NGUYỄN XUÂN TỰ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI
-----------***-------------

NGUYỄN XUÂN TỰ

QUẢN TRỊ KINH DOANH

PHÂN TÍCH VÀ ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP
HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN Lí THU, CHI QUỸ
BHXH, BHYT BẮT BUỘC TẠI BHXH ĐỒNG NAI

Luận văn thạc sỹ khoa học
Ngành quản trị kinh doanh

2009-2011
HÀ NỘI –NĂM 2012


Luận văn thạc sỹ

Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan luận văn thạc sỹ kinh tế này do chính tôi
nghiên cứu và thực hiện. Các thông tin, số liệu được sử dụng trong
luận văn là hoàn toàn trung thực, chính xác và có nguồn gốc rõ ràng.
Nguyễn Xuân Tự
Học viên Lớp Cao học Quản trị kinh doanh khóa 2009 - 2011

1. Lý do lựa chọn đề tài...........................................................................................8
2. Mục đích nghiên cứu của đề tài..........................................................................9
3. Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài..........................................................................9
4. Phương pháp nghiên cứu của đề tài...............................................................10
5. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài ..........................................................................10
6. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu đề tài .......................................................10
7. Kết cấu luận văn............................................................................................11
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BHXH, BHYT VÀ QUẢN LÝ THU, CHI BHXH,
BHYT BẮT BUỘC ……………………………………………………………….12
1.1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM VỀ BHXH, BHYT …………………….………...12

1.1.1. Khái niệm về Bảo hiểm........................................................................12
1.1.2. BHXH, BHYT và quỹ BHXH, quỹ BHYT ........................................13
1.1.2.1 BHXH, BHYT………………………………………………….13
1.1.2.2. Quỹ BHXH, quỹ BHYT ............................................................16
1.2. QUẢN LÝ THU, CHI BHXH, BHYT ……………………………………19

1.2.1. Đặc điểm thu, chi BHXH, BHYT........................................................19
1.2.2. Mục tiêu và nguyên tắc quản lý thu, chi BHXH, BHYT tại Quỹ BHXH
và quỹ BHYT.............................................................................................................20
1.2.3. Bộ máy quản lý thu, chi BHXH, BHYT tại Quỹ BHXH và quỹ
BHYT.........................................................................................................................20
1.2.4. Nội dung quản lý thu, chi BHXH, BHYT...........................................21
1.2.4.1. Nội dung quản lý thu BHXH, BHYT.........................................21
1.2.4.2. Nội dung quản lý chi BHXH, BHYT.........................................25
1.2.4.3. Tổ chức thanh tra, kiểm tra.........................................................29

Học viên: Nguyễn Xuân Tự

2

2.1.1.2. Giai đoạn 1995 – 2002...............................................................42
2.1.1.3. Giai đoạn từ năm 2003 đến nay ................................................43
2.1.2. Chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của BHXH Đồng Nai................43
2.1.2.1. Chức năng của BHXH Đồng Nai...............................................43
2.1.2.2. Nhiệm vụ quyền hạn của BHXH Đồng Nai...............................44
2.1.3. Cơ cấu tổ chức BHXH Đồng Nai........................................................44
2.2. PHÂN TÍCH CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU, CHI BHXH, BHYT BẮT
BUỘC CỦA BHXH ĐỒNG NAI ……………………………………….………46

2.2.1. Phân tích công tác quản lý thu.............................................................46
2.2.1.1. Đánh giá chung về thu BHXH, BHYT tại BHXH Đồng Nai.....46
2.2.1.2. Phân tích công tác thu BHXH, BHYT bắt buộc theo quy trình..52

Học viên: Nguyễn Xuân Tự

3

Lớp cao học QTKD 2009-2011


Luận văn thạc sỹ

Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội

2.2.2. Phân tích công tác chi BHXH, BHYT.................................................59
2.2.2.1. Đánh giá chung về công tác chi BHXH tại BHXH Đồng Nai......59
2.2.2.2. Phân tích công tác chi BHXH theo quy trình...............................61
2.2.3. Kiểm tra thu, chi BHXH, BHYT ở BHXH Đồng Nai........................67
2.2.4. Phân tích công tác quản lý thu, chi BHXH, BHYT bắt buộc của BHXH
Đồng Nai theo các yếu tố ảnh hưởng........................................................................68


