Trường TH Bình Khương

Sáng kiến kinh nghiệm

Nội dung

Trang

I. Tóm tắt

2

II. Giới thiệu

4

1- Thực trạng của vấn đề

4

2- Giải pháp

5

3- Vấn đề nghiên cứu

5

4- Giả thuyết nghiên cứu

5


12

VII. Phụ Lục

13

1. Đề và đáp án kiểm tra sau tác động

13

2- Giáo án dạy thực nghiệm

15

3- Bảng điểm của học sinh

24

Người thực hiện: Nguyễn Thi ̣Ngọc Thảo
Trang 1


Trường TH Bình Khương

Sáng kiến kinh nghiệm

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
TÊN ĐỀ TÀI:



Trường TH Bình Khương

Sáng kiến kinh nghiệm

truyền thống vẫn chiếm ưu thế. Các thí nghiệm trong bài còn mang tính chất
minh họa. Giáo viên còn tự trình bày, biểu diễn thí nghiệm thực hành để minh
họa cho kiến thức của bài học, mà ít tổ chức cho học sinh tham gia các hoạt
động này để các em chiếm lĩnh kiến thức khoa học một cách chủ động, thỏa mãn
nhu cầu tìm tòi hiểu biết, óc tò mò khoa học của học sinh. Vì vậy giờ học còn
mang tính áp đặt, kiến thức mà các em chiếm lĩnh trong giờ học chưa cao, các
em ít được tham gia vào quá trình dạy học, chưa phát huy đươ ̣c tıń h tı́ch cực của
ho ̣c sinh, ho ̣c sinh ho ̣c tâ ̣p thu ̣ đô ̣ng, phầ n lớn nghe giáo viên giảng là chı́nh, có
hoa ̣t đô ̣ng nhóm nhưng vẫn chưa gây đươ ̣c hứng thú ho ̣c tâ ̣p cho từng ho ̣c sinh.
Vı̀ vâ ̣y, để phát huy hế t khả năng của ho ̣c sinh, chúng ta cần sử dụng phương
Pháp hiện đại, tiên tiến vào quá trình dạy học các môn học ở tiểu học nói chung
và môn khoa học nói riêng nhằm hình thành cho học sinh phương pháp học tập
độc lập, sáng tạo để nâng cao chất lượng dạy học. Một trong những phương
pháp có nhiều ưu điểm đáp ứng được mục tiêu trên và có thể vận dụng tốt vào
quá trình dạy học môn khoa học ở tiểu học là phương pháp “Bàn tay nặn bột”.
“Bàn tay nặn bột” là mô hình giáo dục tương đối mới trên thế giới, có tên
tiếng Anh là “Hands On”, tiếng Pháp là “La main à la pâte”, đều có nghĩa là “bắt
tay vào hành động”; “bắt tay vào làm thí nghiệm”, “bắt tay vào tìm tòi nghiên
cứu”.
Phương pháp này nhằ m giúp phát triển khả năng nhận thức của học sinh,
giúp các em tìm ra lời giải đáp cho những thắc mắc trẻ thơ bằng cách tự đặt
mình vào tình huống thực tế, từ đó khám phá ra bản chất vấn đề. Trẻ luôn cảm
thấy tò mò trước những hiện tượng mới mẻ của cuộc sống xung quanh, các em
luôn đặt ra các câu hỏi “tại sao?”.
Phương pháp “Bàn tay nặn bột” giúp dẫn dắt học sinh đi từ chưa biết đến

tư duy sáng tạo, biết cách tiếp cận và khám phá tri thức, rèn luyện kĩ năng, kĩ
xảo thực hành cũng như việc vững vàng trong lập luận, góp phần quan trọng
trong việc rèn luyện con người để đáp ứng với thời đại mới.
Vì những lí do trên tôi chọn đề tài nghiên cứu: “Sử dụng phương pháp
"Bàn tay nặn bột” trong dạy học môn Khoa học nhằ m nâng cao hiệu quả học
tập môn khoa học cho sinh lớp 5"
II. Giới thiệu:
1. Thư ̣c tra ̣ng của vấn đề nghiên cứu:
Qua thực tế dạy học môn Khoa học ở trường tiểu học cho thấy trong
giảng dạy giáo viên chỉ mới sử dụng các phương pháp truyền thống, tranh ảnh

