TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
KHOA KẾ TOÁN
~~~~~~*~~~~~~
CHUYÊN ĐỀ THỰC TẬP
Đề tài:
VẬN DỤNG THỦ TỤC KIỂM TOÁN ĐỂ PHÁT HIỆN GIAN LẬN
TRONG KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH DO CÔNG TY AASC
THỰC HIỆN
Giáo viên hướng dẫn : GS.TS. NGUYỄN QUANG QUYNH
Sinh viên thực hiện : LÊ TIẾN CÔNG
Lớp : KIỂM TOÁN 47A
Khoá : 47
HÀ NỘI - 2009
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC SƠ ĐỒ BẢNG BIỂU
LỜI MỞ ĐẦU 1
PHẦN 1. TỔNG QUAN VỀ AASC 4
1.1. Quá trình hình thành và phát triển của AASC 4
1.1.1. Giới thiệu chung về AASC 4
1.1.2. Lịch sử hình thành và quá trình phát triển của AASC 4
1.2. Đặc điểm hoạt động kinh doanh của AASC 8
1.2.1. Các dịch vụ cung cấp 8
1.2.2. Mục tiêu hoạt động của công ty 12
1.2.3. Phương châm hoạt động 12
1.2.4. Sự thừa nhận trong nước và quốc tế 12
1.2.5. Hợp tác và phát triển 13
1.2.6. Tình hình doanh thu, chi phí, lợi nhuận của một số năm gần
đây: 14
1.3.1. Bộ máy tổ chức của AASC 15

TỤC KIỂM TOÁN ĐỂ PHÁT HIỆN GIAN LẬN TRONG KIỂM
TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH DO AASC THỰC HIỆN 65
3.1. Nhận xét chung về quy trình kiểm toán BCTC tại Công ty AASC. 65
3.2. Vấn đề từ thực trạng thủ tục kiểm toán để phát hiện gian lận trong
kiểm toán BCTC tại AASC 66
3.3. Giải pháp hoàn thiện thủ tục kiểm toán để phát hiện gian lận trong
kiểm toán BCTC tại AASC 67
3.3.1. Nâng cao ý thức trách nhiệm của kiểm toán viên đối với gian
lận 67
3.3.2. Nâng cao hiệu quả việc đánh giá các gian lận có thể xảy ra 68
3.4 Kiến nghị nhằm thực hiện giải pháp 69
KẾT LUẬN 72
ii
ii
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO i
Tổng quan chung ii
Bước công việc ii
1.Việc phân công công việc cho các nhân viên kế toán có được cập nhật
thường xuyên không? ii
3.Các nhân viên kế toán có được đào tạo qua trường lớp chính qui hay
không? ii
Bước công việc iii
1.Công việc thủ quỹ và kế toán tiền mặt có do một người đảm nhận
không? iii
3.Việc kiểm kê quỹ tiền mặt có được thực hiện thường xuyên không? iii
Bước công việc iv
1.Có theo dõi riêng biệt từng khoản phải thu, phải trả của khách hàng
không? iv
3.Những người chịu trách nhiệm theo dõi các khoản phải thu có được

chứng từ hợp lệ khác), các hợp đồng mua hàng hay không? xi
Chi phí xii
Bước công việc xii
1.Khách hàng có thường xuyên theo dõi sự biến động của giá vốn hàng
bán không? xii
PHỤ LỤC: BẢN ĐÁNH GIÁ HỆ THỐNG KIỂM SOÁT NỘI BỘ
iv
iv
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
DANH MỤC VIẾT TẮT
STT Từ viết tắt Diễn giải
1 BCTC Báo cáo tài chính
2 TNHH Trách nhiệm hữu hạn
3 DN Doanh nghiệp
4 GĐ Giám đốc
5 TK Tài khoản
6 UBCK Ủy ban chứng khoán
7 BCĐKT Bảng cân đối kế toán
8 BCKQKD Báo cáo kết quả kinh doanh
9 BB Biên bản
10 KSNB Kiểm soát nội bộ
11 CTKT Chứng từ kế toán
12 KTV Kiểm toán viên
13 XDCB Xây dựng cơ bản
14 BCQT Báo cáo quyết toán
15 KH Kế hoạch
16 DNNN Doanh nghiệp Nhà nước
17 CFKD Chi phí kinh doanh
18 CFMH Chi phí mua hàng
19 CFQLDN Chi phí quản lí doanh nghiệp

VÀ KIỂM TOÁN (AASC) THỰC HIỆN 26
vi
vi
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
2.1. Vận dụng các thủ tục kiểm toán để phát hiện gian lận trong kiểm
toán báo cáo tài chính 26
2.2. Thực tế vận dụng thủ tục kiểm toán nhằm phát hiện gian lận trong
