MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP TRẺ 3 - 4 TUỔI HỨNG THÚ TÌM HIỂU
KHÁM PHÁ THẾ GIỚI ĐỘNG VẬT
I/ LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Tuổi mầm non là bậc thang đầu tiên, làm nến móng cho những bậc thang tiếp
theo của cuộc đời. Lứa tuổi này rất quan trọng vì có tóc độ phát triển nhanh nhất
so với tất cả các lứa tuổi khác. Nhiếu nhà khoa học đã nói đến sự cần thiết của
vai trò trường mầm non trong việc phát triển trẻ ở lứa tuổi này. Hứng thú học
tập chủ yếu được hình thành bằng chơi : “ Chơi mà học, học mà chơi”
Như ta biết thế giới xung quanh rất phong phú, đa dạng và hấp dẫn mà trẻ lại
luôn có nhu cầu tìm tòi, khám phá thế giới bí ẩn đó. Chính vì vậy mà việc tổ
chức cho trẻ làm quen với môi trường xung quang là một trong những bộ phận
quan trọng không thể thiếu được trong giáo dục trẻ ở lứa tuổi mầm non. Nhờ
cho trẻ làm quen với môi trường xunh quanh đã góp phần hình thành ở trẻ
những biểu tượng đúng đắn về các sự vận hiện tượng, cung cấp cho trẻ những
tri thức đơn giản có hệ thống về thế giới xung quanh, giúp trẻ có những hiểu
biết sơ đẵng về đặc điểm, tính chất, mối liên hệ và sự phát triển của sự vật hiện
tượng xung quanh. Đồng thời trong quá trình cho trẻ làm quen với sự vật hiện
tượng xung quanh trẻ được tích cực sử dụng các giác quan như: Nhe, nhìn, sờ,
nắm, ngửi, nếm và được tiến hành các thao tác trí tuệ : Quan sát so sánh, phân
tích… do đó các giác quan của trẻ cũng phát triển và khả năng cảm nhận nhanh
nhạy chính xác, tư duy của trẻ có điều kiện phát triển , giúp trẻ làm giàu vốn từ,
phát âm chính xác và diễn đạt mạch lạc những suy nghĩ của mình. Từ đó trẻ biết
cảm nhận, rung động trước cái đẹp, cái hay của cuộc sống môi trường xung
quanh và giáo dục trẻ có thái độ đúng đắn với sự vật hiện tượng quanh trẻ.
Là giáo viên mầm non, việc thực hiện tốt những vấn đế trên là nhiệm vụ hàng
đầu, bản thân tôi suy nghĩ làm thế nào để dạy tốt môn khám phá khoa học giúp
các cháu hứng thú tích cực tìm hiểu khám phá thế giới xung quanh khi tôi


hướng dẫn các cháu, nhất là tìm hiểu khám phá về “thế giới động vật”, giúp cho
các cháu có thái độ tốt với các con vật: Quan tâm chăm sóc tạo điều kiện cho

giá, ghi nhớ … các đối tượng ( con vật) quan sát tiếp xúc của trẻ còn hạn chế .
3. Số liệu thống kê:
- Mức độ tập trung chú ý của trẻ khi quan sát con vật : 52,5%
- Mức độ nhận thức của trẻ về con vật ( Biết gọi tên kể tên về con vật nhận xét
về con vật) : 42,5%
III. NỘI DUNG ĐỀ TÀI:
1. Cơ sở lý luận:
- Theo luật giáo dục : Giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển tòan
diện có đạo đức, trí thức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp- và mục tiêu giáo
dục mầm non là giúp trẻ phát triển tòan diện về thể chất, trí tuệ, tình cảm, thẩm
mỹ ngôn ngữ. Hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách . Do vậy việc
cho trẻ tiếp xúc với môi trường xung quang là vô cùng quan trọng và cần thiết.
- Theo sách giáo dục mầm non tập 1 ( Nhà xuất bản ĐHSP) những quan diểm
về giáo dục mầm non cho rằng :
+ Trẻ em là một nhân cách đang hình thành và hoàn thiện dần với tốc độ phát
triển rất nhanh ở lứa tuổi mầm non. Vì thế một mặt phải tôn trọng trẻ em, mặt
khác phải tổ chức cho trẻ học, tiếp thu phù hợp với lứa tuổi để trẻ được phát
triển đầy đủ nhân cách .
+ Ax macarenco Nhà giáo dục học Xô Viết vĩ đại những năm 30-40 của thế kỷ
20 này đã từng nói rằng : ‘ Những gì mà trẻ em không có đựoc trước 5 tuổi thì
sau này rất khó hình thành nhân cách và sự hình thành nhân cách ban đầu bị


