Một số biện pháp bồi dưỡng nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên mẫu giáo
năm
1. Phần mở đầu
1.1. Lý do chọn đề tài:
Sinh thời Bác Hồ đã dạy:
“Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây
Vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người”
Lời của Bác đã để lại cho chúng ta, nhất là những người làm công tác Giáo
dục-Đào tạo, càng phải suy nghĩ và thấm sâu lời dạy đó.
Ngày nay, trong công cuộc xây dựng đất nước nói chung và xây dựng chiến
lược con người nói riêng. Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm đến sự nghiệp bảo vệ,
chăm sóc và giáo dục trẻ em. Sự quan tâm đó đã từng bước thể chế hóa bằng các
văn bản pháp luật.
Luật giáo dục -2005 của Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã
khẳng định: Giáo dục mầm non có nhà trẻ và mẫu giáo là cấp học thuộc hệ thống
giáo dục quốc dân. Giáo dục mầm non thực hiện việc nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo
dục trẻ em từ ba tháng tuổi đến sáu tuổi.
Mục tiêu của giáo dục mầm non là giúp trẻ em phát triển về thể chất, tình
cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách con người,
chuẩn bị cho trẻ em vào học lớp một.
Chính vì vậy, giáo dục mầm non có một vị trí quan trọng trong sự nghiệp
Giáo dục-Đào tạo con người. Nhiệm vụ vô cùng quan trọng đặt ra cho chúng ta
phải có một đội ngũ làm công tác giáo dục có đủ điều kiện để thực hiện mục tiêu
cơ bản trên, trong đó đội ngũ giáo viên mầm non có vai trò then chốt, là lực lượng
nồng cốt quyết định đến chất lượng chăm sóc-giáo dục trẻ trong trường mầm non.
Muốn vậy, phải nâng cao chất lượng đội ngũ làm công tác giáo dục mầm
non mà đặc biệt là đội ngũ giáo viên. Sinh thời Bác Hồ đã chỉ rõ “Cán bộ là cái gốc
của mọi công việc, công việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay xấu”.
Chỉ thị số 40/CT-TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng ngày 15/6/2004 về việc
và thực hiện kế hoạch chương trình; nâng cao chất lượng bài soạn; đổi mới phương
pháp giảng dạy; tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá; chỉ đạo chất lượng mũi
nhọn; phối hợp các lực lượng ngoài nhà trường để bồi dưỡng nâng cao tay nghề
cho giáo viên.
1.2. Phạm vi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm:
Tại trường mầm non nhằm nâng cao chất lượng chuyên môn cho giáo viên
dạy các lớp mẫu giáo.
Nội dung đề tài viết trên tinh thần tập hợp những kinh nghiệm đúc kết được
của bản thân, chủ yếu là những giải pháp trong công tác quản lý, chỉ đạo tác động
đến đội ngũ giáo viên mẫu giáo nhằm nâng cao trình độ tay nghề cho từng giáo
viên để nâng cao chất lượng các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ tại trường mầm
non nơi Tôi đang công tác.
2. Phần nội dung
2.1. Thực trạng của nội dung cần nghiên cứu:
Quá trình thực hiện đề tài tại đơn vị, tôi nhận thấy có được những thuận lợi
và gặp phải một số khó khăn sau:
a. Thuận lợi:
Cơ bản đội ngũ có ý thức trách nhiệm cao trong công việc, nhiệt tình tâm
huyết với nghề. 100% giáo viên có trình độ đào tạo đạt chuẩn.
Đa số giáo viên được hưởng lương từ ngân sách Nhà nước.
Nhà trường luôn chăm lo điều kiện làm việc cũng như đời sống tinh thần cho
đội ngũ: tăng trưởng cơ sở vật chất hàng năm, bổ sung thay thế các trang thiết bị
đồ dùng dạy học; tạo điều kiện cho giáo viên theo học các lớp đào tạo trên chuẩn
(hiện có 6 giáo viên đang học đại học SP mầm non); nhân các ngày lễ tết nhà
trường đều có quà động viên chị em, thỉnh thoảng tổ chức cho đội ngũ đi tham
quan học tập…dã ngoại tạo tinh thần thoải mái, vui vẻ sau những ngày làm việc
Trước thực trạng chất lượng đội ngũ, đối chiếu với yêu cầu nhiệm vụ của
cấp học trong giai đoạn hiện nay. Là một cán bộ quản lý phụ trách chuyên môn tôi
xác định trách nhiệm của mình trong việc xây dựng, bồi dưỡng nâng cao chất
lượng đội ngũ và cũng chính là động lực để giúp tôi suy nghĩ, trăn trở, nghiên cứu,
tìm tòi thử nghiệm các biện pháp, giải pháp bồi dưỡng nhằm nâng cao trình độ tay
nghề, năng lực sư phạm cho giáo viên góp phần nâng cao chất lượng chăm sócgiáo dục trẻ xứng đáng là địa chỉ tin cậy của các bậc phụ huynh trong và ngoài địa
bàn.
