Đề án môn học
MỤC LỤC
MỤC LỤC ........................................................................................................ 1
LỜI GIỚI THIỆU ........................................................................................... 2
NỘI DUNG ....................................................................................................... 3
Chương 1: Tổng quan về ngành công nghiệp ô tô tại Việt Nam ................. 3
I. Quá trình hình thành và phát triển ngành công nghiệp ô tô Việt Nam ...... 3
II. Vị trí và vai trò của ngành công nghiệp ô tô trong nền kinh tế quốc dân . 4
Chương 2: Thực trạng ngành công nghiệp ô tô trong nước ........................ 6
I. Thực trạng ..................................................................................................... 6
1. Sản xuất ................................................................................................. 7
2. Công nghệ ............................................................................................. 8
3. Lao động .............................................................................................. 10
4. Thị trường tiêu thụ ............................................................................... 11
5. Cơ sở hạ tầng ...................................................................................... 13
6. Các vấn đề về thuế ............................................................................... 14
II. Đánh giá ..................................................................................................... 15
1. Ưu điểm ............................................................................................... 15
2. Nhược điểm ......................................................................................... 16
3. Nguyên nhân ........................................................................................ 17
Chương 3: Phương hướng và giải pháp phát triển ngành công nghiệp ô tô
Việt Nam ......................................................................................................... 20
I. Phương hướng phát triển ngành công nghiệp ô tô .................................... 20
II. Giải pháp phát triển ngành công nghiệp ô tô ........................................... 21
KẾT LUẬN ................................................................................................... 25
TÀI LIỆU THAM KHẢO ............................................................................ 26
Đề án môn học
LỜI GIỚI THIỆU
Ngành công nghiệp sản xuất ô tô ở nước ta ngày nay đang là 1 ngành hết
sức quan trọng trong nền kinh tế quốc dân. Phát triển ngành công nghiệp này
sẽ là động lực và sức mạnh để giúp đất nước hoàn thành công cuộc công

hơn 160 DN sản xuất lắp ráp ôtô ra đời, trong đó có tới gần 50 doanh nghiệp
lắp ráp ôtô và con số này chưa dừng lại ở đây.
Nền tảng của các doanh nghiệp ôtô trong nước là những doanh nghiệp cơ
khí lớn trước kia làm công việc sửa chữa đại tu xe, nay được bổ sung, nâng
cao năng lực sản xuất. Các doanh nghiệp này hầu hết được tổ chức theo
hướng chuyên môn hoá một số chủng loại xe (xe tải, xe khách, xe chuyên
dùng) với dây chuyền sản xuất đơn giản là gò, hàn, sơn, lắp ráp... thiếu sự hợp
tác lẫn nhau. Trang thiết bị phần lớn lạc hậu. Trừ một vài doanh nghiệp có
đầu tư lớn như Xuân Kiên, Trường Hải... còn lại tổng giá trị tài sản mỗi doanh
nghiệp không vượt quá 20 tỷ đồng.
Với các doanh nghiệp FDI ôtô, trừ Công ty Hino sản xuất xe tải nặng,
còn lại đều có thể tổ chức sản xuất bất kỳ sản phẩm nào. Các doanh nghiệp
này đại diện cho những nhà sản xuất lớn với bí quyết công nghệ khác nhau
nên hầu như ít phối hợp, mà cạnh tranh lộn xộn.
Hầu hết các liên doanh chỉ mới thực hiện phương thức lắp ráp với dây
chuyền công nghệ gần giống nhau như hàn lắp khung xe, tẩy rửa sơn... Tỷ lệ
nội địa hoá của các liên doanh cao nhất không quá 25% (Toyota Việt Nam
cho biết chiếc xe Vios mới ra mắt cuối tháng 9/2007 có tỷ lệ nội địa hoá đạt
25%), thấp nhất là 2%. Việc đào tạo nhân lực và chuyển giao công nghệ cũng
mới chỉ đáp ứng cho công đoạn lắp ráp ôtô.
