ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM
NGUYỄN VĂN ĐỨC
Tên đề tài:
“ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG VÀ ĐỊNH HƯỚNG SỬ DỤNG
ĐẤT NÔNG NGHIỆP BỀN VỮNG TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN BẢO YÊN - TỈNH LÀO CAI”
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo : Chính quy
Chuyên ngành : Quản lý đất đai
Khoa : Quản lý Tài Nguyên
Khóa học : 2010 - 2014 Thái Nguyên, năm 2014
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM
lời cảm ơn sâu sắc tới thầy giáo Thạc sĩ - Nguyễn Quang Thi người đã tận
tình hướng dẫn, giúp đỡ em trong suốt quá trình hoàn thành khóa luận.
Em xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong khoa Quản Lý Tài
Nguyên. Cán bộ UBND huyện, phòng Tài Nguyên & Môi trường huyện,
phòng thống kê, cùng toàn thể bà con trong các xã: Xuân Hòa, Xuân Thượng,
Nghĩa Đô đã giúp đỡ em trong quá trình thực tập tốt nghiệp.
Do lần đầu tiên làm quen với công tác nghiên cứu, với trình độ và năng
lực bản thân có hạn, mặc dù đã hết sức cố gắng song không tránh khỏi những
thiếu sót. Em rất mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu của thầy cô
và các bạn để khóa luận tốt nghiệp của em được hoàn thiện hơn.
Em xin chân thành cảm ơn!
Thái nguyên, ngày 30 tháng 5 năm 2014
Sinh viên
Nguyễn Văn Đức
DANH MỤC BẢNG BIỂU
Trang
Bảng 2.1 Thực trạng sử dụng đất đai theo mục đích năm 2013 8
Bảng 4.1: Hiện trạng phát triển kinh tế huyện Bảo Yên 30
Bảng 4.2: Thực trạng tăng trưởng ngành nông, lâm và thủy sản huyện Bảo
Yên 32
Bảng 4.3: Hiện trạng phát triển ngành công nghiệp và xây dựng 33
Bảng 4.4: Hiện trạng sử dụng đất huyện Bảo Yên năm 2013 41
GDP tốc độ tăng trưởng bình quân đầu người
GTSX giá trị sản xuất
IUCN hiệp hội quốc tế các tổ chức bảo vệ thiên nhiên và tài
nguyên môi trường
LUT loại hình sử dụng đất
NNBV nông nghiệp bền vững
UNDP chương trình phát triển của Liên Hợp Quốc
UNEP chương trình môi trường Liên Hợp Quốc
WCED ủy ban Môi trường và Phát triển Thế giới
MỤC LỤC
Trang
PHẦN 1. MỞ ĐẦU 1
1.1. Tính cấp thiết của đề tài 1
1.2. Mục tiêu của đề tài 2
1.2.1. Mục tiêu tổng quát 2
1.2.2. Mục tiêu cụ thể 2
1.3. Yêu cầu của đề tài 2
1.4. Ý nghĩa của đề tài 3
1.4.1. Ý nghĩa trong học tập 3
1.4.2. Ý nghĩa thực tiễn 3
PHẦN 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU 4
2.1. Tình hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên thế giới và Việt Nam 4
2.1.1. Tình hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp trên thế giới 4
2.1.2. Tình hình sử dụng đất sản xuất nông nghiệp của Việt Nam 7
2.1.3. Thực trạng sử dụng đất nông nghiệp của huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai 7
2.1.3.1.Thực trạng sử dụng đất của Huyện Bảo Yên năm 2013 7
2.1.3.2. Hiện trạng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện 8
2.2. Hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp và sử dụng đất sản xuất nông
nghiệp bền vững 9
