô cũng nên đem thực tế vào quá trình dạy để
minh chứng điều mình đang nói, tạo cho bài giảng thêm phong phú, thu hút hơn.
2. Công tác tư tưởng cho học sinh:
Sau khi đã tạo cơ hội cho các em nói về những suy nghĩ của chính bản thân
mình về môn Tin, tôi bắt đầu làm công việc công tác tư tưởng cho học sinh.
Đây là công việc mà bản thân tôi cũng như hầu hết người giáo viên Tin học
nào cần phải làm là cho các em học sinh thấy được ý nghĩa to lớn và tầm quan
trọng của việc học môn Tin học. Để từ đó các em xác định được hướng phấn đấu
và nổ lực hết mình trong học tập. Đặc biệt, giáo viên nên phân tích để học sinh
thấy rõ sự cần thiết, hữu ích của môn Tin và mối tương quan của môn Tin với
các môn học khác.
Bước tiếp theo của quá trình này là tôi nêu cho các em thấy được các thành