“XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ TRONG DẠY HỌC MÔN ĐỊA LÝ Ở LỚP 4
THEO HƯỚNG PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA HỌC SINH”

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH ĐỒNG NAI
Đơn vị: Trường Tiểu học Lê Văn Tám – TP BIÊN HÒA
----------------------  

KINH NGHIỆM GIẢNG DẠY

XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG
BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ
TRONG DẠY HỌC MÔN ĐỊA LÝ
Ở LỚP 4
THEO HƯỚNG
PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC
CỦA HỌC SINH.
Người thực hiện: Trương Thị Kim Thoa
Lĩnh vực nghiên cứu:
- Phương pháp dạy học bộ môn Địa lý.
- Có đính kèm đĩa CD.
Biên Hòa, tháng 1 – 2012

Trương Thị Kim Thoa – Trường Tiểu học Lê Văn Tám – TP Biên Hòa – Đồng Nai.

1


“XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ TRONG DẠY HỌC MÔN ĐỊA LÝ Ở LỚP 4
THEO HƯỚNG PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA HỌC SINH”

SƠ LƯỢC LÝ LỊCH SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM


Kinh nghiệm khoa học:

Lĩnh vực chuyên môn có kinh nghiệm: Giáo viên Tiểu học.
Số năm kinh nghiệm: 21 năm.
Các sáng kiến kinh nghiệm đã có trong 5 năm gần đây:
Một số biện pháp dạy luyện từ và câu ở lớp 4.
Một số biện pháp dạy tập làm văn ở lớp 4.
Một số biện pháp dạy tập làm văn ở lớp 4 theo hướng điều chỉnh cho
phù hợp với từng đối tượng học sinh.

Trương Thị Kim Thoa – Trường Tiểu học Lê Văn Tám – TP Biên Hòa – Đồng Nai.

2


I.

“XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ TRONG DẠY HỌC MÔN ĐỊA LÝ Ở LỚP 4
THEO HƯỚNG PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA HỌC SINH”

Lý do chọn đề tài:

Ngày nay, với xu thế đổi mới phương pháp, dạy học theo phương pháp
tích cực, đòi hỏi giáo viên phải luôn nghiên cứu, tìm tòi, lựa chọn nhiều cách
thức tổ chức dạy học khác nhau nhằm đem lại hiệu quả cao nhất. Việc kết hợp
tốt các phương pháp dạy học truyền thống với phương pháp hiện đại, theo tôi,
sẽ tạo được hứng thú học tập cho học sinh, sẽ giúp cho các tiết dạy trở nên
cực kỳ sinh động, giúp các em tiếp cận kiến thức mới một cách tích cực nhất,
hiệu quả nhất. Từ đó phát huy được tính tích cực, độc lập, sáng tạo của học

và sử dụng bài giảng điện tử có hiệu quả nhất để phục vụ cho việc dạy học
môn Địa lý, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả giảng dạy.
Trương Thị Kim Thoa – Trường Tiểu học Lê Văn Tám – TP Biên Hòa – Đồng Nai.

3


“XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ TRONG DẠY HỌC MÔN ĐỊA LÝ Ở LỚP 4
THEO HƯỚNG PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA HỌC SINH”

2. Nội dung, các biện pháp thực hiện:
a.Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu:

a. Mục đích: Nghiên cứu đề tài này nhằm tìm hiểu cách xây dựng và sử
dụng bài giảng dạy học môn Địa lý với sự hỗ trợ của các phần mềm trên máy
tính điện tử. Qua đó nhằm nâng cao chất lượng dạy và học môn Địa lý cho
học sinh Tiểu học.
b.Nhiệm vụ:
+ Nghiên cứu cơ sở lý luận về kỹ thuật thiết kế bài giảng điện tử.
+ Điều tra thực trạng việc dạy và học môn Địa lý ở Tiểu học.
+ Nghiên cứu phương pháp xây dựng và sử dụng bài giảng điện tử
trong dạy học môn Địa lý ở trường Tiểu học.
b.Các phương pháp nghiên cứu:
Để thực hiện đề tài, chúng tôi đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau
đây:
1. Phương pháp phân tích tổng hợp.
2. Phương pháp khảo sát điều tra.
3. Phương pháp chuyên gia (hỏi ý kiến các chuyên gia về máy tính và các nhà
chuyên môn về phương pháp dạy học).
4. Phương pháp thử nghiệm.

