ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------
NGUYỄN THỊ CHUNG
ĐẢNG BỘ VĨNH PHÚC LÃNH ĐẠO THÀNH
PHẦN KINH TẾ HỢP TÁC TRONG SẢN XUẤT
NÔNG NGHIỆP GIAI ĐOẠN 1997-2010
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành:Lịch sử Đảng cộng sản Việt Nam
Hà Nội-2014
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------
NGUYỄN THỊ CHUNG
ĐẢNG BỘ VĨNH PHÚC LÃNH ĐẠO THÀNH
PHẦN KINH TẾ HỢP TÁC TRONG SẢN XUẤT
NÔNG NGHIỆP GIAI ĐOẠN 1997-2010
Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành lịch sử Đảng cộng sản Việt Nam
Mã số:60 22 56
Người hướng dẫn khoa học:PGS.TS Lê Văn Thịnh
văn đã nhiệt tình giảng dạy, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho chúng tôi trong
suốt quá trình học tập cũng như thực hiện luận văn tốt nghiệp.
Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới gia đình, người thân, bạn
bè đã luôn động viên, khích lệ để tôi hoàn thành khóa học.
Hà Nội, tháng 8/2014
Nguyễn Thị Chung
2
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
CNXH
: Chủ nghĩa xã hội
CNTB
: Chủ nghĩa tƣ bản
CHXHCN : Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa
HTX
: Hợp tác xã
Hn
: Hà Nội
Trong suốt tiến trình xây dựng và trưởng thành từ cuối những năm 50,
hợp tác xã nông nghiệp đã góp phần quan trọng vào việc phát triển nông
nghiệp, xây dựng nông thôn mới, cống hiến cho sự nghiệp giải phòng miền
Nam. Tuy nhiên sau khi giải phóng đất nước, mô hình hợp tác xã kiểu cũ đã
không còn phù hợp, bộc lộ những yếu kém trong hoạt động quản lý dẫn đến
hiệu quả kinh tế thấp. Đảng đã từng bước đề ra đường lối đổi mới tìm ra lối đi
thích hợp cho kinh tế hợp tác trong sản xuất nông nghiệp. Chuyển đổi Hợp tác
xã là một quá trình diễn ra từ thấp lên cao, từ không chính thức đến chính
thức, từ quy mô hẹp đến rộng. Trong quá trình đó, mô hình hợp tác xã mới
từng bước được hình thành trên cơ sở kế thừa và phát triển những nhân tố tích
4
cực của mô hình trước đó; mặt khác nó được bổ sung những yếu tố mới cho
phù hợp với thực tiễn và quy luật kinh tế- xã hội khách quan. Quá trình đổi
mới hợp tác xã nông nghiệp ở Việt Nam cũng không nằm quy luật phổ biến
đó. Đặc biệt, từ khi có Luật Hợp tác xã ban hành 1/1/1997, Hợp tác xã nông
nghiệp đã thừa nhận vai trò tự chủ của kinh tế hộ gia đình. Trong quá trình
chuyển đổi, để khắc phục những khó khăn vướng mắc, Đảng tiếp tục hoàn
thiện đường lối đổi mới hợp tác xã nông nghiệp như: Nghị quyết trung ương
V khóa IX về tiếp tục đổi mới, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế tập thể
thời kỳ 2001-2010, Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X (tháng 4/2006) đã xác
định 5 năm (2006 - 2010): Kinh tế tập thể với nòng cốt là hợp tác xã còn là
một vấn đề hết sức quan trọng trong chủ trương của Đảng. Trong quá trình
đổi mới của đất nước, đặc trưng của hợp tác xã nông nghiệp – nông thôn
trong điều kiện mới đó là liên kết hợp tác của các chủ thể kinh tế tự chủ (kinh
tế hộ, kinh tế trang trại) đây là hạt nhân và là nền tảng cơ bản của hợp tác xã
kiểu mới được thiết lập.