kiểm toán BCTC do công ty AASC thực hiện 37
2.2.1 Đặc điểm tổ chức công tác kiểm toán của AASC với thủ tục kiểm
toán để phát hiện gian lận trong kiểm toán báo cáo tài chính 37
2.2.1.1 Những công việc trước khi thực hiện hợp đồng kiểm toán
37
2.2.1.2. Lập kế hoạch kiểm toán tổng quát 39
2.2.1.3. Lập kế hoạch kiểm toán chi tiết 43
2.2.1.4. Thực hiện kế hoạch kiểm toán 45
2.2.1.5. Kết thúc kiểm toán 48
Thảo luận lại với khách hàng 49
Thư quản lý 51
2.1.6. Những công việc thực hiện sau hợp đồng kiểm toán 52
2.2.2. Thực tế vận dụng thủ tục kiểm toán nhằm phát hiện gian lận
trong kiểm toán báo cáo tài chính do Công ty AASC thực hiện khách
hàng ABC 52
PHẦN 3: NHẬN XÉT VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÁC THỦ
TỤC KIỂM TOÁN ĐỂ PHÁT HIỆN GIAN LẬN TRONG KIỂM
TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH DO AASC THỰC HIỆN 65
3.1. Nhận xét chung về quy trình kiểm toán BCTC tại Công ty AASC. 65
3.2. Vấn đề từ thực trạng thủ tục kiểm toán để phát hiện gian lận trong
kiểm toán BCTC tại AASC 66
3.3. Giải pháp hoàn thiện thủ tục kiểm toán để phát hiện gian lận trong
kiểm toán BCTC tại AASC 67

1.Có phân công cán bộ chuyên trách theo dõi công trình XDCB dở
dang không? vii
viii
viii
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
3.Nguyên vật liệu, dụng cụ lao động có được bảo quản tốt không (ví
dụ: cất vào tronng kho )? vii
Bước công việc viii
1.Khách hàng có thường xuyên đối chiếu tiền vay với người cho vay
không? viii
3.Khi tiến hành vay nợ, khách hàng có tính đến hiệu quả sử dụng của
đồng vốn đi vay hay không? viii
Bước công việc ix
1.Khách hàng có theo dõi riêng biệt các khoản tiền lương và các khoản
phải nộp theo lương không? ix
3.Các khoản chi lương có chữ ký của người nhận tiền không? ix
Bước công việc x
1.Nguồn vốn kinh doanh có thường xuyên biến động không? x
3.Các khoản chênh lệch tỷ giá có được xác định theo đúng các qui định
hiện hành không? x
Doanh thu xi
Bước công việc xi
1.Việc ghi sổ doanh thu có căn cứ vào các hoá đơn bán hàng (hoặc các
chứng từ hợp lệ khác), các hợp đồng mua hàng hay không? xi
Chi phí xii
Bước công việc xii
1.Khách hàng có thường xuyên theo dõi sự biến động của giá vốn hàng
bán không? xii
ix
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp

toán nhằm phát hiện gian lận trong kiểm toán BCTC một cách hiệu quả,
trong thời gian thực tập tại AASC Em đã có cơ hội tiếp xúc, làm việc và so
sánh giữa lý thuyết với thực tế và nhận ra được rất nhiều kiến thức cũng
như tiếp thu được nhiều kinh nghiệm làm việc. Chính vì vậy, Em đã chọn
Đề tài: "Vận dụng thủ tục kiểm toán để phát hiện gian lân trong kiểm
toán báo cáo tài chính do Công ty AASC thưc hiện"
2. Mục đích nghiên cứu
Từ ý nghĩa quan trọng của thủ tục kiểm toán để phát hiện gian lận,
trong kiểm toán BCTC tại Công ty AASC, chuyên đề tốt nghiệp muốn làm
rỏ lý luận về thủ tục kiểm toán để phát hiện gian lận trong kiểm toán
BCTC. Hơn nữa Chuyên đề cũng muốn tìm hiểu thủ tục kiểm toán để phát
hiện gian lận trong kiểm toán BCTC tại Công ty AASC. Từ đó, Em có thể
so sánh giữa thực tế và lý thuyết và đưa ra kiến nghị, giải pháp giúp hoàn
thiện thủ tục kiểm toán để phát hiện gian lận trong kiểm toán BCTC tại
Công ty AASC.
