TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI
KHOA QUẢN LÝ ĐẤT ĐAI

ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP
ĐÁNH GIÁ VIỆC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ VÀ
TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT TẠI MỘT SỐ DỰ ÁN TRÊN
ĐỊA BÀN QUẬN CẦU GIẤY, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Sinh viên thực hiện: Nguyễn Thị Nhi
Giáo viên hướng dẫn: ThS. Nguyễn Thị Khuy

Hà Nội, năm 2014


LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình hoàn thành đồ án tốt nghiệp với lòng kính trọng và biết ơn
sâu sắc, em xin chân thành cảm ơn toàn thể các thầy cô giáo trong khoa Quản lý đất
đai - Trường Đại Học Tài Nguyên Môi Trường Hà Nội đã truyền đạt cho em những
kiến thức cơ bản về nghề nghiệp, tạo điều kiện cho em hoàn thành báo cáo, sử dụng
phát huy trong cuộc sống cũng như sự nghiệp sau này.
Em xin bày tỏ lòng biết sơn sâu sắc tới cô giáo ThS. Nguyễn Thị Khuy người
đã trực tiếp tận tình chỉ bảo, giúp đỡ em thực hiện đề tài này.
Em xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban bồi thường giải phóng mặt
bằng quận Cầu Giấy đã tạo mọi điều kiện giúp đỡ em trong suốt quá trình thực tập.
Với điều kiện thời gian có hạn cũng như kinh nghiệm hạn chế của một sinh
viên nên đồ án tốt nghiệp của em không tránh khỏi những thiếu sót. Kính mong sự
đóng góp và chỉ bảo của các thầy cô giáo để đồ án tốt nghiệp của em được hoàn
thiện hơn.
Em xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, ngày 29 tháng 5 năm 2014
Sinh viên

1.4.1. Chính sách thực hiện tại một số nước trong khu vực ............................ 24
1.4.2. Công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại Việt Nam ....................... 28
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VỀ CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ VÀ
TÁI ĐỊNH CƯ TẠI MỘT SỐ DỰ ÁN TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN CẦU GIẤY,
THÀNH PHỐ HÀ NỘI. ...................................................................................... 32
2.1 Điều kiện tự nhiên – kinh tế xã hội ............................................................... 32
2.1.1. Điều kiện tự nhiên .................................................................................. 32
2.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội ....................................................................... 37


2.1.3. Đánh giá chung điều kiện kinh tế - xã hội. ........................................... 43
2.2. Tình hình quản lý và sử dụng đất trên địa bàn Quận. ................................ 44
2.2.1. Tình hình quản lý đất đai ....................................................................... 44
2.2.2. Hiện trạng sử dụng đất trên địa bàn Quận Cầu Giấy năm 2013............ 47
2.3 Công tác bồi thường, hỗ trợ tại một số dự án trên địa bàn Quận ............... 50
2.3.1. Căn cứ pháp lý và quy mô của dự án ..................................................... 50
2.3.2. Thực trạng việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước
thu hồi đất để thực hiện 02 dự án......................................................................... 55
2.3.3. Bồi thường về đất và tài sản gắn liền với đất tại dự án nghiên cứu ....... 60
2.3.4. Thực hiện chính sách hỗ trợ .................................................................. 66
2.3.5. Đời sống của nhân dân khi GPMB thực hiện dự án và tái định cư ....... 75
CHƯƠNG 3: ĐÁNH GIÁ VÀ ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM THÚC
ĐẨY CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN CẦU
GIẤY. ................................................................................................................... 79
3.1. Những thuận lợi và khó khăn....................................................................... 79
3.1.1. Thuận lợi ................................................................................................ 79
3.1.2. Khó khăn ................................................................................................ 80
3.1.3. Nguyên nhân. ......................................................................................... 81
3.2. Đề xuất giải pháp .......................................................................................... 81
3.2.1. Nhóm giải pháp chung ........................................................................... 81


CP

Chính phủ

CT – TTg

Chỉ thị của Thủ tướng chính phủ

Dự án 1

Xây dựng tuyến đường vành đai 2,5 giai đoạn I trên địa bàn
phường Yên Hòa, quận Cầu Giấy

Dự án 2

Đầu tư xây dựng tòa nhà văn phòng kết hợp dịch vụ công cộng
tại tổ 32(nay là tổ 28), phường Dịch Vọng, quận Cầu Giấy,
thành phố Hà Nội

HSĐC

Hồ sơ địa chính

GCN

Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài
sản khác gắn liền với đất