giáo viên giảng dạy tốt môn Địa lý.
Mặt khác, giáo viên cũng đã tự trang bị được máy tính xách tay, đã phần nào
biết sử dụng mạng internet để tìm kiếm thông tin phục vụ cho việc soạn giảng.
b. Khó khăn:
Trang thiết bị:
- Tài liệu tham khảo phục vụ dạy học môn Địa lý của giáo viên chưa thực sự
được cập nhật, bổ sung hằng năm.
- Đồ dùng dạy học vẫn chưa phong phú, còn thiếu nhiều so với thực tế để
đối chiếu, so sánh như: bản đồ giáo khoa (thiếu số lượng, chủng loại để
phục vụ dạy học các bài Địa lý trong sách giáo khoa)…
Học sinh:
Qua khảo sát tình hình học tập, nhận thức của học sinh trong môn Địa lý
tôi nhận thấy: Phần lớn học sinh chỉ dừng lại ở mức độ nhận biết kiến thức,
chưa có kỹ năng chỉ bản đồ, mức độ thông hiểu, vận dụng kiến thức chưa cao.
Chưa thích thú khi học môn Địa lý, thậm chí lơ là không học, xem nhẹ.
Cụ thể:
Nắm vững
Thông
Không quan Không coi
Say mê,
Số
kiến thức
hiểu và tâm đến
trọng môn
thích thú
Lớp
HS
vận dụng môn học
học
SL

21
3
13
7
21
4/4 30
6
20
6 20
8
26,6 4
13,4 6
20
4/5 32
7
21
8 25,8 5
16,1 5
16,1 7
21
4/6 32
6
19,4 7 21
6
19,4 8
24
5
16,2
TC 190 39
20,5 44 23,2 38

- Thiết kế màu nền, màu chữ không phù hợp, nhiều giáo viên thích trang
trí “màu mè”, nhiều hình ảnh không phù hợp với nội dung bài dạy, cách chạy
chữ, hiện hình ở slide không nhất quán…như thế chỉ gây rối và phân tán sự
tập trung của học sinh hoặc có giáo viên soạn bài giảng lên lớp như cách
soạn bài của các báo cáo viên.
Tóm lại: Chính các nguyên nhân trên đã dẫn đến tiết dạy chỉ mang tính trình
chiếu.
2. Vậy nguyên nhân nào dẫn đến thực trạng trên?
- Hầu hết các thầy – cô giáo chưa qua lớp tập huấn về phương pháp giảng
dạy và soạn bài giảng điện tử. Từ trước đến nay, giáo viên có thể giảng
dạy được bằng phương tiện điện tử là do tự học, tự nghiên cứu và hình
thành bài giảng theo cảm tính.
- Kỹ năng khai thác và sử dụng Internet còn hạn chế, chưa biết vào các
trang web cần thiết có liên quan đến bộ môn của mình để khai thác hình
ảnh, tải các đoạn phim phù hợp phục vụ cho bài giảng.
- Giáo viên còn chưa biết sử dụng các phần mềm có liên quan đến bộ môn,
các đoạn phim thích hợp khi chèn vào bài giảng.
- Giáo viên chưa biết xử lý sự cố khi thiết kế bài giảng.
d. Biện pháp thực hiện
1. XÂY DỰNG BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ.
CÁC BƯỚC TIẾN HÀNH:
Để thiết kế bài dạy học bằng phương tiện máy tính, giáo viên có thể thực hiện
theo các bước cơ bản dưới đây:
Bước 1:
- Xác định mục tiêu bài dạy.
- Bước này, giáo viên cần chú ý: ngoài xác định mục tiêu chung, cần xác
định mục tiêu cụ thể cho từng nội dung cụ thể trong bài dạy.
Bước 2:
- Tìm hiểu nội dung bài dạy (kiến thức cơ bản, dung lượng, mục tiêu bài
dạy). Bước này gồm:

