ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------

NGUYỄN THỊ PHƢƠNG DUNG

TÁC ĐỘNG CỦA KINH TẾ THỊ TRƢỜNG
ĐẾN GIÁO DỤC GIA ĐÌNH Ở THÁI NGUYÊN HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ TRIẾT HỌC

Hà Nội - 2016


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
-----------------------------------------------------

NGUYỄN THỊ PHƢƠNG DUNG

TÁC ĐỘNG CỦA KINH TẾ THỊ TRƢỜNG
ĐẾN GIÁO DỤC GIA ĐÌNH Ở THÁI NGUYÊN HIỆN NAY

Chuyên ngành: Triết học
Mã số: 60 22 03 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ TRIẾT HỌC

Ngƣời hƣớng dẫn: PGS.TS Nguyễn Thị Thanh Huyền

Hà Nội - 2016

Kết luận chƣơng 1 ......................................... Error! Bookmark not defined.

2


Chƣơng 2. Tác động của kinh tế thị trƣờng đến giáo dục gia đình ở Thái
Nguyên hiện nay- thực trạng và giải pháp.. Error! Bookmark not defined.
2.1 Tác động tích cực và tiêu cực của kinh tế thị trƣờng đến giáo dục gia
đình ở thái Nguyên hiện nay ........................ Error! Bookmark not defined.
2.1.1 Những tác động tích cực của kinh tế thị trường đến giáo dục gia đình ở
Thái Nguyên .................................................... Error! Bookmark not defined.
2.1.2 Những tác động tiêu cực của kinh tế thị trường đến giáo dục gia đình ở
Thái Nguyên hiện nay...................................... Error! Bookmark not defined.
2.2 Giải pháp phát huy tác động tích cực và hạn chế tác động tiêu cực của
kinh tế thị trƣờng đến giáo dục gia đình ở Thái Nguyên hiện nay ... Error!
Bookmark not defined.
2.2.1. Hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
......................................................................... Error! Bookmark not defined.
2.2.2. Tuyên truyền, giáo dục nhằm nâng cao nhận thức về vai trò của giáo
dục gia đình đối với thế hệ trẻ trong điều kiện kinh tế thị trường hiện nay ở
tỉnh Thái Nguyên ............................................. Error! Bookmark not defined.
2.2.3. Xây dựng môi trường văn hóa xã hội tiến bộ làm cơ sở cho nội dung
giáo dục gia đình trong điều kiện kinh tế thị trườngError!

Bookmark

not

defined.
Kết luận chƣơng 2 ......................................... Error! Bookmark not defined.

cho lớp trẻ. Hàng loạt các hiện tượng xã hội liên quan đến trẻ em đặt ra những
thách thức mới đối với giáo dục gia đình như: trẻ em lang thang, tự kỷ, tự tử,
làm trái pháp luật, bị lạm dụng, trẻ em có quan hệ tình dục và mang thai sớm,
mại dâm trẻ em, ma tuý và các tệ nạn xã hội khác. Những điều đó đang đe dọa

4


đến nền tảng đạo đức của mỗi gia đình và toàn bộ xã hội, tiềm ẩn nguy cơ mất
ổn định trong trật tự xã hội. Do đó, việc nâng cao chất lượng giáo dục từ gia
đình cho lớp trẻ hiện nay là hết sức cần thiết trong điều kiện KTTT ở nước ta.
Thái Nguyên là một tỉnh trung du miền núi phía bắc của Việt Nam.
Tỉnh Thái Nguyên cũng đang tiến hành thực hiện các chủ trương chính sách
kinh tế của Đảng và Nhà nước để phát triển kinh tế, nâng cao chất lượng sống
của người dân, góp phần vào sự nghiệp CNH-HĐH đất nước. Nhận thấy yêu
cầu hiện nay của công cuộc đổi mới, cần có đội ngũ lao động đủ tài, đức cho
quá trình xây dựng đất nước, các cấp ngành, mỗi gia đình ở Thái Nguyên đã
hết sức chú trọng công tác giáo dục cho thế hệ trẻ của tỉnh. Cũng như các tỉnh
thành khác trong cả nước, KTTT đã và đang có những tác động hai mặt tới
giáo dục gia đình đối với thế hệ trẻ ở tỉnh Thái Nguyên. Để nâng cao chất
lượng giáo dục của gia đình trong đào tạo những con người có nhân cách, tri
thức, kỹ năng sống đáp ứng và đứng vững trước những biến động của nền
KTTT, làm chủ đất nước sau này, việc nghiên cứu những tác động của KTTT
đến chức năng giáo dục gia đình ở Thái Nguyên hiện nay là yêu cầu hết sức
cần thiết. Vì lý do đó, tôi chọn đề tài “Tác động của kinh tế thị trƣờng đến
giáo dục gia đình ở Thái Nguyên hiện nay” làm luận văn cao học của mình.
2. Tình hình nghiên cứu
Liên quan đến hướng nghiên cứu của đề tài luận văn, ở nước ta đã có
các công trình nghiên cứu tiêu biểu sau:
* Nhóm công trình nghiên cứu về vấn đề gia đình ở Việt Nam hiện nay

