ĐẠI HỌC Sư PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC
so ca ca

NGUYỄN THỊ THÙY LINH

THƯC TRANG sử DUNG PHƯƠNG PHÁP DAY HOC
TOÁN LỚP 3 THEO MÔ HÌNH TRƯỜNG HỌC MỚI ( YNEN)
Ở TRƯỜNG TIỂU HOC HỮU HÒA - THANH TRÌ - HÀ NÔI

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
Chuyên ngành: Giáo dục học

Người hướng dẫn khoa học: ThS. Trần Thanh Tùng

HÀ NỘI, 2016


LỜI CẢM ƠN

Tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới thầy giáo - ThS. Trần
Thanh Tùng, người đã luôn tận tình hướng dẫn, động viên và giúp đỡ tồi trong
suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành luận văn này.
Qua đây, tôi xin gửi lời cảm ơn Ban giám hiệu, các thầy cô giáo cùng các
em học sinh trường Tiểu học Hữu Hòa đã nhiệt tình cộng tác, tạo điều kiện thuận
lợi, giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu đề tài.
Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới những người thân trong
gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã luôn bên tôi, động viên, khích lệ và tạo điều
kiện tốt nhất để tôi hoàn thành đề tài!
Hà Nội, thảng 5 năm
2016 Tác giả

1.1. Tổng quan lịch sử vấn đề nghiền cửu ...................................................5
1.1.1. Những nghiên cứu về phương pháp dạy học.................................... 5
1.1.2. Những nghiên cứu về phương pháp dạy học môn Toán ................. 6
1.2. Một số vấn đề về phưong pháp dạy học ................................................ 8
1.2.1. Khái niệm về phương pháp dạy học .................................................. 8
1.2.2. .................................................................................................
Phân loại phương pháp dạy học ..................................................................9
1.2.3. Những nghiên cứu về phương pháp dạy học theo mô hình trường
học
mới ................................................................................................................ 11
1.3. Những định hướng đổi mói phương pháp dạy học trong các trường
Tiểu hoc ............................................................................................................11
1.3.1. Quan điểm của Đảng và những vấn đề chung về đổi mới nội dung


chương trình và phương pháp giáo dục ......................................................11
1.3.2. Định hướng về phương pháp dạy học Toán ở Tiểu học .................12
1.4. Phương pháp dạy học môn Toán lớp 3 theo mô hình trường học mới
13
1.4.1.................................................................................................
Vài nét về nội dung chương trình Toán lớp 3 theo VNEN .......................13
1.4.2.................................................................................................
Đăc điểm day hoc môn Toán Tiểu hoc theo VNEN...................................13
1.4.3. Điều kiện thực hiện phương pháp dạy học môn Toán theo VNENIA
1.4.4. Lý luận về quy trình và kỹ thuật tiến hành phương pháp dạy học
Toán lớp 3 theo VNEN ................................................................................ 14
CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG sử DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
TOÁN LỚP 3 THEO MÔ HÌNH TRƯỜNG HỌC MỚI ( VNEN) ............... 19
2.1. Vài nét về trường Tiểu học Hữu Hòa - Thanh Trì - Hà nội..............19
2.2. Thực trạng về việc sử dụng phương pháp dạy học Toán theo


1

GV

Giáo viên

2
3

HS

Học sinh

pp

Phương pháp

4

DH

Dạy học

5

VNEN

Vietnam education new



2
Xuất phát từ những lý do trên tôi chọn vấn đề: “ Thực trạng sử dụng
phương pháp dạy học Toán lớp 3 theo mồ hình trường học mới ( VNEN) ở trường
Tiểu học Hữu Hòa - Thanh Trì - Hà Nội” làm đề tài nghiên cứu.
2. Mục đích nghiên cứu

Nghiên cứu lí luận và thực trạng sử dụng phương pháp dạy học mồn Toán
lớp 3 theo chương trình VNEN. Từ đó, đề xuất một số quy trình và kỹ thuật dạy
học nhằm nâng cao kết quả giảng dạy môn học này.
3. Khách thể, đối tượng nghiên cứu

3.1. Đối tượng nghiên cứu
Thực trạng sử dụng phương pháp dạy học Toán lớp 3 theo mô hình trường
học mới (VNEN).
3.2. Khách thể nghiên cứu
Thực trạng sử dụng phương pháp dạy học theo mồ hình trường học mới (
VNEN).
4. Giới hạn, phạm vỉ nghiên cứu

