B GIÁO DCăVĨăĨOăTO
TRNGăI HC KINH T TP. HCM Nguyn Th Bích Liên
TỄCăNG CA CÁC NHÂN T CHTăLNG DCH V
N S HÀI LÒNG CAăNGI TIÊU DÙNG THCăNă
NHANH KHU VC THÀNH PH H CHÍ MINH LUNăVNăTHCăSăKINHăT
TP.H CHÍ MINH ậ NMă2013 B GIÁO DCăVĨăĨOăTO
TRNGăI HC KINH T TP. HCM
Thành ph H Chí Minh, khoa Qun Tr Kinh Doanh đã ging dy và truyn kin
thc cng nh kinh nghim quý báu cho tôi trong lnh vc kinh t. c bit, tôi
xin gi li bit n sâu sc đn giáo viên hng dn ca tôi, Tin s Nguyn Th
Bích Châm.
Cui cùng, tôi xin cm n s ng h ca gia đình đã to điu kin đ tôi
chuyên tâm nghiên cu. ng thi tôi xin cm n s h tr ca bn bè, đng
nghip đã giúp tôi hoàn thành lun vn này. Trong quá trình thc hin và trình bày
kt qu bài nghiên cu, do hn ch v mt thi gian, s liu cng nh kin thc và
kinh nghim nên không th tránh khi nhng thiu sót. Tôi rt mong nhn đc
nhng ý kin đóng góp quý báu t Quý Thy, Cô, bn bè và các đc gi.
TP.HCM, tháng 10 nm 2013
TÁC GI
MCăLCă
Trang ph bìa
Li cam đoan
Mc lc
Danh mc các bng biu
Danh mc các hình v, biu đ
Chng 1
3.2.2 Hiu chnh thang đo 31
3.2.3 Thit k bng câu hi 34
3.2.4 Nghiên cu đnh lng 35
3.3 X lý và phân tích d liu 36
Chng 4
- Phân tích kt qu nghiên cu 41
4.1 c đim ca mu kho sát 41
4.2 Kim đnh và đánh giá thang đo 43
4.2.1 Kim đnh Cronbach‟s Alpha 43
4.2.2 Phân tích nhân t khám phá (EFA) 45
4.3 Phân tích hi qui bi 50
4.3.1 Xem xét ma trn tng quan gia các bin 50
4.3.2 Kt qu phân tích hi qui 51
4.3.3 Kim tra s phù hp ca gi đnh v phân phi chun ca phn d 56
4.3.4 Kim đnh gi thuyt ca mô hình 58
4.4 Kim đnh tác đng ca bin gii tính, nhóm tui đn s hài lòng 59
4.4.1 Bin gii tính 59
4.4.2 Bin đ tui 60
Chng 5
- Ý ngha và kt lun 62
5.1. Ý ngha và kt lun 62
5.2. Hàm ý cho các doanh nghip 63
5.2.1 Gia tng s hài lòng ca khách hàng thông qua không gian bày trí 63
5.2.2 Gia tng s hài lòng ca khách hàng thông qua nng lc phc v ca
nhân viên 65
5.2.3 Gia tng s hài lòng ca khách hàng thông qua vic đm bo cht
lng thc phm 66
DANHăMCăCỄCăBNGăBIU
Bng 2.1 Thang đo cht lng dch v các ca hàng thc n nhanh theo mô hình
DINESERV 17
Bng 2.2 Thang đo cht lng nhà hàng 21
Bng 2.3 Bng tng hp các yu t tác đng ca các nghiên cu 25
Bng 3.1 B sung bin quan sát 31
Bng 4.1 Phân b theo đ tui 41
Bng 4.2μ Phân b theo gii tính 42
Bng 4.3 Phân b theo thng hiu la chn 42
Bng 4.4 Bng tng hp h s Cronbach‟s Alpha 43
Bng 4.5 Bng tng hp h s Cronbach‟s Alpha ln 2 44
Bng 4.6 Bng tng hp kt qu phân tích EFA thang đo cht lng dch v và
Cronbach‟s Alpha ln 3 47
Bng 4.7 Kt qu phân tích EFA bin ph thuc 48
Bng 4.8 Thang đo đã điu chnh 49
Bng 4.λ t tên bin 50
Bng 4.10 Ma trn h s tng quan 51
Bng 4.11 Bng tóm tt mô hình 52
Bng 4.12 Bng ANOVA 52
Bng 4.13 Bng trng s hi qui 53
Bng 4.14 Kt qu phân tích hi qui ln 2 (sau khi loi b bin QUAN_TAM) 54
Bng 4.15 Bng so sánh kt qu nghiên cu 536
Bng 4.16 Kt qu kim đnh T-test đi vi bin gii tính 59
Bng 4.17 Kt qu kim đnh T-test đi vi bin đ tui 60
chng cho xu hng “Tây hóa” trong đi b phn ngi Vit Nam các thành th;
không nhng n no, n ngon mà còn phi đáp ng đc các nhu cu đc thng
thc, đc phc v, đc th hin. Bên cnh đó, nhp sng đô th hóa ngày càng
cao, con ngi ngày càng tr nên bn rn thì vic s dng thc n nhanh nh là mt
gii pháp hu hiu đ tit kim thi gian.