- Đây là bước mà các nhà sư phạm có thể phối hợp với các kỹ sư tin học để
thiết kế bài giảng điện tử.
- Khi xây dựng bài giảng, giáo viên cần chú ý các vấn đề sau:
 Dự kiến số slide tham gia trình diễn.
 Phác thảo sơ đồ tổ chức các slide.
+ Nội dung cho các slide: slide giới thiệu và slide nội dung cụ thể.
+ Các hình ảnh, đoạn video tham gia trong các slide.
 Chọn và thiết kế mô hình các slide từ nguồn mẫu có sẵn.
 Xác định ý tưởng trình bày cụ thể cho từng slide. Đây là sự phối hợp giữa
nội dung bài giảng với phương pháp giảng dạy và kỹ thuật vi tính.
 Toàn bộ kịch phải rõ ràng, đầy đủ nội dung kiến thức, mối liên hệ giữa các
nội dung kiến thức, tính thẩm mỹ và thể hiện được phương pháp dạy học
tích cực.
Bước 6:
- Thể hiện kịch bản trên Power Point.
- Dựa vào kịch bản đã xây dựng, giáo viên tiến hành theo các thao tác trên
máy tính như sau:
 Khởi động Power Point.
 Tạo bản trình chiếu mới.
 Định dạng các slide.
 Nhập văn bản vào các slide.
 Vẽ đối tượng đồ họa.
Trương Thị Kim Thoa – Trường Tiểu học Lê Văn Tám – TP Biên Hòa – Đồng Nai.

7


“XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ TRONG DẠY HỌC MÔN ĐỊA LÝ Ở LỚP 4
THEO HƯỚNG PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA HỌC SINH”




“XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ TRONG DẠY HỌC MƠN ĐỊA LÝ Ở LỚP 4
THEO HƯỚNG PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA HỌC SINH”

Đồng bằng Bắc Bộ

(hình 1)Đoạn phim “Sự bồi đắp đồng bằng”
- Xác định đồng bằng Bắc Bộ trên lược đồ.
- Hãy nêu vị trí và hình dạng của đồng bằng Bắc
Bộ
b. Sử dụng các phần mềm chun dụng để phục vụ cho việc giảng dạy.
Trong việc sử dụng các phần mềm có sẵn, tơi đưa vào bài giảng điện tử hệ
thống bài tập hoặc thảo luận nhóm thơng qua các trò chơi giúp các em vừa
học vừa chơi tạo nên khơng khí lớp học hết sức sinh động.
(xem hình 2).

Trò chơi ghép từ vào sơ đồ
-Vừa mang đặc điểm miền nú i.

-Trồng cây công nghiệp.
-Vùng đồi với đỉnh tròn sườn thoải.
-Trồng rừng.

-Vừa mang đặc điểm đồng bằng.

Điều kiện tự nhiên

14
14--10

2. Hãy chọn câu trả lời đúng
ng nhất .
-Trung du Bắc Bộ là một vung
øng:

a. Núi với các đỉnh nhọn, sườn thoải
b. Núi với các đỉnh tròn, sườn thoải
c. Đồi với các đỉnh tròn, sườn thoải
d. Đồi với các đỉnh nhọn, sườn thoải

(hình 3) “Bài tập trắc nghiệm”

1

2

(hình 4) “Kiểm tra bài cũ”

Trương Thị Kim Thoa – Trường Tiểu học Lê Văn Tám – TP Biên Hòa – Đồng Nai.

10


“XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ TRONG DẠY HỌC MÔN ĐỊA LÝ Ở LỚP 4
THEO HƯỚNG PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA HỌC SINH”

3. Một số cách khai thác tiện ích của phần mềm M. PowerPoint (tôi đã
sử dụng khi thiết kế bài dạy):
Vùng núi và trung du phía bắc.
•Đồng bằng Bắc Bộ.

THEO HƯỚNG PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA HỌC SINH”

tượng dòng suối trong lược đồ (hình 8b), cứ như thế, dọc xuống hồ Xuân Hương,
lượn lên thác Cam Ly và kết thúc.

Hình 8a

Hình 8b

Sau khi vẽ, bạn chọn cửa sổ Line Color (hình 8c) để chọn màu xanh của suối,
sau đó, chọn cửa sổ Line Style để chọn nét đậm hoặc nhạt (hình 8d) và kết thúc
(hình 8e)
Hình 8d

Hình 8c

Hình 8e

Trương Thị Kim Thoa – Trường Tiểu học Lê Văn Tám – TP Biên Hòa – Đồng Nai.