3. Phương pháp nghiên cứu
Chuyên đề được nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận của Chủ
nghĩa duy vật biện chứng và sử dụng các phương pháp kĩ thuật như,
phương pháp logic, phương pháp toán học, phương pháp diển giải, quy
nạp, phương pháp so sánh và phân tích để tổng hợp đánh giá trọng yếu và
rủi ro trong kiểm toán BCTC. Kèm theo đó Chuyên đề cũng sử dụng
phương pháp sơ đồ, bảng biểu để làm rõ và bổ sung thêm cho lý luận cũng
như thực tiễn đánh giá trọng yếu, rủi ro kiểm toán trong kiểm toán BCTC.
2
2
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
4. Hướng đóng góp của Chuyên đề
Chuyên đề hệ thống hóa một số lý luận về thủ tục kiểm toán để phát
hiện gian lận trong kiểm toán BCTC. Bên cạnh đó, Chuyên đề đã mô tả
được thực trạng thực hiện thủ tục kiểm toán để phát hiện gian lận trong

sau:
Thứ nhất: Giai đoạn 1 ( Từ 01/04/1991 đến 08/08/1993):
Ngày 13/05/1991 theo Quyết định số 164TC/TCCB của Bộ trưởng
Bộ Tài chính quyết định thành lập Công ty Dịch vụ Kế toán Việt Nam, với
tên giao dịch quốc tế là Accounting Service Company (ASC), tiền thân của
Công ty Dịch vụ Tư vấn Tài chính Kế toán và Kiểm toán (AASC). Ngày
14/9/1991 Công ty chính thức đi vào hoạt động với số vốn ban đầu gần 300
triệu đồng và tổng số lượng nhân viên là 8 người.
Trong thời gian đầu mới thành lập, Công ty chỉ mới cung cấp một số
dịch vụ chủ yếu sau:
Một là, hướng dẫn các DN áp dụng đúng chế độ, thể lệ tài chính kế
toán của Nhà nước phù hợp với hoạt động kinh doanh của từng loại hình
DN. Giúp các DN xây dựng và thực hiện mô hình tổ chức bộ máy kế toán
và công tác tổ chức công tác kế toán.
4
4
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
Hai là, giúp các DN về các nghiệp vụ kế toán như mở sổ, ghi sổ kế
toán, lập bảng cân đối kế toán (BCĐKT), lập các báo cáo kết quả kinh
doanh (BCKQKD), báo cáo quyết toán (BCQT) theo quy định của Nhà
nước và cơ quan chức năng.
Ba là, tiến hành các dịch vụ chỉ dẫn về pháp luật tài chính kế toán,
giới thiệu, cung cấp các văn bản quy phạm pháp luật về tài chính kế toán,
các văn bản hướng dẫn về nghiệp vụ tài chính, kế toán, thống kê theo yêu
cầu của DN.
Trong quá trình hoạt động kinh doanh, nhu cầu thì trường ngày một
tăng, Công ty mở thêm các chi nhánh tại các tỉnh khác. Tháng 03/1992,
Công ty quyết định thành lập chi nhánh tại thành phố Hồ Chí Minh, và đến
tháng 04/1993 Công ty thành lập thêm các chi nhánh tại Vũng Tàu và Đà
Nẵng nhằm phục vụ tốt khách hàng của mình.

việc cung cấp những dịch vụ có chất lượng.
Vào tháng 4 năm 2005, AASC chính thức trở thành Hội viên Hội kiểm
toán viên hành nghề Việt Nam (VACPA).
AASC đã có mối quan hệ hợp tác chặt chẽ với các hãng kiểm toán quốc
tế như E&Y, KPMG, PWC…
Tháng 7 năm 2005, AASC chính thức trở thành thành viên của Mạng
lưới kế toán quốc tế (INPACT), một tổ chức gồm các công ty kiểm toán, kế
toán độc lập trên toàn thế giới. Cũng như các thành viên khác của INPACT
trên toàn thế giới, AASC cam kết cung cấp các dịch vụ chuyên ngành tốt
nhất, chuyên nghiệp nhất cho các khách hàng của mình;
Thứ ba: Giai đoạn 3 ( Từ 01/07/2007 đến nay) : Ngày 21/04/2007,
Công ty chuyển đổi từ DNNN thuộc Bộ Tài chính thành Công ty TNHH
Dịch vụ Tư vấn Tài chính Kế toán và Kiểm toán, hoạt động theo luật DN
và thông lệ kiểm toán, kế toán quốc tế. Ngày 24/07/2007, Công ty đã tổ
chức lễ ra mắt và nhận giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh mới. Đây là
6
6
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
mốc lịch sử về sự phát triển và hội nhập của AASC cũng là sự kiện phát
triển đặc biệt của ngành kiểm toán độc lập Việt Nam, chấm dứt thời kì bao
cấp của Nhà nước cho hoạt động kiểm toán, doanh nghiệp sẽ hoàn toàn độc
lập, tự chủ và khách quan trong hoạt động nghề nghiệp.
