CÔNG TÁC XÃ HỘI VỚI PHỤ NỮ BỊ BẠO HÀNH GIA ĐÌNH
Mô tả vấn đề và hoàn cảnh của thân chủ
Trường hợp của chị: Nguyễn Thị Tấm (Để đảm bảo tính bí mật, tên của các nhân vật
trong câu chuyện đã được thay đổi)
Chị Tấm sinh năm 1980 trong một gia đình tại một vùng quê nghèo của huyện Sơn
Động – tỉnh Bắc Giang và chị là con cả trong nhà. Do bố mẹ đều làm ruộng, nguồn thu
nhập chính trong nhà dựa vào mấy sào ruộng nên học hết lớp 6 chị Tấm phải nghỉ học ở
nhà đi làm thuê phụ giúp bố mẹ kiếm tiền nuôi các em. Năm 1998 chị Tấm lập gia đình với
anh Hoàng Văn Vua, là người xóm bên. Anh V sinh năm 1976, gia đình anh có một trang
trại gà lớn nên cuộc sống cũng khấm khá. Nhưng vì là con một, được chiều nên anh V rất
gia trưởng. Hai anh chị lấy nhau được 1 năm thì có con đầu lòng nhưng là con gái. Sau đó 2
năm chị Tấm lại sinh đôi thêm 2 bé gái nữa. Lúc này trong gia đình chị Tấm bắt đầu nảy
sinh những mâu thuẫn. Chị Tấm không muốn sinh thêm con nhưng anh V lại bắt chị phải
đẻ đến bao giờ có con trai thì thôi. Hàng xóm láng giềng nhiều lần mỉa mai anh chị vì sinh
mãi không có con trai. Anh V đã mắng chửi chị Tấm rất thậm tệ, thậm chí có hôm anh còn
không cho chị ăn cơm vì anh bảo “Đã không biết đẻ rồi thì ăn làm gì cho phí cơm, phí
gạo”. Năm 2010 trại gà nhà anh V bị cúm gia cầm nên a rơi vào tình trạng thất nghiệp,
không có việc làm. Từ đó, anh V suốt ngày cờ bạc, rượu chè, hầu như ngày nào anh cũng
say xỉn. Cứ mỗi lần uống rượu say về là anh lại mắng chửi và đánh đập chị T. Mặc dù rất
khổ tâm và đau đớn cả về mặt thể chất và tinh thần nhưng chị T cũng không dám nói với ai,
hàng ngày chị vẫn chăm chỉ làm việc kiếm tiền để nuôi 3 đứa con nhỏ và mẹ chồng đã già
yếu cần chăm sóc, chị cũng không hề biết là mình đang bị bạo lực do thiếu hiểu biết, thiếu
kiến thức về vấn đề bạo lực gia đình. Bà Hoàng Thị Thái (mẹ chồng) đã có lúc thấy anh
đánh chị nhiều quá nên gọi đến nhân viên công tác xã hội (NVCTXH).
Tiến trình CTXH cá nhân: gồm 6 bước sau:
1. Tham gia
2. Thăm dò, đánh giá
3. Lập kế hoạch và ký kết
4. Can thiệp
5. Đánh giá
6. Kết thúc

