LUẬN VĂN:
Định hướng và một số giải pháp chủ yếu
nhằm phát triển dịch vụ chuyển phát nhanh
của VNPT giai đoạn 2005 – 2010
Lời mở đầu
Trong những năm qua cùng với sự phát triển vượt bậc của Viễn thông, lĩnh vực Bưu
chính của VNPT cũng đã có những bước tiến đáng kể. Các dịch vụ Bưu chính đã, đang và sẽ
ngày càng phát triển, đáp ứng nhu cầu của xã hội nói chung và góp phần đem lại doanh thu lớn
cho Ngành nói riêng. Đặc biệt trong số đó, dịch vụ chuyển phát nhanh đã mang lại khối lượng
doanh thu đáng kể cho lĩnh vực Bưu chính.
Dịch vụ chuyển phát nhanh hiện đang bị cạnh tranh gay gắt trên thị trường bởi nhiều
công ty, nhiều hãng lớn như DHL, Fedex, UPS, Việc nghiên cứu dịch vụ chuyển phát nhanh
sẽ góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh đối với dịch vụ chuyển phát nhanh của
Tổng công ty, nâng cao năng lực cạnh tranh của Tổng công ty trong điều kiện hội nhập kinh tế
quốc tế. Đồng thời việc phân tích sự phát triển của dịch vụ chuyển phát nhanh trong giai đoạn
tới còn giúp Tổng công ty Bưu chính - Viễn thông Việt Nam đánh giá được thị trường, có
được những thông tin về khách hàng và đối thủ cạnh tranh, từ đó có kế hoạch cụ thể nhằm
cạnh tranh, nhu cầu về trao đổi thông tin, hàng hoá ngày càng lớn đặc biệt là dịch vụ chuyển
phát nhanh các chứng từ, tài liệu, hàng hoá. Nắm bắt được nhu cầu của thị trường, Tổng công
ty Bưu chính Viễn thông Việt Nam đã triển khai cung cấp dịch vụ này và hợp đồng đại lý
cung cấp dịch vụ chuyển phát nhanh với các công ty chuyển phát nhanh quốc tế.
Theo Tổng công ty Bưu chính Viễn thông Việt Nam, dịch vụ chuyển phát nhanh
(được gọi là EMS - express mail service) trong nước và quốc tế là loại dịch vụ nhận gửi, vận
chuyển và phát các loại thư, tài liệu, vật phẩm, hàng hoá (dưới đây gọi tắt là bưu gửi) theo
chỉ tiêu thời gian được Tổng công ty Bưu chính Viễn thông Việt Nam công bố trước.
Quy định về cước EMS gồm cước chính và cước các dịch vụ đặc biệt gửi trong nước
và quốc tế. Cước chính là cước được quy định trong bảng cước đối với từng loại bưu gửi (theo
khối lượng bưu gửi). Đối với bưu gửi EMS là hàng nhẹ có khối lượng dưới 167kg/m
3
, khối
lượng tính cước không căn cứ vào khối lượng thực mà căn cứ vào khối lượng quy đổi, được
tính theo công thức:
Khối lượng quy đổi (kg) = [ chiều dài * chiều rộng * chiều cao (cm
3
)] / 6000
Ngoài ra còn có cước chuyển hoàn khi bưu gửi EMS bị chuyển hoàn do lỗi của người gửi.
1.2 Phân loại
Theo vị trí địa lý, dịch vụ chuyển phát nhanh ở Việt Nam bao gồm : dịch vụ chuyển
phát nhanh trong nước và dịch vụ chuyển phát nhanh quốc tế.
Dịch vụ chuyển phát nhanh trong nước là dịch vụ chuyển phát nhanh giữa người gửi và
người nhận ở Việt Nam được cung cấp tại các Bưu điện tỉnh, thành phố có đủ điều kiện phục
vụ theo quy định của Tổng công ty Bưu chính Viễn thông Việt Nam.