Lớp cao học QTKD 2009-2011


Luận văn thạc sỹ

Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội

3.3. CÁC KIẾN NGHỊ NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU,
CHI BHXH, BHYT TẠI BHXH ĐỒNG NAI …………………………………...84

3.3.1. Đối với các cơ quan QLNN.................................................................84
3.3.2. Đối với BHXH Việt Nam....................................................................86
KẾT LUẬN ………………………………………………………………….…..87
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO …………………………………….…...89

Học viên: Nguyễn Xuân Tự

5

Lớp cao học QTKD 2009-2011


Luận văn thạc sỹ

Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội

DANH MỤC BẢNG SỐ LIỆU

Trang

đoạn 1997-2010
Bảng 2.8 Tình hình biến động các đối tượng hưởng chế độ BHXH qua các

60

năm từ 2006 - 2010
Bảng 2.9 Tình hình chi trả chế độ (dài hạn) qua các năm 2006- 2011

61

Bảng 2.10 Kết quả chi trả trợ cấp BHXH ngắn hạn

63

Bảng 2.11 Chi lương hưu và trợ cấp BHXH theo các nguồn

65

Bảng 2.12 Các hình thức kiểm tra giai đoạn 2007 – 2010

67

Bảng 2.13 Kết quả thu hồi nợ đọng sau kiểm tra giai đoạn 2007-2010

67

DANH MỤC CÁC HÌNH
Hình 2.1 Kết quả thu BHXH, BHYT bắt buộc giai đoạn 2006-2010

Học viên: Nguyễn Xuân Tự

BNN:

Bệnh nghề nghiệp

CBCC:

Cán bộ công chức

CNTT:

Công nghệ thông tin

DNTN:

Doanh nghiệp tư nhân

ĐTNN:

Đầu tư nước ngoài

GDP:

Tổng thu nhập quốc dân

HCSN:

Hành chính sự nghiệp

HĐND:


SXKD:

Sản xuất kinh doanh

TNLĐ:

Tai nạn lao động

UBND:

Ủy ban nhân dân

Học viên: Nguyễn Xuân Tự

7

Lớp cao học QTKD 2009-2011


Luận văn thạc sỹ

Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội

LỜI MỞ ĐẦU
1. Lý do lựa chọn đề tài
Bất cứ một đất nước nào cũng mong muốn có một nền chính trị ổn định, kinh
tế phát triển và bền vững; để con người phát huy được năng lực của bản thân mình,
cần phải tạo cho họ một tâm lý vững vàng trong cuộc sống, không phải lo lắng về
ốm đau, hoạn nạn và những bất trắc có thể xảy ra cho họ và gia đình. Bởi vậy, hiện
nay hầu hết các quốc gia trên thế giới, dù ở chế độ xã hội nào, dù nền kinh tế phát