chịu và dường như không biết bản thân mình bị bạo hành, tuy nhiên chị luôn cảm thấy
đau khổ về thể chất lẫn tinh thần. Căn cứ những biểu hiện quan sát được như trên Nhân
viên CTXH có những chia sẻ, an ủi chị.
- Tiếp xúc qua ánh mắt: Nhân viên CTXH thường phải nhìn thân chủ nhiều hơn
trong khi người nói lại có xu hướng lảng tránh nhìn trực tiếp. Do vậy, nhân viên CTXH
không nên nhìn lâu, nhìn chằm chằm thân chủ mà đôi lúc nên nhìn qua chỗ khác. Chị
Tấm có tính cách nhút nhát, cam chịu đến mức giấu diếm không nói cho ai khi bị mắng
chửi, đánh đập; thì việc giao tiếp bằng mắt với thân chủ nhân viên CTXH cần chú ý vì
có thể sự chú ý quan sát của nhân viên lại khiến cho thân chủ thu mình, không muốn
chia sẻ.
- Giọng nói: Giọng nói của nhân viên CTXH nên phù hợp với lời nói hay những
biểu hiện được dùng, hạn chế ngắt lời khi thân chủ đang nói.
Chú ý lắng nghe âm lượng và trọng âm thân chủ sử dụng khi mô tả vấn đề vì những
yếu tố này thường dẫn đến sự hiểu thấu đáo vấn đề bên trong sự việc.
- Cử chỉ, điệu bộ: Nhân viên CTXH nên ngồi góc 45 độ với thân chủ, khuyến khích
thân chủ bằng cách gật đầu hay dung các cụm từ như “thế à, à…”, hay vỗ nhẹ vai, tay
khi thân chủ quá xúc động. Tư thế ngồi của nhân viên CTXH là tư thế ngồi hơi vươn về
phía trước, hướng tầm mắt tới khách hang những không quá tập trung. Nét mặt của
Nhân viên CTXH cần phù hợp với câu chuyện của thân chủ, khi thân chủ kể về những
sợ hãi, nỗi đau khi bị chồng đánh thì Nhân viên CTXH hãy lắng xuống và tỏ ra hiểu,
quan tâm với chị Tấm.
- Thân chủ phải được cảm thấy họ đang được quan tâm theo cách không bị định
kiến, bị phê phán, chỉ trích và như vậy họ càng cởi mở. Nhân viên CTXH có thể thể
hiện lắng nghe có thấu cảm Nhân viên CTXH có thể sự dụng công thức sau: Hãy bắt
đầu bằng câu “Chị cảm thấy…” tiếp theo và việc đưa vào từ chỉ cảm giác mà thân chủ
đang nói tới, cảm giác nhân viên XH nghĩ thân chủ đang có. Khi thân chủ đã nói ra cảm
xúc, nhân viên hãy nói “bởi vì…”, sau đó lại điền vào câu chuyện của khách hàng đi
kèm với cảm xúc đó. Với chị Tấm, Nhân viên CTXH có sử dụng công thức đó “Chị
Tấm, chị đang cảm thấy đau và sợ hãi vì mỗi lần sau rượu chồng lại đánh chị”
Bước 2: Thăm dò, đánh giá

hội bên ngoài nên không tiếp thu được những kiến thức cơ bản nhất về quyền phụ nữ cũng
như về bạo lực gia đình.
+ Thứ ba là do các phương tiện truyền thông ở địa phương hoạt động kém hiệu quả, không
cung cấp được cho chị những thông tin cơ bản nhất về bạo lực gia
đình. Chính quyền, cơ quan, đoàn thể chưa có sự quan tâm đúng mức đến vấn đề này.
+ Nguyên nhân về kinh tế, tâm lý: Do anh Vua mất việc, gia đình lại đông người nên chi
phí sinh hoạt cần nhiều hơn, trong khi thì nguồn thu nhập giảm sút. Do vậy gây nên tâm lý
chán trường, bất lực của anh Vua, từ đó tìm đến cờ bạc, rượu chè say xỉn… dẫn tới hành vi
chửi mắng, đánh đập chị Tấm.
+ Nguyên nhân về tính cách: Anh Vua vì vợ không sinh được con trai mà chửi mắng chị
Tấm, có khi con không cho ăn cơm. Vì mất việc mà anh tìm đến cờ bạc, rượu chè say xỉn…
dẫn tới hành vi bạo lực thế chất và tinh thần với vợ mình. Từ đó, ta có thể đánh giá anh
Thiếu kiến thức về BLGĐ
Tư tưởng của chị
không đúng đắn
Trình độ học vấn
chưa cao
Phương tiện truyền
thông yếu, kém
Hi
sinh vì
chồng
con
Có tư
tưởng
"xấu
chàng
hổ ai"
Học
hết lớp