Dịch vụ chuyển phát nhanh quốc tế là loại dịch vụ chuyển phát nhanh được gửi từ Việt
Nam đi các nước và ngược lại theo thoả thuận giữa Tổng công ty Bưu chính Viễn thông Việt
Nam và Bưu chính các nước theo quy định của Liên minh Bưu chính Thế giới (UPU) hoặc
các đối tác khác.
như:
- Dịch vụ “phát tận tay”
- Dịch vụ “nhận gửi tại địa chỉ người gửi”
- Dịch vụ “khai giá”
- Dịch vụ “báo phát”
Nhằm giúp cho các doanh nghiệp đáp ứng kịp thời với những sự thay đổi về tốc độ
và phạm vi của thương mại quốc tế, ngoài các dịch vụ chính, các nhà cung cấp dịch vụ chuyển
phát nhanh còn cung cấp các dịch vụ giá trị gia tăng như:
- Logistics
- Dịch vụ tài chính
- Dịch vụ làm thủ tục hải quan…
Khi cung cấp các dịch vụ giá trị gia tăng, nhà cung cấp thay các doanh nghiệp thực
hiện các chức năng làm thủ tục hải quan, logistics, tài chính, kho vận và bảo hiểm…
Quá trình cung cấp dịch vụ chuyển phát nhanh là một quá trình dây chuyền công nghệ
khép kín, kể từ khi bắt đầu là người gửi và kết thúc quá trình là người nhận, có thể biểu diễn
qua sơ đồ sau:
2. Đặc điểm kinh tế kỹ thuật của dịch vụ chuyển phát nhanh
Dịch vụ chuyển phát nhanh là một trong những dịch vụ của ngành Bưu chính vì vậy
trước hết nó mang các đặc điểm của dịch vụ Bưu chính. Đó là:
Thứ nhất, tính phi vật chất của sản phẩm.
Đối tượng của dịch vụ Bưu chính là tin tức và yêu cầu phải truyền đưa nguyên vẹn, không
chịu sự thay đổi nào ngoài sự thay đổi về vị trí không gian, mọi sự biến đổi về hình thức, nội
dung đều làm giảm hoặc mất giá trị của sản phẩm. Trong quá trình truyền đưa tin tức thì yêu
cầu về chất lượng sản phẩm rất cao, không chấp nhận một tỷ lệ sai sót hoặc mất an toàn nào.
Thứ hai, tính dây chuyền của quá trình cung ứng.
Cũng giống như các ngành dịch vụ khác, sản xuất Bưu chính mang tính dây chuyền,
nghĩa là mọi dịch vụ được hoàn thành với sự tham gia của nhiều đơn vị trong ngành. Nhưng
đặc biệt đối với ngành Bưu điện, sự liên kết các tác nghiệp để thực hiện hoàn chỉnh 1 công
việc đòi hỏi phải qua rất nhiều khâu, nhiều công đoạn đan chéo nhau với sự tham gia của
nhiều đơn vị. Mỗi đơn vị chỉ hoàn thành 1 công đoạn nhất định trong quá trình truyền đưa tin
tức, hay nói cách khác là thực hiện 1 trong 4 khâu : khâu đi – khâu qua – khâu đến và cả khâu
truyền đưa. Do đó quá trình sản xuất phải được diễn ra nhịp nhàng, liên tục ở các khâu.
Thứ ba, tính gắn liền giữa cung ứng và tiêu dùng dịch vụ.
Thông tin Bưu chính mang tính chất 2 chiều, cả người tiêu thụ cũng tham gia vào quá
trình truyền đưa tin tức. Khi nhân viên Bưu chính nhận bưu gửi của khách hàng là lúc bắt đầu
quá trình sản xuất và tiêu thụ. Khi bưu gửi được vận chuyển là quá trình cung ứng đang diễn
ra và khi người nhận đã nhận được bưu gửi thì cũng là sự kết thúc quá trình cung ứng và tiêu
thụ.
Thứ tư, tính không đồng đều về chất lượng, về tải trọng theo thời gian và không gian.
Chất lượng dịch vụ chuyển phát nhanh phụ thuộc rất nhiều vào các yếu tố như thời tiết,
khí hậu, sự ổn định của trang thiết bị, trạng thái tinh thần và tâm lý của người phục vụ… do
vậy chất lượng không thể hoàn toàn giống nhau.
Sự không đồng đều về tải trọng theo thời gian và không gian là do nhu cầu về chuyển
phát bưu gửi xuất hiện không đều theo các giờ trong ngày đêm, theo các ngày trong tuần,
tháng trong năm Thường nhu cầu này phụ thuộc vào nhịp độ sinh hoạt của xã hội như các
giờ ban ngày, giờ làm việc của các cơ quan, doanh nghiệp, vào các ngày lễ tết thì có lưu lượng
lớn hơn.
