Sáng kiến kinh nghiệm môn Âm nhạc.
Đề tài: Phơng pháp tích hợp trong giảng dạy Âm nhạc THCS

I. Đặt vấn đề:

Năm học 2008 2009 là năm học có ý nghĩa hết sức quan trọng Bộ GD và
ĐT đã ban hành nhiều chính sách về việc dạy và học. Năm học tiếp tục thực hiện sự
chỉ đạo của Bộ GD và ĐT, sở GD và ĐT Hải Phòng cũng nh phòng GD và ĐT huyện
Vĩnh Bảo, đã có nhiều công văn chỉ đạo về việc nâng cao chất lợng dạy và học. Đứng
trớc nhu cầu đòi hỏi ngày càng cao của xã hội trong công cuộc công nghiệp hoá,
hiện đại hoá đất nớc về nguồn lao động, ngành giáo dục phải đào tạo ra nhng con ngời vừa hồng, vừa chuyên và có chất lợng đích thực để đáp ứng yêu cầu bức thiết của
xã hội.
Là một giáo viên THCS bản thân tôi nhận thức làm sao phải giáo dục cho các
em có đạo đức tốt, t chất vững vàng để sau này các em mang kiến thức đó phục vụ
cuộc sống và xây dựng quê hơng đất nớc giàu đẹp, ngang tầm với các nớc trong khu
vực và trên thế giới. Đây không chỉ là vấn đề của riêng tôi mà là vấn đề chiến lợc và
cấp thiết của những ngời trong ngành giáo dục.
Để những suy nghĩ ấy trở thành hiện thực đòi hỏi ngời giáo viên phải tìm tòi
sáng tạo trong giảng dạy làm cho học sinh dễ hiểu và phát huy hết khả năng sáng tạo
của các em đồng thời khắc sâu kiến thức để phát triển t duy lôgíc, óc sáng tạo khoa
học đây là một vấn đề đang đợc nhà nớc và ngành giáo dục rất quan tâm.

II. Lý do chọn đề tài:
Cho đến nay, chúng ta đã trải qua 6 năm thực hiện chơng trình đổi mới sách
giáo khoa. Đa môn Âm nhạc vào chơng trình học của học sinh THCS nhằm giáo dục
con ngời toàn diện về Đức-Trí-Thể-Mĩ. Đã có rất nhiều giáo viên thực hiện nhiều phơng pháp khác nhau trong giảng dạy môn âm nhạc với mục đích cuối cùng là hoàn
thành đợc mục tiêu của bài dạy. Trong số các phơng pháp đó có phơng pháp tích hợp
trong giảng dạy bộ môn, tuy nhiên đây là một phơng pháp không mấy dễ dàng thuần
thục và nhuần nhuyễn. Bởi đây là phơng pháp này đòi hỏi giáo viên có kiến thức tổng
thể về bộ môn âm nhạc và các bộ môn khác ngoài bộ môn mình phụ trách. Đòi hỏi
giáo viên phải linh hoạt, sáng tạo trong quá trình vận dụng vào bài dạy cho phù hợp.

a, Cấu trúc:
- Căn cứ vào đặc trng của môn nghệ thuật âm nhạc, căn cứ vào mục tiêu và
thời lợng môn học, căn cứ vào đặc điểm tiếp thu âm nhạc của học sinh đại trà. Chơng
trinh âm nhạc trờng THCS đợc cấu trúc dựa trên cơ sở sau đây:
+ Lấy học sinh làm trung tâm
+ Học nhạc lý

Ngời thực hiện: Đỗ Văn Thuấn Trờng THCS Cao Minh Vĩnh Bảo Hải Phòng
-2-


Sáng kiến kinh nghiệm môn Âm nhạc.
Đề tài: Phơng pháp tích hợp trong giảng dạy Âm nhạc THCS

