SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:

PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG
GIAO TIẾP CHO TRẺ


Phát triển kỹ năng giao tiếp cho trẻ em
Con người là một sinh vật xã hội - ngay từ khi sinh ra, con người đã có nhu
cầu liên lạc, giao tiếp và ứng xử với môi trường và những người xung quanh
để phát triển và tồn tại. Vì thế kỹ năng giao tiếp được xem là một trong những
kiến thức nền tảng của con người...

SỰ PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG GIAO TIẾP
Không phải đợi đến khi trẻ đi học, thì cha mẹ mới quan tâm đến việc dạy trẻ
kỹ năng giao tiếp, mà ngay từ nhỏ đã phải có những quan tâm và tác động đến
viêc phát triển kỹ năng cần thiết này, mà một trong những mối quan hệ chính
yếu chính là kỹ năng giao tiếp giữa mẹ và con.

1. Kỹ năng giao tiếp của trẻ qua các lứa tuổi
Ngay từ khi bé chào đời, thì giao tiếp đã là một kỹ năng quan trọng giúp bé
tồn tại và phát triển, bé giao tiếp qua ánh mắt, qua các cử động của tay chân và
đặc biệt là qua tiếng khóc... Một người mẹ có sự quan tâm và gần gũi con chắc
chắn sẽ hiểu khi nào bé khóc vì đói, khi nào bé khóc vì đau, vì sợ và cả vì
nhõng nhẽo nữa !
Khi biết nói ở lứa tuổi lên 3, thì bé bắt đầu sử dụng ngôn ngữ để giao tiếp,
đồng thời với khả năng bộc lộ cảm xúc thông qua giao tiếp phi ngôn ngữ qua
ánh mắt với những nét mặt và các dấu hiệu của cơ thể, nếu được đáp ứng đầy
đủ sẽ giúp cho bé hình thành sự tự tin vào bản thân cũng như xây dựng những
mối tương giao với mọi người xung quanh.


3. Ngôn ngữ và kỹ năng giao tiếp:
Ngôn ngữ được xem là công cụ chính trong việc giao tiếp, từ khi sinh ra cho
đến khi bập bẹ những tiếng nói đầu tiên thì trẻ giao tiếp bằng tiếng khóc, và cử
chỉ, ánh mắt... Khi trẻ bắt đầu nói và ngôn ngữ sẽ được phát triển rất nhanh từ
khi trẻ trên 12 tháng, cho đến khi trẻ được 5 tuổi thì ngôn ngữ đã hoàn thiện,
trẻ có đủ vốn từ ( khoảng 2000 từ ) để sử dụng trong cuộc sống hàng ngày.
Việc giúp trẻ phát triển khả năng ngôn ngữ thông qua việc trò chuyện với trẻ,
cho trẻ chơi những trò chơi phát triển ngôn ngữ, đọc sách hay kể chuyện cho
trẻ nghe là những hoạt động cần thiết để giúp trẻ đạt được sự giao tiếp tốt
nhất.
Tuy nhiên, không phải cứ nói nhiều, nói hoài với trẻ là tốt, mà nhiều khi một
bà mẹ nói chuyện quá nhiều với con, nói những câu dài và trả lời luôn cho con
khiến trẻ chỉ biết gật gù , lại là một trong những nguyên nhân gây ra sự thụ
động hay chậm nói cho trẻ.

II. KỸ NĂNG GIAO TIẾP XÃ HỘI
Kỹ năng giao tiếp có một vai trò quan trọng trong việc phát triển về tâm sinh
lý cho trẻ. Không có một sự lo lắng và khó chịu nào lớn hơn là tình trạng
không hiểu được nhau ! Trẻ không hiểu người lớn muốn gì ở mình và người
lớn cũng không hiểu trẻ cần điều gì nếu như không xây dựng được một mối
quan hệ tốt thông qua những kỹ năng giao tiếp hiệu quả.


1. Hình thành sự tương tác hiệu quả :
Ngôn ngữ là công cụ giao tiếp quan trọng nhất, trong giai đoạn ngôn ngữ chưa
phát triển, thì hình ảnh lại có một vai trò to lớn trong việc giúp cho trẻ giao
tiếp với những người xung quanh và xây dựng ngôn ngữ ngày một hoàn thiện
hơn. Tuy nhiên, không phải hình ảnh nào cũng hữu ích mà không ít những
hình ảnh sẽ tạo ra những hiệu ứng không tốt cho trẻ. Chính vì thế, những hành
động mang tính làm gương của bố mẹ hay làm mẫu cho trẻ bắt chước theo là