Thứ năm, dịch vụ chỉ có thể tiêu dùng một lần.
Đối với dịch vụ của ngành Bưu điện nói chung và dịch vụ chuyển phát nhanh nói riêng,
dịch vụ Bưu chính có chất lượng cao do đó đòi hỏi chi phí cho quá trình khai thác và vận
chuyển cũng rất lớn.
Sáu là, dịch vụ chuyển phát nhanh mang lại hiệu quả kinh tế cao (đầu tư không lớn nhưng
khả năng thu hồi vốn nhanh, mang lại lợi nhuận cao) so với các dịch vụ Bưu chính truyền
thống khác do đây là loại dịch vụ cao cấp, phục vụ cho tầng lớp có thu nhập cao trong xã hội
và các công ty, tổ chức lớn, người nước ngoài ở Việt Nam… Do vậy tất cả các công ty tư
nhân kinh doanh dịch vụ bưu chính đều chỉ kinh doanh dịch vụ chuyển phát nhanh.
3. Vai trò của dịch vụ chuyển phát nhanh đối với sự phát triển kinh tế xã hội
Dịch vụ chuyển phát nhanh là sản phẩm cao cấp do con người sáng tạo ra trong thế kỷ
mới dựa trên những tiến bộ khoa học hiện đại để thoả mãn nhu cầu ngày càng cao của mình.
Không chỉ có ý nghĩa trong sản xuất mà dịch vụ chuyển phát nhanh còn góp phần đáng kể vào
sự phát triển kinh tế xã hội trên nhiều khía cạnh. Đặc biệt là đối với các nước phát triển trên
thế giới thì dịch vụ này đã trở nên thiết yếu và có vai trò quan trọng.
Trước hết, vai trò của dịch vụ chuyển phát nhanh được thể hiện ở khả năng đáp ứng
nhu cầu nắm bắt thông tin và trao đổi của nhân dân.
Khi xã hội phát triển thì con người lại có thêm cơ hội và điều kiện để tìm tòi sáng tạo,
phát minh ra những công cụ mới phục vụ cho cuộc sống của mình. Ngược lại, chính sự phát
triển đó lại thúc đẩy nhu cầu của con người ngày càng cao hơn. Họ không còn chỉ mong muốn
được ăn no mặc ấm mà phải ăn sung mặc sướng, không những được làm việc mà cần vui chơi
giải trí… Cuộc sống hiện đại với sự chạy đua về thời gian đã đặt ra nhu cầu cập nhật thông tin
và trao đổi hàng hoá một cách nhanh chóng. Điều đó đã buộc các nhà sản xuất cung ứng phải
không ngừng tạo ra những sản phẩm mới, những dịch vụ mới nhằm thoả mãn tốt nhất mong
muốn của khách hàng. Cùng với các dịch vụ hiện đại như Internet, điện thoại di động… dịch
vụ chuyển phát nhanh ra đời cũng không nằm ngoài mục đích đó.
Từ khi được cung cấp đến nay, dịch vụ chuyển phát nhanh ngày càng thu hút nhiều sự
quan tâm chú ý của khách hàng và đã dần trở thành một nhu cầu thiết yếu đối với người sử
dụng. Với những ưu điểm nổi bật của dịch vụ cùng điều kiện sống ngày càng cao của con
người, dịch vụ chuyển phát nhanh được coi là có khả năng đáp ứng yêu cầu về thông tin, trao
với các cuộc cách mạng khoa học kỹ thuật, đời sống ngày một nâng cao do việc ứng dụng
công nghệ mới vào sản xuất và sinh hoạt. Ngay từ những năm cuối thế kỷ 20, nhận thức rõ
được xu thế phát triển của thời đại công nghệ thông tin đã và đang giữ vai trò quan trọng, dịch
vụ chuyển phát nhanh đã phát huy, vận dụng những tiến bộ khoa học vào đời sống, đáp ứng
được yêu cầu về chất lượng cũng như thời gian của khách hàng. Là dịch vụ Bưu chính chất
lượng cao, sử dụng những phương tiện khai thác, vận chuyển hiện đại, áp dụng các công nghệ
tiên tiến trong lĩnh vực tin học – viễn thông, dịch vụ chuyển phát nhanh sẽ không ngừng phát
triển các hình thức phục vụ mới khi khoa học kỹ thuật phát triển.