3
Đề án môn học
Trình độ công nghệ còn hạn chế cùng với đội ngũ lao động non trẻ, ít
kinh nghiệm đang là khó khăn lớn đối với sự phát triển của ngành công
nghiệp ô tô. Chúng ta dồi dào về lao động, giá thuê nhân công rẻ, con người
Việt Nam tháo vát khéo léo. Tuy nhiên điều kiện để tiếp xúc với những công
nghệ mới còn hạn chế, môi trường học tập, trau dồi kinh nghiệm chưa có nên
rất khó để chúng ta có được đội ngũ lao động lành nghề, kĩ thuật cao. Chính
yếu tố này là một trong những nguyên nhân giải thích cho quá trình phát triển
chậm chạm trong những năm qua của ngành.

phát triển theo, tạo điều kiện tốt cho hang loạt các ngành kinh tế khác.
Bên cạnh đó, ngành công nghiệp ôtô phát triển sẽ tạo ra hàng triệu việc
làm với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp. Theo tính toán với quy mô thị
trường khoảng 500.000 xe/năm thì công nghiệp ôtô sẽ tạo ra khoảng hơn 1
triệu việc làm với sự tham gia của hàng nghìn doanh nghiệp. Ngành công
nghiệp ô tô thực sự rất có tiềm năng và sẽ là một ngành chủ lực trong nền
kinh tế quốc dân.
Điều quan trọng nữa khi sản xuất đáp ứng được nhu cầu trong nước,
thậm chí là xuất khẩu sẽ làm thay đổi cán cân thương mại. Theo tính toán của
các chuyên gia Nhật Bản thuộc Viện Nghiên cứu chính sách quốc gia Nhật
Bản, với nhu cầu về ôtô tăng mạnh, nếu Việt Nam không có một ngành công
nghiệp ôtô thì vào năm 2020 mỗi năm sẽ phải chi khoảng 3 tỷ USD để nhập
xe. Như vậy có thể nói không riêng gì chúng ta mà nhiều quốc gia trên thế
giới mong muốn có một ngành công nghiệp ôtô mạnh.
5
Đề án môn học
Chương 2: Thực trạng ngành công nghiệp ô tô trong nước
I. Thực trạng
Sau hơn 10 năm được phát triển trong những điều kiện tốt nhất có thể,
theo Tổng thư ký Hội Kỹ sư ôtô Việt Nam (VSAE) Dương Đức Thịnh, so với
các nước trong khu vực ASEAN thì ngành sản xuất và lắp ráp ôtô của Việt
Nam hiện chỉ xếp trên Lào,Campuchia và Myanmar!
Ngành công nghiệp ô tô trong nước còn rất non trẻ và gặp nhiều khó
khăn. Lí giải cho điều này là vì nghành công nghiệp ô tô của nước ta có xuất
phát điểm thấp hơn rất nhiều so với các nước khác trên thế giới và trong khu
vực. Chúng ta có những thế mạnh về một thị trường tiềm năng, về nguồn lao
động dồi dào nhưng chúng ta vẫn còn rất hạn chế về vốn, khoa học công nghệ
cũng như những ngành công nghiệp phụ trợ còn non trẻ. Người dân với mức
thu nhập trung bình thấp cũng không đủ khả năng sở hữu một chiếc xe cho
riêng mình trong khi mức giá ô tô là khá cao. Sự xâm nhập của các hãng xe

khách liệu có được cho là có ngành công nghiệp ôtô? Hiện nay các nhà hoạch
định chính sách vẫn cho rằng các doanh nghiệp Việt Nam nên tập trung sản
xuất xe tải, xe buýt và xe chuyên dụng đó là những sản phẩm không đòi hỏi
công nghệ cao, vừa tầm với họ, còn xe du lịch thì để cho các doanh nghiệp
FDI thực hiện.
Nhưng hiện nay các doanh nghiệp FDI thì chỉ lắp ráp là chính còn với
việc sản xuất xe tải và xe khách có làm nên ngành công nghiệp ôtô mạnh, đến
nay vẫn chưa có thực tế nào kiểm nghiệm. Các nước có ngành công nghiệp
ôtô phát triển trên thế giới từ trước đến nay chưa có nước nào chỉ tập trung
cho xe tải hay xe khách mà thành. Chỉ có sản xuất xe du lịch đòi hỏi tập trung
công nghệ hiện đại tiên tiến mới có ngành công nghiệp ôtô mạnh.