lệch lạc thì sau này giáo dục lại rất khó khăn.” Bởi thế phương pháp giáo dục
chủ yếu trong ngành mầm non đối với trẻ 3-6 tuổi là vui chơi và là họat động
chủ đạo ,với phương thức “ Học mà chơi, chơi mà học. Do đó đòi hỏi cô giáo
mầm non phải có tri thức và hiểu biết cách tổ chức khoa học hoạt động vui chơi
cho trẻ mẫu giáo với phương châm “ Học mà chơi, chơi mà học” mà trẻ lứa tuổi
này sống chủ yếu bằng đời sống tình cảm với sự xúc cảm rất cao trước mọi tác
động của môi trường. Vì thế cần coi trọng việc giáo dục trẻ bằng tình cảm, bằng

sinh an tòan cho các cháu khi quan sát. Bên cạnh đó các con vật làm từ rối, thú
nhối bông, đồ chơi.v.v..phải có dáng vẻ ngộ nghĩnh gần gũi với các cháu, không
quá cầu kỳ và gây hứng thú thu hút các cháu, các đồ chơi chuyển động được
càng tốt.
Biện pháp 1 : Tồ chức cho trẻ quan sát .
Quan sát một phương pháp quan trọng được sử dụng rộng rãi trong quá trình
hướng dẫn trẻ khám phá con vật, đặc biệt là rất phù hợp với đặc điểm nhận thức
của trẻ. Nó giúp trẻ rèn luyện, phát triển tính ham hiểu biết, năng lực quan sác
của trẻ. Củng cố và làm chính xác hơn những biểu tượng đã có. Quan sát được
tiến hành một cách có mục đích, có kế họach. Bởi thế tùy vào từng đối tượng
quan sát và đặc điểm những tâm lý của trẻ tôi chọn số lượng con vật cho trẻ
quan sát trên tiết học sao cho phù hợp ( Ví dụ : Trẻ 3-4 tuổi lớp tôi mỗi lần quan
sát trên tiết học chỉ 3-5 con vật). Và quan sát các con vật chỉ nên quan sát ngắn
và cần hình dung trước cách thức tổ chức quan sát sao cho gây hứng thú ở trẻ.
+ Đối tượng quan sát nên đặt chổ nào cho phù hợp để tất cả trẻ đều nhìn rõ và
trẻ dễ dàng hành động, họat động với đối tượng ( Ví dụ : sờ, vuốt ve, cho động
vật ăn…)


+ Bên cạnh đó tôi phái hình dung trước những tình huống bất lợi có thể xảy ra.
Con vật chạy mất hay các cháu đặt những câu hỏi khó trả lời…
Hướng trẻ quan sát vào đối tượng. tùy vào tình hình thực tế, tôi sử dụng một
hay hai thủ thuật nhằm kích thích hứng thú quan sát của trẻ.
Ví dụ : Nghe tiếng kêu của con vật, đặt câu đố vế con vật hay chơi trò chơi, hát
hay gây tình huống bất ngờ gây trẻ chú ý

- Ví dụ : Cho cháu sờ vuốt lông con vật, xem con vật ăn… Các cháu giả dáng
đi con vật , tiếng kêu của con vật …- Khi các cháu đang hứng thú quan sát tôi
đưa đối tượng ra trước mặt cháu. Sau đó tổ chức cho cháu thao tác hay họat
động.

tranh tranh này vẽ những con vật sống ở dâu? Tại sao con biết bức tranh này vẽ
các con vật sống trong rừng?
b.Sử dụng mô hình:
Mô hình có thể làm từ bìa cứng, gổ, nhựa hay bằng các đồ chơi con vật tự tạo
của cô và cháu. Mô hình phải mang tính tổng hợp sinh động hấp dẫn cháu. Cháu
có thể đứng xung quanh mô hình và tôi hướng dẫn cháu tri giá đối tượng.
c.Sử dụng phim (ti vi):
Sử dụng phim ảnh, đầu đĩa thì nội dung phục vụ chủ đề nào đó của lĩnh vực làm
quen với môi trường xung quanh.
Ví dụ: Họat động của động vật dưới nước, trong rừng hay sự sinh sản lớn lên
của một con vật nào đó…
Nội dung phim có tác dụng củng cố và mở rộng sự hiểu biết của trẻ về thế giới
xung quanh.Nó cũng có tác dụng tích lũy tri thức cho trẻ để trẻ có thể đàm thọai
hoặc hiểu những điều tôi giải thích.