Vĩnh Phúc là một tỉnh có nhiều đột phá trong phát triển hợp tác xã nông
“Đổi mới cơ chế quản lý kinh tế nông nghiệp ở Việt Nam” (1991) của
Trương Thị Tiến, Nxb Chính trị quốc gia. Cuốn sách trình bày quá trình hình
thành, phát triển các HTX nông nghiệp, mô hình tổ chức quản lý, quá trình
đổi mới cơ chế quản lý kinh tế nông nghiệp ở Việt Nam, rút ra một số kinh
nghiệm từ góc độ lịch sử.
“Kinh tế hợp tác- hợp tác xã Việt Nam thực trạng và định hướng phát
triển” (2001) của Tác giả Nguyên Văn Bích, Chu Tiến Quang, Nxb Chính trị
quốc gia: viết về thực trạng kinh tế hợp tác của nước ta từ năm 1986 đến năm
2000 và những giải pháp đổi mới phát triển kinh tế hợp tác, hợp tác xã nước
ta trong thời kỳ mới.
Và một số công trình nghiên cứu khác như: “ Một số vấn đề kinh tế của
hợp tác hóa nông nghiệp ở Việt Nam” (1991) của Giáo sư Phạm Như Cương
6
(chủ biên), Nhà xuất bản Khoa học xã hội Hà Nội ; “ Kinh tế nông hộ và kinh
tế hợp tác trong nông nghiệp” (1995) của Lâm Quang Huyên, Nhà xuất bản
Khoa học xã hội …
Cùng với một số bài viết trên các tạp chí: “Đổi mới quản lý kinh tế
nông nghiệp và phát triển nền nông nghiệp hàng hóa ở nước ta” của Võ Chí
Công, tạp chí cộng sản tháng 6 năm 1993.
- Nghiên cứu về HTX nông nghiệp ở địa phương cũng có một số công
trình như:
Luận văn về “Quá trình đổi mới mô hình hợp tác trong nông nghiệp,
nông thôn Thanh Hóa 1986-2010” của Lê Thị Thảo, Luận văn về “ Sự chỉ
đạo đổi mới quản lí hợp tác xã nông nghiệp của đảng bộ Vĩnh Phú từ năm
1968 đến năm1986” của Nguyễn Quỳnh Phương, khóa luận tốt nghiệp của tác
giả về “ Bước đẩu tìm hiểu Hợp tác xã nông nghiệp Vĩnh Phúc 1958-1968”
Cuốn “Lịch sử Đảng bộ Vĩnh Phúc 1930-2005” (2007) của Ban Chấp
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu:
Nghiên cứu đề tài “Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phúc lãnh đạo thành phần kinh
tế hợp tác trong sản xuất nông nghiệp 1997-2010” hướng đến giải quyết
những nhiệm vụ:
Thứ nhất, hệ thống hóa các tài liệu liên quan đến đề tài bao gồm các chủ
trương, chính sách của Đảng và Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phúc về đổi mới quản lý
HTX nông nghiệp, các báo cáo của các cấp, các ngành có liên quan đến quản
lý HTX nông nghiệp Vĩnh Phúc.
8
Thứ hai, mô tả lại một cách khách quan, toàn diện những chủ trương,
chính sách và quá trình Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phúc đổi mới quản lý HTX nông
nghiệp từ năm 1997 đến 2010.
Thứ ba, nêu lên những kết quả đạt được, rút ra nhận xét, đánh giá và bài
học kinh nghiệm trong đổi mới HTX nông nghiệp tỉnh Vĩnh Phúc.
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu:
Luận văn tập trung nghiên cứu những chủ trương và giải pháp của
Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phúc trong việc vận dụng các chủ trương, đường lối của
Đảng trong xây dựng và phát triển HTX nông nghiệp trên địa bàn tỉnh
những năm từ 1997 đến năm 2010.
4.2. Phạm vi nghiên cứu:
Các tổ hợp tác, HTX trong sản xuất nông nghiệp thuộc thành phần kinh
tế tập thể là đối tượng nghiên cứu của nhiều ngành khoa học. Trong khuôn
khổ một luận văn thạc sĩ chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, đề
tài tập trung nghiên cứu các vấn đề như:
tổng hợp để làm sáng tỏ vấn đề luận văn cần trình bày.
7. Đóng góp của luận văn
- Luận văn hê ̣ thố ng hóa nh ững chủ trương, chính sách của Đảng Cộng
sản Việt Nam và Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phúc về tiếp tục đổi mới HTX nông
nghiệp những năm 1997 đến 2010.