Dịch vụ chuyển phát nhanh phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh.
Trong thời đại phát triển ngày nay, nhịp sống khẩn trương khiến con người luôn bận rộn
và có nhu cầu sử dụng những phương tiện hữu hiệu giúp họ giải quyết công việc nhanh chóng
và đảm bảo. Đặc biệt là các doanh nghiệp, công ty hoạt động kinh doanh, trao đổi cần sự
chính xác, an toàn và nhanh chóng thì dịch vụ chuyển phát nhanh trở thành một trong những
phương tiện không thể thiếu đối với họ. Dịch vụ không chỉ cho phép các chủ doanh nghiệp,
nhà lãnh đạo biết rõ thời điểm thông tin hay hàng hoá đến tay đối tác để có kế hoạch sản xuất
kinh doanh phù hợp, mà còn đảm bảo độ an toàn, bảo mật của thông tin, hàng hoá. Ngay cả
khi xảy ra sự cố thì họ có thể nhanh chóng truy tìm , có kế hoạch khắc phục so với các dịch vụ
gửi thông thường khác. Vì vậy dịch vụ chuyển phát nhanh ngày càng được các doanh nghiệp,
công ty tin tưởng và sử dụng, có ý nghĩa quan trọng đối với sự thành công trong hoạt động
kinh doanh.
Cuối cùng, dịch vụ chuyển phát nhanh còn có vai trò kết nối tình cảm giữa con người.
Giao tiếp là một nhu cầu tất yếu của con người, từ lúc nhỏ cho đến khi về già, bất cứ
người bình thường nào cũng có nhu cầu giao tiếp, thông tin với gia đình, bạn bè, xã hội.
Không những giao tiếp trực tiếp mà còn giao tiếp thông qua các phương tiện như thư từ, quà
tặng… với yêu cầu nhanh về thời gian. Khách hàng sử dụng dịch vụ chuyển phát nhanh chính
là để nhằm đáp ứng cho nhu cầu giao tiếp, thông tin với người khác về tình cảm, về công việc
của họ một cách nhanh chóng và thuận tiện. Mặc dù ở Việt Nam nhu cầu này chưa nhiều
nhưng ở các nước khi xã hội càng phát triển thì nhu cầu về văn hoá giao lưu tình cảm ngày
càng tăng. Họ không chỉ sử dụng các dịch vụ gửi thường để trao đổi với nhau mà cần gửi
Ba là giá cước của dịch vụ chuyển phát nhanh.
Giá cả cũng là yếu tố tác động đến nhu cầu. Giá cả bao giờ cũng là nhân tố mà khi bỏ
ra chi phí cho bất cứ hàng hoá nào cũng được người tiêu dùng quan tâm hàng đầu. Khi giá
cước của dịch vụ được điều chỉnh hợp lý thì nhu cầu sử dụng dịch vụ chuyển phát nhanh sẽ
tăng, sản lượng dịch vụ sẽ có mức tăng trưởng cao.
Bốn là chất lượng dịch vụ.
Đây là một trong những nhân tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến nhu cầu sử dụng dịch
vụ chuyển phát nhanh. Ngay cả khi vấn đề giá cước đã được chấp nhận như đối với khách
hàng có khả năng thanh toán thì điều tiếp theo khiến họ quyết định có sử dụng dịch vụ hay
không chính là chất lượng của dịch vụ như thế nào. Đặc biệt đối với dịch vụ chuyển phát
nhanh là dịch vụ có chất lượng cao thì yếu tố này càng được coi trọng. Do đó đây có thể coi là
yếu tố cần được quan tâm nâng cao hơn nữa của nhà cung cấp, đảm bảo đáp ứng yêu cầu của
khách hàng từ đó làm tăng sản lượng và doanh thu.
Năm là thói quen tiêu dùng của người dân.