Hiện nay AASC là một trong những Công ty kiểm toán được Uỷ ban
Chứng khoán Nhà nước chấp thuận là tổ chức kiểm toán độc lập tham gia
kiểm toán các tổ chức phát hành và kinh doanh chứng khoán theo Quyết
định số 700 QĐ- UBCK ngày 13 tháng 12 năm 2007. Ngoài ra, Công ty
được Ngân hàng Nhà nước chấp thuận là tổ chức kiểm toán độc lập tham
gia kiểm toán các tổ chức tín dụng, là một trong 4 Công ty kiểm toán Việt
Nam cùng với 3 Công ty kiểm toán quốc tế hoạt động tại Việt Nam được
phép tham gia kiểm toán các dự án được tài trợ bởi Ngân hàng thế giới

Phần mềm
thông tin
và kế toán

Tư vấn
Dịch vụ
kiểm toán
Tuyển
dụng
Dịch vụ
kế toán
Dịch vụ
chuyên
nghành
Dịch
vụ đào
tạo
8
8
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
kiểm toán các doanh nghiệp Nhà nước phục vụ Công tác cổ phần và giám
định các tài liệu tài chính kế toán.
AASC đã và đang cung cấp các dịch vụ kiểm toán cho hàng nghìn
doanh nghiệp Nhà nước, DN có vốn đầu tư nước ngoài, DN tư nhân, DN cổ
phần, các dự án sử dụng vốn vay của các tổ chức tài chính, tín dụng quốc
tế, và các tổ chức kinh doanh xã hội…Qua đó thấy được vị trí quan trọng
của AASC trong thị trương kiểm toán Việt Nam.
Hai là, Dịch vụ kế toán
Cùng với quá trình hội nhập của nền kinh tế thị trường và những đổi
mới trong nền kinh tế và những đổi mới trong các hoạt động tài chính kế

Kiểm toán (AASC) luôn thể hiện tính hiệu quả cao của mình trong quá
trình thực hiện xác định giá trị DN và tư vấn cổ phần hóa DN. Đó là sự kết
hợp nhuần nhuyển của việc tuyên truyền, phân tích những ưu đãi của Nhà
nước đối với những doanh nghiệp sắp cổ phần hóa thực hiện việc niêm yết
cổ phiếu của đơn vị trên thị trường chứng khoán, giúp đở tư vấn cho đơn vị
kiểm kê, kiểm quỹ, xử lý tài chính, công nợ, công việc hạch toán kế toán
cũng như công tác quản lý kinh tế tài chính và quản trị doanh nghiệp. Vì
thế đã tạo được uy tín, niềm tin với Nhà nước khách hàng cũng như công
chúng báo đài, khẳng định chiến lược đúng đắn của Công ty khi tham gia
vào thị trường đầy tiềm năng này và chiến lược đó đã làm nên thành công
vang dội của AASC ngày hôm nay. Thông qua dịch vụ tư vấn AASC còn
giúp cho các công ty Nhà nước, các Tập đoàn kinh tế, các Tổng Công ty
Nhà nước nắm bắt được chủ trương của Đảng, Chính phủ về sắp xếp
chuyển Công ty 100% vốn Nhà nước thành Công ty Cổ phần, giúp các
Công ty này làm tốt các thủ tục, trình tự lập Hồ sơ cổ phần hóa, tư vấn cho
10
10
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
các cấp có thẩm quyền phê duyệt giá trị các Công ty cổ phần hóa, thúc đẩy
nhanh tiến trình cổ phần hóa DNNN.