10
- Trên cơ sở các nguồ n tư liê ̣u lich
̣ sử , đặc biệt là nguồn tư liệu gốc, luận
văn đã trình bày quá trình Đảng bô ̣ tỉnh Vĩnh Phú c chỉ đạo tiếp tục đổi mới
quản lý HTX nông nghiệp và nêu những nhận xét cùng một số bài học kinh
nghiệm của Đảng bô ̣ tỉnh trong đổi mới quản lý HTX nông nghiệp những năm
1997-2010.
- Thông qua nghiên cứu đề tài này làm rõ tính chủ động, sáng tạo của
Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phúc trong đổi mới HTX nông nghiệp những năm 19972010. Qua đó thấy được để tiếp tục đổi mới cơ chế quản lý kinh tế nông
nghiệp thì phải phát triển kinh tế hợp tác ở nông thôn, phát huy sức mạnh của
kinh tế thị trường.
8. Bố cục của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục,
luận văn được chia thành 3 chương như sau:
Chƣơng 1: Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phúc lãnh đạo thành phần kinh tế
hợp tác trong sản xuất nông nghiệp 1997-2000
Chƣơng 2: Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phúc lãnh đạo đổi mới và phát triển
hợp tác xã nông nghiệp 2000-2010.
Chƣơng 3: Nhận xét chung và những kinh nghiệm chủ yếu
11
năm 70 của thế kỷ XX, coi đó là những bước đột phá trong đổi mới cơ chế
quản lý kinh tế. Trong quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa, Đảng bộ Vĩnh
Phúc đã lãnh đạo nhân dân phát huy tối đa nội lực đồng thời tích cực chủ
động tranh thủ ngoại lực, tìm tòi những bước đi thích hợp, tạo nên sức mạnh
tổng hợp đưa Vĩnh Phúc trở thành một trong những tỉnh trong câu lạc bộ
1.000 tỷ đồng từ năm 2013. Từ đó đến nay Vĩnh Phúc luôn là một trong 8 tỉnh
tự cân đối thu chi ngân sách và có đóng góp cho ngân sách nhà nước.
Trong 10 năm 1986 - 1996, tình hình kinh tế - xã hội Vĩnh Phúc phải
đối mặt với những trở ngại nhất định: kinh tế nhà nước, kinh tế tập thể, những
bộ phận còn chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu kinh tế của tỉnh, tiếp tục gặp khó
khăn về nhiều mặt và khả năng khắc phục không bền vững. Kinh tế nhà nước
có trình độ công nghệ lạc hậu và chậm chuyển đổi về cơ chế quản lý nên hiệu
quả sản xuất kinh doanh thấp, sản phẩm đơn điệu và không đáp ứng tốt yêu
cầu sử dụng, chất lượng sản phẩm không được cải thiện, khả năng cạnh tranh
kém. Vào những năm cuối của thời kỳ này, phần lớn các doanh nghiệp nhà
nước sản xuất và kinh doanh trên địa bàn tỉnh đều không phát triển thực sự,
thậm chí bị thua lỗ. Tuy nhiên, bắt đầu từ năm 1990, ngay sau khi Luật Doanh
nghiệp tư nhân, Luật Công ty trách nhiệm hữu hạn và Công ty cổ phần xuất
hiện, một vài doanh nghiệp tư nhân xuất hiện ở Vĩnh Phúc, dần khẳng định
vai trò, vị trí quan trọng trong nền kinh tế địa phương và là động lực phát
triển cho giai đoạn sau này.