So với các dịch vụ Bưu chính truyền thống khác thì chuyển phát nhanh là dịch vụ mới
có nhiều ưu điểm nổi bật, đáp ứng được yêu cầu ngày càng cao của khách hàng. Tâm lý tiêu
dùng của con người rất thích được thử nghiệm cái mới, nhất là khi những sản phẩm, dịch vụ
mới đó có nhiều ích lợi so với cái cũ. Do đó đây là nhân tố có ảnh hưởng tích cực đối với dịch
vụ chuyển phát nhanh.
Sáu là các yếu tố về nhân khẩu, xã hội.
Khối lượng dịch vụ phụ thuộc vào dân số (khách hàng). Tăng trưởng dân số sẽ tạo đà
phát triển nhu cầu sử dụng các dịch vụ Bưu chính nói chung và các dịch vụ chuyển phát
nhanh nói riêng.
Nhu cầu về Bưu chính còn phụ thuộc vào cơ cấu xã hội, trình độ văn hoá và mức độ
xoá nạn mù chữ. Qua các tài liệu, ta dễ thấy rằng những nước có mức sống văn hoá càng cao
thì nhu cầu Bưu chính càng tăng.
4.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ chuyển phát nhanh
Chất lượng dịch vụ chuyển phát nhanh chịu tác động của nhiều yếu tố khác nhau,
nhưng có thể xem xét các tác động này theo hai nhóm là các nhân tố chủ quan và các nhân tố
của Liên minh Bưu chính thế giới (UPU). Việc tham gia tổ chức UPU là nhằm phát huy được
ưu thế mạng lưới chuyển phát rộng khắp, có thể đáp ứng yêu cầu của khách hàng ở nhiều
quốc gia. Nếu sự liên kết, phối hợp giữa các nước trong Liên minh là chặt chẽ thì chất lượng
dịch vụ sẽ được đảm bảo, ngược lại nếu các nước này không kết hợp nhịp nhàng thì chất
lượng dịch vụ có thể bị giảm sút. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, như khi xảy
ra sự cố, nước gốc gặp khó khăn hoặc bị chậm trễ trong việc trả lời khiếu nại cho khách hàng
do các nước trong Liên minh không phối hợp hoặc phối hợp nhưng chưa nhiệt tình…
Dịch vụ chuyển phát nhanh sử dụng rất nhiều phương tiện vận chuyển trong đó máy bay
là phương tiện nhanh nhất, nhưng chất lượng dịch vụ chuyển phát nhanh cũng bị tác động
tương đối lớn bởi các hãng hàng không. Trong trường hợp hãng hàng không huỷ chuyến bay
hoặc chuyến bay bị trì hoãn, bị chậm do trục trặc kỹ thuật hay túi gói bưu chính bị để lại
chuyến sau thì lịch trình của bưu gửi sẽ không thể đảm bảo.
Thời tiết cũng là một trong các nhân tố có thể tác động đến chất lượng của dịch vụ
chuyển phát nhanh, vì dịch vụ đòi hỏi sự nhanh chóng nhưng thời tiết xấu sẽ gây khó khăn
trong vận chuyển bưu gửi, hoặc làm việc bảo quản, giữ gìn bưu gửi trở nên phức tạp hơn.
Điều đó có thể làm chất lượng dịch vụ bị giảm sút do tiêu chuẩn về thời gian hoặc sự an toàn,
nguyên vẹn của bưu gửi không được đảm bảo.
II – Dịch vụ chuyển phát nhanh ở Việt Nam
1. Sự hình thành và phát triển dịch vụ chuyển phát nhanh của Bưu chính Việt Nam
Trong những năm qua, mạng lưới thông tin Bưu chính đã phát triển nhanh, rộng
khắp theo hướng “Tốc độ hoá, Tiêu chuẩn hoá, Tin học hoá”, đảm bảo sự hoạt động ổn định
các dịch vụ Bưu chính truyền thống đồng thời tăng cường thêm các dịch vụ Bưu chính mới,
góp phần phục vụ và đáp ứng được các yêu cầu cấp bách của sự phát triển kinh tế xã hội. Tuy
nhiên xu thế hội nhập, tự do hoá, toàn cầu hoá nền kinh tế thế giới đang đặt các dịch vụ Bưu
chính ở thế bị cạnh tranh gay gắt. Để chuẩn bị cho Bưu chính Việt Nam bước vào môi trường
kinh doanh có nhiều cơ hội nhưng cũng nhiều thách thức, ngay từ năm 1990, ngành Bưu điện
Việt Nam đã triển khai cung cấp một loạt các dịch vụ Bưu chính mới như dịch vụ chuyển
phát nhanh, bưu chính uỷ thác, bưu phẩm không địa chỉ… Các dịch vụ này ngày càng tận
- Trung tâm Bưu chính liên tỉnh và quốc tế khu vực 3 (VPS 3) tại thành phố Quy Nhơn.
