Nghiên cứu sản xuất phân bón đặc chủng cho cây trồng
Nhiều vùng đất của Việt Nam thường bị chua, nghèo Ca
2+
, Mg
2+
,
độ bão hoà bazơ th
ấp, giầu sesquioxit. Dạng canxi photphat linh
động có hàm lượng rất thấp. Lân trong đ
ất chủ yếu tồn tại ở dạng
photphat sắt, nhôm. Nếu đưa lân ở dạng hoà tan (PO
4
3-
) vào đ
ất
feralit, đất phù sa sông Hồng, đất phèn thì trong hai đến ba ngày đ
ầu
đã có tới 80-90% lân chuy
ển thành dạng photphat sắt, nhôm khó tan;
sau một đến hai tháng hầu hết lượng lân này chuyển thành phot
phat
sắt, nhôm kết tủa. Hiện tượng này gọi là hiện tư
ợng giữ chặt lân (hay
cố định lân) trong đất, gây ra bởi hidroxit sắt, nhôm [1].
Lân b
ị hấp phụ trên bề mặt các oxit hidrat hoá của sắt và nhôm
tinh thể hoặc vô định hình- về bản chất là những keo dương trao đ
ổi

ảy hay bón kết hợp phân lân nung chảy với
supephotphat.
Còn chất hữu cơ như ngu
ồn keo âm, có ái lực thấp với lân, có thể
tạo phức với các ion Fe
3+
và Al
3+
ở trong đất, do vậy hạn chế đư
ợc sự
cố định lân; mặt khác chất hữu cơ còn cải thiện đư
ợc tính chất vật lý
của đất, làm đất tơi xốp, giữ được độ ẩm và các chất dinh dư
ỡng cần
thiết cho cây trồng [4,5].
Các chất hữu cơ đã được nông dân quen dùng là rơm r
ạ, phân gia
súc, gia cầm v.v nhưng với lượng không thể đủ cung tăng cho s
ản
xuất công nghiệp với quy mô ngày một gia tăng và đa d
ạng, nhất là
khi áp dụng những giống mới có năng su
ất cao và hình thành những
vtìng chuyên canh và thâm canh.
Để giải quyết vấn đề này chúng tôi đ
ề xuất sử dụng than bùn làm
nguồn chất hữu cơ kết hợp với phân khoáng vô cơ thành m
ột loại
phân bón có hiệu quả cao đối với nhiều loại cây trồng và đất trồng.
PHẦN NGHIÊN CỨU

0,48-0,73

0,8-0,9
1,7-1,9
1,9-2,2
2,1-2,3
0,24-0,31

0,03
-
0,06
0,04
0,93-1,27

0,27
0,37
0,37
0,23
5-7
5-6
6-7
6-8
24-26
3,7-4,3
4,2-5
4,0-4,5
6,0-6,5
5,5-6,0
Số liệu trên đây cho thấy phần lớn than bùn đ
ều chua, do vậy

+ H
2
(NHO
4
)
2
CO
3
-> 2NH
3
+ CO
2
+ H
2
O
Quá trình amôn hoá than bùn này có thể đư
ợc thực hiện ở các
quy mô sản xuất từ thủ công, bán cơ giới đến cơ giới với sản lư
ợng
theo yêu cầu.
Than bùn sau khi amôn hoá được trộn với các phân đa lư
ợng theo
những tỷ lệ phù hợp với từng loại cây trồng.
Quy trình công nghệ sản xuất
Công nghệ sản xuất phân bón đặc chủng gồm các công đoạn sau:
1. Gia công nguyên liệu: Công đo
ạn này nhằm xử lý các loại
nguyên liệu đưa vào sản xuất phân bón. Than bùn được
đánh tơi,
làm khô. Các loại phân bón bị kết tảng cũng được nghiền mịn đ

4.
Bảng 2: Ảnh hưởng của phân bón đ
ặc chủng tới quá trình sinh
trưởng của cây lúa.
Công thức
Sau cấy

7 ngày
Sau cấy

14 ngày
Sau c
ấy
28 ngày
Sau cấy

56 ngày
Sau c
ấy
92 ngày
T
ỷ lệ
dảnh
h
ữu hiệu
(%)
1. Chay 2,00 4,50 7,50 5,50 5,00 60,00
2. NPK
khoáng rời
2,25 5,50 13,25 11,00 10,50 76,25

Năng suất các lần nhắc lại (g/khóm)
Công thức
I II III IV
1. Chay 2,00 2,00 2,00 3,00
2. NPK khóng rời 18,04 14,76 16,40 16,57
3. NPK Lâm Thao 20,04 17,54 18,37 19,21
4. NPK đặc chủng 24,50 21,00 21,88 22,75
Số liệu thu được cho thấy phân bón đ
ặc chủng làm cho cây lúa
phát triển tốt nhất: số nhảnh nhiều nhất các tỷ lệ khác nh
ư
bông/khóm; số hạt chắc/bông; trọng lượng hạt chắc/khóm đ
ều cao và
cuối cùng cho năng suất cao nhất, tăng 20% so v
ới phân NPK Lâm
Thao và 37% so với bón N.P,K rời.
Với cây cà phê: Thí nghiệm đã đư
ợc tiến hành với cây cà phê chè
catimor trên đất đồi Chiếng Ban, huyện Mai Sơn, Sơn La. K
ết quả
thu được ghi trong bảng 5 và 6.
Bảng 5: Ảnh hưởng của phân bón đ
ặc chủng tới các yếu tố cấu
thành năng suất cà phê
Chỉ tiêu theo dõi
Công thức
Quả tươi

(tấn/ha)
Quả lép

3. NPK Lâm Thao 1,970

146 42,00

2,0 1093 55 843 43
4. NPK đặc chủng 2,094

158 0 0 1075 51 1019 49
Số liệu thu được cho thấy phân bón đặc chủng tăng năng su
ất cà
phê 6% so với phân bón hỗn hợp NPK Văn Điển và tăng 8% so v
ới
bón N, P, K rời.
Đặc biệt dùng phân bón đặc chủng ctã làm tăng đáng k
ể phẩm
cấp hạt cà phê, loại hạt có kích thước lớn hơn 0,7 cm tăng 21% so v
ới
bón phân hỗn hợp NPK Văn Điển.
KẾT LUẬN
Tuy mới thử hiệu lực nông hoá cho cây lúa và cây cà phê đư
ợc
một vụ nhưng đã thấy rõ tác đụng của phân bón đ
ặc chủng, không
những làm tăng năng suất cây trồng mà còn nâng cao đư
ợc phẩm
cấp của nông sản.
Do nguồn nguyên liệu hữu cơ d
ồi dào, công nghệ chế biến không
phức tạp, nếu được quan tâm đúng mức chúng tôi hy v
ọng loại phân