- Tập đọc nhạc để nâng cao coi trọng truyền thụ kiến thức âm nhạc phổ thông,
tất cả nhằm xây dựng và phát triển năng lực cảm thụ âm nhạc để hình thành một
trình độ học vấn âm nhạc phổ thông.
- Cấu trúc Âm nhạc gồm 3 phân môn:
+ Học hát.
+ Nhạc lí, tập đọc nhạc.
+ Âm nhạc thờng thức.

b, nội dung cơ bản của từng phân môn.
- Học hát.
+ Học sinh đợc học một số kĩ năng đơn giản, học một số bài hát quy định,
nghe một số bài hát có tính lịch sử.
- Nhạc lý, tập đọc nhạc.
+ Với nhạc lí bao gồm những kiến thức sơ giản về nhạc lý, những kí hiệu ghi
chép nhạc thông dụng.
+ Với TĐN luyện cách đọc các bài nhạc ngắn gọn dễ hiểu trong phạm vi chủ

nội dung (hát nghe - đọc) nhạc và cảm thụ âm nhạc trong từng bài học.
- Trong chơng trình và đặc biệt là SGK đã tạo ra một độ cứng và độ mềm
để giáo viên tận dụng cho phù hợp với các vùng miền có mức độ phát triển kinh tế
văn hóa xã hội khác nhau.

IV. Cơ sở thực tiễn:
1. Thực tiễn nhận thức của giáo viên áp dụng phơng pháp dạy tích
hợp trong giảng dạy âm nhạc
- Để thực hiện chờng trình SGK Âm nhạc trong nhiều năm gần đấy ngành giáo
dục và đào tạo đã tiến hành nhiều hình thức bồi dỡng chuyên môn nghiệp vụ chogiáo
viên. Đó là những cuộc tập huấn về thay sách cho đối tợng là cán bộ giáo viên chủ
chốt của ngành. Đây chính là những lực lợng nòng cốt để triển khai bồi dỡng các
chuyên đề thay SGK cho đội ngũ giáo viên đứng lớp. Ngoài ra trên các trang báo
cũng đã dành một dung lợng không nhỏ để đăng tải về vấn đề thay SGK và đổi mới
phơng pháp dạy học âm nhạc THCS . Đã có nhiều bài viết của giáo s, tiến sỹ đầu
ngành những giáo án mấu đợc đăng tải trên các hàng báo nh:
Báo trí thức trẻ, tạp trí giáo dục, giáo dục thời đại...Ngành còn tổ chức sinh
hoạt chuyên môn cụm theo chuyên đề để đội ngũ cán bộ, giáo viên có điều kiện giao
lu học hỏi. Điều đó đã tạo điều kiện tốt cho giáo viên có ý thức, trách nhiệm vận
dụng phơng pháp tích hợp tong quá trình giảng dạy. Qua các chuyên đề các giáo viên

Ngời thực hiện: Đỗ Văn Thuấn Trờng THCS Cao Minh Vĩnh Bảo Hải Phòng
-4-


Sáng kiến kinh nghiệm môn Âm nhạc.
Đề tài: Phơng pháp tích hợp trong giảng dạy Âm nhạc THCS

giỏi các cấp đã cho thấy việc đổi mới phơng pháp dạy học theo hớng tích hợp đã đạt
đợc hiệu quả cao nh:

Sáng kiến kinh nghiệm môn Âm nhạc.
Đề tài: Phơng pháp tích hợp trong giảng dạy Âm nhạc THCS