Luận văn thạc sỹ

Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội

Qua thời gian tham gia Đoàn thanh tra của Chính phủ tại BHXH Đồng Nai,
qua những kiến thức cơ bản tiếp thu từ khóa học Cao học, những kinh nghiệm thực
tiễn trong công tác thanh tra các vấn đề về an sinh xã hội và nhất là qua kết quả
thanh tra tại BHXH Đồng Nai, tôi mạnh dạn lựa chọn đề tài “Phân tích và đề xuất
một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thu, chi quỹ BHXH, BHYT bắt buộc
tại BHXH Đồng Nai” làm đề tài luận văn thạc sĩ của mình, nhằm đưa ra các biện
pháp quản lý hiệu quả việc thu BHXH, BHYT bắt buộc và việc quản lý chi BHXH,
BHYT bắt buộc tại BHXH Đồng Nai.
Tôi hy vọng với kết quả nghiên cứu này sẽ đóng góp một phần vào quá trình
nghiên cứu chung, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý tài chính của BHXH Đồng
Nai nói riêng, của ngành BHXH Việt Nam nói chung, nhằm đạt được mục tiêu có
được chế độ an sinh xã hội chất lượng cao, thúc đẩy được người lao động tích cực
làm việc, ổn định chính trị và phát triển kinh tế của đất nước.
2. Mục đích nghiên cứu của đề tài
Dựa trên cơ sở những lý luận về BHXH, về quản lý thu, chi BHXH, BHYT
bắt buộc; dựa trên sự phân tích và đánh giá thực trạng của công tác quản lý thu, chi
tại Quỹ BHXH và Quỹ BHYT của BHXH Đồng Nai, nhất là từ khi Luật BHXH và
Luật BHYT có hiệu lực, từ đó đề xuất các giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện
công tác quản lý thu, chi BHXH, BHYT bắt buộc tại BHXH Đồng Nai.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài
Ngoài việc hệ thống hóa cơ sở lý luận về thu, chi BHXH, BHYT và quản lý
thu, chi BHXH, BHYT bắt buộc, đề tài phân tích, đánh giá thực trạng quản lý thu,
chi BHXH, BHYT bắt buộc qua các giai đoạn tại BHXH Đồng Nai. Đồng thời,
tham khảo kinh nghiệm ở một số BHXH tỉnh, thành phố khác, đề tài rút ra những
mặt tích cực và những mặt còn hạn chế của công tác quản lý thu, chi BHXH, BHYT

5. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài
Dựa trên những phân tích, đánh giá về thực trạng thu, chi BHXH, BHYT trên
địa bàn tỉnh và thực tế khi thanh tra tại BHXH Đồng Nai vào năm 2009, tôi phân
tích nguyên nhân chủ doanh nghiệp muốn né tránh, giảm đến mức thấp nhất mức
đóng BHXH, BHYT bắt buộc, những động cơ và mục đích để giảm mức đóng, làm
thiệt thòi cho người lao động trong việc hưởng các chế độ, chính sách BHXH trong
giai đoạn hiện tại và tương lai. Đối với người lao động, do chưa hiểu biết về quyền
lợi của mình, lại sợ mất việc làm nên chưa quan tâm đến chế độ BHXH, từ đó đưa
ra những biện pháp khắc phục. Nhờ vậy, luận văn hy vọng đóng góp hệ thống các
biện pháp khả thi mang ý nghĩa thực tiễn, nhằm làm tăng số lao động được tham gia
BHXH, BHYT bắt buộc, tăng mức thụ hưởng từ các chế độ, chính sách BHXH,
BHYT của người lao động, góp phần làm tăng số thu, hoàn thiện công tác quản lý
thu, chi trên địa bàn tỉnh.
6. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu đề tài
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là thực trạng công tác quản lý thu, chi quỹ
BHXH, BHYT bắt buộc của BHXH Đồng Nai (không nghiên cứu về BHXH tự
nguyện và BH thất nghiệp), bao gồm các yếu tố ảnh hưởng đến số thu BHXH,
BHYT, đối tượng nộp BHXH, BHYT bắt buộc, phương thức và mức đóng, quy
trình tổ chức quản lý thu, chi quỹ, nguyên nhân các doanh nghiệp né tránh nộp