12


“XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ TRONG DẠY HỌC MÔN ĐỊA LÝ Ở LỚP 4
THEO HƯỚNG PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA HỌC SINH”

Để thể hiện sự chuyển động của dòng suối chảy chậm và lặp lại nhiều lần cho
học sinh theo dõi, ta lần lượt tiến hành như sau: Vào Slide Show, chọn Custom
Animation, click chọn đoạn vẽ, vào Add Effect, chọn Entrace, chọn Wipe (hình
10a). Sau đó chọn cửa sổ From Bottom để chọn hướng chảy cho dòng suối (hình


Đồng Tháp
Mười
Kiên Giang

Cà Mau

Lược đồ tự nhiên đồng bằng Nam
Bộ
Hình 4
Trương Thị Kim Thoa – Trường Tiểu học Lê Văn Tám – TP Biên Hòa – Đồng Nai.

14


“XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ TRONG DẠY HỌC MÔN ĐỊA LÝ Ở LỚP 4
THEO HƯỚNG PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA HỌC SINH”

Ngoài các thao tác Copy và Paste hình ảnh từ tư liệu vào bài giảng của mình,
việc chèn các đoạn video clips vào bài giảng được thực hiện như sau:
- Trong slide, bạn chọn cửa sổ Insert ->Movies and Sounds->Movies from File
(hình 1a), nhấp trái chuột vào hộp thoại này và chọn video có chứa phim mong
muốn (hình 2a), sau khi nhấp chuột vào hộp ok, sẽ mở ra hộp thoại (hình 3a),
bạn chọn vào thẻ Automatically và kết thúc việc chèn phim.
Hình 1a

Hình 2a

Hình 3a


Hình 5a

Trương Thị Kim Thoa – Trường Tiểu học Lê Văn Tám – TP Biên Hòa – Đồng Nai.

16


“XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ TRONG DẠY HỌC MÔN ĐỊA LÝ Ở LỚP 4
THEO HƯỚNG PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA HỌC SINH”

để vào chọn thẻ Import Media Files (hình 6a), tại đây bạn sẽ vào file có chứa
đoạn phim cần chuyển đuôi, nhấn chọn tên phim và open (hình 7a) để mở cửa sổ
chọn tên đuôi phù hợp (hình 9a)
Hình 6a

Hình 7a

Tại đây bạn nên chọn tên đuôi *.wmv vì dung lượng tương đối nhỏ sẽ chạy dễ
dàng trong slide, tiếp theo, nhấn vào thẻ Convert Now (hình 9b), đoạn phim sẽ
được chuyển sang đuôi đã chọn, nhấn vào lệnh open (hình 9c) để xem lại đoạn
phim ấy và hoàn tất, đoạn phim vừa được chuyển sẽ tự động lưu trong
C:\Program Files\Total Video Converter\Converted\

Hình 9a

Hình 9b

Hình 9c

Trương Thị Kim Thoa – Trường Tiểu học Lê Văn Tám – TP Biên Hòa – Đồng Nai.

THEO HƯỚNG PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA HỌC SINH”

Hình 12

Cách làm này sẽ tạo được tính linh hoạt của công nghệ, gợi sự say mê hứng
thú, tìm tòi học hỏi, giúp học sinh Tiểu học tiếp cận những điều mới lạ của thiên
nhiên trên các vùng miền thuộc lãnh thổ Việt Nam.
Tính mới của giải pháp:
* Giải pháp mang tính sáng tạo, phổ biến, dễ sử dụng (giúp thiết kế bài giảng
theo ý muốn đối với giáo viên Tiểu học). Những slide có thể vừa chứa được hình
ảnh hoặc phim và câu hỏi, những yêu cầu hoạt động học tập của học sinh (hình
6, hình 7).

Em hãy xác
định hồ
Xuân
Hương và
thác Cam
Ly trên
lược đồ
(hình 3)

Hình 6
Trương Thị Kim Thoa – Trường Tiểu học Lê Văn Tám – TP Biên Hòa – Đồng Nai.

19


“XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ TRONG DẠY HỌC MÔN ĐỊA LÝ Ở LỚP 4
THEO HƯỚNG PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA HỌC SINH”

.

Lc ụ ti nh Tha Thiờn Huờ

Tha Thiờn Hu

Gii thiu thnh ph Hu.