4.1.1.3. Khí hậu, thủy văn 24
4.1.1.4. Nguồn tài nguyên đất 25
4.1.1.5. Nguồn tài nguyên nước 27
4.1.1.6. Nguồn tài nguyên rừng 27
4.1.1.7. Nguồn tài nguyên khoáng sản 28
4.1.1.8. Nguồn tài nguyên nhân văn 29
4.1.2. Điều kiện kinh tế- xã hội 30
4.1.2.1. Tăng trưởng kinh tế 30
4.1.2.2. Thực trạng phát triển các ngành kinh tế 31
4.1.2.3. Thực trạng về kết cấu hạ tầng 34
4.1.2.4. Dân số lao động, việc làm và thu nhập 38
4.1.2.5. Các nguồn tài nguyên 38
4.2. Hiện trạng sử dụng đất đai của huyện Bảo Yên 40
4.2.1. Hiện trạng sử dụng đất của huyện Bảo Yên năm 2013 40
4.2.2 . Hiện trạng sử dụng đất nông nghiệp năm 2013 của huyện Bảo Yên 42
4.3. Xác định các loại hình sử dụng đất nông nghiệp của huyện Bảo Yên 45
4.3.1 Các loại hình sử dụng đất của huyện 45
4.3.2. Mô tả các loại hình sử dụng đất 45
4.3.3. Diện tích, năng suất, sản lượng cây trồng trên các loại hình sử dụng đất
xuất nông nghiệp của mỗi hộ trên sào 48
4.4. Đánh giá hiệu quả các loại hình sử dụng đất nông nghiệp 49
4.4.1. Đánh giá hiệu quả kinh tế 49
4.4.2 Đánh giá hiệu quả xã hội 50
4.4.3. Đánh giá hiệu môi trường 51
4.4.4. Các loại hình sử dụng đất 53
4.5. Đinh hướng sử dụng đất sản xuất nông nghiệp Huyện Bảo Yên 54
4.5.1. Quan điểm sử dụng đất nông nghiệp 54
4.5.2. Đinh hướng sử dụng đất nông nghiệp 55
4.6. Lựa chọn các loại hình sử dụng đất nông nghiệp bền vững 57
4.6.1. Nguyên tắc lựa chọn 57
hội, xã hội loài người muốn tồn tại và phát triển thì không thể thiếu những nhu
cầu thiết yếu như: Ăn, mặc và những tư liệu sinh hoạt khác, cái đó do nông
nghiệp cung cấp. Trước đây khi trình độ sản xuất chưa phát triển thì sản xuất
nông nghiệp với những phương thức sản xuất lạc hậu đã là nguồn cung cấp chủ
yếu các nhu cầu cuộc sống. Đến nay khi xã hội phát triển, trình độ sản xuất đã
phát triển ở mức độ cao, nhiều tiến bộ khoa học kỹ thuật được áp dụng vào sản
xuất nông nghiệp thì sản phẩm nông nghiệp vẫn là nguồn cung cấp lương thực,
thực phẩm và các nhu cầu khác của xã hội.
Tuy nhiên, sản xuất nông nghiệp nước ta vẫn còn nhiều tồn tại như: Sản
xuất phần lớn còn nhỏ lẻ, lạc hậu, thiếu tập trung, hiệu quả kinh tế còn thấp,
chưa đảm bảo được tính bền vững. Đặc biệt trong những năm gần đây, sản xuất
nông nghiệp phát triển vẫn còn mang tính tự phát, chủ yếu chạy theo số lượng,
ít quan tâm đến chất lượng, giá thành sản xuất lại khá cao dẫn đến sức cạnh
tranh trên thị trường còn kém. Mặt khác thu nhập của người dân trong vùng
nông thôn vẫn còn thấp, lao động nông thôn dư thừa nhiều, cơ cấu kinh tế
chuyển dịch chậm, cơ sở hạ tầng còn lạc hậu, thị trường tiêu thụ không ổn định.
Đứng trước tình hình đó đòi hỏi phải có định hướng sử dụng đất hợp lý mang
tính chiến lược, vì vậy việc sử dụng đất nông nghiệp theo hướng sản xuất
hàng hoá là vấn đề cần thiết phải được quan tâm nghiên cứu, làm cơ sở cho
việc sử dụng hợp lý tài nguyên đất, đặc biệt cần khai thác có hiệu quả và bền
vững đất nông nghiệp.
