I. Tên tình huống
" Vấn đề xử lý rác thải và việc nâng cao ý thức bảo vệ môi trường ở Thi
Sơn - Kim Bảng - Hà Nam"
Rác được thải ra ở mọi lúc mọi nơi, trong phạm vi khu dân cư, khu thương
mại, nhà hàng, khách sạn, trường học Ở Thi Sơn cũng vậy rác được thải ra liên
tục, đặc biệt Thi Sơn là khu vực nông thôn nên ngoài rác sinh hoạt còn một lượng
lớn rác thải đồng ruộng. Mặc dù hiện nay tại xã đã có người thu gom rác nhưng
người dân vẫn có thói quen loại bỏ bằng cách đốt hoặc đổ rác bừa bãi ngoài lề
đường, ao, hồ, Việc thải bỏ và xử lý rác không đúng cách, hợp vệ sinh sẽ gây
mất mỹ quan, gây ảnh hưởng rất lớn đến môi trường sống và ảnh hưởng đến sức
khỏe của người dân tại xã Thi Sơn.
II. Mục tiêu giải quyết tình huống
- Bảo vệ môi trường Xã Thi Sơn - Kim Bảng, hạn chế các chất và khí thải
từ rác có thể gây bệnh cho người dân
- Tạo ra nguồn phân bón vi sinh và phân hữu cơ từ rác cho ngành nông
nghiệp của xã
- Nâng cao ý thức của người dân về bảo vệ môi trường, góp phần giúp Thi
Sơn trở thành một xã Xanh - Sạch - Đẹp
III. Tổng quan về các nghiên cứu liên quan đến việc giải quyết tình huống
- Tìm hiểu, thu thập dữ liệu
→
Xử lý thông tin, phân tích và tổng hợp (Dựa
vào kiến thức đã được học ở các bộ môn như: hóa học, sinh học, toán học )
→
Đưa ra biện pháp giải quyết tình huống
- Các tư liệu được sử dụng: SGK, tài liệu thu thập tại địa phương; tài liệu
trên mạng
- Các thiết bị sử dụng trong việc giải quyết tình huống: Điện thoại để chụp
ảnh minh họa; Máy tính casio để xử lý số liệu; Máy vi tính để tìm kiếm thông tin
và viết bài thu hoạch
1

Theo số liệu thu thập ở xã Thi Sơn cho thấy lượng rác gia tăng nhanh từ
năm 2009 đến nay, được thể hiện theo biểu đồ hình cột dưới đây:
Qua biểu đồ chúng ta đều thấy sự chênh lệch lớn về lượng rác giữa các
năm, năm 2010 tăng so với 2009 là 84 Kg/ngày, năm 2013 tăng so với 2012 là
360 Kg/ngày. Như vậy lượng rác thải ngày một gia tăng nếu không có biện pháp
xử lý đúng cách sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường và sức khỏe con
người. Nhưng đây mới chỉ là con số thống kê từ lượng rác được thu gom, ngoài
ra còn một lượng rác được các gia đình tự hủy trong đó có cả các rác thải đồng
ruộng như bao bì thuốc bảo vệ thực vật (BVTV), túi nilong lúa giống và các phụ
phẩm nông nghiệp. Mà hình thức tự tiêu hủy chủ yếu là đốt
Theo hóa học quá trình đốt cháy có phương trình: CTR + O
2
→

P + Q
+ CTR: Chất thải rắn
+ P : Sản phẩm cháy: bụi, CO, NO
x
, CO
2
, SO
x
, Hcl, HF, Dioxin
+ Q: Nhiệt lượng
- Thói quen của người dân nông thôn là đốt rác thải ngay tại gia đình trong
đó có chứa các vật liệu thừa như: chai nhựa, cao su, túi nilon…Khi đốt ở nhiệt
độ thấp cháy không triệt để, trong đám cháy có chứa các chất nguy hại như: kim
loại nặng ,Oxit cácbon, hydrocacbon dễ bay hơi kể cả benzen, hơi chì, Dioxin sẽ
đe dọa trực tiếp đến sức khỏe. Hậu quả không chỉ dừng lại ở hiện tượng khó thở,
3