GPMB

Tên bảng biểu
Bảng 2.1: Phân bố dân số trên địa bàn quận

Trang
38

Cầu Giấy giai đoạn 2008 - 2013
2

Bảng 2.2: Cơ cấu lao động quận Cầu Giấy

39

theo ngành kinh tế
3

Bảng 2.3: Hiện trạng sử dụng đất quận Cầu
Giấy năm 2013

48

4

Bảng 2.4: Tổng hợp kinh phí bồi thường hỗ

51

trợ dự án 1
5


64

10

Bảng 2.10: Tổng hợp các khoản bồi thường,
hỗ trợ tại 2 dự án

68

11

Bảng 2.11 :Danh sách các hộ dân tái định
cư mua nhà trả tiền 1 lần

71

12

Bảng 2.12: Danh sách các hộ dân tái định

73

cư mua nhà trả tiền 1 lần


3

DANH MỤC HÌNH VẼ
STT


cho sản xuất, cho sự phát triển kinh tế-xã hội và công tác quản lý việc sử dụng đất
đã được xây dựng một cách có khoa học, theo hệ thống thống nhất từ tổng thể đến
chi tiết và theo quy định chung của pháp luật Nhà nước.
Sử dụng đất đai vào mục đích Quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích
công cộng, để thực hiện mục tiêu phát triển đất nước, đặc biệt là các dự án phát
triển đô thị, dự án sản xuất kinh doanh, phát triển kinh tế là một tất yếu khách quan
trong quá trình phát triển công nghiệp hóa- hiện đại hóa đất nước. Để có mặt bằng
xây dựng các dự án, Nhà nước phải thu hồi đất của nhân dân và thực hiện việc bồi
thường hỗ trợ tái định cư cho các hộ dân có đất bị thu hồi.
Trong thời gian gần đây, vấn đề thực hiện cơ chế Nhà nước thu hồi đất của
người đang sử dụng đất để giao đất cho các nhà đầu tư vẫn đang gây nhiều bức xúc
trong thực tế triển khai, nhất là những bức xúc của người bị thu hồi đất về thực hiện
bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Mặc dù các quy định của pháp luật về thu hồi đất,
bồi thường hỗ trợ tái định cư đã từng bước được hoàn thiện, ngày càng rõ ràng, cụ
thể về nguyên tắc, điều kiện, đơn giá thực hiện bồi thường, hỗ trợ về đất đai và tài
sản khi Nhà nước thu hồi đất. Tuy nhiên, về lý thuyết kinh tế đất đai, việc bồi
thường một giá trị lớn hơn giá trị mà họ nhận được từ đất có thể được coi là đã phù
hợp, nhưng đất đai có những đặc trưng riêng, ngày càng khan hiếm, điều này tương


5

ứng với giá đất luôn luôn có xu hướng tăng ngay cả khi nó không được sử dụng, vì
vậy người sử dụng đất luôn có xu hướng yêu cầu giá bồi thường về đất cao hơn
nhiều lần so với thực tế. Chính điều này đã làm nảy sinh nhiều vướng mắc trong
việc thực hiện các thủ tục khi thu hồi đất
Gần đây, Đảng và nhà nước ta đã có nhiều cố gắng trong việc xây dựng và
thực hiện chính sách bồi thường hỗ trợ và tái định cư. Tuy nhiên đất đai và công tác
bồi thường hỗ trợ giải phóng mặt bằng và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất đang
là vấn đề hết sức nhạy cảm và phức tạp do đó thực tế công tác bồi thường, hỗ trợ

lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Việc thực hiện các chính sách bồi thường, hỗ trợ và
tái định cư tại một số dự án trên địa bàn quận Cầu Giấy- Thành phố Hà Nội
- Phạm vi nghiên cứu: Điều tra tại 2 dự án trên địa bàn quận Cầu Giấy
+ Xây dựng tuyến đường vành đai 2,5 giai đoạn I trên địa bàn phường Yên
Hòa, quận Cầu Giấy.
+ Đầu tư xây dựng tòa nhà văn phòng kết hợp dịch vụ công cộng tại tổ 32(nay
là tổ 28), phường Dịch Vọng, quận Cầu Giấy, thành phố Hà Nội
4. Nội dung nghiên cứu
- Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội tại địa bàn quận Cầu Giấy
- Đánh giá tình hình quản lý và sử dụng đất trên địa bàn quận Cầu Giấy
- Điều tra, thu thập số liệu về việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ và
tái định cư tại một số dự án trên địa bàn quận Cầu Giấy.
- Đánh giá việc thực hiện công tác bồi thường hỗ trợ tái định cư trên địa bàn
quận Cầu Giấy.
- Tìm ra nguyên nhân và đề xuất giải pháp.
5. Yêu cầu của đề tài
- Tìm hiểu đúng thực trạng chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trên
địa bàn quận Cầu Giấy.
- Các số liệu điều tra, thu thập phải đảm bảo độ chính xác, tin cậy.
- Đưa ra kết luận kiến nghị phù hợp với thực tế địa phương


7

6. Phương pháp nghiên cứu
a. Phương pháp điều tra thu thập số liệu
- Điều tra nội nghiệp:Thu thập các tài liệu, số liệu tại các phòng, ban trong
quận như: Phòng tài nguyên và môi trường, ban quản lý dự án, ban giải phóng mặt

thường, hỗ trợ trên địa bàn quận Cầu Giấy.