Người thực hiện: Nguyễn Thi ̣Ngọc Thảo
Trang 4


Trường TH Bình Khương

Sáng kiến kinh nghiệm

trong sách giáo khoa treo lên bảng cho HS quan sát. Giáo viên giảng dạy môn
khoa học phần lớn là cung cấp kiến thức cho các em qua nội dung sách giáo
khoa. Học sinh tiếp thu còn mang tính thụ động, việc tiếp thu của các em vẫn
còn nhiều hạn chế. Giáo viên cố gắng đưa ra hệ thống câu hỏi gợi mở dẫn dắt
học sinh tìm hiểu vấn đề. HS tích cực suy nghĩ, trả lời câu hỏi của giáo viên,
phát hiện và giải quyết vấn đề. Kết quả học sinh thuộc bài nhưng chưa hiểu sâu
về các sự vật hiện tượng, kĩ năng vận dụng vào thực tế chưa cao... Nhiều học
sinh thuộc bài mà không hiểu bản chất của các sự vật, hiện tượng, kĩ năng vận
dụng thực tế chưa tốt. Ngoài ra các em chưa có hứng thú khi học môn Khoa học.
Để thay đổi hiện trạng trên, đề tài nghiên cứu này đã sử dụng Phương pháp
“Bàn tay nặn bột” để giúp học sinh tìm hiểu nguồn kiến thức.

Vì hai lớp có học lực, khả năng tiếp thu bài cũng như thái độ, ý thức
học tập tương đương nhau. Cụ thể như sau:
Số học sinh

Học lực

Lớp
Tổng số

Nam

Nữ

Giỏi

Khá

TB

Yếu

5A

20

12

08

5

bảo tương đương về kiến thức hay không, tôi tiến hành kiểm chứng độ chênh
lệch giữa điểm TB của hai nhóm; kết quả p = 0,390 (> 0,05), từ đó kết luận sự
chênh lệch điểm số trung bình giữa nhóm thực nghiệm với nhóm đối chứng là
không có ý nghĩa, hai nhóm được coi là tương đương.
Cụ thể bảng số liệu kiểm tra chất lượng và kiểm chứng độ tương đương
như sau:

Giá trị Trung bình (Điểm trung bình)
Giá trị P của T-test

Nhóm TN

Nhóm ĐC

6,65

6,75
0,390

Người thực hiện: Nguyễn Thi ̣Ngọc Thảo
Trang 6


Trường TH Bình Khương

Sáng kiến kinh nghiệm

3. Quy trình nghiên cứu:
Chuẩn bị bài của giáo viên:
- Cô Nga dạy lớp đối chứng. Thiết kế kế hoạch bài học theo phương pháp

Cơ quan sinh sảncủa thực vật có hoa

Khoa học

52

Sự sinh sảncủa thực vật có hoa

4. Đo lường và thu thập dữ liệu:
Trong quá trình dạy thực nghiệm, tôi đã sử dụng phương pháp “Bàn tay
nặn bột” để dạy với lớp thực nghiệm, nghĩa là chúng tôi vẫn tiến hành cung cấp
đầy đủ kiến thức cho hai lớp HS song hình thành kiến thức mới có vận dụng các
phương pháp như đã trình bày, tôi tổ chức cho lớp thực nghiệm tiến hành thực
hiện. Lớp đối chứng vẫn tiếp tục học bình thường. Sau khi thực nghiệm xong
các tiết trong tuần 15 và tuần 26, tôi nhận thấy HS hứng thú hẳn lên, các em tự
tin và hiểu được bài rất tốt, luôn sôi nổi với tiết học. HS hăng say xây dựng bài
hơn, tiến bộ nhanh hơn,…
Như trên đã chứng minh rằng kết quả hai lớp trước khi chưa sử dụng
phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào tiết học là tương đương. Tiếp theo, tôi cho
HS làm bài kiểm tra các kiến thức nằm trong phạm vi các tiết dạy thực nghiệm
Người thực hiện: Nguyễn Thi ̣Ngọc Thảo
Trang 7