Trong bi cnh nn kinh t trong nc gp nhiu khó khn nhng th trng
thc n nhanh ca Vit Nam vn là ngành có tc đ tng trng cao và n đnh
trong các ngành hàng tiêu dùng thc phm hin nay (B Công Thng, 2012). Mc
dù mô hình thc n nhanh vi hình thc nhng quyn thng hiu đã vào Vit
Nam t nm 1λλ4 nhng đn nay Vit Nam vn đang là mt „mnh đt khá màu
m‟ thu hút s chú ý và đu t ca hàng lot thng hiu thc n nhanh hàng đu
th gii.
Cho đn nay đã có nhiu thng hiu thc n nhanh vào Vit Nam nh KFC,
Lotteria, Jollibee, Subways, Chicken Town, Burger King, Pizza Hutt, Pizza Inn,…
Trong đó KFC, Lotteria là hai thng hiu có th phn ln và đc ngi tiêu dùng
nhân din nhiu nht. S kin thng hiu hàng đu ca M, McDonald‟s đã đn
Vit Nam tìm kim đi tác nhng quyn thng mi t cui nm 2012 đã to nên
nhiu lung ý kin khác nhau v s phân chia li th phn, d đoán kéo theo hàng
lot các thng hiu thc n nhanh đ b vào Vit Nam hay s cnh tranh ca
nhng thng hiu hàng đu đang vào giai đon khc lit nht.
Vi rào cn gia nhp ngành rt nh cùng vi nhn đnh Vit Nam là mt th
trng đy tim nng đc bit là các thành ph ln có mc sng cao và mt đ
2 dân c đông đúc nh thành ph H Chí Minh, các hãng thc n nhanh buc phi có
chin lc đúng đn đ tn ti và phát trin. Nhìn vào tc đ và s lng gia tng
không ngng h thng ca hàng trên toàn quc, tìm kim nhng v trí đc đa ti
nhng thành ph ln, chú trng tìm hiu nhu cu đa dng ca khách hàng v không
gian, cht lng phc v,…đ đáp ng s hài lòng ca khách hàng, có th thy các
nhiu nghiên cu v cht lng dch v sau này. Parasuraman & ctg đã đa ra thang
đo cht lng dch v gm nm thành phn, đó là tin cy, đáp ng, đng cm, nng
lc phc v và phng tin hu hình. Nm 1λλ5, Stevens, Knutson và Patton đã
đa ra mô hình DINESERV sau khi điu chnh da trên thang đo SERVQUAL cho
phù hp vi lnh vc nhà hàng. Kt qu cho thy DINESERV là mt thang đo có
giá tr và tin cy, có th áp dng đ đo lng s mong đi ca khách hàng đi vi
cht lng dch v nhà hàng.
Nhn thy đc tm quan trng trong vic nghiên cu cht lng dch v trong
môi trng cnh tranh hin nay, nhng có rt ít nghiên cu v cht lng dch v
cng nh các nghiên cu khám phá các thành phn cht lng dch v, s hài lòng
ca khách hàng trong ngành kinh doanh thc n nhanh, mc dù ngành này đc
đánh giá là tim nng và khá thú v ti th trng Vit Nam.