9

CHƯƠNG I : TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1. Một số khái niệm cơ bản
1.1.1.Khái niệm
a. Thu hồi đất
Thu hồi đất là việc Nhà nước ra quyết định hành chính để thu lại quyền sử
dụng đất hoặc thu lại đất đã giao cho tổ chức, Uỷ ban nhân dân xã, phường, thị trấn
quản lý theo quy định của Luật đất đai 2003.
b. Bồi thường khi nhà nước thu hồi đất
Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử
dụng đất đối với diện tích đất bị thu hồi cho người bị thu hồi đất. Trong đó, giá trị
quyền sử dụng đất có thể là: giá trị bằng tiền, bằng vật chất khác do các quy định
của pháp luật điều tiết hoặc do thỏa thuận giữa các chủ thể đối với một diện tích đất
xác định trong thời hạn sử dụng đất xác định.
c. Hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất
Trên thực tế, ngoài các khoản bồi thường thiệt hại nói trên thì còn một hình
thức bồi thường khác gọi là hỗ trợ, hỗ trợ tương xứng với với giá trị hoặc công lao
cho một chủ thể nào đó bị thiệt hại vì một hành vi của chủ thể khác. Hỗ trợ là giúp
đỡ nhau, giúp thêm vào.
Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là việc Nhà nước giúp đỡ người bị thu hồi đất
thông qua đào tạo nghề mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí để di dời đến địa
điểm mới.
d. Tái định cư
TĐC là việc di chuyển đến một nơi khác với nơi ở trước đây để sinh sống và
làm ăn. TĐC bắt buộc đó là sự di chuyển không thể tránh khỏi khi Nhà nước thu hồi
hoặc trưng thu đất đai để thực hiện các dự án phát triển.

phát triển các dự án đầu tư. Tuy nhiên bên cạnh đó, do tính chưa ổn định, chưa
thống nhất của pháp luật đất đai qua các thời kỳ mà công tác bồi thường GPMB đã
gặp khá nhiều khó khăn và cản trở. Thực tiễn triển khai cho thấy việc ban hành các
văn bản quy phạm pháp luật về quản lý, sử dụng đất đai có ảnh hưởng rất lớn đến
công tác bồi thường GPMB. Hệ thống văn bản pháp luật đất đai còn có những
nhược điểm như là số lượng nhiều, mức độ phức tạp cao, không thuận lợi trong sử


11

dụng, nội bộ hệ thống chưa đồng bộ, chặt chẽ, gây lúng túng trong xử lý và tạo kẽ
hở trong thực thi pháp luật.
Bên cạnh việc ban hành các văn bản quy phạm về quản lý, sử dụng đất đai,
việc tổ chức thực hiện các văn bản đó cũng có vai trò rất quan trọng. Kết quả kiểm
tra thi hành Luật Đất đai năm 2003 sửa đổi bổ sung 2009 của Bộ Tài nguyên và Môi
trường cho thấy UBND các cấp đều có ý thức quán triệt việc thực thi pháp luật về
đất đai nhưng nhận thức về các quy định của pháp luật nói chung còn yếu, ở cấp cơ
sở còn rất yếu. Tại nhiều địa phương, đang tồn tại tình trạng nể nang, trọng tình hơn
chấp hành quy định pháp luật trong giải quyết các mối quan hệ về đất đai. Cán bộ
địa chính, chủ tịch UBND xã nói chung chưa làm tốt nhiệm vụ phát hiện, ngăn
chặn, xử lý kịp thời những hành vi vi phạm pháp luật về đất đai trên địa bàn. Đó là
nguyên nhân làm giảm hiệu lực thi hành pháp luật, gây mất lòng tin trong nhân dân
cũng như các nhà đầu tư và đã ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ GPMB.
* Công tác quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất
Đất đai là có hạn, không gian sử dụng đất đai cũng có hạn. Để tồn tại và duy
trì cuộc sống của mình con người phải dựa vào đất đai, khai thác và sử dụng đất đai
để sinh sống. Quy hoạch sử dụng đất đai là biện pháp quản lý không thể thiếu được
trong việc tổ chức sử dụng đất của các ngành kinh tế - xã hội và các địa phương, là
công cụ thể hiện sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế, có tác dụng quyết định để cân đối
giữa nhiệm vụ an toàn lương thực với nhiệm vụ CNH- HĐH đất nước nói chung và