Học viên: Nguyễn Xuân Tự

10

Lớp cao học QTKD 2009-2011


Luận văn thạc sỹ

Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội

BHXH, BHYT BẮT BUỘC

1.1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM VỀ BHXH, BHYT
1.1.1. Khái niệm về Bảo hiểm
BH là một cách thức trong quản trị rủi ro, thuộc nhóm biện pháp tài trợ rủi ro,
được sử dụng để đối phó với những rủi ro có tổn thất, thường là tổn thất về tài chính,
nhân mạng,... (Trích từ wikipedia – www.vi.wikipedia.org) (1)
BH được xem như là một cách thức chuyển giao rủi ro tiềm năng một cách
công bằng từ một cá thể sang cộng đồng thông qua phí BH.
Có rất nhiều định nghĩa khác nhau về BH được xây dựng dựa trên từng góc
độ nghiên cứu:
- Xét về mặt xã hội, "BH là sự đóng góp của số đông vào sự bất hạnh của số ít". (1)
- Xét về góc độ kinh tế, luật pháp: "BH là một nghiệp vụ qua đó, một bên là
người được BH cam đoan trả một khoản tiền gọi là phí BH thực hiện mong muốn để
cho mình hoặc để cho một người thứ 3 trong trường hợp xảy ra rủi ro sẽ nhận được
một khoản đền bù các tổn thất được trả bởi một bên khác, đó là người BH. Người
BH nhận trách nhiệm đối với toàn bộ rủi ro và đền bù các thiệt hại theo các phương
pháp của thống kê". (1)
- Xét góc độ kỹ thuật: "BH có thể định nghĩa là một phương sách hạ giảm rủi
ro bằng cách kết hợp một số lượng đầy đủ các đơn vị đối tượng để biến tổn thất cá
thể thành tổn thất cộng đồng và có thể dự tính được". (1)
Theo các chuyên gia Pháp, một định nghĩa vừa đáp ứng được khía cạnh xã
hội (dùng cho BHXH) vừa đáp ứng được khía cạnh kinh tế (dùng cho BH thương
mại) và vừa đầy đủ về khía cạnh kỹ thuật và pháp lý có thể phát biểu như sau:
"BH là một hoạt động qua đó một cá nhân có quyền được hưởng trợ cấp nhờ
vào một khoản đóng góp cho mình hoặc cho người thứ 3 trong trường hợp xảy ra rủi

Học viên: Nguyễn Xuân Tự

12

sẽ được hưởng một khoản trợ cấp nhất định nếu có những biến cố rủi ro, trên cơ sở
tự đóng góp của các bên.
Nghiên cứu về BHXH, nhiều tác giả nước ngoài cũng đã đưa ra các định
nghĩa khác nhau về BHXH áp dụng riêng trong điều kiện của các nước đang phát
triển. Các tác giả có chung một quan điểm là BHXH không chỉ dừng lại ở việc mất
đột ngột thu nhập theo dự kiến mà còn tính đến cả việc ngăn chặn, giảm nghèo kinh
niên và mang lại mức sống tối thiểu. Cách tiếp cận BHXH mà mỗi nước lựa chọn
còn tùy thuộc vào mục tiêu chính sách quốc gia và điều kiện cụ thể của nền kinh tế.
Mặc dù khái niệm BHXH của Việt Nam được xác định trong từ điển Bách
khoa toàn thư Việt Nam cũng tương tự như khái niệm BHXH mà ILO đưa ra,
nhưng thực tế trong quá trình thảo luận, xây dựng chính sách, cũng có nhiều định
nghĩa BHXH khác do các tổ chức quốc tế và trong nước đưa ra, đề cập đến các mặt
khác nhau của BHXH ở Việt Nam. Trong đó, có nhiều định nghĩa quá rộng hoặc
quá chung chung, không thể áp dụng trong điều kiện thực tế ở Việt Nam. Tuy
nhiên, kết quả đạt được của quá trình thảo luận về định nghĩa BHXH thích hợp nhất
ở Việt Nam được thể hiện ở bốn điểm:
Thứ nhất, cần phân biệt sự khác nhau giữa chính sách BHXH và chính sách
giảm nghèo;
Thứ hai, cần xác định rõ các đối tượng hưởng lợi dự định của các chương
trình và chính sách này;
Thứ ba, cần phải chú ý đến vai trò thích hợp của Nhà nước trong việc cải

Học viên: Nguyễn Xuân Tự

14

Lớp cao học QTKD 2009-2011


Luận văn thạc sỹ

triển là một nhu cầu khách quan.
- Hoạt động theo nguyên tắc cộng đồng lấy số đông bù cho số ít, tức là dùng
số tiền đóng góp nhỏ của số đông người tham gia để bù đắp, chia sẻ cho một số ít
người với số tiền lớn hơn so với số đóng góp từng người, khi họ gặp phải những