chồng già yếu, mà ít quan tâm đến bản thân, ít giao tiếp với mọi người. Do vậy, khi chị
chồng mắng chửi và đánh thì chị sợ hãi và đau đớn. Dường như chị tấm cam chịu một
mình, không chia sẻ cùng ai và cũng không biết ai để chia sẻ. Bị chồng đánh mắng không
chỉ đăm ba lần, song chị Tấm không có cơ chế phòng vệ ban đầu là chối bỏ sau là cam
chịu. Chị bị mắng, đánh hết lần nọ đến lần kia nhưng chỉ biết nhẫn nhịn, cam chịu và không
có phản kháng gì.
3.2 Đánh giá dựa trên Thuyết hành vi
Nhân viên CTXH sử dụng các phương pháp của Thuyết hành vi như sau: Phương
pháp quan sát tự nhiên trong đánh giá về hành vi là phương pháp trực tiếp nhất. Nhân viên
CTXH quan sát khách hang trong môi trường tự nhiên của thân chủ và không can thiệp hay
ngát quãng. Nhân viên CTXH quan sát hành vi của Thân chủ trong các môi trường của họ:
nhà ở, nơi làm việc, sinh hoạt, giao tiếp… để có thể thu thập những thông tin cung cấp cho
quá trình đánh giá.
Ngoài ra, Nhân viên CTXH có thể sử dụng thêm phương pháp quan sát luận suy,
đây là phương pháp đánh giá nhằm tái tạo lại càng sát thực tế càng tốt. Nhân viên CTXH
hướng dẫn thân chủ đóng kịch, phân vai về tình huống nhất định nào đó và hàm ý về cách
họ sẽ cư xử. Từ đó, thân chủ có khả năng thay đổi hay định hướng sự thay đổi hành vi,
nhằm tác động tích cực tới khách hàng, đồng thời nhân viên CTXH thu thập được những
chi tiết cho sự đánh giá. Nhân viên CTXH có thể hướng dẫn Chị Tấm đóng một tình huống
nhỏ về bạo hành trong gia đình chị và từ đó tác động đến hành vi hiện thời của chị.
3.3 Lịch sử văn hóa và tinh thần:
Nền văn hóa Việt Nam bên cạnh những điểm tinh hoa cần giữ gìn thì văn hóa Việt
Nam cũng mang trong nó sự cổ hủ, lạc hậu qua nhiều thế hệ đến nay vẫn còn vương vấn.
Tư trưởng phải có cháu trai để “nối dõi tông đường” đã đè nặng lên đôi vai của những
người phụ nữ làm vợ làm mẹ. Tư tưởng đó đã dẫn đến suy nghĩ “trọng nam kinh nữ”,
người chồng có thể làm bất cứ điều gì đối với vợ mình, cách đối xử như “người trên” đối
với “người dưới”. Chị Tấm là một trong những người phụ nữ bị đối xử như vậy. Chỉ vì
không sinh được con trai, chỉ vì chị là vợ - phụ nữ chân yếu tay mềm, là “người dưới” mà
chị bị chửi mắng, bị đánh đập.
4

y
Chú thích:
Nam

Nữ
Quan hệ 2 chiều
Quan hệ mâu
thuẫn
5
 Nhận xét: Qua biểu đồ sinh thái ta có nhận xét như sau:
Gia đình chị Tấm có mối quan hệ tương tác với Hệ thống pháp luật, chính sách xã
hội nhưng chỉ là mối quan hệ tương tác thực hiện đầy đủ các quy định của pháp luật nhưng
chưa được sự quan tâm của 2 hệ thống này tới những vấn đề của gia đình chị như: bạo lực
gia đình.
Gia đình chị Tấm có mối quan hệ xa cách với hàng xóm vì họ luôn mỉa mai vì gia
đình chị không có con trai.
Gia đình chị Tấm có mối quan hệ xa cách với hệ thống việc làm, hội nông dân. Gia
đình chị cũng chưa tìm đến sự trợ giúp của các tổ chức này.
Hội phụ nữ có tương tác xa cách với gia đình chị Tấm mặc dù gia đình chị nhất là
chị Tấm đang rất cần sự can thiệp của hội phụ nữ. Và chị Tấm cũng chưa hề tìm kiếm sự
trợ giúp của Hội phụ nữ bởi chị cũng chưa biết chính mình đang bị bạo lực gia đình.
Gia đình mở rộng có mối tương tác hai chiều với gia đình chị Tấm. Mẹ chồng chị
Tấm thương con cháu nhưng lại già yếu. Gia đình chị Tấm có trách nhiệm chăm sóc, phụng
duỡng bà. Chị Tấm chưa tìm đến sự trợ giúp của mẹ chồng về việc giải quyết vấn đề bản
thân bị bạo lực gia đình.
Bước 3: Lập kế hoạch và ký kết văn bản
6
Vua
Tấm
Cú

trong
Bên ngoài
1 Chị T không bị
còn chồng bạo
lực
Chị T,
con gái
chị T,
mẹ
chồng
NVCTXH,
hàng xóm, Hội
Phụ nữ, Đoàn
Thanh niên,
chính quyền xã
Thuyết Hành
vi, kỹ năng
giảm thiểu
giận giữ
3 tuần Chị T không còn
bị chồng đánh
chửi, được chồng
tôn trọng
2 Chị T không
cần phải cố
sinh con trai
Chị T,
con gái
chị T,
mẹ