Vùng đồng bằng Vĩnh Phúc nằm ở phía nam tỉnh thuộc các huyện Vĩnh
Tường, Yên Lạc, Vĩnh Yên và một số xã của huyện Bình Xuyên, Tam
Dương... Vùng đồng bằng Vĩnh Phúc có tiềm năng để phát triển nền nông
nghiệp thâm canh năng suất cao. Giữa vùng miền núi và đồng bằng là vùng
trung du với địa hình đồi gò xen kẽ từ đông sang tây. Tổng diện tích khu vực
13
này là 24,9 nghìn hecta, trong đó đất nông nghiệp chiếm 14 nghìn hecta. Đây
đầu công cuộc đổi mới kinh tế hợp tác, mà trước hết là HTX nông nghiệp. Và
đây chính là điểm mở đầu cho việc ra đời Nghị quyết 10 của Bộ chính trị khóa
VI (4/1988), đã đánh dấu một giai đoạn chuyển biến quan trọng của mô hình
HTX kiểu cũ, cũng chính là bước chuẩn bị quan trọng cho sự ra đời của Luật
HTX năm 1996, tạo khuôn khổ pháp lý cơ bản để HTX hoạt động phù hợp với
thực tiễn đặt ra.
Trong kinh tế tập thể, Vĩnh Phúc là cái nôi của “khoán hộ”, tích cực
trong “khoán 100” và cũng đi đầu trong “khoán 10”. Trong quá trình chuyển
sang cơ chế thị trường, định hướng XHCN 1986- 1996, phong trào HTX của
Vĩnh Phúc cũng gặp rất nhiều khó khăn, cũng có giai đoạn thoái trào. Không ít
xã “trắng” HTX, có nhiều HTX chuyển đổi, tồn tại một cách hình thức. Vai trò
của các hợp tác xã nông nghiệp giảm sút, nhiều hợp tác xã chỉ còn tồn tại trên
danh nghĩa, nhất là từ khi thực hiện Nghị định 64/CP ngày 27- 9- 1993 của
Chính phủ về giao quyền sử dụng đất lâu dài cho hộ nông dân và cá nhân vào
mục đích sản xuất nông nghiệp.
Nền kinh tế nông nghiệp cuối thập niên 80 đầu thập niên 90 tiếp tục phát
triển. Phần lớn là nhờ có sự phát triển năng động của kinh tế nông hộ. Các
HTX rút dần sự can thiệp trực tiếp vào quyền chủ động sản xuất kinh doanh
của hộ xã viên. Tình trạng chính quyền hóa HTX cũng dần dần bị xóa bỏ. Khi
kinh tế nông hộ trở thành đơn vị kinh tế tự chủ, mô hình hợp tác hóa, tập thể
hóa không còn cơ sở để tồn tại (HTX không còn quyền quản lý đất đai, bố trí
sản xuất, điều động lao động, phân phối sản phẩm…), HTX đứng trước những
thử thách nghiêm trọng. Trong khi đó yêu cầu hợp tác ở các vùng nông thôn
ngày càng cao, nhất là khi kinh tế hàng hóa phát triển. Để đáp ứng yêu cầu này
15
vấn đề đặt ra cho các HTX là phải tự đổi mới. Cụ thể các HTX phải chấn chỉnh
lại bộ máy tổ chức, chuyển sang làm chức năng dịch vụ đầu vào- đầu ra cho sản
xuất nông nghiệp, áp dụng các phương thức quản lý theo cơ chế thị trường để
HTX Lai Sơn- Thanh Vân huyện Tam Dương, HTX Lạc Trung xã Bình
Dương, HTX Thôn Thượng xã Tuân Chính huyện Vĩnh Tường, HTX Đại Tự
huyện Yên Lạc, HTX Văn Quán huyện Mê Linh… Trong thời gian 1968- 1996
tỉnh Vĩnh Phúc hợp nhất với tỉnh Phú Thọ thành tỉnh Vĩnh Phú. Thực hiện Nghị
quyết 10 năm 1988 của Bộ chính trị và Nghị quyết đại hội lần thứ VII của Đảng
bộ tỉnh Vĩnh Phú, trong 2 năm 1991-1992 các cấp ủy chỉ đạo phát triển sản
xuất nông, lâm nghiệp toàn diện, đồng thời tiếp tục đẩy mạnh khoán 10 ở địa
phương. Nhờ những biện pháp chỉ đạo tích cực và sự nỗ lực của toàn dân , sản
xuất nông, lâm nghiệp có bước phát triển mới. Năm 1992, tổng diện tích gieo
trồng toàn tỉnh đạt trên 230 nghìn ha, tăng 16,8% so với năm 1988. Sản lượng
lương thực trước khoán 10 đạt 24 tạ/ha, sau khoán 10 đạt trên 25,6 tạ/ha.