Huyện Bảo Yên là cửa ngõ phí đông nam của tỉnh Lào Cai, cách thành
phố Lào Cai 75 km, cách Hà Nội 263 km. Có diện tích tự nhiên 827,91 km
2
,
2
kéo dài từ 22
0
5
hướng đi đúng đắn trong quá trình phát triển kinh tế nông nghiệp hiện nay của
nước ta, đồng thời đó cũng là điều kiện để thực hiện tiến trình hội nhập với
kinh tế thế giới.
Xuất phát từ ý nghĩa thực tiễn và nhu cầu sử dụng đất, được sự đồng ý
của ban chủ nhiệm khoa Quản lý Tài Nguyên – Trường Đại học Nông Lâm
Thái Nguyên, đồng thời dưới sự hướng dẫn trực tiếp của thầy giáo: Th.S
Nguyễn Quang Thi em tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá hiện trạng và
định hướng sử dụng đất nông nghiệp bền vững trên địa bàn huyện Bảo
Yên, Tỉnh Lào Cai”.
1.2. Mục tiêu của đề tài
1.2.1. Mục tiêu tổng quát
- Đánh giá được thực trạng và đưa ra các giải pháp sử dụng đất có hiệu quả.
1.2.2. Mục tiêu cụ thể
- Đánh giá được hiện trạng các loại hình sử dụng đất nông nghiệp của
huyện Bảo Yên.
- Lựa chọn được các loại hình sử dụng đất có hiệu quả.
1.3. Yêu cầu của đề tài
- Số liệu tài liệu thu thập được phải đảm bảo khách quan, trung
thực, chính xác.
3
- Các nội dung nghiên cứu phải cụ thể, thực tế, phản ánh đúng thực trạng
khu vực nghiên cứu và có thể sử dụng tốt cho việc định hướng sử dụng đất có hiệu
quả tại địa phương.
1.4. Ý nghĩa của đề tài
1.4.1. Ý nghĩa trong học tập
- Củng cố kiến thức đã được tiếp thu trong nhà trường và những kiến
thức thực tế cho sinh viên trong quá trình thực tập tại cơ sở.
- Giúp cho sinh viên học được những kiến thức cơ bản từ kinh nghiệm
thực tiễn sản xuất và phát triển vấn đề một cách đầy đủ, chính xác.
xuất nông nghiệp tạo ra lương thực, thực phẩm để nuôi sống con người và
đồng thời cũng là nguồn thu nhập đáng kể của các nước đang phát triển và
kém phát triển. Mức độ sử dụng đất có thể trồng trọt được ở các khu vực trên
thế giới cũng rất khác nhau tùy thuộc vào điều kiện đất đai, khí hậu, điều kiện
kinh tế - xã hội ở mỗi khu vực.
Từ những năm 1980, Hiệp hội quốc tế các tổ chức bảo vệ thiên nhiên và
tài nguyên môi trường (IUCN), tổ chức FAO và chương trình môi trường Liên
hợp quốc (UNEP) đã khởi xướng chương trình toàn cầu về bảo vệ môi trường
nhằm mục tiêu duy trì các nguồn gen, bảo vệ sử dụng hợp lý và phát triển bền
vững các nguồn tài nguyên thiên nhiên có thể tái tạo được. Thế giới đang trải
qua “thập kỷ nhận thức về môi trường” (1971 - 1981) và “thập kỷ hành động”
(1981 - 1991). Bảo vệ môi trường trở thành chiến lược toàn cầu và chiến lược
của mỗi quốc gia. Mục tiêu của con người trong quá trình sử dụng đất là sử
dụng khoa học và hợp lý. Trong thực tế do quá trình sử dụng lâu dài, nhận thức
về sử dụng đất còn hạn chế dẫn tới nhiều vùng đất đai đang bị thoái hóa, ảnh
hưởng tới môi trường sống của con người. Những diện tích đất đai thích hợp
cho sản xuất nông nghiệp ngày càng bị thu hẹp, do đó con người phải mở mang
thêm diện tích đất canh tác trên các vùng không thích hợp. Hậu quả đã gây ra
quá trình thoái hóa rửa trôi và phá hoại đất một cách nghiêm trọng.