một sự nuông chiều, trẻ được chấp nhận mọi yêu cầu vô điều kiện với suy
nghĩ đơn giản là trẻ nhỏ chưa biết gì, chiều nó một chút cũng không sao,
nhưng điều đó sẽ tạo nên những hành vi và nhận thức sai lệch của trẻ mà lâu
dần sẽ biến thành thói quen rất khó thay đổi !
Vì vậy ngay từ nhỏ trẻ cũng cần phải biết những hạn chế về không gian và
thời gian, trong nhà có những chỗ không thể chơi đùa, và dĩ nhiên là phải có
chỗ được chơi tự do. Trong việc ăn uống, vui chơi cũng có những mốc thời
gian, sẽ có những khoản thời gian nhất định cho việc ăn uống chơi đùa và học
tập. Trẻ cũng cần có một cái lịch hoạt động cho các công việc của mình từ
sáng đến chiều để có được sự ổn định và hình thành tư duy logic - biết cái gì
xảy ra trước, cái gì sẽ đến để có được những chuẩn bị và đáp ứng thích hợp.
Đối với người lớn, trẻ cần được tập cho những lời nói lễ phép và tự nhiên,
không quá màu mè và hình thức nhưng cũng không được phép cộc lốc và


xuồng sã - Điều này trẻ sẽ học được một cách hiệu quả thông qua cách giao
tiếp và ứng xử của bố mẹ với người khác. Chúng ta sẽ không thể cấm trẻ nói
năng thô lỗ nếu chính bố mẹ thích "xả rác bằng miệng" và cũng không thể
buộc trẻ lễ phép khi bố mẹ không có những hành vi lịch sự tối thiểu.
Ngoài bố mẹ, trẻ có thể bắt chước các hành vi và ngôn ngữ không thích hợp ở
họ hàng, những người giúp việc hay thậm chí cả những người hàng xóm nếu
gia đình sống trong một khu phố lao động, trẻ em thường xuyên tiếp xúc với
nhiều hạng người khác nhau. Vì thế, chúng ta cũng cần lưu ý đến những
nguồn có khả năng gây "ô nhiễm" cho lời nói và hành động của trẻ, mà nhiều
khi rất nặng nề nếu như không được ngăn ngừa và phát hiện sớm.

3. Biện pháp giáo dục và tác động:
Kỹ năng giao tiếp là một trong những kỹ năng thực hành . Những lời dạy dỗ
sáo rỗng không đem lại kết quả tốt mà còn phản tác dụng, khi trẻ em được
chứng kiến những cảnh: nói vậy mà không phải vậy - vì chắc chắn trẻ sẽ nhìn

đường phố, hay trong sự va quẹt khi giao thông, cũng như ở ngay ở trong gia
đình khi chính bố mẹ không tự tiện lục cặp của trẻ, không tự tiện lấy những
món đồ của trẻ hay của người khác để sử dụng cho riêng mình thì chắc chăn
việc chúng ta dạy các em những ngôn ngữ giao tiếp này rất dễ dàng.

III. KỸ NĂNG GIAO TIẾP GIỮA TRẺ VỚI TRẺ
Nếu chúng ta quan sát một nhóm trẻ chơi trong các lớp mẫu giáo, thì sẽ dễ


dàng bắt gặp hình ảnh những nhóm trẻ chơi với một loại công cụ hay những
món đồ chơi nào đó nhưng hầu như chúng không có sự phối hợp với nhau.
Nói cách khác, trẻ chưa có khả năng cùng chơi với nhau hay biết phối hợp để
chơi. Trẻ chơi theo khả năng nhận thức và tư duy của bản thân và điều này
mang tính cá nhân, không trẻ nào giống trẻ nào.

1. Phát triển kỹ năng giao tiếp nơi trẻ nhỏ
Vì vậy, trong chương trình giáo dục MG, thì các trò chơi chung và những hoạt
động như đóng kịch ( theo các câu chuyện kể ) và chơi các trò chơi sắm vai
chính là để tập cho trẻ phát triển các kỹ năng giao tiếp xã hội.
Trong phạm vi gia đình thì chúng ta nên thường xuyên dẫn trẻ đi chơi ngoài
công viên, tạo điều kiện cho trẻ mời bạn bè về nhà cùng chơi với nhau dưới sự
sắp xếp và gợi ý của bố mẹ là những biện pháp giúp trẻ phát triển các kỹ năng
giao tiếp với bạn bè của các em.
Để giúp trẻ phát triển kỹ năng chơi với các trẻ khác, chính chúng ta nên chơi
với trẻ và tập cho các bé những cách chơi mang tính lần lượt, thay phiên nhau
: Mẹ vẽ một vòng, bé vẽ một vòng - mẹ xếp một khối gỗ, bé xếp một khối
khác lên... hay chơi những trò chơi buôn bán, mẹ là người mua hàng, bé là
người bán hàng ... Khi trẻ đã quen những trò chơi cùng nhau như thế, thì khi
đến lớp sẽ dễ dàng tham gia các hoạt động cùng với các bạn hơn.