Tuy nhiên còn nhiều lí do khác nhau nội dung tích hợp trong toàn bộ chơng
trình cũng nh trong từng bài cũng chỉ thực hiện tơng đối. Cụ thể là không phải tất cả
các bài hát, bài tập đọc nhạc đều có thể tích hợp đợc. Vì vậy, nhiệm vụ đặt ra đối với
giáo viên là cần phải nắm bắt đợc ý đồ của ngời soạn chơng trình SGK, phải căn cứ
vào thực tiễn trình độ của học sinh, cơ sở vật chất, thời gian để xác định mức độ và
phạm vi tích hợp cho phù hợp trong từng giờ dạy. Mặt khác, giáo viên cần lựa chọn
nhiều nội dung, nhiều khía cạnh tích hợp. Vì mỗi môn học đều có đặc trng riêng.
Nên giáo viên không nên gò ép để tích hợp, chăm chú vào quá trình tích hợp, lặp lại
tích hợp sẽ dẫn đến tình trạng phá vỡ nội dung của từng môn, phân môn. Chính vì
thế, nội dung tích hợp phải quan hệ chặt chẽ với mức độ và phạm vi tích hợp. Dạng
phân môn học hát tích hợp với nhạc lí cộng với tập đọc nhạc, Âm nhạc thờng thức và
các bộ môn khoa học khác...
Trớc hết vì quyền lợi của chính môn học, đó đã có nghĩa là (phải tích hợp
đúng lúc, đúng chủ đề, đúng mức độ)

2. Định hớng tích hợp trong dạy Âm nhạc THCS.
- Qua thực tế dạy học cũng nh cấu trúc chơng trình SGK cho thấy giáo viên có
thể thực hiện tích hợp theo nhiều cách thức khác nhau. Việc lựa chọn cách thức nào
phụ thuộc vào nội dung cụ thể của từng bài, từng phần học, từng phần mẫu.
- Sau đây là một số kiểu tích hợp:
+ Tích hợp thông qua kiểm tra bài cũ.
+ Tích hợp qua việc giới thiệu bài mới.
+ Tích hợp qua hệ thông câu hỏi tìm hiểu bài.
+ Tích hợp thông qua phơng tiện dạy học.
+ Tích hợp thông qua nội dung tiểu kết hoặc tổng kết.
+ Tích hợp thông qua hệ thống bài tập (ở lớp, ở nhà)
+ Tích hợp thông qua hình thức ra đề kiểm tra.

kiến thức, củng cố và ôn tập rèn luyện kĩ năng cho học sinh.
* Tích hợp nhạc lí + TĐN + Học hát.
- Đây là việc làm thờng thấy trong việc dạy nhạc lí và tập đọc nhạc để giới
thiệu cho học sinh kí hiệu và cách sử lí kí hiệu thì giáo viên lấy ngay bài học hát để
giới thiệu...
* Tích hợp nhạc lí + TĐN + Âm nhạc thờng thức.
- Đây là kiểu tích hợp lấy kiến thức âm nhạc thờng thức để giới thiệu bài
hát,TĐN, nhạc lí.
c. Đối với nội dung âm nhạc thờng thức.
* Tích hợp Âm nhạc thờng thức - Âm nhạc thờng thức.
- Tích hợp theo liên kết các đơn vị kiến thức cùng một hoàn cảnh ra đời tác
phẩm...
Ngời thực hiện: Đỗ Văn Thuấn Trờng THCS Cao Minh Vĩnh Bảo Hải Phòng
-7-


Sáng kiến kinh nghiệm môn Âm nhạc.
Đề tài: Phơng pháp tích hợp trong giảng dạy Âm nhạc THCS

- Cho nghe tác phẩm âm nhạc.
* Tích hợp Âm nhạc thờng thức + Học hát.
- Đây là kiểu tích hợp ngang theo hớng dựa vào việc giới thiệu tác giả, tác
phẩm của bài hát trong Âm nhạc thờng thức.
* Tích hợp Âm nhạc thờng thức + Văn học.
- Đây là kiểu tích hợp sử dụng thờng xuyên trong quá trình dạy âm nhạc thờng
thức từ việc đặt câu hỏi đến việc tìm hiểu tác giả, tác phẩm đến ngôn ngữ tiếng việt

4. Thực nghiệm:
Ngày soạn:..................................................
Ngày dạy:...................................................