Trên thế giới tổng diện tích đất tự nhiên là 148 triệu km
2
. Những loại
đất tốt thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp chỉ chiếm 12,6%. Những loại đất
quá xấu chiếm 40,5%. Diện tích đất trồng trọt chỉ chiếm 10% tổng diện tích
đất tự nhiên. Đất đai thế giới phân bố không đều giữa các châu lục và các
5
nước (châu Mỹ chiếm 35%, châu Á chiếm 26%, châu Âu chiếm 13%, châu
Phi chiếm 20%, châu Đại Dương chiếm 6%). Diện tích đất nông nghiệp giảm
liên tục về số lượng và chất lượng. Ước tính có tới 15% tổng diện tích đất trên
6 đến 12 triệu km
2
(so với diện tích của các nước Brazil, Canada, Trung Quốc
cộng lại là từ 8 đến 10 triệu km
2
). Đất khô hạn chiếm tới 43% diện tích đất
canh tác của thế giới. Suy thoái đất gây tổn thất cho sản xuất nông nghiệp ước
tính 42 tỷ USD một năm. Gần 1/3 diện tích đất trồng trọt của thế giới bị bỏ
hoang trong 40 năm qua, do xói mòn không thể sản xuất được, đe doạ an ninh
lương thực, gây đói nghèo của hơn 1 tỷ dân của hơn 110 nước trên thế giới, bên
cạnh đó là những căng thẳng về chính trị và tạo xung đột khiến người dân càng
nghèo khó hơn và đất đai thêm suy thoái.
6
Hàng năm có thêm 20 triệu ha đất nông nghiệp bị suy thoái quá mức
không thể sản xuất được hoặc bị lấy mất để mở mang đô thị ở mức độ nào
đó, hoang mạc hoá đang diễn ra trên 30% diện tích đất có tưới, 47% diện tích
đất nông nghiệp nhờ nước trời và 73% diện tích đất chăn thả gia súc. Hàng
năm ước tính có 1,5 đến 2,5 triệu ha đất có tưới, 3,5 đến 4 triệu ha đất nông
nghiệp nhờ nước trời và khoảng 35 triệu ha đất chăn thả gia súc mất toàn bộ
hay mất phần năng suất do suy thoái đất. Dự án điều tra, đánh giá tốc độ thoái
hóa đất ở một số nước vùng nhiệt đới châu Á cho phát triển nông nghiệp bền
vững trong chương trình môi trường của trung tâm Đông Tây và khối các
trường đại học Đông Nam châu Á đã tập trung nghiên cứu những thay đổi
dinh dưỡng trong hệ sinh thái nông nghiệp. Kết quả nghiên cứu đã chỉ ra rằng
các yếu tố dinh dưỡng NPK của hầu hết các hệ sinh thái đều bị giảm. Nghiên
cứu cũng chỉ ra những nguyên nhân của sự thất thoát dinh dưỡng trong đất do
thâm canh thiếu phân bón và đưa các sản phẩm của cây trồng, vật nuôi ra khỏi
hệ thống. Đối với Việt Nam các kết quả nghiên cứu đều cho thấy đất đai ở
vùng trung du, miền núi đều nghèo các chất dinh dưỡng P, K, Ca và Mg. Đất
kê đất đai năm 2005, đất sản xuất nông nghiệp của chúng ta chỉ chiếm
28,43% tổng diện tích đất tự nhiên và diện tích đất chưa sử dụng chiếm
15,30%. Đây là tỷ lệ cho thấy, cần có nhiều biện pháp thiết thực hơn để có thể
khai thác được diện tích đất nói trên phục vụ cho các mục đích khác nhau. So
với một số nước trên thế giới, nước ta có tỷ lệ đất dùng vào nông nghiệp rất
thấp. Là một nước có đa phần dân số làm nghề nông thì bình quân diện tích
đất canh tác trên đầu người nông dân rất thấp là một trở ngại lớn. Để phát
triển một nền nông nghiệp đủ sức cung cấp lương thực, thực phẩm cho toàn
xã hội và có một phần xuất khẩu cần biết cách khai thác hợp lý đất đai, cần
triệt để tiết kiệm đất, sử dụng đất có hiệu quả cao trên cơ sở phát triển một
nền nông nghiệp hiệu quả, bền vững.