Do đó, đ có th đa ra nhng gi ý mang tính khoa hc giúp các doanh nghip
kinh doanh ngành thc n nhanh hiu rõ hn nhu cu khách hàng t cht lng dch
v, đ t đó có nhng gii pháp thích hp ci thin cht lng dch v nhm tha
mãn nhu cu khách hàng, tác gi la chn đ tài: “Tácăđng ca các nhân t cht
lng dch v đn s hài lòng ca ngi tiêu dùng thcă nă nhanh khu vc
thành ph H Chí Minh”.
1.2 Mc tiêu nghiên cu
- Xác đnh các nhân t cht lng dch v tác đng đn s hài lòng ca khách
hàng ti các ca hàng kinh doanh dch v thc n nhanh.
- ánh giá mc đ tác đng ca các nhân t đn s hài lòng ca khách hàng
trong ngành hàng thc n nhanh.
- So sánh s khác nhau v s hài lòng ca khách hàng gia nhng khách hàng
khác nhau v gii tính và đ tui.
4 - a ra mt s gi ý cho các doanh nghip kinh doanh ngành thc n nhanh đ
tng mc đ tha mãn, hài lòng ca khách hàng.
1.4 ụănghaăthc tin caăđ tài nghiên cu
- tài cung cp thông tin và các lun c khoa hc giúp các nhà qun lý và
kinh doanh ca hàng thc n nhanh ti Vit Nam xác đnh đc khách hàng quan
tâm đn nhng yu t nào trong cht lng dch v, các yu t nào quan trng nht
nh hng đn s hài lòng ca h. Qua đó giúp các nhà qun lý, kinh doanh ca
hàng thc n nhanh đa ra các bin pháp phù hp đ làm hài lòng khách hàng.
ng thi nghiên cu cng h tr các nhà đu t Vit Nam có đnh hng kinh
doanh ngành thc n nhanh có đc nhng thông tin cn thit ban đu, t đó đa ra
nhng chính sách, chin lc c th cho hot đng kinh doanh.
- tài thc hin da trên kho sát nhu cu thc t trong giai đon ngành kinh
doanh thc n nhanh phát trin mnh m ti Vit Nam nói chung và Thành ph H
Chí Minh nói riêng. Do đó, đ tài mang tính thc tin cao, góp phn cp nht nhng
thông tin mi và m đng cho các nghiên cu phm vi rng hn.
- tài còn là tài liu tham kho cho các nghiên cu v cht lng dch v
ngành kinh doanh thc n, nhà hàng sau này.
1.5 Kt cu caăđ tài nghiên cu
tài có kt cu gm 5 chngμ
Chng 1. Tng quan
Chng 2. C s lý thuyt và mô hình nghiên cu
Chng 3. Thit k nghiên cu
Chng 4. Kt qu phân tích
Chng 5. Ý ngha và kt lun
6
chia thành hai lnh vc ln, đó là sn xut hàng hoá và sn xut dch v. Quá trình
to ra dch v chính là quá trình tng tác gia ba yu t c bn gm khách hàng –
ngi tip nhn dch v; c s vt cht; và nhân viên phc v. Ba yu t này có
quan h cht ch vi nhau to thành mt h thng mà trong đó dch v là kt qu
ca s tng tác trc tip gia khách hàng, nhân viên phc v và c s vt cht.