Mặc dù đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận, quá trình thực hiện
Nghị quyết 10 của Bộ chính trị đã bộc lộ những khó khăn và tồn tại mới về vấn
đề đất đai, cơ chế quản lý của hợp tác xã. Ủy ban nhân dân tỉnh đã có Chỉ thị 26
ngày 01/08/1990 về việc chấn chỉnh công tác quản lý trong hợp tác xã nông
nghiệp theo Nghị quyết 10 của Bộ chính trị. Đặc biệt trong vấn đề xem xét,
đánh giá, phân loại các hợp tác xã, gắn liền với tổ chức bộ máy quản lý HTX
gọn nhẹ với nhiệm vụ và trách nhiệm của ban quản lí đối với việc tổ chức sản
xuất kinh doanh của HTX và xã viên; vấn đề quản lí, sử dụng các loại đất đai.
Một số chính sách của Trung ương cũng như tỉnh ủy ban hành những năm
trước đây đã có nhiều điểm không còn phù hợp với cơ chế mới.
17
Để khắc phục tình trạng trên, đầu năm 1992, Tỉnh ủy ra Nghị quyết số 04
về việc tiếp tục đổi mới quản lý HTX nông nghiệp nhằm thúc đẩy sản xuất phát
triển và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn. Sau khi có Nghị quyết, các
huyện, thành, thị đã khẩn trương tổ chức thực hiện. Hầu hết các nghị quyết, đề
án hoặc chương trình kế hoạch của các huyện, thành, thị đã bám sát tinh thần
Tuy nhiên, kết quả đạt được trong quá trình tổ chức thực hiện Nghị quyết
số 04 của Tỉnh ủy ở cơ sở không đều, còn 200 hợp tác xã chưa duyệt phương
án điều chỉnh đất với huyện, việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho
hộ xã viên còn chậm. Nhiều hợp tác xã lúng túng trong đổi mới chức năng,
nhiệm vụ của Ban quản lý, tổ chức dịch vụ còn đơn điệu. Hợp tác xã chưa tạo
điều kiện tác động cho kinh tế hộ phát triển.
Để đẩy mạnh phát triển nông nghiệp, nông thôn nước ta, tháng 6 năm
1993, Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp Hành Trung ương khóa VII ra nghị quyết
về “ Tiếp tục đổi mới và phát triển kinh tế xã hội nông thôn”. Hội nghị đã nhấn
mạnh quan điểm phải đặt sự phát triển nông nghiệp và kinh tế nông thôn theo
hướng sản xuất hàng hóa, trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất
nước, coi đó là nhiệm vụ chiến lược có tầm quan trọng hàng đầu. Quán triệt
tinh thần Nghị quyết Trunh ương 5 khóa VII và vận dụng vào điều kiện cụ thể
của địa phương, ngày 5/8/1993, Tỉnh ủy Vĩnh Phú có đề án số 08 hướng dẫn
các huyện, thành, thị ủy tổ chức triển khai Nghị quyết trung ương. Tỉnh ủy đã
triển khai Hội nghị cán bộ chủ chốt học tập nghị quyết và thảo luận đề án 08
của Tỉnh ủy. Sau đó quán triệt cho các cấp cơ sở nắm vững các quan điểm của
Đảng, xây dựng đề án, tổ chức thực hiện.
19
Các địa phương đã tập trung phát triển sản xuất lương thực và mở rộng
gieo trồng những cây có hiệu quả kinh tế cao, có thị trường tiêu thụ. Đưa tiến
bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Khẩn trương thực hiện giao đất, giao rừng
ổn định lâu dài cho hộ cho nông dân và cá nhân sử dụng vào mục đích nông
nghiệp. HTX nông nghiệp không còn quản lý, sử dụng ruộng đất để điều hành
như cơ chế cũ. Vì vậy số lượng HTX tiếp tục giảm sút, nhiều HTX không thích
ứng với cơ chế mới dẫn tới thua lỗ , giải thể hoặc không hoạt động. Để phát
huy vai trò của HTX trong phát triển kinh tế xã hội, Tỉnh ủy Vĩnh Phú có Nghị
một số kinh nghiệm hoạt động dịch vụ, đáp ứng kinh tế cho hộ xã viên phát
triển.