2.1.3. Thực trạng sử dụng đất nông nghiệp của huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai
2.1.3.1.Thực trạng sử dụng đất của Huyện Bảo Yên năm 2013
Tổng diện tích đất tự nhiên của huyện Bảo Yên là 82792,25 ha.
- Đất nông nghiệp: 59189,99 ha
- Đất phi nông nghiệp: 4846,79 ha
- Đất chưa sử dụng: 18754,47 ha
8
Bảng 2.1 Thực trạng sử dụng đất đai theo mục đích năm 2013
Diện tích (ha) % So với đất tự nhiên
Đất nông nghiệp 59189,99 71,49%
Đất phi nông nghiệp 4846,79 5,85%
Đất chưa sử dụng 18754,47 22,65%
(Nguồn: Báo cáo thống kê của phòng tài nguyên huyện Bảo Yên)
Hình 2.1 Thực trạng sử dụng đất theo mục đích năm 2013
2.1.3.2. Hiện trạng đất nông nghiệp trên địa bàn huyện
- Đất sản xuất nông nghiệp: 12904,17 ha, chiếm 21,08% quỹ đất nông
nghiệp và bằng 15,58% diện tích đất tự nhiên toàn huyện. Trong đó:
nay là phát triển kinh tế theo chiều sâu, sao cho với nguồn nhân lực hạn chế
mà sản xuất ra một lượng sản phẩm hàng hoá có giá trị sử dụng cao nhất với
mức hao phí ít nhất.
Ngày nay, chúng ta đang sống trong một "Thế giới phẳng" nên con
người ngày càng nhận thức được các quy luật tự nhiên, kinh tế - xã hội và môi
trường. Trong điều kiện cụ thể của nền kinh tế mở như hiện nay thì mọi hoạt
động sản xuất của con người không chỉ quan tâm đến vấn đề kinh tế - xã hội
mà vấn đề môi trường ngày càng trở nên quan trọng, toàn cầu cấp bách, đòi
hỏi phải được quan tâm đúng mức của mỗi quốc gia
Quan niệm về hiệu quả trong điều kiện hiện nay là phải tiết kiệm thời
10
gian, tiết kiệm tài nguyên trong sản xuất, mang lại lợi ích xã hội và bảo vệ
được môi trường.
2.2.1.2. Phân loại hiệu quả
Mọi hoạt động sản xuất của con người đều có mục tiêu chủ yếu là kinh
tế. Tuy nhiên, kết quả hoạt động đó không chỉ duy nhất đạt được về mặt kinh
tế mà đồng thời tạo ra nhiều kết quả liên quan đến đời sống kinh tế - xã hội
của con người. Những kết quả đó là:
- Cải thiện điều kiện sống và làm việc của con người, nâng cao thu nhập.
- Cải tạo môi sinh, nâng cao đời sống tinh thần cho người lao động.
- Cải tạo môi trường sinh thái, tạo ra một sự phát triển bền vững trong
sử dụng đất đai.
Để phân loại hiệu quả thì có nhiều cách phân loại khác nhau, nếu căn
cứ vào nội dung và cách biểu hiện thì hiệu quả được phân thành 3 loại: hiệu
quả kinh tế, hiệu quả xã hội và hiệu quả môi trường.
* Hiệu quả kinh tế
Theo C. Mác thì quy luật kinh tế đầu tiên trên cơ sở sản xuất tổng thể là
quy luật tiết kiệm thời gian và phân phối một cách có kế hoạch thời gian lao
động theo các ngành sản xuất khác nhau, các nhà khoa học Đức (Stenien,
giai đoạn hiện nay, việc đánh giá hiệu quả xã hội của các loại hình sử dụng
đất nông nghiệp là nội dung đang được nhiều nhà khoa học quan tâm.