4.1. Giới hạn nghiên cứu
Đề tài tập trung nghiên cứu về thực trạng sử dụng phương pháp dạy học
môn toán lớp 3 theo chương trình VNEN.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Nghiên cứu tại trường Tiểu học Hữu Hòa - Thanh Trì - Hà nội.
5. Giả thuyết khoa học

Việc dạy học mồn Toán theo mô hình trường học mới đã đạt được những
kết quả nhất định, song bên cạnh đó vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế, thiếu sót, đặc
biệt là về phương pháp dạy học. Nếu việc dạy học mồn Toán lớp 3 theo mô hình

- Tháng 5: Bảo vệ đề tài
9. Cấu trúc của đề tài

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận và kiến nghị, đề tài nghiên cứu gồm 3
chương:


4
CHƯƠNG 1: Cơ SỞ LÝ LUÂN VỀ PHƯƠNG PHÁP DAY HOC MÔN
• • •

TOÁN LỚP 3 THEO MÔ HÌNH TRƯỜNG HỌC MỚI
CHƯƠNG 2: THƯC TRANG sử DUNG PHƯƠNG PHÁP DAY HOC
•*•••

TOÁN LỚP 3 THEO MÔ HÌNH TRƯỜNG HỌC MỚI ( VNEN)
CHƯƠNG 3: NGUYÊN TẮC, QUY TRÌNH VÀ KỸ THUẬT TIẾN HÀNH
PHƯƠNG PHÁP DAY HOC TOÁN LỚP 3 THEO VNEN
• •


5

NÔI DUNG
CHƯƠNG 1. Cơ SỞ LÝ LUÂN VỀ PHƯƠNG PHÁP DAY HOC
• • •

MÔN TOÁN LỚP 3 THEO MÔ HÌNH TRƯỜNG HỌC MỚI
•


Bên cạnh đó có thể kể đến những tác giả khác đã có những cuốn sách
nghiên cứu về phương pháp dạy học theo hướng tích cực như: Trần Bá Hoành (
2001 ) với cuốn “ Bàn về phương pháp dạy học tích cực hiện nay”. Nguyễn Ngọc
Bảo ( 1995 ) “ Phát triển tính tích cực, tự lực của học sinh trong quá trình dạy
học, hay Trần Bá Hoành ( 2002 ) Những đặc trưng của phương pháp dạy học tích
cực Tạp chí Giáo dục số 32...
1.1.2. Những nghiên cứu về phương pháp dạy học môn Toán
Phương pháp dạy học theo VNEN thực chất là để học sinh tự học, tự khám
phá. Sự kiến tạo kiến thức cho học sinh được đặt lên hàng đầu. Nghiên cứu về
vấn đề kiến tạo kiến thức này đã được nhiều nhà khoa học quan tâm từ lâu.
Theo những nghiên cứu của chúng tôi, đến thời điểm này, lý thuyết về kiến
tạo được tiếp cận ở những góc độ sau:
Hướng thứ nhất: Tiếp cận nghiên cứu chỉ ra khái niệm về dạy học theo
quan điểm kiến tạo.
Hướng nghiên cứu này có những kết quả của những tác giả sau đây:
Nguyễn Hữu Châu 2005 ) [2 ], Mebrien và Brandt (1997 ) đã chỉ ra “ Kiến
tạo là một cách tiếp cận “ dạy” dựa trên nghiên cứu về việc học với niềm tin rằng:
Tri thức được tạo nên bởi mỗi cá nhân người học sẽ trở nên vững chắc hơn rất
nhiều so với việc nó được nhận từ người khác”. Còn theo Brooks (1993 ) thì
“Quan điểm kiến tạo trong dạy học khẳng định rằng học sinh cần phải kiến tạo
nên những hiểu biết về thế giới bằng cách tổng họp những kinh nghiệm mới vào
trong cái mà họ đã có trước đó”. Cụ thể hơn về hoạt động dạy học toán theo quan
điểm kiến tạo, Trần Thúc Trình (2004 ) [13 ] và Glasersíeld ( 1991 ) cho rằng : “
Dạy có nhiệm vụ ủy thác cho học sinh những mô hình phỏng đoán và khái quát