cờ bạc, rượu chè
4 Anh Vua và
gia đình được
hỗ trợ vay vốn
để phát triển
mô hình chăn
nuôi
Anh
Vua và
gia đình
NVCTXH,
hàng xóm,
Ngân hàng
chính sách xã
hội, chính
quyền xã
Kỹ năng
thuyết phục,
thuyết hành
vi, kỹ năng tư
vấn
2 tuần Anh Vua và gia
đình được hỗ trợ
vay vốn tiếp tục
phát triển mô
hình chăn nuôi
5 Chị T được
bình đẳng
trong gia đình
Anh

tức khắc để anh
V không tiếp
tục đánh chị T
NVCTXH,
Hội Phụ nữ
và gia đình
chị T
Tư vấn tại chỗ. Có
sự can thiệp của
chính quyền
Anh V cam kết
không có hành vi
bạo lực với chị T
nữa
Kết nối chị T
với trung tâm y
tế
NVCTXH
và gia đình
chị T
NVXH giới thiệu chị
T đến trung tâm y tế
tại địa phương
Chị được kiểm tra
sức khỏe 1 cách toàn
diện
Hỗ trợ chị T và
các thành viên
khác trong gia
đình một số

anh V
Tư vấn,
giáo dục cùng với
đại diện chính quyền
Anh V được trang bị
kiến thức về Luật
Phòng chống BLGĐ,
ý thức được hành vi
của bản thân
Tuyên truyền để
chị T được sự
bảo vệ của gia
đình, cộng đồng
và luật pháp
NVCTXH,
Hội Phụ nữ
Truyền thông, vận
động qua tổ dân phố,
loa xã, hội phụ nữ.
Đến nói chuyện tại
gia đình. Phát tờ rơi
Gia đình, cộng đồng
có ý thức trong việc
cùng tham gia phòng
chống BLGĐ
2 Chị T
không
cần
phải
cố

nói nói chuyện về
vấn đề này
Chị T không còn
mặc cảm về vấn đề
không sinh được con
trai
Tuyên truyền về
bình đẳng giới
cho anh V, chị
T và con cái
NVCTXH,
Hội Phụ nữ,
gia đình anh
V
Truyền thông, vận
động qua tổ dân phố,
loa xã, hội nông dân,
hội phụ nữ. Đến nói
chuyện tại gia đình.
Phát tờ rơi
Chị T và gia đình có
kiến thức về Luật
bình đẳng giới, hiểu
được trách nhiệm
của mình trong việc
thực hiện Luật bình
đẳng giới
Tuyên truyền để
chị T được sự
ủng hộ của gia

Vua
NVCTXH,
anh V
Truyền thông, vận
động qua tổ dân phố,
loa xã, hội nông dân.
Đến nói chuyện tại
gia đình. Phát tờ rơi
Anh V nhận thức
được tác hại của
rượu chè, cờ bạc đến
bản thân và gia đình
8
Nâng cao kiến
thức về luật
pháp về tệ nạn
cờ bạc cho anh
Vua
NVXH Truyền thông, vận
động qua tổ dân phố,
loa xã, hội nông dân,
chính quyền. Đến
nói chuyện tại gia
đình. Phát tờ rơi
Anh V có kiến thức
về Luật phòng chống
tệ nạn xã hội từ đó ý
thức được trách
nhiệm của bản thân
4 Anh

dân, và hội nông dân
cho vay vốn
Anh Vua được vay
vốn để chăn nuôi
Giúp anh V
được hỗ trợ về
kỹ thuật trong
chăn nuôi
NVCTXH,
Sở Nông
nghiệp và
Phát triển
nông thôn
địa phương
Vận động chính
quyền địa phương,
Sở nông nghiệp địa
phương và hội nông
dân hỗ trợ kĩ thuật,
làm mẫu
Anh Vua được hỗ
trợ về kỹ thuật trong
chăn nuôi
5 Chị T
được
đối xử
bình
đẳng
trong
gia