cho bầu khí quyển nóng lên.
• Kim loại nặng (KLN): Chì, Thủy ngân, Asen KLN không độc khi
ở dạng nguyên tố tự do nhưng độc ở dạng ion vì nó có thể gắn kết các chuỗi
cacbon ngắn khó đào thải gây ngộ độc.
• Dioxin là một chất gây ung thư. Dioxin gây độc tế bào thông qua một
thụ thể chuyên biệt để xâm nhập vào trong nhân tế bào. Tại đây dioxin sẽ gây
đóng mở một số gene giải độc, đioxin còn làm tăng nồng độ các gốc ion tự do
trong tế bào. Điều này có thể là làm phá huỷ các cấu trúc tế bào, các protein, đột
biến DNA. Ngoài ung thư, dioxin còn có thể liên quan đến một số bệnh nguy
hiểm khác như bệnh đái tháo đường, thiểu năng sinh dục cho cả nam và nữ, sinh
con quái thai
- Ở Thi Sơn sau mỗi mùa vụ
thì các phụ phẩm nông nghiệp cũng
được xử lý theo phương pháp này,
người dân thường đốt và mỗi lần như
vậy là khói nghi ngút đường đi lối lại
vừa là hiểm họa an toàn giao thông
vừa tạo ra một lượng khí và nhiệt lớn
gia tăng hiệu ứng nhà kính.
5
Ngoài tự đốt rác thì người dân còn đổ rác và vứt bừa bãi cũng vẫn diễn ra:
- Thói quen đổ rác thải bừa bãi ven đường làng, bờ sông, ao hồ đang rất
phổ biến ở Thi Sơn làm ô nhiễm nguồn nước. Các chất độc hại trong nước sẽ tích
lũy trong thực phẩm như: rau, tôm, cá gây ô nhiễm nông sản.
- Đối với các loại rác hữu cơ nếu vứt bữa bãi thì loại rác này rất dễ bị phân
hủy, lên men, bốc mùi hôi thối. Sau đó các sinh vật như ruồi, muỗi đậu vào rác
rồi mang theo các mầm bệnh đi khắp nơi, gây hại đến sức khỏe con người. Rác
thải chứa nhiều mầm bệnh với thời gian tồn tại khá lâu như: vi khuẩn thương hàn
15 ngày, vi khuẩn lỵ 40 ngày, trứng giun đũa 300 ngày. Chúng sẽ gây bệnh khi
có các vật chủ trung gian (Chuột, ruồi, muỗi ) mang đi. Một số bệnh điển hình

diễn bằng đồ thị như sau:
7

Số liệu cho thấy lượng rác chủ yếu là rác hữu cơ, lượng rác vô cơ tái chế rất
ít vì đã được gom để bán, còn lượng rác vô cơ không tái chế được thì chủ yếu là
túi nilong đã sử dụng. Từ đó cho thấy người dân vẫn chưa có ý thức phân loại rác
mà vẫn theo thói quen là vứt lẫn các loại rác với nhau, điều này gây khó khăn cho
việc xử lý rác được hợp lý và hiệu quả.
b. Phương pháp thu gom rác và xử lý rác
8
Rác tái chế, tái
sử dụng
Phần rác thải
còn lại
Người
dân
Rác thải
Phân loại
Thu gom
Tổ thu
gom
Điểm tập kết
Rác hữu cơ
dễ phân hủy
Ủ thành phân
Rác thải khó phân
hủy
Bón cho cây
trồng
Vận chuyển

tiếp làm hố trồng cây hoặc dùng rác đã phân hủy làm phân bón, trồng cây.
Lưu ý: Tránh đào hố gần mạch nước ngầm, khi mở nắp hố cần tránh đứng
trực diện với miệng hố và nên đeo khẩu trang.
9
B. Xử lý rác thải đồng ruộng
- Các loại bao bì, chai lọ đựng hóa chất BVTV thải bỏ trong quá trình hoạt
động sản xuất nông nghiệp là chất thải nguy hại, do đó cần được thu gom, xử lý
riêng; việc xử lý cần tiến hành như sau:
- Các phụ phẩm nông nghiệp như rơm, thân ngô, xơ lạc nên được thu
gom vào áp dụng công nghệ vi sinh để sản xuất phân bón " phân vi sinh hữu cơ"
theo sơ đồ sau:
10
Rác thải
Tập trung về bể chứa
rác thải nguy hại
Thu gom
Vận chuyển
Xử lý
Người dân
Đơn vị
dịch vụ
xử lý rác
thải nguy
hại
C. Tuyên truyền nâng cao ý thức bảo vệ môi trường ở xã Thi Sơn -
Kim Bảng
- Phổ biến các qui định về quản lý rác thải thường xuyên trên đài phát
thanh xã đến từng thôn, xóm.
- Thường xuyên có bài viết về " Hậu quả của việc xử lý rác không đúng qui
định"; " Hậu quả của việc đốt rác" tuyên truyền trên đài phát thanh của các