Các Trung tâm trên có bộ phận chuyên trách là đầu mối khai thác, vận chuyển trao đổi
bưu gửi chuyển phát nhanh trong nước và quốc tế, đảm bảo lưu thoát bưu gửi chuyển phát
nhanh liên tỉnh và quốc tế cho ba miền của cả nước. VPS còn là đại diện cho VNPT trực tiếp
quản lý, theo dõi, đối soát, thanh toán, điều tra khiếu nại bưu gửi chuyển phát nhanh quốc tế
đi và đến với các nước Bưu chính trên thế giới có tham gia mở dịch vụ chuyển phát nhanh.
Các Bưu điện tỉnh, thành phố trực thuộc VNPT tham gia vào thị trường dịch vụ chuyển
phát nhanh trên cả nước hiện nay đã có mặt ở 54/61 tỉnh thành. Các Bưu điện có nhiệm vụ tổ
chức mạng lưới cung ứng và khai thác, chuyển phát bưu gửi chuyển phát nhanh cùng với các
dịch vụ Bưu chính khác.
Bên cạnh VNPT còn có các doanh nghiệp khác cùng tham gia cung cấp dịch vụ này.
Số các doanh nghiệp này được chia làm hai nhóm :
Nhóm 1: Các doanh nghiệp có đăng ký kinh doanh dịch vụ chuyển phát nhanh như Công
ty Cổ phần Bưu chính Viễn thông Sài Gòn (SaigonPostel), Công ty Điện tử Viễn thông Quân
đội (Vietel) và TNT (đơn vị liên doanh giữa Công ty giao nhận kho vận ngoại thương
VIETRANS và TNT).
- Công ty SaigonPostel được thành lập trên cơ sở văn bản số 7093/ĐMDN ngày
08/12/1995 của Chính phủ. Ngày 25/12/1996, Tổng cục Bưu điện đã có quyết định số
939/CSBĐ-GP cho phép công ty được cung cấp các dịch vụ bưu chính: Chuyển phát nhanh
bưu phẩm (trừ thư), bưu kiện và chuyển tiền.
- Công ty Điện tử Viễn thông Quân đội (Vietel): được thành lập theo quyết định số
522/QĐ ngày 19/4/1996 của Bộ Quốc phòng. Trụ sở chính đặt tại số 1 Giang Văn Minh - Ba
Đình - Hà Nội. Ngày 24/01/1998, Tổng cục Bưu điện đã cấp giấy phép số 109/1998/GP-
TCBĐ cho công ty được thiết lập mạng Bưu chính và kết nối với các mạng Bưu chính công
cộng khác để cung cấp các dịch vụ bưu chính: Bưu phẩm (trừ thư), bưu kiện và chuyển tiền
trên phạm vi toàn quốc.
Nhóm 2: Các doanh nghiệp không đăng ký kinh doanh dịch vụ chuyển phát nhanh nhưng
vẫn tham gia vào thị trường này, điển hình là những hãng vận chuyển (hành khách) trên tuyến
phép hoạt động dưới hình thức liên doanh với Công ty Giao nhận Kho vận Ngoại thương
(VIETRANS) thuộc Bộ Giao thông vận tải, vừa qua có thêm liên doanh giữa Tổng công ty
Bưu chính Viễn thông Việt nam với công ty chuyển phát nhanh UPS của Mỹ. Còn lại các công
ty khác đều hoạt động dưới hình thức giao đại lý cho các đơn vị thành viên của Tổng Công ty
Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT). VNPT hiện đang làm đại lý cho 19 công ty chuyển
phát nhanh quốc tế.
Dựa vào qui mô và kết quả kinh doanh, các công ty chuyển phát nhanh quốc tế tại
Việt Nam có thể được chia làm 2 nhóm như sau:
Nhóm 1 (Nhóm các công ty lớn): Các công ty có qui mô hoạt động rộng trên phạm vi
toàn cầu, bao gồm: DHL, Fedex, UPS, TNT, AIRBORNE…
Nhóm 2 (Nhóm các công ty vừa và nhỏ): Các công ty có mảng thị trường hẹp hơn,
thường tập trung tại các khu vực khác nhau trên thế giới.