nghiên cứu về gia đình ở Việt Nam và quá trình thực hiện các chức năng của
gia đình. Đề cập đến những vấn đề lý luận, phương pháp luận, quá trình biến
đổi của gia đình Việt Nam trong bối cảnh đất nước chuyển sang thế kỷ 21.
Đồng thời, tác giả cũng bàn tới việc xây dựng văn hóa gia đình và gia đình
văn hóa với những chính sách đối với gia đình và người phụ nữ, vai trò của
giáo dục gia đình đối với sự hình thành phát triển nhân cách của con người.
- Lê Ngọc Văn (chủ biên): Thực trạng và những vấn đề đặt ra đối với
gia đình Việt Nam hiện nay, Hà Nội, năm 2001. Tác giả đã trình bày về thực

6


trạng cấu trúc, chức năng, đưa ra những dự báo về xu hướng biến đổi gia đình
đến năm 2010, và vấn đề đặt ra đối với gia đình Việt Nam. Từ đó, tác giả đã
đề xuất một số giải pháp nhằm củng cố sự vững chắc của gia đình, phát huy
vai trò, năng lực to lớn của gia đình trong quá trình CNH-HĐH
* Nghiên cứu về vấn đề kinh tế thị trường và ảnh hưởng của nó tới gia
đình có những nhóm công trình sau:
- Vũ Đình Bách và Trần Minh Hạo ( đồng chủ biên): Đặc trưng của
kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, Nxb Chính trị
Quốc gia, Hà Nội, Năm 2006. Trong cuốn sách các tác giả đã đề cập tới quá
trình hình thành và phát triển kinh tế thị trường trên thế giới. Đồng thời, các
tác giả cũng trình bày những mô hình chủ yếu, đặc trưng xu hướng vận động
của KTTT tư bản chủ nghĩa và xã hội chủ nghĩa. Cuốn sách cũng đã làm rõ
điều kiện để đảm bảo sự vận hành, phát triển của nền KTTT định hướng
XHCN.
- Nguyễn Thị Thọ (chủ biên): Xây dựng đạo đức gia đình ở nước ta
hiện nay, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội, năm 2011. Trong cuốn sách, tác
giả đã trình bày những vấn đề lý luận về đạo đức gia đình và đạo đức gia đình
Việt Nam hiện nay; Nền kinh tế thị trường và tác động của nó tới đạo đức gia

hội nhập quốc tế và nền KTTT đã có tác động mạnh mẽ, nhanh chóng, làm
biến đổi cấu trúc và các mối quan hệ gia đình. Từ những căn cứ đó tác giả đã
phân tích hiện tượng khủng hoảng gia đình hiện đại ở Việt Nam hiện nay; và
đưa ra một số định hướng, lựa chọn những giá trị đạo đức tốt đẹp để xây dựng
gia đình văn hoá, dân chủ, tiến bộ, bền vững phù hợp với chuẩn mực đạo đức
và sự phát triển xã hội.
- Luận văn thạc sỹ của Cao Thị Phương Nhung: Gia đình với giáo
dục nhân cách cho thế hệ trẻ ở tỉnh Thái Nguyên hiện nay, Đại học Khoa học
xã hội và Nhân văn, năm 2010. Luận văn đã trình bày vai trò của gia đình đối
với sự hình thành nhân cách của thế hệ trẻ (dưới 18 tuổi). Tác giả đã làm rõ
thực trạng giáo dục nhân cách cho thế hệ trẻ ở Thái Nguyên hiện nay, đề xuất