Trường TH Bình Khương

Sáng kiến kinh nghiệm

của tôi. Tiến hành so sánh điểm TB bài kiểm tra của HS sau khi sử dụng phương
pháp vào tiết học. Cụ thể:

pháp “Bàn tay nặn bột” vào tiết dạy là lớn. Để rõ hơn, tôi xin minh họa bằng
biểu đồ sau:
Biểu đồ so sánh điểm trước tác động và sau tác động của lớp thực
nghiệm và lớp đối chứng

Người thực hiện: Nguyễn Thi ̣Ngọc Thảo
Trang 8


Trường TH Bình Khương

10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
0

Sáng kiến kinh nghiệm

Nhóm đối chứng
Nhóm thực nghiệm

Trước TĐ


một trong những phương pháp có nhiều ưu điểm, đáp ứng được yêu cầu đổi mới
phương pháp dạy dạy hiện nay. Phương phỏp này sẽ góp phần quan trọng vào
việc đổi mới phương pháp dạy học khoa học theo hướng tích cực hoá hoạt động
nhận thức của học sinh, các em thực sự hoạt động tích cực, độc lập và đầy hứng
thú, phát triển cho học sinh năng lực quan sát, tư duy và trí tưởng tượng, rèn
luyện kỹ năng, kỹ xảo thực hành và phát triển cho các em vốn ngôn ngữ khoa
học kèm theo sự vững vàng trong lập luận. Đó chính là những yếu tố quan trọng
để giúp học sinh nắm bắt kiến thức, để tìm tòi, khám phá thế giới xung
quanh.Việc tổ chức cho học sinh học tập theo phương pháp “Bàn tay nặn bột”
đã đáp ứng sự ham hiểu biết, trí tò mò khoa học và nhu cầu khám phá thế giới
xung quanh của học sinh tiểu học.
2- Khuyến nghị:
Từ kết quả nghiên cứu đã đạt được,chúng tôi xin nêu một số kiến nghị
sau đây :
a. Đối với lãnh đạo :
- Lãnh đạo nhà trường cần tạo điều kiện giúp đỡ giáo viên và học sinh
trong giảng dạy có sử dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột”.
- Tăng cường tổ chức các tiết dạy có sử dụng phương pháp “Bàn tay
nặn bột” để chất lượng dạy học môn Khoa học ngày càng được nâng cao.
- Tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, đồ dùng dạy học cho môn Khoa
học tạo điều kiện thuận lợi cho việc đổi mới phương pháp dạy học.
b. Đối với giáo viên:
- Không ngừng học tập, cần thường xuyên tự bồi dưỡng kiến thức, nâng
cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho mình để vận dụng các phương pháp dạy
học mới vào dạy học.
- Mạnh dạn áp dụng phương pháp “Bàn tay nặn bột” vào trong giảng dạy.
Với kết quả của đề tài này, Tôi rất mong đồng nghiệp quan tâm chia sẻ và
phát triển đề tài này để góp phần nâng cao chất lượng giá
Người thực hiện: Nguyễn Thi ̣Ngọc Thảo
Trang 10


Người thực hiện: Nguyễn Thi ̣Ngọc Thảo
Trang 12


Trường TH Bình Khương

Sáng kiến kinh nghiệm

VII- Phụ lục

ĐỀ KIỂM TRA SAU TÁC ĐỘNG
Trường Tiểu học Bình Khương
Lớp: ……..
Họ tên: ....................................................
I Phần trắc nghiệm ( 6 điểm)
Khoanh các trước chữ cái có đáp án đúng
Câu 1: Cơ quan sinh sản của thực vật có hoa là gì?
a) Rễ
b) Thân
c/ Lá
d/ Hoa
Câu 2: Cơ quan sinh dục đực của hoa gọi là gì?
a) Nhị
b) Nhụy
Câu 3: Cơ quan sinh dục cái của hoa gọi là gì?
a) Nhị
b) Nhụy
Câu 4: Hoa chỉ có nhị mà không có nhụy gọi là hoa gì?
a) Hoa đực


4

5

6

ĐÁP ÁN

d

a

b

a

a

a

Phần tự luận: (4 điểm)
Trả lời đúng mỗi câu được 1 điểm

Người thực hiện: Nguyễn Thi ̣Ngọc Thảo
Trang 14


Trường TH Bình Khương



1. Tình huống xuất phát:
H: Em hãy kể tên các đồ dùng được
làm bằng cao su?
GV tổ chức trò chơi “Truyền điện” để - HS tham gia chơi
HS kể được các đồ dùng làm bằng cao
su.
- Kết luận trò chơi