3. Thị trường dịch vụ chuyển phát nhanh ở Việt Nam
Trong nền kinh tế thị trường, việc nghiên cứu nhu cầu người tiêu dùng là vấn đề quan
trọng để doanh nghiệp có thể xây dựng được kế hoạch sản xuất kinh doanh cho dịch vụ mình
cung cấp. Tiến hành nghiên cứu thị trường giúp doanh nghiệp hiểu rõ thị trường bao gồm các
bộ phận như thế nào, trên cơ sở đó đưa ra các quyết định, lập kế hoạch kinh doanh dịch vụ có
hiệu quả nhất.
Hơn nữa, thị trường là tổng hoà các mối quan hệ rất khác nhau nên nghiên cứu thị
trường để thấy rõ tính qui luật của nhu cầu và điều tiết của thị trường nhằm đáp ứng được tốt
nhất nhu cầu người tiêu dùng. Mỗi một loại dịch vụ Bưu chính nào đó sẽ có chu kỳ phát triển
khác nhau với từng loại thị trường. Do đó cần nghiên cứu thị trường dịch vụ chuyển phát
nhanh để có thể đưa ra một kế hoạch sản xuất kinh doanh phù hợp với nhu cầu sử dụng của
người tiêu dùng.
Thị trường dịch vụ chuyển phát nhanh xét theo vùng địa lý:
Thị trường dịch vụ chuyển phát nhanh được chia thành hai vùng chủ yếu, đó là thành
thị và nông thôn.
Thành thị: Dịch vụ chuyển phát nhanh là dịch vụ cao cấp, chủ yếu các cơ quan, tổ chức,
vụ mà các cơ quan sử dụng, còn lại 40% là do các tổ chức, cơ quan trong nước sử dụng.
Đối tượng là dân cư
Dân cư là đối tượng khách hàng thứ hai của dịch vụ chuyển phát nhanh. Dân cư chiếm số
lượng khá đông, tuy nhiên do dịch vụ chuyển phát nhanh là dịch vụ chất lượng cao nên giá sử
dụng còn khá cao so với thu nhập của dân chúng. Vì vậy, lượng khách hàng là dân cư sử dụng
dịch vụ này còn chiếm tỷ lệ thấp, khoảng 20% lượng dịch vụ chuyển phát nhanh. Trong số
này, khách hàng có thu nhập cao (hơn 1,5 triệu đồng/tháng) chiếm tới 87%, còn lại những
khách hàng có thu nhập thấp hơn chỉ chiếm 13% lượng dịch vụ chuyển phát nhanh do dân cư
sử dụng.
Thị trường dịch vụ chuyển phát nhanh theo cơ cấu dịch vụ:
Trên thị trường luôn luôn diễn ra việc mua và bán các sản phẩm, dịch vụ để đáp ứng
những mục đích sử dụng khác nhau của người tiêu dùng: đó là tiêu dùng cho sinh hoạt hay
tiêu dùng cho sản xuất. Do vậy, cơ cấu dịch vụ chuyển phát nhanh cũng được chia làm hai
loại tương ứng. Đó là dịch vụ chuyển phát nhanh sử dụng cho nhu cầu sinh hoạt, tiêu dùng cá
nhân bao gồm các khách hàng có nhu cầu gửi thư từ, quà tặng, vật phẩm… cho bạn bè, người
thân. Loại dịch vụ này hiện chiếm khoảng 25% thị trường dịch vụ chuyển phát nhanh. Ngoài
sử dụng cho mục đích sinh hoạt, dịch vụ chuyển phát nhanh hầu hết sử dụng cho mục đích sản
xuất. Các doanh nghiệp, cơ quan, văn phòng gửi công văn, giấy tờ, tài liệu, mẫu hàng… cho
nhau thông qua dịch vụ chuyển phát nhanh. Đây có thể là giao dịch giữa một chi nhánh với
công ty mẹ hoặc giữa các công ty, các đối tác làm ăn với nhau. Loại dịch vụ này chiếm 75%
còn lại của thị trường chuyển phát nhanh.