nga.
II. Chuẩn bị:
1. Giáo viên chuẩn bị.
- Giáo viên chuẩn bị nhạc cụ: Đàn Oocgan.
- Giáo viên chuẩn bị đài và đĩa nhạc.
- Giáo viên chuẩn bị bảng phụ.
- Giáo viên chuẩn bị tranh ảnh về nớc Nga, ảnh nhạc sĩ Trai côp xki.
- Giáo viên đàn và hát thuần thục bài hát Cô gái miền đồng cỏ
2. Học sinh chuẩn bị.
- Học sinh tìm hiểu bài và ôn tập trớc ở nhà.
III. Tiến trình dạy học.
1. ổn định lớp.
2. Kiểm tra bài cũ.(Kiểm tra trong khi ôn tập)
3. Dạy bài mới.
Hoạt động của giáo viên
- Giáo viên giới thiệu bài học

Hoạt động của học sinh
- Học sinh lấy sách vở ra
học bài

- Giáo viên hớng dẫn ôn lại bài

Nội dung
Tiết 6
1, Ôn tập TĐN số 2:
Nghệ sĩ với cây đàn

TĐN.




Sáng kiến kinh nghiệm môn Âm nhạc.
Đề tài: Phơng pháp tích hợp trong giảng dạy Âm nhạc THCS

- GV đàn và bắt nhịp cho cả - HS trình bày
lớp trình bày lại bài TĐN.
- GV chia lớp thành 2 nhóm.
N1: Đọc xớng âm.
N2: Ghép lời
(Sau đó đổi lại cách trình bày)
- GV hớng dẫn cách đánh nhịp - HS quan sát mẫu rồi
và gõ phách cho bài TĐN số 2. thực hiện.
- GV gọi kiểm tra theo nhóm,
cá nhân và nhận xét cho điểm. - HS lên bảng trình bày.
- GV cho quan sát một số ví - HS quan sát bảng phụ.

2. Nhạc lí

dụ.

Sơ lợc về hợp âm.
a, Hợp âm:
- VD:

H?: Em hiểu thế nào là hợp
âm?

- Khái niệm.
- HS trả lời: (SGK)

Đề tài: Phơng pháp tích hợp trong giảng dạy Âm nhạc THCS

cách nhau một quãng
5.
- GV giải thích thêm lấy ví dụ.

- HS nghe và quan sát.

- Gv dẫn lời:
Tuỳ theo cách sắp xếp các - HS quan sát trên bảng
quãng 3 trởng, ba thứ mà tạo

Bậc

thành các hợp âm trởng hợp

1-3
3-5

âm thứ (theo bảng sau)

Hợp âm

Hợp âm

trởng
3T
3t

thứ

quãng 3, hai âm ngoài
cùng cách nhau một

- GV treo ảnh nhạc sĩ Trai - HS quan sát.

quãng 7.
3. Âm nhạc thờng

cốp xki.

thức:

- GV gọi 1 hs đọc phần giới - HS đọc bài.

Nhạc sĩ Trai côp

thiệu về nhạc sĩ.

xki.

- GV treo bản đồ thế giới.
H?: Em lên bảng chỉ trên bản - HS chỉ vị trí nớc Nga

a, Sơ lợc về nhạc sĩ
Trai cốp xki.

đồ vị trí của nớc Nga? Nêu và nêu hiểu biết.
hiểu biết của em về nớc Nga?
- GV: Nớc Nga rất tự hào có
Ngời thực hiện: Đỗ Văn Thuấn Trờng THCS Cao Minh Vĩnh Bảo Hải Phòng

ngời Nga và là một

+ 22 tuổi tốt nghiệp nhạc viện

trong nhng danh nhân

Xanh-Pe-tecbua và đến 25 tuổi

âm nhạc thế giới.

tốt nghiệp với huy chơng vàng.

- Sinh ngày 2/4/1840.