thức về bình
đẳng giới,
BLGĐ
NVCTXH,
Hội Phụ nữ
địa phương,
gia đình anh
V
Truyền thông, vận
động qua tổ dân phố,
loa xã, hội nông dân,
hội phụ nữ, chính
quyền xã. Đến nói
chuyện tại gia đình.
Có buổi hội thảo địa
phương. Phát tờ rơi
Gia đình anh V và
cộng đồn có kiến
thức về bình đẳng
giới, về vai trò, vị trí
của người phụ nữ
trong gia đình cũng
như ngoài xã hội.
Bước 5: Đánh giá
Với khoảng thời gian thực hành công tác xã hội cá nhân không dài nhưng với trách
nhiệm của nhân viên xã hội nhóm 2 đã vận dụng được cơ bản những kiến thức của chuyên
ngành mình được học vào trong qúa trình thực hành giúp đỡ đối tượng. Bước đầu đã thu
được những kết quả khả quan đó là thân chủ của mình đã có nhiều tiến bộ,có những kiến
thức đúng đắn và cơ bản nhất về bạo lực gia đình, có sự nâng cao và thay đổi trong nhận
thức về vấn đề bạo lực gia đình cũng như biết cách đối phó với bạo lực gia đình. Tuy nhiên

Nội dung hoạt động Kỹ năng sử dụng Nhận xét
Do đã có sự báo trước nên hôm nay có mặt đông đủ
mọi người ở nhà.
- NVXH: Sau một thời gian triển khai công việc giúp
đỡ chị T, hôm nay cháu muốn mọi người cùng đánh
giá lại những việc đã đạt được cũng như những gì mà
chúng ta chưa thực hiện được. Chúng ta nên nhấn
mạnh đến tiêu chí giúp cho chị T nâng cao được nhận
thức về bạo lực gia đình và thay đổi những suy nghĩ
của mình. Trước hết là bà được không ạ?
- Bà Thái: Bà thấy cái T đã thay đổi hoàn toàn về suy
nghĩ, nó không còn mặc cảm hay thấy có lỗi nữa, biết
tự bảo vệ mình và nhất là đã có những kiến thức nhất
định về bạo lực gia đình.
- NVXH: Thế còn Hoa thì sao? Em có thể nói cho chị
biết suy nghĩ của em không?
- Thy: (Cười) Em thấy mẹ em thay đổi suy nghĩ rất
nhiều và em thích mẹ em như bây giờ hơn.
- NVXH: Cháu xin cảm ơn ý kiến của bà và của em
Hoa, nếu không có sự giúp đỡ của bà và em thì chúng
ta sẽ không đạt được mục tiêu đặt ra như ngày hôm
nay đâu ạ. Như vậy chị T đã có sự thay đổi về nhận
thưc theo một chiều hướng tích cực, và đó là một điều
tốt đúng không ạ?
Sử dụng kỹ năng
lãnh đạo, điều
phối, đi vào vấn
đề chính
Kỹ năng đặt câu
hỏi

thời gian thì về thăm bà thăm anh chị và các cháu
nhé!
- Bà Thái: đúng đấy khi nào rảnh rỗi nhớ về thăm bà
nhé!
- NVXH: dạ vâng ah. Nhất định cháu sẽ về thăm mọi
người. Bà nhớ ăn nhiều và giữ gìn sức khoẻ bà nhé!
- E Thy: Chị về rồi em và mọi người sẽ rất nhớ chị
đấy, chị đừng bao giờ quên chúng em nhé!
- NVXH: uh. chị biết rồi. Chị cũng sẽ rất nhớ các em,
em hoa nhứo chăm ngoan, phải biết nghe lời mẹ biết
chưa?
- NVXH: Dạ, thời gian cũng muộn rồi vậy cháu xin
phép bà và chị cháu về đây ah.
Đặt câu hỏi xoay
vòng
Kỹnăng tóm
lược vấn đề,
khích lệ, động
viên
Khích lệ
Kỹ năng tóm
lược và kết thúc
vấn đề
Sẵn sàng
chia sẻ
Chia sẻ, vui
mừng
Đồng quan
điểm
Chia sẻ thật

kiến cảnh cha đánh đập, chửi bới mẹ, để chúng có thể yên ổn lớn lên, trưởng thành trong
một môi trường lành mạnh mà “bạo lực” không phải là câu trả lời cho mọi vấn đề. Và phụ
nữ luôn được mệnh danh là phái yếu, vậy tại sao chúng ta lại không cùng chung tay bảo vệ
cho người phụ nữ khỏi những đòn roi vô cớ, những mắng nhiếc chửi bới từ phía người
chồng. Nhóm 2 xin được gửi tới cô và các bạn học viên trong lớp thông điệp: “ bạo lực
không phải là sức mạnh của đàn ông”.
12
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bài giảng Lý thuyết Công tác xã hội – Tác giả Dr Catherine Medina.
2. Lý thuyết và Thực hành Công tác xã hội – Tác giả Trần Đình Tuấn.
13