- Theo dõi
Người thực hiện: Nguyễn Thi ̣Ngọc Thảo
Trang 15


Trường TH Bình Khương

Sáng kiến kinh nghiệm

H: Theo em, cao su có tính chất gì?
2. Nêu ý kiến ban đầu của HS:
- GV yêu cầu HS mô tả bằng lời - HS làm việc cá nhân: ghi vào vở
những hiểu biết ban đầu của mình vào TN những hiểu biết ban đầu của
vở thí nghiệm về những tính chất của mình vào vở thí nghiệm về những
cao su

tính chất của cao su
- HS làm việc theo nhóm 4: tập
hợp các ý kiến vào bảng nhóm

- GV yêu cầu HS trình bày quan điểm - Các nhóm đính bảng phụ lên bảng

Trường TH Bình Khương

Sáng kiến kinh nghiệm

được không?
H: Cao su tan và không tan trong
những chất nào?
4. Đề xuất các thí nghiệm nghiên
cứu:
- GV tổ chức cho HS thảo luận, đề - HS thảo luận theo nhóm 4, đề xuất
xuất thí nghiệm nghiên cứu
các thí nghiệm nghiên cứu
- Tổ chức cho các nhóm trình bày thí
nghiệm

- Các nhóm HS tự bố trí thí
nghiệm, thực hiện thí nghiệm, quan
sát và rút ra kết luận từ thí nghiệm
(HS điền vào vở TN theo bảng sau)
Cách tiến hành

Kết luận rút ra

thí nghiệm

5. Kết luận, kiến thức mới :
- GV tổ chức cho các nhóm báo cáo
kết quả sau khi trình bày thí nghiệm

- Các nhóm báo cáo kết quả (đính

- Gọi 4 HS lần lượt nêu lại: nguồn
gốc, tính chất, công dụng, cách bảo
quản các đồ dùng bằng cao su .
- Về học bài và chuẩn bị bài mới:
Chất dẻo

Môn: KHOA HỌC

LỚP 5

Tiết 51: CƠ QUAN SINH SẢN CỦA THỰC VẬT CÓ HOA
I . Mục tiêu
Học xong bài này học sinh biết được:
- Hoa là cơ quan sinh sản của thực vật có hoa.
- Các bộ phận của nhị, gồm: hạt phấn, bao phấn, chỉ nhị và các bộ phân
của nhụy, gồm: đầu, vòi, bầu, các noãn.
- Đầu nhụy nhận được các hạt phấn của nhị gọi là sự thụ phấn.
- Ích lợi của gió, ong bướm sự sinh sản của hoa.
- Rèn luyện kỹ năng thực hành.
- Biết cách giúp hoa thụ phấn.
II. Chuẩn bị
1. Giáo viên:
- Hoa có cả nhụy và nhụy.

Người thực hiện: Nguyễn Thi ̣Ngọc Thảo
Trang 18


Trường TH Bình Khương



Hoạt động 2: Đưa ra giải thuyết
- Tổ chức học sinh thảo luận nhóm để đưa
ra giả thuyết

* Thảo luận nhóm
- Trao đổi, bàn bạc để đưa ra giả
thuyết chung của nhóm.
Ví dụ: Hoa có cơ quan sinh dục
đực và cơ quan sinh dục cái. Cơ
quan sinh dục đực gồm : Hạt phấn,
bao phấn và những cái vòi. Cơ quan

Người thực hiện: Nguyễn Thi ̣Ngọc Thảo
Trang 19


Trường TH Bình Khương

Sáng kiến kinh nghiệm

sinh dục cái gồm : đầu vòi, vòi và
bầu.
+ Các cá nhân ghi giả thuyết của
nhóm vào vở và cử đại diện báo cáo
Hoạt động 3: Kiểm tra giả thuyết
- Phát vật liệu cho học sinh
- Hướng dẫn học sinh quan sát và ghi chép

trước lớp.


kết quả chung: Hoa có cơ quan sinh
dục đực (gọi là nhị) và cái (gọi là
nhụy)
+ Nhị gồm : hạt phấn, bao phấn và
chỉ nhị

Nói thêm: Một số cây như mướp, bầu, bí …

+ Nhụy gồm : đầu, vòi, bầu và các

có hoa đực riêng (chỉ có nhị) và hoa cái noãn.
- Vẽ lại cơ các cơ quan sinh dục của
riêng (chỉ có nhụy)

Người thực hiện: Nguyễn Thi ̣Ngọc Thảo
Trang 20


Trường TH Bình Khương

Sáng kiến kinh nghiệm

hoa.
* Sự thụ phấn

* Làm việc cả lớp

- Đầu nhụy có những chất nhầy để làm gì ?