Trẻ ngồi xem phim cách màn hình 2-3 mét, phim phải có nút điều khiển
chậm để trẻ dễ tri giác các hình ảnh chuyển động của các con vật. lời thuyết
minh của tôi có tính chất chỉ dẫn kích thích sự tập trung chú ý của trẻ, hướng trẻ
vào tri giác đối tượng phục vụ vào mục đích yêu cầu đã xác định.
Biện pháp 2 : Tổ chức cho trẻ đàm thọai:
Đàm thoại là quá trình tổ chức hỏi đáp giữa tôi với các cháu một cách có mục
đích và kế họach.
Trong quá trình hỏi đáp nếu không có vài biện pháp, thủ thuật xen kẽ ( xem
hình ảnh, giải thích, đọc thơ, chơi trò chơi ngắn…) thì không khí đàm thọai sẽ
trở nên căng thẳng.
* Các hình thức đàm thọai :
- Hình thức đàm thoại trong lúc quan sát: Tôi dùng hệ thống câu hỏi trong quá
trình quan sát ( câu hỏi có khi là biện pháp vì nó có tác dụng hướng dẫn trẻ quan
sát

- Các cháu vừa xem những con vật gì vậy?
- Những con vật này có mấy chân?
- Những con vật này ăn như thế nào?
- Những con vật này sống ở đâu ?
- Hãy kể những con vật có hai chân sống trong gia đình?
- Những con vật có hai chân đẻ trứng gọi chung là gì?
- Các cháu có thích những con vật này không?
- Các cháu nuôi chúng như thế nào?.....


* Các hình thức dùng lời nói:
Trò chuyện: Tổ chức trò chuyện với trẻ về các con vật ngòai giờ học ( đón trẻ ,
họat động ngòai trời, sinh họat chiều, chơi tự do….). Các cháu trò chuyện theo
nhóm với nhau.
Giải thích : Là biện pháp cần thiết đối với tất cả các hình thức cho trẻ khám phá
môi trường xung quanh. Tôi thường dùng lời nói ngắn gọn dể hiểu để giải thích
cho các cháu hiểu sâu sắc hơn về con vật quan sát.
Ví dụ: Tại sao mèo đi rất nhẹ khi rình bắt chuột? Vì dưới chân mèo có đệm
thịt….
Độc thọai : Rèn cho cháu tự trình bày suy nghĩ sự hiểu biết của mình về con vật
nào đó. Sử dụng biện pháp này nhằm hình thức củng cố kiến thức và phát triển
lời nói mạch lạc cho cháu, có tác dụng phát huy tính tích cực học tập, lao động,
vui chơi của các cháu.
Ví dụ: Cô cho cháu chọn một con vật cháu thích và yêu cầu cháu tả về con
vật cháu chọn.
Sử dụng tác phẩm văn học trẻ em: Tôi thường sưu tầm các bài thơ, câu chuyện,
đồng dao, câu đố… về các con vật để lồng ghép vào bài dạy cho tiết học thêm
sinh động, giảm bớt mệt mỏi và gây hứng thú, chú ý cho các cháu hơn.
Ví dụ: Quan sát gà con xong cháu đọc bài thơ “ Đàn gà con” bày tỏ sự yêu mến
của các cháu với đàn gà con.

cháu xây biết chọn các con vật để bỏ vào nuôi và gọi đúng tên , đặc điểm, nơi
họat động.
- Trò chơi vận động : nhằm củng cố sự hiểu biết của trẻ về tính vận động
của các con vật ( VD: Mèo đuổi chuột, cưỡi ngựa, bịt mắt bắt dê, chim bay cò
bay…).
Ngòai ra tôi cũng thường cải biên các trò chơi cho cháu chơi để các trò chơi phù
hợp với nội dung và hình thức cho trẻ làm quen với các con vật.
* Biện pháp 4 : Tổ chức tích hợp họat động tạo hình:
- Vẽ ( nặn, xé, dán..) sáng tạo : sau khi cho các cháu học quan sát các con vật,
cô kích thích hứng thú sáng tạo của trẻ bấng cách yêu cầu trẻ vẽ (nặn, xé,
dán…) lại những con vật cháu thích, cô động viên kích lệ trẻ tích cực họat động
sáng tạo.
- Vẽ ( nặn) bổ sung: Tôi vẽ (nặn) trước 1-2 con vật, yêu cầu cháu vẽ ( nặn) thêm
những con vật thuộc nhóm đó, hay vẽ bổ sung cho đúng.