7
hóa những giả thiết về tình hình học sinh có những cơ hội nào để tác động đến
những cấu trúc của họ, sao cho dẫn đến những hoạt động toán học mong đợi và
mục đích của người dạy”.

thức đã được kiến tạo;
- Hướng thứ ba: Tiếp cận nghiên cứu học sinh nhằm xác định các năng
lực kiến tạo kiến thức toán của học sinh.
Ở hướng nghiên cứu này, tác giả Đào Tam (2007 ) [15 ], đã xác định, để
kiến tạo kiến thức toán, học sinh cần có những năng lực sau đây:
- Năng lực phát hiện vấn đề, phương pháp dựa trên cơ sở các quy luật tư
duy biện chứng, tư duy tiền logic, khả năng liên tưởng và di chuyển các liên
tưởng;
- Năng lực định hướng tìm tòi cách thức giải quyết vấn đề, tìm lời giải các
bài toán;
- Năng lực huy động kiến thức để giải quyết các vấn đề toán học ;
- Năng lực lập luận logic, lập luận có căn cứ giải quyết chính xác các vấn
đề đặt ra;
- Năng lực đánh giá, phê phán.
Có thể nói, lý thuyết kiến tạo là một lý thuyết tương đối trừu tượng và hiện
đang còn mới ở Việt Nam. Các kết quả nghiên cứu của các tác giả trên đã có
những đóng góp quan trọng trong việc lựa chọn, xây dựng các phương pháp dạy
học toán hướng tập trung vào người học.
1.2. Một số vấn đề về phương pháp dạy học
1.2.1. Khái niệm về phương pháp dạy học


9

[16 ].

Phương pháp nói chung là con đường, cách thức để đạt mục đích nhất định
Từ khái niệm chung này có nhiều tác giả có định nghĩa khác nhau về
phương pháp dạy học.
Theo Hà Thế Ngữ và Đặng Vũ Hoạt thì phương pháp dạy học là tổ họp các

ứng dụng tri thức; hoạt động sáng tạo; củng cố; kiểm tra.
- Phân loại theo đặc điểm hoạt động nhận thức của HS: giải thích, minh
họa, tái hiện, giới thiệu vấn đề, tìm kiếm từng phần (hay ơristic ), nghiên cứu
(M.N.Stakin, I.Ia.Lecne).
- Phân loại theo hoạt động dạy học: thông báo và thu nhận, giải thích và
tái hiện, thiết kế thực hành và tái hiện thực hành, giải thích, kích thích và tìm hiểu
(M.I.Macmutov).
- Năm 1983, Iu.K.Banbanxki đã đề xuất một hệ thống PPDH khác, phổ
biến rộng rãi ở Liên Xô; bao gồm: Các phương pháp tổ chức và thực hiện hoạt
động học tập nhận thức; các phương pháp kích thích và xây dựng động cơ học
tập, các phương pháp kiểm tra.
Ở nước ta, một số tác giả cũng đưa ra một vài cách phân loại các hệ thống
PPDH, chẳng hạn như:
- Dựa vào bản chất bên trong của các phương pháp và cách thức tổ chức
nhận thức, tác giả Lê Khánh Bằng đã chia PPDH thành:
+ Phương pháp dạy học thông báo tái hiện
+ Phương pháp dạy học nêu vấn đề
+ Phương pháp dạy học nghiên cứu
- Dựa vào dấu hiệu về nguồn tri thức, tác giả Đặng Vũ Hoạt đã chia hệ
thống PPDH thành 3 nhóm:
+ Nhóm phương pháp dùng lời
+ Nhóm phương pháp dạy học trực quan + Nhóm phương pháp dạy
học thực tiễn Sự đa dạng và phong phú về việc phân loại hệ thống các PPDH trên
đây cho thấy, PPDH là một vấn đề vô cùng phức tạp và có nhiều khía cạnh nhìn


11
nhận, là trung tâm chú ý của các nhà giáo dục các nước. Có thể nói cho đến nay
đây vẫn là một hiện tượng sư phạm nhiều quan điểm, còn nhiều vấn đề đang được
tranh luận, chưa có ý kiến thống nhất.