Học viên: Nguyễn Xuân Tự

15

Lớp cao học QTKD 2009-2011


Luận văn thạc sỹ

Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội

biến cố rủi ro, tổn thất.
- Là loại hoạt động dịch vụ công, mang tính xã hội cao, vì lợi ích chung của
toàn xã hội, phục vụ cho mọi thành viên trong xã hội, nghĩa là lợi nhuận không phải
là mục tiêu của hoạt động BHXH, BHYT.
- Hoạt động BHXH, BHYT là quá trình các tổ chức BHXH tổ chức, triển
khai thực hiện các chế độ, chính sách BHXH, BHYT của Nhà nước đối với người
tham gia và hưởng các chế độ BHXH, BHYT, qua đó góp phần ổn định đời sống
của người tham gia, đảm bảo an toàn xã hội.
c. Đặc điểm của BHXH, BHYT
Thứ nhất, đó là hoạt động mang tính chất xã hội phi lợi nhuận, phục vụ lợi
ích của NLĐ và của cả cộng đồng.
Thứ hai, đó là một hoạt động thỏa thuận và không thỏa thuận. Điều đó có
nghĩa trong BHXH, BHYT có cả BH tự nguyện và BH bắt buộc.
Thứ ba, sự tương hỗ trong BHXH, BHYT được thực hiện trong một cộng

BHXH Việt Nam quản lý đồng thời Quỹ BHXH và Quỹ BHYT. Quỹ BHXH
dùng để chi trả các chế độ BHXH cho NLĐ, chi phí cho quản lý bộ máy, chi cho
đầu tư để bảo toàn và tăng trưởng quỹ... Quỹ BHYT được sử dụng để thanh toán chi
phí khám bệnh, chữa bệnh BHYT, chi phí quản lý bộ máy tổ chức BHYT, chi đầu
tư để bảo toàn và tăng trưởng quỹ.
b. Các nguồn hình thành quỹ BHXH, quỹ BHYT
Nguồn tài chính vận động làm tăng quy mô quỹ BHXH, quỹ BHYT nhiều
hay ít phụ thuộc vào chính sách huy động của Nhà nước để hình thành nên 2 loại
quỹ này. Mặc dù mức đóng BHXH, BHYT ở các nước rất khác nhau, phụ thuộc vào
sự phát triển của xã hội và khả năng kinh tế, phụ thuộc vào số lượng các chế độ
thực hiện, số lượng người tham gia ... nhưng nhìn chung nguồn tài chính hình thành
nên quỹ BHXH và quỹ BHYT cơ bản gồm có 03 yếu tố:
- NLĐ tham gia đóng góp BHXH, BHYT: Trên thế giới tuyệt đại đa số các
nước đều dựa vào thang bảng lương để xác định mức đóng BHXH, BHYT vì đối tượng
của BHXH, BHYT là thu nhập của NLĐ, trong khi thu nhập chủ yếu là tiền lương.
- Chủ sử dụng lao động có vị trí hết sức quan trọng trong việc thực hiện
chính sách BHXH, BHYT. Nếu chính sách BHXH, BHYT không hợp lý và không
có sự hợp tác của NSDLĐ thì sẽ khó có thể thực hiện được. Mặt khác, trong suốt
quá trình lao động thì NSDLĐ là sợi dây nối giữa NLĐ và cơ quan BHXH, là người
trực tiếp tổ chức thực hiện chính sách BHXH, BHYT tại tổ chức, doanh nghiệp.
- Nhà nước hỗ trợ Quỹ BHXH và Quỹ BHYT thông qua một số hình thức
như: Chuyển một khoản tiền nhất định vào Quỹ tại thời điểm thành lập quỹ hoặc
khi xảy ra sự kiện đột xuất theo đề nghị của hệ thống BHXH; đảm nhận chi trả
một số khoản thay cho hệ thống BHXH; hỗ trợ xây dựng cơ sở vật chất, phương
tiện làm việc; miễn thuế cho các hoạt động đầu tư nhằm bảo toàn và tăng trưởng
quỹ BHXH, quỹ BHYT... Nhìn chung, ở tất cả các nước, Nhà nước luôn có vai trò
quan trọng trong việc thực hiện các chế độ BHXH, BHYT. Ở nước ta, điều 149 Bộ
Luật Lao động và điều 88 Luật BHXH năm 2006 quy định: NSDLĐ, NLĐ, Nhà
nước hỗ trợ và các nguồn thu khác để đảm bảo thực hiện các chế độ BHXH đối
với NLĐ.