8


một số giải pháp nâng cao hiệu quả trong xây dựng nhân cách cho thế hệ trẻ ở
tỉnh Thái Nguyên hiện nay.
Trên cơ sở tìm hiểu các công trình nghiên cứu về gia đình, về KTTT
và ảnh hưởng của nó tới gia đình Việt Nam hiện nay. Tôi nhận thấy, các tác
giả đã đề cập rất phong phú về những khía cạnh của gia đình, những ảnh
hưởng của kinh tế tới gia đình, trong đó chức năng giáo dục của gia đình đã
được các nhà nghiên cứu đề cập tới nhưng vẫn cần tiếp tục được nghiên cứu
một cách hệ thống hơn. Giáo dục gia đình giữ vị trí rất quan trọng đối với sự
hình thành và phát triển nhân cách của thế hệ trẻ, đặc biệt trong nền KTTT
nhiều biến động như hiện nay. Việc nghiên cứu tác động của KTTT đến chức
năng giáo dục gia đình ở Thái Nguyên vẫn còn khá khiêm tốn. Vì thế tôi đã
chọn đề tài nghiên cứu trên đây để tiếp tục làm rõ sự tác động của KTTT tới
chức năng giáo dục của gia đình ở Thái Nguyên hiện nay.
3. Mục đích và nhiệm vụ của luận văn
3.1 Mục đích của luận văn

Luận văn được thực hiện trên cơ sở các quan điểm của chủ nghĩa
Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng về KTTT, gia đình.
5.2 Phương pháp nghiên cứu của luận văn
Luận văn dựa trên cơ sở phương pháp luận của CNDVBC &
CNDVLS và sử dụng các phương pháp cụ thể sau: phân tích, tổng hợp, hệ
thống hóa, khái quát hóa và sử dụng một số phương pháp xã hội học khác.
6. Cái mới của luận văn:
- Luận văn làm sáng tỏ những tác động của KTTT định hướng XHCN
đến chức năng giáo dục của gia đình ở Thái Nguyên hiện nay.
- Luận văn đề xuất một số giải pháp nhằm hạn chế tác động tiêu cực,
phát huy tác động tích cực của KTTT tới giáo dục gia đình ở Thái Nguyên.
7. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
- Luận văn đã góp phần nhận thức những vấn đề lý luận chung về gia
đình, giáo dục gia đình, KTTT, KTTT định hướng XHCN. Do đó có thể dùng
làm tài liệu tham khảo trong nghiên cứu, giảng dạy các môn học như Triết
học, Chủ nghĩa xã hội khoa học, Xã hội học, Tâm lý…

10


- Luận văn cung cấp cơ sở cho việc đề ra các giải pháp nhằm nâng
cao
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.

Ph. Ăngghen, Nguồn gốc của gia đình, của chế độ tư hữu và của Nhà
nước, Nxb Sự thật, Hà Nội, 1996

2.


8.

Trần Thị Minh Châu (2001), Một số vấn đề về kinh tế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội

9.

Nguyễn Trọng Chuẩn (2003), Mấy vấn đề đạo đức trong điều kiện KTTT
ở nước ta hiện nay, Nxb Chính trị Quốc gia

10. Nguyễn Cúc (1995), Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa,
Nxb Thống kê, Hà Nội
11. Cục Thống Kê Việt Nam (2009), Cấu trúc tuổi, giới tính và tình trạng
hôn nhân của dân số Việt Nam

11


12. Tống Văn Chung (2000), Xã hội học nông thôn, Nxb Đại học Quốc gia
Hà Nội
13. Phạm Khắc Chương (1999), Giaó dục gia đình, Nxb Giaó dục
14. Huỳnh Thị Dung, Nguyễn Thu Hà (1999), Từ điển văn hóa gia đình,
Nxb Văn hóa thông tin
15. Phạm Văn Dũng (2009), Tính phổ biến và tính đặc thù trong phát triển
kinh tế thị trường, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội
16. Đảng Cộng sản Việt Nam (2008), Văn kiê ̣n Hội nghi ̣ lầ n thứ sáu Ban
Chấ p hành Trung ương khóa X, Nxb Chiń h tri ̣quố c gia, Hà Nội.
17. Nguyễn Ngọc Hà (2002), “ Những nguyên nhân chủ quan dẫn đến tình
trạng suy thoái đạo đức”, Tạp chí Triết học, số 3
18. Cấn Hữu Hải (2002), Ảnh hưởng của truyền thống gia đình đến định