Về cơ bản nhờ có những chính sách phù hợp với kinh tế nông lâm
nghiệp phát triển toàn diện, kết quả quan trọng nhất là bước đầu giải quyết
được lương thực, chuyển dịch được cơ cấu mùa vụ, cơ cấu cây trồng. Năng
suất lúa trong 5 năm 1991-1995 trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc tăng bình quân từ
26,3-30 tạ/ha, năm 1996 đạt 32,06 tạ/ha.Bình quân lương thực trên đầu người
của tỉnh đạt 310kg/năm, qua đó giảm tỉ lệ hộ nghèo đói xuống còn 14,7%.[5,
tr.105]
1.2 Chủ trƣơng của Đảng về kinh tế hợp tác trong sản xuất nông
nghiệp và sự vận dụng của Đảng bộ tỉnh Vĩnh Phúc từ năm 1997 đến
năm 2000.
1.2.1 Chủ trương của Đảng và sự vận dụng của Đảng bộ Vĩnh Phúc.
Trong báo cáo Chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VII
tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng năm 1996 đã nêu rõ:
“Kinh tế hợp tác mà nòng cốt là các hợp tác xã là hình thức liên kết tự nguyện
của những người lao động nhằm kết hợp sức mạnh của từng thành viên với
sức mạnh tập thể để giải quyết có hiệu quả hơn những vấn đề của sản xuất,
kinh doanh và đời sống.
21
Phát triển kinh tế hợp tác với nhiều hình thức đa dạng, từ thấp đến cao, từ
tổ nhóm hợp tác đến hợp tác xã; tuân thủ nguyên tắc tự nguyện, bình đẳng,
cùng có lợi, quản lý dân chủ.
Hợp tác xã được tổ chức trên cơ sở đóng góp cổ phần và sự tham gia lao
động trực tiếp của xã viên, phân phối theo kết quả lao động và theo cổ phần,
mỗi xã viên có quyền như nhau đối với công việc chung”.[44, tr.5].
Đến cuối năm 1996, trước khi thực hiện Luật hợp tác xã và các nghị định
HTX ra đời và có hiệu lực thi hành từ 1/1/1997 đã đặt cơ sở pháp lý đầu tiên
cho quá trình đổi mới mạnh mẽ tư duy về bản chất của loại hình tổ chức kinh
tế này. Điểm cơ bản nhất mà Luật HTX năm 1996 đã đổi mới tư duy về bản
chất HTX được thông qua định nghĩa: “HTX là tổ chức kinh tế tự chủ do
những người lao động có nhu cầu, lợi ích chung tự nguyện cùng góp vốn, góp
sức lập ra theo quy định của pháp luật để phát huy sức mạnh của tập thể và
của từng xã viên nhằm giúp nhau thực hiện có hiệu quả hơn các hoạt động sản
xuất kinh doanh dịch vụ và cải thiện đời sống, góp phần phát triển kinh tế xã
hội của đất nước...”.[112, tr.6]
Định nghĩa này khẳng định những người lao động có nhu cầu và tự
nguyện tuân thủ các nguyên tắc HTX đều có thể thành lập và tham gia HTX.
Các nguyên tắc cơ bản để thành lập và phát triển HTX là: Tự nguyện gia nhập
và ra HTX; Quản lý dân chủ và bình đẳng; Tự chịu trách nhiệm và cùng có
lợi; hợp tác và phát triển cộng đồng.
Với sự khẳng định HTX là "tổ chức kinh tế tự chủ" thì HTX là tổ chức
kinh tế của chính những người thành lập và tham gia là xã viên, HTX không
phải do Nhà nước hoặc các tổ chức chính trị-xã hội nào đó lập ra. Sự khẳng
định này đã từng bước giúp các HTX cũ thoát khỏi tư duy xem HTX nặng về
chức năng xã hội, đồng thời giúp các HTX được giải phóng khỏi những can
23
Copyright: Tài liệu đại học ©