Bốn là, Dịch vụ công nghệ thông tin
Các tiến bộ trong lĩnh vực công nghệ thông tin đã tạo ra nhiều cơ hội
mới cho việc nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh, tăng tính cạnh tranh
của các DN. Đội ngũ chuyên gia công nghệ thông tin của AASC sẽ tư vấn
cho khách hàng lựa chọn và áp dụng những phần mềm khả thi và hữu hiệu
nhất. Đặc biệt, các chuyên gia này sẽ tham gia vào việc trực tiếp với khách
hàng từ công đoạn đánh giá, thiết kế, phát triển, thử nghiệm, đến công đoạn
hỗ trợ vận hành các hệ thống công nghệ thông tin mới, giúp khách hàng có
thể hiểu và nắm rỏ các công nghệ này, cũng như áp dụng thực hiện nó một
cách thuần thục. Một số sản phẩm phần mềm của AASC hiện đang được

Hai là, giúp khách hàng ra các quyết định quản lý, tài chính và kinh tế
có hiệu quả;
Ba là, hỗ trợ khách hàng giải quyết tốt và kịp thời các vấn đề phát sinh
mà ít có một tổ chức dịch vụ chuyên ngành nào có thể thực hiện được.
1.2.3. Phương châm hoạt động
“ Chúng tôi luôn đảm bảo chất lượng dịch vụ của chúng tôi trong mọi lĩnh
vực và phương châm dịch vụ của chúng tôi là: Độc lập, Minh bạch, Hiệu
quả, Trung thực và Bảo mật tuân theo các qui định của Nhà nước Việt
Nam, Chuẩn mực kiểm toán, kế toán Việt Nam, Chuẩn mực kiểm toán kế
toán quốc tế và tiêu chí hàng đầu là vì lợi ích hợp pháp của khách hàng”
(Theo website: />1.2.4. Sự thừa nhận trong nước và quốc tế
AASC được Ủy ban Chứng khoán Nhà nước chấp thuận là tổ chức
kiểm toán độc lập tham gia kiểm toán các tổ chức phát hành và kinh doanh
chứng khoán theo Quyết định số 718/QĐ-UBCK ngày 30 tháng 11 năm
2006.
AASC được phép tham gia kiểm toán các dự án tài trợ bởi các tổ
12
12
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
chức quốc tế như Ngân hàng thế giới (WB), Ngân hàng phát triển Châu Á
(ADB) và các tổ chức quốc tế khác,
1.2.5. Hợp tác và phát triển
Nhằm không ngừng phát triển hoạt động của công ty trong thời gian
qua, AASC đã rất chú trọng trong quan hệ hợp tác và phát triển lĩnh vực
chuyên ngành với các tổ chức trong và ngoài nước.
AASC có mối quan hệ chặt chẽ, thân thiết với các Bộ ngành, các Vụ
Viện, các cơ quan nghiên cứu và các trường Đại học trong cả nước nhằm
mục đích tăng cường nâng cao hiệu quả công tác chuyên môn của mình,
đào tạo, phổ biến chuyên môn nghiệp vụ kiểm toán, kế toán cũng như xác
định giá trị doanh nghiệp.

Lợi nhuận 2756 3427 3856 4479
Nộp NSNN 3700 3985 4112 4414
Thu nhập
BQ/tháng
4.2 4.8 5.6 6.5
( Nguồn: Phòng hành chính tổng hợp)
Thông qua các chỉ tiêu trên, ta thấy doanh thu của Công ty tăng trên
11%, trong đó dịch vụ kiểm toán chiếm tỷ trọng lớn nhất trên 70% tình
hình nộp Ngân sách Nhà nước cũng không ngừng tăng qua các năm chứng
tỏ đơn vị đã tuân thủ tốt các quy định về nộp NSNN. Tình hình thu nhập
của cán bộ Công nhân viên năm 2007 tăng lên gần 17% so với năm 2006
điều này góp phần khuyến khích cán bộ Công nhân viên hăng say làm việc,
14
14
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp
nâng cao tinh thần, thái độ làm việc, không ngừng học hỏi và tiếp thu kinh
nghiệm để phục vụ tốt hơn cho công việc của mình.
1.3.Đặc điểm tổ chức bộ máy quản lý của AASC
1.3.1. Bộ máy tổ chức của AASC
Sơ đồ 1.2 : Tổ chức bộ máy quản lý của AASC
( Nguồn: Phòng hành chính tổng hợp)
Hội đồng Thành viên
Ban Thường trực Hội
đồng Thành viên
Ban Giám đốc
Ban Kiểm soát
Phòng Kiểm toán 1
Phòng Kiểm toán 2
Phòng Kiểm toán 3
Phòng Kiểm toán 5