Ví dụ : Cô vẽ sẳn con gà trồng có 2 chân, vẻ vẽ bổ sung những con vật khác
có 2 chân ( Vịt, gà con, ngỗng…) Hay cô vẽ sẳn con vật còn thiết bộ phận, các
cháu lên vẽ tiếp cho hòan chỉnh ( vẽ thiếu mỏ, chân vịt – cháu vẽ thêm).
* Biện pháp 5 : Phối hợp với phụ huynh:
Để làm tốt các biện pháp trên, ngòai sự nỗ lực của bản thân còn rất cần đến sự
đồng tình, ủnh hộ cả về tinh thần lẫn vật chất của phụ huynh :
- Tuyên truyền kiến thức nội dung học tập của các cháu lên bảng tuyên truyền
và những nội dung cần sự hỗ trợ của phụ huynh.
- Gặp gỡ trao đổi trực tiếp với phụ huynh về vấn đề nhận thức của các cháu về
thế giới động vật để phụ huynh tạo điều kiện cho các cháu được làm quen thêm.
Ví dụ : Sau mỗi đợt tham quan thảo cầm viên, trò chuyện về con vật nuôi trong
gia đình, phụ huynh cùng cô giải đáp những thắc mắc cho con, cũng như
khuyến khích con tìm tòi, khám phá, nhận xét hoạt động, tập tính của các con
vật ... giúp con mình có những kiến thức vững chắc về thế giới động vật.

Dựa vào những biện pháp trên để giảng dạy hướng dẫn các cháu làm quen với
thế giới động vật, sau một thời gian thực hiện đến nay tôi đã được một số kết
quả sau.
- Mức độ tập trung chú ý của các cháu khi quan sát con vật đạt :87,5% các cháu
trong lớp tham gia họat động tích cực hơn so với lúc đầu là 35%.
- Mức độ nhận thức của trẻ về thế giới động vật ( các con vật) đạt 80%. Cao hơn
so với lúc ban đầu là 37,5%.
- Khả năng tìm tòi sáng tạo phát hiện những cái mới của các con vật ở trẻ cao.


- Các cháu trong lớp nhận thức tương đối đều, các cháu tích cực mạnh dạn,
nhanh nhẹn biết nhận xét, phân tích, so sánh các con vật với nhau và biết yêu
quí các con vật nuôi, có ý thức bảo vệ các con thú.
- Đa số phụ huynh đã hiểu được một số yêu cầu và tầm quan trọng của môn học.
Họ tích cực hổ trợ cho lớp học những hình ảnh, băng hình về thế giới động vật (
Mua thêm nhiều lọai cá thả vào hồ cá của lớp, của trường cho các cháu quan
sát) và họ còn chú trọng đến việc chuyện trò, khích lệ con tìm tòi khám phá về
thế giới động vật, tổ chức cho con đi tham quan sở thú, chuồng trại chăn nuôi
của gia đình.
V. BÀI HỌC KINH NGHIỆM:
Qua thời gian giảng dạy và hướng dẫn các cháu chủ đề thế giới động vật và
chuyên đề khám phá khoa học dựa vào các kết quả trên, đã đạt được những kết
quả trên, bản thân tôi rút ra bài học kinh nghiệm sau :
- Trước hết giáo viên phải nắm vững kiến thức, phương pháp tổ chức hướng dẫn
họat động cho trẻ trên tiết học cũng như các hoạt động khác về thế giới động vật
:
+ Cô hiểu và nắm được tâm lý, trình độ nhận thức của từng cháu để đặt câu hỏi
và khuyến khích cháu tích cực hoạt động.
+ Tổ chức các hoạt động linh hoạt nhẹ nhàng, lôi cuốn thu hút sự tập trung chú
ý, hứng thú của các cháu ...

cung cấp cho các cháu những tri thức đơn giản về thế giới xung quanh, giúp các
cháu có thái độ tốt với các con vật : Biết quan tâm chăm sóc, tạo điều kiện cho
các con vật sinh sống, bảo vệ môi trường sống của các con vật thì :
-

Bản thân giáo viên phải luôn cố gắng rèn luyện nâng cao kiến thức hiểu

biết khoa học về môi trường xung quanh ( thế giới động vật) học hỏi kinh
nghiệm đồng nghiệp, dự giờ, sách báo…làm giàu thêm vốn kinh nghiệm bản
thân.
-

Cần phải tổ chức cho trẻ tham gia tích cực vào tất cả các hoạt động trong

ngày, khuyến khích trẻ tìm tòi khám phá cùng bạn bè, trẻ sẽ cảm thấy gắn bó


với trường lớp, quan tâm đến mọi người, đến các con vật và có thái độ tốt với
các con vật và có ý thức chăm sóc bảo vệ con vật và bảo vệ môi trường sống
của các con vật.
-

Cần tăng cường hơn nữa việc trang bị cho trường lớp cơ sở vật chất để

các cháu vui chơi học tập.
+ Có vườn thú : Nuôi các con vật gần gũi : Thỏ, gà, sóc, chó mèo, hồ cá, bể
cá….
+ Có đầy đủ phương tiện nghe nhìn : máy vi tính, tivi, đầu đĩa về các chương
trình thế giới động vật, các bài tập trò chơi về động vật cho các cháu xem xét về
hình dạng, cá tính họat động, sinh sống sinh sản của các con vật được rõ hơn