đích sau đây:
- Chi trợ cấp cho các chế độ BHXH (chiếm tỷ trọng lớn):
+ Chi các chế độ BHXH dài hạn (lương hưu và tử tuất);
+ Chi các chế độ BHXH ngắn hạn (ốm đau; thai sản; TNLĐ-BNN);
- Chi phí cho bộ máy quản lý BHXH (chiếm tỷ trọng nhỏ);
- Chi đầu tư cho tăng trưởng quỹ;
* Quỹ BHYT: Quỹ BHYT được sử dụng chủ yếu để chi trả cho các mục đích:
- Thanh toán chi phí khám bệnh, chữa bệnh BHYT (chiếm tỷ trọng lớn);
- Chi phí quản lý bộ máy tổ chức BHYT (chiếm tỷ trọng nhỏ);
- Chi đầu tư cho tăng trưởng quỹ;
- Lập quỹ dự phòng khám bệnh, chữa bệnh BHYT.
Trong các nội dung chi nêu trên thì nội dung chi trả trợ cấp BHXH (đối với
quỹ BHXH) và thanh toán chi phí khám bệnh, chữa bệnh BHYT (đối với quỹ BHYT)

Học viên: Nguyễn Xuân Tự

18

Lớp cao học QTKD 2009-2011


Luận văn thạc sỹ

Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội

là lớn nhất và quan trọng nhất. Khoản chi này được thực hiện theo luật định và phụ
thuộc vào phạm vi trợ cấp, gắn liền với nội dung kinh tế - xã hội của từng chế độ.
Để quỹ BHXH, BHYT tồn tại và hoạt động độc lập, về nguyên tắc quỹ phải
được cân đối, nghĩa là các khoản thu BHXH, BHYT ít nhất phải đáp ứng được nhu
cầu chi trả cho các chế độ BHXH, BHYT và chi quản lý bộ máy. Cân đối quỹ được

Lớp cao học QTKD 2009-2011


Luận văn thạc sỹ

Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội

phạm, tham nhũng, vi phạm đạo đức và lạm dụng quỹ vốn tiền thu BHXH, BHYT.
1.2.2. Mục tiêu và nguyên tắc quản lý thu, chi BHXH, BHYT tại Quỹ
BHXH và quỹ BHYT
* Mục tiêu: Tạo lập quỹ BHXH và quỹ BHYT được hình thành trên cơ sở
đóng góp của NSDLĐ, NLĐ và Nhà nước, tách quỹ độc lập với NSNN, thực hiện
nguyên tắc hạch toán cân đối thu chi và được Nhà nước bảo hộ. Quỹ BHXH và quỹ
BHYT được quản lý và sử dụng theo chế độ tài chính của Nhà nước, bảo đảm chi ổn
định, lâu dài các chế độ BHXH, BHYT, giảm dần sự cấp phát từ NSNN.
* Nguyên tắc:
- Thực hiện nguyên tắc có đóng có hưởng, đảm bảo sự công bằng giữa cống
hiến và hưởng thụ. Góp phần khắc phục các tiêu cực trong giải quyết chế độ chính
sách BHXH, BHYT.
- Thu đúng, thu đủ và kịp thời vào Quỹ BHXH và Quỹ BHYT, đồng thời chi
đúng, chi đủ, chi kịp thời cho đối tượng thụ hưởng.
Thu đúng về con người, quỹ lương theo quy định của Luật BHXH, Luật
BHYT hiện hành, dựa trên tiền lương, tiền công của NLĐ. Không phải cứ tham gia
BHXH là muốn nộp bao nhiêu cũng được, mà phải căn cứ vào các quy định cụ thể;
Thu đủ là đảm bảo mọi NLĐ trong cùng đơn vị phải tham gia BHXH, BHYT chứ
không phải tham gia một số ít cho có lệ nhằm đảm bảo sự công bằng cho mọi NLĐ
trong doanh nghiệp và các doanh nghiệp với nhau. Luật BHXH và Luật BHYT quy
định mọi tổ chức, cá nhân có thuê mướn lao động thì phải tham gia BHXH, BHYT
bắt buộc; Thu kịp thời là hằng tháng căn cứ vào tổng quỹ lương tại đơn vị, sau kỳ trả
lương, đơn vị có trách nhiệm thu phần đóng góp của NLĐ cùng với phần đóng góp