I. Mục tiêu
- Học sinh phải biết được quá trình tạo thành hạt và sự tạo quả.

Người thực hiện: Nguyễn Thi ̣Ngọc Thảo
Trang 21


Trường TH Bình Khương

Sáng kiến kinh nghiệm

- Rèn luyện kỹ năng thực hành, nói và viết, suy luận và phán đoán.
- Có ý thức chăm học và bảo vệ hoa quả.
II. Chuẩn bị
1. Giáo viên:
- 10 hoa đã mọc ống phấn, 1 quả có hạt, 6 tấm bìa màu trắng cỡ to
- Vẽ sơ đồ quá trình tạo thành hạt vào một tờ giấy khổ lớn.
2. Học sinh: Chuẩn bị theo nhóm, mỗi nhóm 3 hoa loài hoa đã tàn, 1 con
dao mỏng.
III. Hoạt động dạy – học
Hoạt động dạy

Hoạt động học

1. Kiểm tra bài cũ
- Hãy vẽ sơ đồ sự thụ phấn của hoa.

-1 HS lên bảng vẽ, cả lớp nhận xét

2. Bài mới:


lên bảng.
Hoạt động 3: Kiểm tra giả thuyết

* Làm việc theo nhóm

- Để biết được ý kiến của các nhóm chính - Phải tiến hành bổ dọc những hoa
xác hay không chúng ta phải làm thế nào?

đã tàn ra để quan sát.

- Phát vật liệu cho học sinh
- Tổ chức cho học sinh kiểm tra giả - Vật liệu là: 1 hoa tàn, 1 con dao
thuyết, hướng dẫn các em ghi chép những mỏng.
gì quan sát được, đối chiếu với giả thuyết.

- Tiến hành kiểm tra giả thuyết,
ghi chép và rút ra kết luận tạm thời

Hoạt động 4: Báo cáo kết quả và rút ra - Đại diện nhóm báo cáo trước lớp
: Trình bày bằng sơ đồ.

kiến thức bài học

- Giúp học sinh diễn đạt biểu tượng mới, - Cả lớp tiến hành trao đổi, tìm ra
khẳng định tính đúng đắn của chân lý kết quả chung: Sau khi thụ phấn,
ống phấn sẽ mọc ra từ hạt phấn

khoa học.


5A

TT

Họ và tên

Điểm KT trước

Điểm KT sau tác

tác động

động

1

Nguyễn Văn Cảnh

6

7

2

Trầ n Thi ̣Kim Chi

8

10


10

7

Nguyễn Thi ̣Liễu

5

7

8

Nguyễn Ngo ̣c Luân

7

9

9

Nguyễn Thi ̣Thùy My

6

9

10

Ngô thi ̣Hồ ng My



Đinh Văn Quý

8

10

15

Cao Văn Tài

6

8

16

Ngô Văn Tâm

7

9

17

Võ Hoàng Tân

8

10


Người thực hiện: Nguyễn Thi ̣Ngọc Thảo
Trang 24


Trường TH Bình Khương

Sáng kiến kinh nghiệm

5C
TT

Họ và tên

Điểm KT trước

Điểm KT sau tác

tác động

động

1

Bùi Văn Anh

7

8


7

6

Lê Hoàng Huy

8

9

7

Huỳnh Thanh Huyền

7

8

8

Nguyễn Hà Hoàng Khải

6

7

9

Võ Tuấn Kiệt


Bùi Thị Như Nữ

6

8

14

Nguyễn Thị Hồng Phước

7

8

15

Nguyễn Thị Thành Tân

7

9

16

Võ Trần Tú Tiên

8

8


7

6,65

7,45

TBC

Người thực hiện: Nguyễn Thi ̣Ngọc Thảo
Trang 25