Chng hn, dch v n ung trong mt nhà hàng là kt qu ca s tác đng qua li
gia khách hàng, ngi phc v, đ n thc ung và các tin nghi khác nh bàn
gh, bát đa v.v…
Nhiu nghiên cu đã đa ra nhng khái nim v dch v khác nhau. Theo Kotler
& Armstrong (2004), dch v là nhng hot đng hay li ích mà doanh nghip có th cng
hin cho khách hàng nhm thit lp, cng c và m rng nhng quan h và hp tác lâu dài
vi khách hàng. Theo Zeithaml & Britner (2000), dch v là nhng hành vi, quá trình, cách
thc thc hin mt công vic nào đó nhm to giá tr s dng cho khách hàng làm tha
mãn nhu cu và mong đi ca khách hàng. ây là khái nim đng quan đim vi nhiu
nghiên cu. Theo tác gi, khái nim này d hiu và bao hàm khá đy đ các ý kin ca
nhiu nghiên cu trc đây v khái nim dch v. Tuy nhiên, hin vn cha có mt đnh
ngha thng nht v dch v. Các nhà nghiên cu thng tp trung tìm ra nhng đc
trng ca sn phm hàng hoá và sn phm dch v đ làm c s phân bit hàng hoá
vi dch v, trong đó có nhng đc đim ni bt sauμ
Th nht, dch v nói chung mang tính vô hình. Quá trình sn xut hàng hoá to
ra nhng sn phm hu hình có tính cht c, lý, hoá hc nht đnh, có tiêu chun c
th v k thut và do đó có th sn xut theo tiêu chun hoá. Khác vi hàng hoá, sn
phm dch v không tn ti di dng nhng vt phm c th và do đó không th
xác đnh cht lng dch v trc tip bng nhng ch tiêu k thut đc lng hoá.
Vì vy, qun lý cht lng dch v khó khn hn so vi qun lý cht lng hàng
hoá. Do sn phm dch v là kt qu tng tác trc tip gia khách hàng, nhân viên
phc v và tin nghi phc v nên cht lng dch v ph thuc vào nng lc, trình
đ nghip v ca nhân viên phc v, đánh giá ch quan ca khách hàng và tính tin
mun ca khách hàng, ngha là h cm thy nhà cung cp phi thc hin ch không
phi s thc hin các yêu cu v dch v.
9 Theo Bitner và Hurbert (1994) thì trc khi s dng dch v, khách hàng đã
hình thành mt “kch bn” v dch v đó. Khi kch bn ca khách hàng và nhà cung
cp không ging nhau, khách hàng s cm thy không hài lòng.
Crolin và Tailor (1992) cho rng s hài lòng ca khách hàng nên đánh giá trong
thi gian ngn, còn cht lng dch v nên đánh giá theo thái đ ca khách hàng v
dch v đó trong khong thi gian dài. Edwardson, Thompson & Ovretveit (1994)
đnh ngha cht lng dch v là dch v đáp ng đc s mong đi ca khách hàng
và làm tha mãn nhu cu ca h.
Trên quan đim ca ngi tiêu dùng dch v, cht lng dch v là kt qu ca
mt quá trình đánh giá tích ly ca khách hàng da trên s so sánh gia cht lng
mong đi và mc đ cht lng khách hàng nhn đc. Hay nói cách khác, cht
lng dch v luôn đc so sánh vi mc đ tha mãn nhu cu ca khách hàng sau
khi đã tiêu dùng dch v.
2.1.3 căđim chtălng dch v kinh doanh ngành hàng thcănănhanh
a) Thcănănhanhă(fastăfood)ălà gì?
Thc n nhanh đã có mt lch s lâu dài t thi La Mã c đi. Song ý ngha
thc s ca thc n nhanh hin đi ch bt đu ti M vào nm 1λ12 vi mô hình
ca hàng phc v thc n sn. Theo Wikipedia, thc n nhanh là loi thc n đc
chun b sn và phc v mt cách rt nhanh chóng. Bt c ba n vi thi gian
chun b nhanh chóng đu có th đc xem là thc n nhanh, đc bit là các món n
bán trong nhà hàng hoc ca hiu đc chun b nhanh và b bao gói, hp giy đ
khách hàng mang đi.
Ca hàng thc n nhanh có th là quán, kit không có ch ngi, hoc các nhà
hàng thc n nhanh (hay còn gi là nhà hàng phc v nhanh). Các c s này ch
yu bán, phc v khách thc n nhanh và nc ung ti ch hoc mang đi. ây là
thông qua cm nhn ca ngi tiêu dùng trc tip sn phm. Do đc đim ca sn
phm dch v n ung din ra gn nh trùng nhau v không gian và thi gian.