* Hiệu quả môi trường
Hiệu quả môi trường là một vấn đề mang tính toàn cầu, ngày nay đang
được chú trọng quan tâm và không thể bỏ qua khi đánh giá hiệu quả. Điều này
có ý nghĩa là mọi hoạt động sản xuất, mọi biện pháp khoa học kỹ thuật, mọi
giải pháp về quản lý được coi là có hiệu quả khi chúng không gây tổn hại
hay có những tác động xấu đến môi trường đất, môi trường nước và môi
trường không khí cũng như không làm ảnh hưởng xấu đến môi sinh và đa
dạng sinh học. Có được điều đó mới đảm bảo cho một sự phát triển bền vững
của mỗi vùng lãnh thổ, mỗi quốc gia cũng như cả cộng đồng quốc tế.
Trong sản xuất nông nghiệp hiệu quả môi trường là hiệu quả mang tính
lâu dài, vừa đảm bảo lợi ích hiện tại mà không làm ảnh hưởng xấu đến tương
lai, nó gắn chặt với quá trình khai thác, sử dụng và bảo vệ tài nguyên đất và
môi trường sinh thái.
Bên cạnh cách phân loại hiệu quả nói trên, người ta còn có thể căn cứ
12
vào yêu cầu tổ chức và quản lý kinh tế, căn cứ vào các yếu tố cơ bản về sản
xuất, phương hướng tác động vào sản xuất cả về mặt không gian và thời gian.
Tuy nhiên, dù nghiên cứu ở bất cứ góc độ nào thì việc đánh giá hiệu quả cũng
phải xem xét về mặt không gian và thời gian, trong mối liên hệ chung của
toàn bộ nền kinh tế. Ở đó, hiệu quả bao gồm cả hiệu quả kinh tế - xã hội và
môi trường với một mối quan hệ mật thiết thống nhất và không thể tách rời
nhau. Có như vậy mới đảm bảo cho việc đánh giá hiệu quả được đầy đủ,
chính xác và toàn diện.
2.2.2. Hiệu quả sử dụng đất sản xuất nông nghiệp theo hướng bền vững
2.2.2.1. Một số khái niệm liên quan đến bền vững
Thuật ngữ "phát triển bền vững" xuất hiện lần đầu tiên vào năm 1980
trong ấn phẩm Chiến lược bảo tồn Thế giới (công bố bởi Hiệp hội Bảo tồn
đất, nước và những nhu cầu của con người, xây dựng những cộng đồng chặt
chẽ và có hiệu quả. Mục đích của nông nghiệp bền vững là: Tạo ra một hệ
sinh thái bền vững, có tiềm lực kinh tế, thỏa mãn nhu cầu của con người mà
không làm hủy hoại môi trường sống. Hay chính là việc thỏa mãn nhu cầu
hiện tại mã không lảm ảnh hưởng đến nhu cầu của thế hệ mai sau.
Theo F. Bacon và J. Labeyric: nông nghiệp bền vững là nông nghiệp
sinh thái học, được các quy luật sinh thái học chi phối, và phải tuân thủ một
cách tự giác các quy luật ấy; theo quan điểm sinh thái học cơ bản: “Muốn
chinh phục thiên nhiên, tốt nhất là phải theo nó, và biết tuân thủ quy luật”.
NNBV phải phát triển ổn định và hài hoà trên các mặt: tự nhiên, kinh tế và xã
hội. NNBV bảo đảm sự phát triển ổn định của đất, cây trồng vật nuôi. Đồng
thời đảm bảo cho sự phát triển đời sống con người ở mọi tầng lớp trong xã hội
với đời sống tinh thần và vật chất ngày càng được nâng cao.
2.2.2.2. Quan điểm sử dụng đất nông nghiệp bền vững
Để duy trì được sự bền vững của đất đai, Smith A. J và Julian Dumanski
(1993) [15] đã xác định 5 nguyên tắc có liên quan đến sự sử dụng đất bền vững là:
- Duy trì hoặc nâng cao các hoạt động sản xuất.
