0

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI & NHÂN VĂN


ĐƢỜNG TÚ TRÂN KHẢO SÁT THÀNH NGỮ CÓ YẾU TỐ CHỈ
THỰC VẬT TRONG TIẾNG HÁN
(CÓ SO SÁNH VỚI TIẾNG VIỆT) Chuyên ngành: NGÔN NGỮ HỌC
Mã số : 60.22.01 LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC NGÔN NGỮ HỌC

Người hướng dẫn khoa học:
GS. TS. TRẦN TRÍ DÕI Hà Nội. 2007

Lời cam đoan

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi.
Các kết quả, số liệu nêu trong luận văn là trung thực và chƣa
từng đƣợc ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả luận văn

Đƣờng Tú Trân 3
Mục Lục
Trang
- Lời cảm ơn 1
- Lời cam đoan 2
- Mở đầu 6

2.2.2.2. Hai dân tộc có sự khác biệt về cách đặt tên gọi cây thực vật đƣợc
thể hiện trong thành ngữ có yếu tố chỉ thực vật………………………42
2.2.3 Ngữ nghĩa thành ngữ có yếu tố chỉ thực vật
trong tiếng Hán (có so sánh với tiếng Việt)………………… 45
2.2.3.1 Căn cứ môi trường sinh thái cây thực vật để gửi gắm một ý
muốn……………………………………… 46
2.2.3.2.Căn cứ hình thái bên ngoài của cây thực vật để gửi gắm một ý
muốn……………………………………… , 48
2.2.3.3. Căn cứ mùi vị và màu sắc của cây thực vật để gửi gắm một ý
muốn………………….………………… … 50
2.2.3.4. Căn cứ tên danh của cây thực vật để gửi gắm một ý
muốn………………………………………… ….54
2.2.3.5. Căn cứ những hiện tượng đặc thù của cây thực vật để gửi gắm
một ý muốn 55
2.2.4. Những nét chung về nội hàm của thành ngữ có yếu tố chỉ thực vật
trong tiếng Hán và tiếng Việt……………… … 57 5
2.3. Đặc điểm kết cấu thành ngữ……………………………………… 61
2.3.1 Quan hệ đẳng lập………………………………………………….61
2.3.2. Quan hệ chính phụ……………………………………………… 64
2.3.3 Quan hệ chủ vị…………………………………………………….65
2.3.4 Quan hệ động tân………………………………………………….66
2.3.5 Quan hệ mục đích……………………………………………… 68
2.3.6 Một dạng kết cấu đặc thù trong thành ngữ có yếu tố chỉ thực vật ở
tiếng Hán và tiếng Việt…………………… 69
2.4. Tiểu kết…………………………………………………………… 74
Chƣơng III: Những kinh nghiệm giảng dạy và học thành ngữ trong
tiếng Hán .77

tộc Trung Quốc có bề dày lịch sử hàng vạn năm với các triều đại phong
kiến nổi tiếng thế giới. Nếu coi ngôn ngữ là một bộ phận của văn hoá thì
trong di sản văn hoá văn minh Trung Quốc có cả ngôn ngữ là tiếng Hán,
trong đó thành ngữ là một bộ phận cấu thành không thể thiếu đƣợc của
ngôn ngữ. 7
Trong lịch sử phát triển của mình, Trung Quốc và Việt Nam đều là
một nƣớc có nền sản xuất nông nghiệp là chính. Trung Quốc với trên 70%
là nông dân và Việt Nam cũng có khoảng 80% là nông dân. Các loại cây
thực vật đều rất quen thuộc đối với ngƣời dân Trung Quốc và Việt Nam
nhƣ cỏ, cây, hoa, lá, tre Hơn nữa những cây thực vật này còn đi sâu vào
nền văn hoá của hai dân tộc, đặc biệt là cỏ, cây, hoa, lá, tre, thóc, gạo
Chúng đi vào tiếng Hán cũng nhƣ tiếng Việt bằng lối tƣ duy liên tƣởng để
tạo ra những thành ngữ có yếu tố chỉ thực vật. Những thành ngữ này đều
đƣợc sử dụng rộng rãi trong giao tiếp, trong thơ ca, truyện và trong các
tác phẩm văn học nổi tiếng , chúng phản ánh đậm nét những đặc trƣng
về văn hoá và tƣ duy của dân tộc. Chính vì vậy, nghiên cứu khảo sát, so
sánh thành ngữ của hai ngôn ngữ Trung – Việt, ngƣời ta có thể tìm ra
những nét tƣơng đồng và khác biệt giữa nền văn hoá này với nền văn hoá
khác, tìm ra những cái tƣơng đồng và khác biệt về tƣ duy liên tƣởng của
dân tộc, để góp phần vào việc giao lƣu về văn hoá, xã hội, kinh tế, quân
sự, tập quán, thẩm mĩ
Chính vì lí do trên, trong khuôn khổ của một luận văn Thạc sỹ,
chúng tôi tiến hành khảo sát một cách cơ bản về thành ngữ tiếng Hán có
yếu tố chỉ thực vật. Chúng tôi sẽ khảo sát chúng ở bình diện cấu trúc và ngữ
nghĩa gắn với những đặc trƣng văn hoá và lối tƣ duy liên tƣởng với mong
muốn giúp giáo viên giảng dạy và sinh viên hai nƣớc có những hiểu biết nhất
định về thành ngữ. Từ đó giúp họ khắc phục những trở ngại về ngôn ngữ và