Cơ cấu dịch vụ còn thể hiện trong tương quan giữa dịch vụ chuyển phát nhanh trong
nước và dịch vụ chuyển phát nhanh quốc tế. Dịch vụ chuyển phát nhanh trong nước do VNPT
và một số công ty khác trong nước kinh doanh chiếm khoảng hơn 20% thị trường. Dịch vụ
chuyển phát nhanh quốc tế, ngoài dịch vụ EMS của VNPT còn có dịch vụ của các công ty
chuyển phát nhanh quốc tế hợp tác với VNPT và dịch vụ của công ty TNT, chiếm khoảng
80%. Dịch vụ chuyển phát nhanh quốc tế này lại bao gồm dịch vụ chuyển đi và dịch vụ nhận
từ ngoài vào. Trong đó dịch vụ nhận từ ngoài vào thông thường chiếm tỷ lệ cao hơn so với
lượng hàng trong nước chuyển đi (khoảng 70% dịch vụ chuyển phát nhanh quốc tế).
ập
thấp
Tư liệu
sản xuất
Tư liệu
tiêu
dùng
Trong
nước
Quốc tế
60% 40% 87%
13%
75% 25% 20%
Phát
Nhận
30%
70%
III – Sự cần thiết phải phát triển dịch vụ chuyển phát nhanh ở Việt Nam
1. Sự tăng lên của Cầu về dịch vụ chuyển phát nhanh
sống cao lên thì đời sống văn hoá của người dân thay đổi rõ rệt. Nhu cầu về thăm hỏi, hiếu hỉ,
chúc mừng và quà mừng ngày càng tăng tương tự như các nước phát triển trên thế giới.
Như vậy, chúng ta có thể khẳng định rằng nhu cầu sử dụng dịch vụ chuyển phát
nhanh của xã hội ngày một tăng trong tương lai. Với những ưu điểm và chất lượng tiếp tục
được nâng cao, dịch vụ chuyển phát nhanh đang đáp ứng đúng nhu cầu của đông đảo khách
hàng vì vậy sẽ có nhiều điều kiện phát triển, góp phần làm tăng sản lượng và doanh thu cho
lĩnh vực Bưu chính.
2. Tình hình đáp ứng cầu về dịch vụ chuyển phát nhanh ở Việt Nam hiện nay
Dịch vụ chuyển phát nhanh mặc dù được triển khai ở Việt Nam trong thời gian chưa
lâu như các dịch vụ Bưu chính truyền thống khác nhưng đã đáp ứng được hầu hết nhu cầu của
khách hàng. Đặc biệt là tại các trung tâm lớn có điều kiện sống phát triển, mật độ dân cư đông
đúc với nhịp sống hiện đại, dịch vụ chuyển phát nhanh đã phục vụ tối đa nhu cầu của người
dân. Các nhà cung cấp dịch vụ chuyển phát nhanh trong và ngoài nước đã nắm bắt được thị
hiếu tiêu dùng của khách hàng và xu hướng phát triển của dịch vụ do đó có sự đầu tư cả về
quy mô và chất lượng.
Cho đến nay mạng lưới Bưu cục có mở dịch vụ chuyển phát nhanh đã mở rộng ra
nhiều tỉnh, thành phố lớn khắp cả nước, đảm bảo cung cấp và đáp ứng kịp thời, đầy đủ nhu
cầu của khách hàng. Ngoài ra còn có nhiều điểm phục vụ do các nhà cung cấp khác tổ chức đã
tạo thành một mạng lưới phủ khắp trên toàn quốc, đưa dịch vụ chuyển phát nhanh ngày càng
trở nên quen thuộc với người dân, đảm bảo người tiêu dùng nào có nhu cầu thì đều được đáp
ứng.
Hơn nữa do chính sách mở cửa của Đảng và Nhà nước, ngay từ năm 1988 Chính phủ
đã cho phép các công ty chuyển phát nhanh nước ngoài tham gia vào khai thác thị trường Bưu
chính quốc tế ở Việt Nam. Đến nay khi nền kinh tế Việt Nam đang ngày càng phát triển thì sự
tham gia của các công ty chuyển phát nhanh nước ngoài càng tăng lên. Điều đó vừa làm tăng
Copyright: Tài liệu đại học ©