Đợc làm giáo s nhạc viện

- Mất ngày 25/1/1893

Matxcơva.

tại XanhPetecbua.
- Ông rất say mê và có
khiếu âm nhạc.(10 tuổi
ông bắt đầu sáng tác)
- Ông tiếp thu truyền
thống của các nhạc sĩ
cổ điển Châu Âu và
Nga

nh


nhạc

kịch

(Opera) nh Ep-ghe-nhi-ô-nhêghin. Con Đầm Píc và vũ kịch
Ballet Hồ Thiên Nga, Ngời đẹp
ngủ trong rừng. Những bản
giao hởng, công xec-tô cho
pianô và dàn giao hởng thính
phòng cùng nhiều tác phẩm
khác...
- Ông là nhà sáng tác âm nhạc
lớn nhất thế giới.
* Nhạc đàn:
- GV cho HS nghe bản tháng 6 - HS nghe và cảm nhận.
(Chèo Thuyền) trong tuyển tập
bốn mùa. (Khúc nhạc này nét
nhạc yên tĩnh, êm ả mang
phong vị âm áp của một buổi
chiều hè.)
- Vũ kịch:
- GV cho HS nghe trích đoạn
điệu múa những con thiên nga
Âm nhạc vui nhộn, ngộ
Ngời thực hiện: Đỗ Văn Thuấn Trờng THCS Cao Minh Vĩnh Bảo Hải Phòng
- 13 -


Sáng kiến kinh nghiệm môn Âm nhạc.

bài học.

- GV cho học sinh làm bài tập:
H?: Em hãy nhận biết tên các
loại hợp âm?
Cdur

Gm

- HS trả lời:
D7

Am

Cdur

Gm

D7

Am

Cdur : Đô trởng.
Gdur : Son trởng.
D7: Rê bẩy.
Am: La thứ.

5. Dặn dò:
- GV cho bài tập về nhà:



kiến thức theo yêu cầu của tiết

đơn vị kiến thức theo

7 trong SGK/trang 23.

yêu cầu của tiết 7 trong
SGK/trang 23

5. Kết quả đạt đợc:
Trong quá trinh áp dụng phơng pháp tích hợp trong giảng dạy tôi thấy có hiệu
quả rõ rệt.
a, Phần ôn tập.
- Có 95 % hiểu bài
- Có 5% đọc xớng âm cha chuẩn cao độ.
- 100% học sinh tích cực tham gia các hoạt động của nhóm.
b, Phần nhạc lí.
- 90% học sinh hiểu bài và xác định đúng hợp âm 3, hợp âm 7, hợp âm trởng
và hợp âm thứ.
- 6% hiểu hợp âm nhng cha phân biệt đợc hợp âm trởng, hợp âm thứ.
- 4% cha hiểu, con nhầm lẫn hợp âm 3, hợp âm 7.
c, Phần âm nhạc thờng thức.
- 100% học sinh thích nghe nhạc.
- 100% học sinh thích xem kênh hình và phim.
- 90% học sinh nhớ đợc những nét chính về cuộc đời và sự nghiệp Trai-cốpxki.
6, Bài học kinh nghiệm.
Sử dụng phơng pháp tích hợp trong giảng dạy môn Âm nhạc bớc đầu đạt đợc
kết quả khả quan. Nó khích lệ các em yêu thích môn học. Từ kết quả trên trên bản
thân tôi rút ra bài học sau:

Tên sáng kiến
Phơng pháp giảng dạy tiết học âm nhạc tỏng hợp.

Xếp loại
B

Phần mục lục
Phần
I
II
III

Cơ sở lí luận

Nội dung
Đặt vấn đề
Lí do chọn đề tài
1, Mục tiêu của môn âm nhạc.
2, Nội dung bộ môn âm nhạc.

Ngời thực hiện: Đỗ Văn Thuấn Trờng THCS Cao Minh Vĩnh Bảo Hải Phòng
- 16 -

Trang
1
1-2
2
2-3



4-5

5
5-6
6

6-8
khai thác.
4, Thực nghiệm.
8-15
Vĩnh Bảo, ngày 2 tháng 2 năm 2009
Ngời thực hiện:

Đỗ Văn Thuấn

Ngời thực hiện: Đỗ Văn Thuấn Trờng THCS Cao Minh Vĩnh Bảo Hải Phòng
- 17 -