- Giảm mức độ rủi ro đối với sản xuất.
- Bảo vệ tiềm năng của các nguồn tài nguyên tự nhiên, chống lại sự
thoái hoá chất lượng đất và nước.
- Khả thi về mặt kinh tế.
- Được xã hội chấp nhận.
Như vậy, theo các tác giả, sử dụng đất bền vững không chỉ thuần tuý về
14
mặt tự nhiên mà còn cả về mặt môi trường, lợi ích kinh tế và xã hội. Năm
nguyên tắc trên đây là trụ cột của việc sử dụng đất bền vững, nếu trong thực
tiễn đạt được cả 5 nguyên tắc trên thì sự bền vững sẽ thành công, ngược lại sẽ
chỉ đạt được ở một vài bộ phận hay sự bền vững có điều kiện. Tại Việt Nam,
theo trích dẫn từ tổng kết chung về xác định hiệu quả bền vững ở Việt Nam
hệ bền vững phải có năng suất trên mức bình quân vùng, nếu không sẽ không
cạnh tranh được trong cơ chế thị trường.
Về chất lượng: sản phẩm phải đạt tiêu chuẩn tiêu thụ tại địa phương,
trong nước và xuất khẩu, tùy mục tiêu của từng vùng.
Tổng giá trị sản phẩm trên đơn vị diện tích là thước đo quan trọng nhất
của hiệu quả kinh tế đối với một hệ thống sử dụng đất. Tổng giá trị trong một
giai đoạn hay cả chu kỳ phải trên mức bình quân của vùng, nếu dưới mức đó
thì nguy cơ người sử dụng đất sẽ không có lãi, hiệu quả vốn đầu tư phải lớn
hơn lãi suất tiền vay vốn ngân hàng.
* Bền vững về xã hội: Thu hút được lao động, đảm bảo đời sống và phát
triển xã hội.
Đáp ứng nhu cầu của nông hộ là điều quan tâm trước, nếu muốn họ quan
tâm đến lợi ích lâu dài (bảo vệ đất, môi trường ). Sản phẩm thu được cần thoả
mãn cái ăn, cái mặc, và nhu cầu sống hàng ngày của người nông dân.
Nội lực và nguồn lực địa phương phải được phát huy. Về đất đai, hệ
thống sử dụng đất phải được tổ chức trên đất mà nông dân có quyền hưởng thụ
lâu dài, đất đã được giao và rừng đã được khoán với lợi ích các bên cụ thể.
Sử dụng đất sẽ bền vững nếu phù hợp với nền văn hoá dân tộc và tập
quán địa phương, nếu ngược lại sẽ không được cộng đồng ủng hộ.
* Bền vững về môi trường: Loại hình sử dụng đất phải bảo vệ được độ
màu mỡ của đất, ngăn chặn thoái hoá đất và bảo vệ môi trường sinh thái. Giữ
đất được thể hiện bằng giảm thiểu lượng đất mất hàng năm dưới mức cho phép.
Độ phì nhiêu đất tăng dần là yêu cầu bắt buộc đối với quản lý sử dụng
bền vững.
Độ che phủ tối thiểu phải đạt ngưỡng an toàn sinh thái (>35%).
Đa dạng sinh học biểu hiện qua thành phần loài (đa canh bền vững hơn
độc canh, cây lâu năm có khả năng bảo vệ đất tốt hơn cây hàng năm ).
Ba yêu cầu bền vững trên là để xem xét và đánh giá các loại hình sử
dụng đất hiện tại. Thông qua việc xem xét và đánh giá các yêu cầu trên để giúp
cho việc định hướng phát triển nông nghiệp ở vùng sinh thái.
ra. Theo Frank Ellis và Douglass C. North [8], ở các nước phát triển, khi có
tác động tích cực của kỹ thuật, giống mới, thuỷ lợi, phân bón tới hiệu quả thì
cũng đặt ra các yêu cầu mới đối với việc sử dụng đất. Có nghĩa là ứng dụng
Copyright: Tài liệu đại học ©