trẻ ở nước ta hiện nay. Luận án Tiến sĩ Triết học, Học viện Chính trị
Quốc gia Hồ Chí Minh.
32. Chu Viết Luân (2005), Thái Nguyên- thế và lực mới trong thế kỉ 21, Nxb
Chính trị Quốc gia, Hà Nội
33. Thanh Lê (2001), Xã hội học gia đình, Nxb Đại học Quốc gia thành phố
Hồ Chí Minh
34. Bắc Lệ ( 2011), “Công tác phối hợp phòng chống ma túy ở Thái
Nguyên”, Tạp chí Mặt trận, số 89
35. Nguyễn Văn Lý (2000), Kế thừa và đổi mới các gía trị đạo đức truyền
thống trong quá trình chuyển sang nền KTTT ở Việt Nam hiện nay, Luận
án Tiến sĩ Triết học 5.01.02, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh
36. C.Mác và Ph.Ăngghen (1995), Toàn tập, tập 3, NXB Chính trị Quốc gia
Hà Nội
37. C.Mác và Ph.Ăngghen (1995), Toàn tập, tập 21, NXB Chính trị Quốc
gia Hà Nội
38. C.Mác và Ph.Ăngghen (1995), Toàn tập, tập 23, NXB Chính trị Quốc
gia Hà Nội

13


39. Nguyễn Thị Hồng Nga (2009), Giaó trình gia đình học, Nxb Lao động
xã hội, Hà Nội
40. Ngô Thị Thu Ngà (2011), Gía trị đạo đức truyền thống với việc xây
dựng đạo đức mới cho thế hệ trẻ Việt Nam hiện nay, Luận án Tiến sĩ
Triết học 62.22.80.05, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh
41. Nhiều tác giả (2009), Kinh tế thị trường định hướng XHCN- lý luận và
thực tiễn, Nxb Chính trị Quốc gia, hà Nội
42. Nhiều tác giả (2006), Giáo trình Triết học Mác- Lênin, Nxb Chính trị
Quốc gia

54. Lê Thi (2009), Sự tương đồng và khác biệt trong quan niệm về hôn nhân
gia đình giữa các thế hệ người Việt Nam hiện nay. Nxb Khoa học xã hội,
Hà Nội
55. Lê Thi (2005), “ Mối quan hệ giữa cá nhân- gia đình trong bối cảnh Việt
Nam đi vào toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tê”, Tạp chí Triết học,
số 4
56. Lê Thi (2002), “ Mối quan hệ gia đình Việt Nam hiện nay nhìn từ góc
độ giới”, Tạp chí khoa học về Phụ nữ, số 1
57. Nguyễn Thị Thọ (2011), Xây dựng đạo đức gia đình ở nước ta hiện
nay, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội
58. Bùi Đăng Thiện (2011), Gia đình môi trường giáo dục đầu tiên của con
người, Nxb Dân Trí
59. Lê Thị Thủy (2000), Vai trò của đạo đức với hình thành nhân cách con
người Việt Nam trong điều kiện đổi mới hiện nay, Luận án Tiến sĩ Triết
học 5.01.02, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh
60. Phạm Bích Thủy (2009), Biện pháp bồi dưỡng cho cha mẹ năng lực
giáo dục hành vi đạo đức đối với trẻ mẫu giáo mới lớn, Luận án Tiến sĩ
giáo dục học 62.14.01.01, Đại học sư phạm Hà Nội

15


61. Bùi Thanh Tùng (2010), CNH-HĐH Nông nghiệp, nông thôn ở Thái
Nguyên (giai đoạn 1997- 2007), Luận văn Thạc sỹ Lịch sử Việt Nam,
Trường ĐH Sư Phạm- ĐH Thái Nguyên
62. Nguyễn Quốc Tuấn (1995), Tìm hiểu các quy phạm pháp luật về hôn
nhân và gia đình, Nxb Thành phố Hồ Chí Minh
63. Nguyễn Thị Thường (1999), “ Gia đình Việt Nam hiện nay, truyền
thống hay hiện đại”, Tạp chí Thông tin Lý luận, số 253
64. Từ điển Triết học (1986), Bản dịch ra tiếng việt có sửa chữa và bổ sung

74. Lê Ngọc Văn (2001), Thực trạng và những vấn đề đặt ra đối với gia
đình Việt Nam hiện nay, Nxb Hà Nội
75. http://www.ubmvgiadinh.org
76. http://www.thuvienbinhduong.org.vn
77. http://thainguyencity.gov.vn
78. http://congtacxahoithainguyen.vn
79. http://www.tapchicongsan.org.vn
80. http://nguyentandung.org.vn
81. http://vietnamnet.vn
82. http://dangcongsan.vn

17