bảo đảm triển khai các hoạt động chi trả cho người thụ hưởng và các hoạt động
nghiệp vụ khác.
Chính Phủ

Hội đồng quản lý
Bảo hiểm xã hội Việt Nam
Các ban chức năng – Ban Thu

BHXH các tỉnh, thành phố
Các phòng chức năng – Phòng Thu

Người lao
động
Tổ chức
thanh toán
Ngân hàng,
Kho bạc NN

BHXH các quận, huyện, thị xã
Các bộ phận chức năng – bộ phận
thu

Đ.vị SD
lao động

Sơ đồ 1.1: Bộ máy quản lý thu, chi BHXH, BHYT Việt Nam
1.2.4. Nội dung quản lý thu, chi BHXH, BHYT
1.2.4.1. Nội dung quản lý thu BHXH, BHYT
a. Lập kế hoạch thu BHXH, BHYT:
Thu BHXH, BHYT là nguồn cơ bản hình thành quỹ BHXH và quỹ BHYT. Để

BHXH, BHYT từ kết quả thực hiện đến quý 3 của năm hiện tại và dự đoán tình
hình phát triển kinh tế xã hội của địa phương mình để lập kế hoạch thu. BHXH
Việt Nam tổng hợp kế hoạch thu toàn ngành BHXH trình lên Chính Phủ phê
duyệt. Sau khi có Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về việc giao kế hoạch thu
cho BHXH Việt Nam, BHXH Việt Nam ra Quyết định về việc giao kế hoạch cho
BHXH các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. BHXH tỉnh căn cứ vào kế
hoạch cấp trên và tình hình thực tế tại địa phương để lập kế hoạch thu BHXH,
BHYT tại địa phương mình.
- Xác định đối tượng tham gia BHXH, BHYT bắt buộc: Theo Luật BHXH,
Luật BHYT thì các đối tượng phải tham gia BHXH, BHYT bắt buộc và phải đóng
BHXH, BHYT bao gồm cả NSDLĐ và bản thân NLĐ (kể cả NLĐ được cử đi học,
đi thực tập, công tác và điều dưỡng ở trong nước và ngoài nước mà vẫn hưởng tiền
lương hoặc tiền công của cơ quan, đơn vị) làm việc trong các cơ quan, đơn vị, tổ

Học viên: Nguyễn Xuân Tự

22

Lớp cao học QTKD 2009-2011


Luận văn thạc sỹ

Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội

chức kinh tế - xã hội dưới đây:
+ Doanh nghiệp thành lập và hoạt động theo Luật Doanh nghiệp, kể cả các
doanh nghiệp thuộc lực lượng vũ trang;
+ Các cơ quan, đơn vị sự nghiệp của Nhà nước;
+ Tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội – nghề


Lớp cao học QTKD 2009-2011


Luận văn thạc sỹ

Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội

Đơn vị
tham gia
BHXH
Thu

Danh sách lao
động, quỹ lương

Tài chính

Chứng từ chuyển tiền theo thời
gian và nội dung chứng từ

Thanh toán ốm
đau, thai sản

Hạch toán kế toán theo thời
gian và nội dung chứng từ

Sổ chi tiết số phải thu
BHXH


24

Lớp cao học QTKD 2009-2011