7
Đề án môn học
Với điều kiện nền kinh tế như bây giờ chúng ta cũng không thể đòi hỏi
nhiều ở sức sản xuất của ô tô nội địa. Chúng ta chưa thể sản xuất được những
mẫu xe hiện đại, với đầy đủ những tiêu chuẩn thế giới, những sản phẩm đúng
là của người Việt và dành cho người Việt. Chúng ta chỉ sản xuất trên cơ sở
lắp ráp những mẫu xe của các hãng trên thế giới với thiết bị phụ tùng đều phải
nhập khẩu. Ngành công nghiệp phụ trợ còn non trẻ cũng là một hạn chế rất
lớn cho cho sản xuất ô tô trong nước. Tuy vậy việc nước ta đang dần hội nhập
với kinh tế thế giới đã mở ra nhiều cơ hội và thách thức đối với các doanh
nghiệp. Chúng ta sẽ từng bước hoàn thiện về cơ sở vật chất, tạo ra sức sản
xuất lớn với hiệu quả kinh tế cao đáp ứng được dần dần nhu cầu trong nước.
2. Công nghệ
Công nghệ sản xuất ô tô là yếu tố hết sức cần thiết và có vai trò quyết
định đến chất lượng của sản phẩm. Tuy nhiên công nghệ của chúng ta được
đánh giá là lạc hậu so với thế giới. Theo các chuyên gia, có 3 điều kiện để có
được ngành công nghiệp ôtô là thị trường, con người và kỹ thuật. Trong 3
điều kiện đó Việt Nam có 2 là thị trường và con người. Yếu tố về kĩ thuật và
công nghệ không phải là thế mạnh của chúng ta. Con người người Việt Nam

đó Thái Lan phát triển từ gốc còn chúng ta “xây nhà từ nóc”.
Để phát triển công nghiệp ô tô, điều mấu chốt chính là vấn đề nội địa
hóa. Trên thực tế, ngành công nghiệp phụ trợ Việt Nam trong 10 năm qua vẫn
đang ở vạch xuất phát. Theo thống kê, Việt Nam hiện có 40 doanh nghiệp đầu
tư nước ngoài và 30 doanh nghiệp trong nước tham gia sản xuất linh kiện ô tô
- chủ yếu sản xuất các phụ tùng đơn giản. Tuy nhiên, việc Việt Nam gia nhập
WTO gần như đã “vô hiệu hóa” chính sách nội địa hóa công nghiệp ô tô.
Hiện các doanh nghiệp Việt Nam mới chỉ sản xuất được một số linh
kiện, phụ tùng ô tô đơn giản như săm, lốp, dây điện... Trong khi đó, để hoàn
thiện được một chiếc ô tô cần tới gần 30.000 chi tiết, do vậy rất cần nhiều đơn
vị sản xuất cung cấp linh kiện, phụ tùng chuyên nghiệp. Nếu ví ngành công
9
Đề án môn học
nghiệp ô tô như một quả núi thì các doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp là phần
ngọn, còn phần quan trọng nhất là chân núi chính là công nghiệp phụ trợ.
Chính vì thế, tại các nước có ngành công nghiệp ô tô phát triển có tới
hàng ngàn nhà cung cấp linh kiện, phụ tùng cho một hãng ô tô. Thực tế trên
thế giới, công nghiệp ô tô cũng chỉ tập trung ở một số quốc gia có công nghệ
cao. Tại châu Âu chỉ chưa đầy 5 nước có ngành công nghiệp ô tô như Đức,
Pháp, Anh… ở khu vực Đông Nam Á cũng chỉ có Malaysia có công nghiệp
sản xuất ô tô còn Thái Lan chủ yếu chỉ sản xuất xe Pickup (xe bán tải). Tuy
nhiên Thái Lan lại chọn con đường phát triển công nghiệp phụ trợ trước khi
xây dựng các nhà máy sản xuất.
Theo PGS-TS Phan Đăng Tuất, Viện trưởng Viện Nghiên cứu chính
sách - Chiến lược công nghiệp (Bộ Công thương), hiện nay Thái Lan đã có
trên 1.000 doanh nghiệp phụ trợ còn Việt Nam hiện mới chỉ có vẻn vẹn
khoảng 60 doanh nghiệp phụ trợ còn yếu thì đã có đến 14 liên doanh và 35
doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp ô tô trong nước. Có thể nói Việt Nam và Thái
Lan là điển hình của hai chính sách phát triển ngành công nghiệp ô tô, trong
đó Thái Lan phát triển từ gốc còn chúng ta “xây nhà từ nóc”.