Khách hàng chính là nhân t không th thiu và tham gia trc tip vào quá trình to
ra dch v. Nu cm nhn ca khách hàng v dch v cung cp thc n nhanh càng
tt thì h cm thy hài lòng vi dch v. Ví d h s cm thy hài lòng vi cht
11 lng dch v khi nhân viên phc v đem thc n đn nhanh chóng, thc n luôn
“nóng hi”, ca hàng bày trí đp mt, v sinh, …
Cht lng dch v n ung ph thuc vào cht lng ca điu kin thc hin
dch v. Khi đánh giá cht lng dch v trong kinh doanh n ung, khách hàng
thng da vào cht lng k thut và cht lng chc nng. Cht lng k thut
bao gm cht lng các thành phn c s vt cht k thut ca ca hàng kinh doanh
n ung nh mc đ tin nghi, hin đi ca trang thit b, mc đ thm m trong
thit k nhà hàng. Cht lng chc nng trong ngành kinh doanh n ung là ngi
phc v trc tip. ó là thái đ, cách ng x, hình thc… ca nhân viên phc v.
Nhng yu t trên tác đng rt ln đn cm nhn ca khách hàng khi đn các ca
hàng thc n nhanh.
Cht lng dch v trong kinh doanh ngành thc n nhanh đòi hi tính nht
quán và đng b. ó là s thng nht trong hành đng ca các nhân viên v mc
tiêu cht lng cn đt đc. Cht lng trong kinh doanh n ung phi tt mi lúc,
mi ni và mi đi tng khách hàng. iu này có ngha không th có cht lng
dch v ch áp dng cho mt vài ca hàng trong mt vài khu vc đ ly danh ting.
Dch v cung cp phi luôn đt tiêu chun đ ra vi mi tng lp khách hàng,
không phân bit khách sang trng hay không sang trng, khách tiêu dùng nhiu hay
tiêu dùng ít. Dch v cung cp luôn thng nht, đt tiêu chun. iu này có đc
da vào tiêu chí ca doanh nghip và kh nng qun lý ca nhà qun tr.
c) Thc trng th trng thcănănhanhăti Vit Nam
Vi mc tng trng 26 – 30% mi nm, th trng thc n nhanh đang tr
134
Lotteria
Hàn Quc
Tháng 2 /1998
Lotteria VN
146
Jollibee
Philippines
Tháng 10/1996
JFC VN
30
Pizza Hut
M
Tháng 1/2007
IFB Holding &
Jardine Restaurant
Group VN
34
Burger King
M
Tháng 10/2012
Imexpan Pacific–IPP
Group
13
Domino
M
Tháng 11/2010
Imexpan Pacific–IPP
Group
11
đc xem xét da trên ba mc đ: nu kt qu nhn đc ít hn mong đi thì khách
hàng s cm thy không hài lòng; nu kt qu nhn đc ging nh mong đi thì
khách hàng s hài lòng; nu kt qu nhn đc nhiu hn mong đi thì khách hàng
s rt hài lòng và thích thú vi dch v đó.
Trong khi đó, Oliva, Oliver, và Bearden (1λλ5) thì li cho rng s hài lòng ca
khách hàng là mt nhim v ca doanh nghip th hin qua mi quan h gia nhng
giá tr ca sn phm, dch v đó so vi nhng mong đi trc đó ca khách hàng v
chúng. Rõ ràng dù có nhiu khái nim khác nhau nhng đnh ngha v s hài lòng
ca khách hàng luôn gn lin vi các yu t: tình cm/ thái đ đi vi nhà cung cp
dch v; mong đi ca khách hàng v kh nng đáp ng nhu cu t phía nhà cung
14 cp dch v; kt qu thc hin dch v/ các giá tr do dch v mang li; và ý đnh sn
sàng tip tc s dng dch v.
Phng châm hot đng ca các công ty là phi tha mãn nhu cu ca khách
hàng vì khách hàng là ngun doanh thu và li nhun ca công ty. Khi khách hàng
hài lòng vi dch v hay hàng hóa ca công ty thì kh nng h mua tip tc mua
hàng rt cao, Hn na, khi h hài lòng thì h có xu hng nói tt v dch v ca
công ty vi khách hàng khác. S hài lòng ca khách hàng đi vi dch v là cm
xúc đi vi công ty da trên tng tip xúc hay giao dch vi công ty đó (Bitner và
Hubbert, 1994).