giáo dục và đào tạo chủ yếu tập trung ở Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII
(Nghị quyết chuyên đề về Giáo dục và đào tạo ); Kết luận của Hội nghị lần thứ 6
Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa IX; Nghị quyết Hội nghị lần thứ 9 Ban
chấp hành Trung ương Đảng khóa IX; Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc làn thứ
IX, thứ X.
Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng nêu rõ: “ ưu tiên hàng đầu
cho việc nâng cao chất lượng dạy và học. Đổi mới chương trình, nội dung,
phương pháp dạy và học, nâng cao chất lượng đội ngụ giáo viên . . . ”
(Đảng cộng sản Việt Nam: văn kiênh Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb
CTQG, 2006, Tr.207).
Luật Giáo dục ghi rõ yêu cầu đổi mới là: “ Phương pháp giảo dục phổ
thông phải phát huy tỉnh tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh, phù
hợp với đặc điểm của từng lớp học, môn học, bồi dưỡng phương pháp tự học, khả
năng làm việc theo nhóm, rèn luyện lã năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác
động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thủ học tập cho học sinh”. (Luật Giáo
dục 2005, Nxb LDD, 2005, Tr.30)
Tại Điều 27 Luật Giáo dục ( 2005 ) chỉ rõ mục tiêu của Giáo dục Tiểu học:
“ Mục tiêu giáo dục tiểu học nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu
cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và
các kĩ năng cơ bản nhất để học sinh tiếp tục học trung học cơ sởn (Luật Giáo dục
2005, Nxb LDD, 2005, Tr.28)
1.3.2. Định hướng về phương pháp dạy học Toán ở Tiểu học
Định hướng chung của phương pháp dạy học toán Tiểu học là dạy học trên
cơ sở tổ chức và hướng dẫn các hoạt động học tập tích cực, chủ động, sáng tạo
của học sinh. Dưới sự hướng dẫn, giúp đỡ, điều khiển của giáo viên một cách
đúng mức và đúng lúc, kết họp với việc sử dụng các đôg dùng dạy học toán để
từng học sinh hoặc nhóm học sinh tự phát hiện và tự giải quyết các vấn đề của bài
học, tự chiếm lĩnh nội dung học tập rồi thực hành, vận dụng các kiến thức vừa



- Thể hiện quan điểm tích họp các nội dung giáo dục, trong đó môn Toán
hỗ trợ, gắn bó với việc dạy học các môn học khác. Hạn chế những trùng lặp


14
không cần thiết; giảm mức độ khổ của các kiến thức lý thuyết; tăng khả năng thực
hành, vận dụng; chú ý tích họp với hoạt động phát triển ngôn ngữ của HS.
- Chú trọng khai thác và sử dụng những kinh nghiệm của HS trong đời
sống hàng ngày. Gắn kết giữa nội dung dạy học với đời sống thực tiễn của HS,
cộng đồng.
- Giáo viên chủ động, linh hoạt điều chỉnh nội dung dạy học, vận dụng
phù họp với đặc điểm của HS và điều kiện, hoàn cảnh dạy học cụ thể của địa
phương, của nhà trường.
1.4.3. Điều kiện thực hiện phương pháp dạy học môn Toán theo VNEN
Thứ nhất, để học sinh thực sự trải nghiệm và kiến tạo kiến thức cho bản
thân thì các em phải nhận thức tự giác về mục đích học tập đồng thời phải tự lực,
tích cực thực hiện nhiệm vụ đó bằng hành động của chính mình.
Thứ hai, học sinh phải được rèn luyện khả năng điều khiển, điều chỉnh hoạt
động của bản thân.
Thứ ba, giáo viên cần khéo léo hướng dẫn học sinh tự thực hiện các hoạt
động trải nghiệm để từ đó rút ra những kết luận cần thiết phù họp với mục tiêu
học tập [3].
1.4.4. Lý luận về quy trình và kỹ thuật tiến hành phương pháp dạy học Toán
lớp 3 theo VNEN
Theo từ điển Tiếng Việt thì quy trình là trình tự phải tuân theo để tiến hành
một công việc nào đó. Vậy quy trình thảo luận nhóm là trình tự phải tuân theo
trong thảo luận nhóm.
Kỹ thuật theo từ điển Tiếng Việt là những phương pháp, phương thức sử
dụng trong một lĩnh vực nào đó của con người.
Quy trình PPDH môn toán lớp 3 theo VNEN diễn ra theo 5 bước sau:

quả. Các hoạt động trên có thể thực hiện với toàn lớp, nhóm nhỏ hoặc cá nhân
từng HS.
Bước 4: Thực hành - Củng cố bài học
- Kết quả cần đạt:


16
+ HS nhớ dạng cơ bản một cách vững chắc; làm được các bài tập áp dụng
cơ bản theo đúng quy trình.
+ HS biết chú ý tránh những sai lầm điển hình thường mắc trong quá trình
giải bài toán dạng cơ bản. Tự tin về bản thân mình.
- Cách làm:
+ Thông qua việc giải những bài tập rất cơ bản để HS rèn luyện việc nhận
dạng, áp dụng các bước giải và công thức cơ bản. GV quan sát HS làm bài và
phát hiện xem HS gặp khó khăn ở bước nào. GV giúp HS nhận ra khó khăn của
mình, nhấn mạnh lại quy tắc, thao tác, cách thực hiện.
+ Tiếp tục ra các bài tập với mức độ khó dần lên phù họp với khả năng của
HS. GV tiếp tục quan sát và phát hiện những khó khăn của HS, giúp các em giải
quyết khó khăn bằng cách liên hệ lại với các quy tắc, công thức, cách làm, thao
tác cơ bản đã rút ra ở trên.
+ Có thể giao bài tập áp dụng cho cả lớp, cho từng cá nhân, hoặc theo
nhóm, theo cặp đồi, theo bàn, theo tổ HS.
Bước 5: ứng dụng
- Kết quả cần đạt:
+ HS được củng cố, nắm vững các nội dung kiến thức trong bài đã học.
+ HS biết vận dụng kiến thức đã học trong hoàn cảnh mới, đặc biệt trong
những tình huống gắn với thực tế trong đời sống hàng ngày.
+ Cảm thấy tự tin khi lĩnh hội và vận dụng kiến thức mới.
-


Bước 9: Kết thúc bài, em viết vào Bảng đánh giá (nhớ suy nghĩ kĩ khi viết
và lưu ý về đánh giá của thầy, cô giáo).
Bước 10: Em đã học xong bài mới và em phải học lại phần nào.

Kết luận chưong 1
Phưong pháp dạy học là tổ họp các cách thức hoạt động tương hỗ giữa thầy
và trò, được tiến hành dưới vai trò chủ đạo của thầy trong quá trình dạy học,
nhằm đạt được mục đích dạy học.


18
Phương pháp dạy học theo mô hình mới đã chỉ ra quy trình và kĩ thuật dạy
học môn toán Tiểu học nói chung nhằm kiến tạo kiến thức toán cho học sinh. Mỗi
HS của VNEN đến trường luôn ý thức được mình phải bắt đầu và kết thúc hoạt
động học tập như thế nào, không cần nhờ đến sự nhắc nhở của giáo viên. Tuy
nhiên, việc xây dựng một quy trình và kĩ thuật dạy môn Toán lớp 3 theo VNEN
một cách chi tiết, phù hợp với điều kiện cơ sở vật chất, với đặc điểm của giáo
viên và học sinh vùng ngoại thành của thành phố như huyện Thanh Trì thì chưa
có nhiều sự quan tâm.


19
CHƯƠNG 2
THỰC TRẠNG sử DỤNG PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC TOÁN LỚP 3
THEO MÔ HÌNH TRƯỜNG HỌC MỚI ( VNEN)
2.1. Yài nét về trường Tiểu học Hữu Hòa - Thanh Trì - Hà nội
Trường tiểu học Hữu Hòa thuộc xã Hữu Hòa , huyện Thanh Trì - ngoại
thành của thành phố Hà Nội. Mặc dù trường không nằm trong những trường tiểu
học được đầu tư thí điểm, phát triển mô hình trường học mới của quốc gia nhưng
vẫn cố gắng bắt kịp xu hướng của ngành giáo dục hiện nay.

182
77
2

Năm hoc
• 2015 - 2016
Số lớp
Số HS
5
216
5
225
4
182
77
2

- Không chỉ tăng về số lượng mà chất lượng giáo dục cũng có những tiến bộ
đáng kể: HS mạnh dạn, tự tin hơn trong giao tiếp; kĩ năng làm việc nhóm có nhiều