Daừy Baùch Maừ
ẹeứo Haỷi Vaõn
Em hóy xỏc nh
thnh ph Hu
trờn lc , nờu
gii hn phớa Bc
v phớa Nam ca
thnh ph Hu.

Trng Th Kim Thoa Trng Tiu hc Lờ Vn Tỏm TP Biờn Hũa ng Nai.

21


“XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ TRONG DẠY HỌC MƠN ĐỊA LÝ Ở LỚP 4
THEO HƯỚNG PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA HỌC SINH”

I. Vòtrí đòa lývàkhí hậ
u:
Dựa vào những hiểu biết,
thảo luận nhóm và chuẩn bò trò chơi đố
bạn với những nội dung sau:


- Khi tạo lập các slide cần theo quy tắc: từ trên xuống, từ trái qua phải
nhằm giúp học sinh dễ dàng tiếp nhận thơng tin.
- Khơng nên thiết kế các slide dưới dạng phân tích, kết luận mà phải xây
dựng dưới dạng bảng kiến thức, cung cấp thơng tin để u cầu học sinh tự
tìm kiếm tri thức.
- Sau mỗi đơn vị kiến thức hoặc sau tồn bài học, cần có slide tiểu kết hay
tổng kết nhằm củng cố, khắc sâu kiến thức cho học sinh.

Đòa lý

* Đặc điểm đòa hình:
Trung du Bắc Bộ là vùng
ng đoià vơiù
những đỉnh tròn, sườn thoaiû .

- Câu chữ trình bày trong các slide cần ngắn gọn, rõ ràng. Khơng nên sử
dụng kích cỡ chữ nhỏ (dưới 18), nên dùng cỡ chữ khoảng từ 20 trở lên. Tốt
nhất là cỡ chữ từ 28 đến 40 và cần thống nhất cỡ chữ, màu sắc chữ trong
các đề mục.

Trương Thị Kim Thoa – Trường Tiểu học Lê Văn Tám – TP Biên Hòa – Đồng Nai.

23


“XÂY DỰNG VÀ SỬ DỤNG BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ TRONG DẠY HỌC MÔN ĐỊA LÝ Ở LỚP 4
THEO HƯỚNG PHÁT HUY TÍNH TÍCH CỰC CỦA HỌC SINH”

III. Kết quả, thành tích sau khi thử nghiệm giải pháp.


Không quan
tâm đến môn
học
SL
%
0

Không coi
trọng môn
học
SL
%
10
6,2

Say mê, thích
thú
SL
160

%
98,8

Mặt khác, học sinh khối 4 ( nói chung) và học sinh lớp 4/3 ( nói riêng), các em
đều náo nức mong đợi những tiết học điện tử không riêng gì môn Địa lý. Qua kết
quả khảo sát, tôi nhận thấy các em đã lĩnh hội tốt kiến thức theo yêu cầu chuẩn
kiến thức và kỹ năng cần đạt.
* Đối với đồng nghiệp:
- Trong phong trào Hội giảng cấp Trường: có 18/22 tiết dạy ứng dụng công

7
8
9
10
11
12
13

Nội dung
Hoàng Liên Sơn là dãy núi cao và đồ sộ nhất Việt Nam.
Trung du Bắc Bộ là vùng đồi với đỉnh tròn, sườn thoải, ở
đây trồng được cây ăn quả và cây công nghiệp.
Khí hậu Tây Nguyên có 2 mùa rõ rệt.
Trồng rừng ở Tây Nguyên để khắc phục hiện tượng đất
trống, đồi trọc.
Các cao nguyên trải dài từ Bắc đến Nam là: Đắc lắc,
Kon Tum, Lâm Viên, Di Linh.
Bảo vệ rừng và trồng lại rừng để chống xói mòn, lũ lụt.
Chùa Một Cột, hồ Hoàn Kiếm, Chùa Trấn Quốc là một
số di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh của Hà Nội.
Môn Địa lý chỉ học để tham khảo.
Chỉ cần học thuộc phần ghi nhớ.
Em và bạn đã có ít nhất 8 lần làm bài tập cô giao
Em thích học các tiết có sử dụng máy vi tính
Em rất sợ cô gọi lên chỉ lược đồ
Chỉ có môn Địa lý, học sinh mới được học bằng máy vi
tính

Đ
X