2.3 Mi quan h gia chtălng dch v và s hài lòng ca khách hàng
Cht lng dch v và s hài lòng khách hàng là nhng khái nim c bn ch
yu trong phm vi marketing dch v (Spreng và Mackoy, 1λλ6). Thng thì các
nhà kinh doanh cho rng, cht lng ca dch v chính là mc đ hài lòng ca
khách hàng. Tuy nhiên, qua nhiu nghiên cu cho thy, cht lng dch v và s hài
lòng khách hàng là hai khái nim phân bit (Parasuraman và cng s, 1993;
Zeithaml và Bitner, 2000).
S hài lòng ca khách hàng là mt khái nim tng quát, th hin s hài lòng ca
ngi s dng dch v. SERVQUAL đc ghép t hai t Service và Quality, đc
nhiu nhà nghiên cu đánh giá là khá toàn din. Sau đó, thang đo SERVQUAL tip
tc hoàn thin thông qua vic tp trung vào khái nim v “S cm nhn cht lng”
ca ngi tiêu dùng. S cm nhn cht lng ca khách hàng là vic đánh giá có
tính khách quan nht v cht lng ca dch v.
S công b kt qu đu tiên ca b thang đo SERVQUAL đã gây ra tranh lun
làm th nào đ đo lng cht lng dch v tt nht. Sau gn hai thp k k t khi
s công b kt qu nghiên cu đó, nhiu nhà nghiên cu đã n lc cho đn ngày
nay đ chng minh tính hiu qu ca b thang đo SERVQUAL, hoc đ phát trin
các phng pháp đo cho riêng h.
B thang đo SERVQUAL nhm đ đo lng s cm nhn dch v thông qua 5
thành phn cht lng dch v đc đnh ngha bi Parasuraman và cng s (1λ88):
- Tin cy (reliability)μ th hin qua kh nng thc hin dch v phù hp và đúng
thi hn ngay t ln đu tiên.
16 - áp ng (responsiveness)μ th hin qua s mong mun và sn sàng ca nhân
viên phc v cung cp dch v kp thi cho khách hàng.
- Nng lc phc v (assurance)μ th hin qua trình đ chuyên môn và cung cách
phc v lch s, nim n vi khách hàng.
- ng cm (empathy)μ th hin s quan tâm chm sóc đn tng khách hàng.
- Phng tin hu hình (tangibles)μ th hin qua ngoi hình, trang phc ca
nhân viên phc v, các trang thit b phc v cho dch v.
B thang đo có 2 phn, mi phn gm 22 phát biuμ phn đu nhm xác đnh k
vng ca khách hàng đi vi dch v ca doanh nghip, phn th hai nhm xác đnh
nhng cm nhn ca khách hàng đi vi s thc hin ca doanh nghip. Kt qu
nghiên cu đc dùng đ nhn ra các khong cách trong thc hin dch v ca
doanh nghip trên nm hng cht lng dch v, khong cách này đc xác đnh
nh sauμ
Thang đo gm 29 bin quan sát đ đo lng 5 thành phn ca cht lng dch
v.
ThƠnhăphnăphngătinăhuăhình
1. B ngoài ca hàng X nhìn lôi cun, thu hút
2. Ca hàng X có khu vc n ung nhìn hp dn, thu hút
3. Nhân viên ca hàng X n mc sch s và gn gàng
4. Trang trí ca hàng phù hp vi giá tr và hình nh ca X
5. Thc đn ca ca hàng X d đc
6. Thc đn nhìn hp dn, bt mt
7. Khu vc n ung ca ca hàng X tin nghi thoi mái, d di chuyn.
8. Ch ngi n thoi mái, d chu
9. Khu vc n ung sch s
10. Nhà v sinh sch s
ThƠnhăphnătinăcy
11. Ca hàng X phc v đúng món n mà anh/ch đã chn
12. H phc v anh/ch đúng thi gian đã ha
13. H nhanh chóng khc phc sai sót
14. H đáng tin cy và nht quán