2.2. Các biện pháp thực hiện:
2.2.1. Tăng cường công tác giáo dục tư tưởng đạo đức nghề nghiệp cho
đội ngũ giáo viên:
Trong thời kỳ mở cửa hội nhập, mặt trái kinh tế thị trường với những tác
động tiêu cực của nó đã ảnh hướng, chi phối tới tất cả các lĩnh vực của đời sống xã
hội, trong đó có giáo dục và đào tạo. Một bộ phận cán bộ giáo viên có biểu hiện
suy thoái về đạo đức. Dư luận lên án, xã hội bất bình trước thực trạng trẻ em ở các
nhà nhóm trẻ tư thục bị đánh đập xâm hại thân thể, sức khỏe, tinh thần…đâu đó ta
vẫn còn bắt gặp hành vi phân biệt đối xử, thiếu tôn trọng của giáo viên đối với học
sinh. Tất cả điều đó đã làm phương hại đến danh dự, uy tín làm mờ đi những giá trị
đạo đức của người giáo viên vốn được xã hội tôn vinh, kính trọng. Chính vì vậy
giáo dục tư tưởng đạo đức nghề nghiệp cho đội ngũ giáo viên nói chung, giáo viên
mầm non nói riêng là việc làm rất cần thiết.
Năm học 2013-2014 Ngành Giáo dục tiếp tục thực hiện các cuộc vận động,
phong trào thi đua do Đảng, Nhà nước và ngành phát động. Nội dung bao trùm và
xuyên suốt nhất vẫn là vấn đề đạo đức, lương tâm nghề nghiệp của người giáo
viên. Nó vừa là mục tiêu, nội dung, kết quả của quá trình tu dưỡng rèn luyện, phấn
đấu của mỗi một nhà giáo. Nội dung này được ban giám hiệu quán triệt ngay từ
đầu năm học thông qua các hình thức: Tổ chức cho đội ngũ học tập kế hoạch
nhiệm vụ năm học của các cấp; phổ biến kịp thời các văn bản pháp luật liên quan
đáng là tấm gương sáng cho đội ngũ noi theo.
2.2.2. Chỉ đạo giáo viên xây dựng và thực hiện kế hoạch chương trình
Ngay từ hè 2013, bản thân tôi đã chủ động xây dựng Kế hoạch chỉ đạo
chương trình giáo dục khối mẫu giáo (MG Bé, nhỡ, lớn). Dựa vào đặc điểm, nội
dung và kết quả mong đợi của từng độ tuổi để xây dựng kế hoạch đầy đủ 5 lĩnh
vực phù hợp với yêu cầu đề ra. Ngoài việc xây dựng các nội dung theo quy định,
khác với những năm trước chúng tôi đã mạnh dạn đưa những nội dung mới vào
hoạt động học. Ví dụ: Độ tuổi MG lớn, ở lĩnh vực phát triển Nhận thức- Làm quen
một số khái niệm sơ đẳng về toán. Chúng tôi đã đưa các nội dung: Nói giờ trên
đồng hồ; nhận biết hôm qua, hôm nay, ngày mai; gọi tên các ngày trong tuần….; ở
lĩnh vực phát triển Thẩm mỹ- Âm nhạc. Chúng tôi đã đưa các nội dung: Nghe nhạc
không lời, nhạc cổ điển, làm quen các nhạc cụ, đặt lời mới theo giai điệu bài hát
quen thuộc, sáng tạo ra các vận động minh họa theo các bản nhạc, bài hát yêu
thích….Đối với hoạt động tạo hình, ngoài các hoạt động dạy kỹ năng mới, chúng
tôi đã xây dựng một số hoạt động mang tính chất phối hợp các kỹ năng và sử dụng
phong phú các nguyên vật liệu để tạo ra sản phẩm phù hợp với từng chủ đề…Với
độ tuổi mẫu giáo bé và nhỡ cũng vậy…
Đầu năm học, sau khi có Quyết định của Ủy ban nhân dân tỉnh và công văn
của Phòng Giáo dục-Đào tạo về Kế hoạch thời gian năm học 2013-2014, chúng tôi
đã dự kiến thời gian thực hiện chương trình theo các chủ đề trong năm. Khi đã
hoàn thành Kế hoạch chỉ đạo chương trình giáo dục khối mẫu giáo và dự kiến thời
gian thực hiện, chúng tôi đã chuyển cho tất cả giáo viên. Trong đợt bồi dưỡng
chuyên môn đầu năm học bản thân tôi đã hướng dẫn và tổ chức cho giáo viên thảo
luận về kế hoạch chung của nhà trường (có thể điều chuyển một số nội dung, đề tài
cho phù hợp với chủ đề…). Gia hạn thời gian để giáo viên cụ thể hóa kế hoạch của
nhà trường phù hợp với tình hình thực tế của lớp, lựa chọn đề tài, bài thơ, câu
chuyện, bài hát, bản nhạc…đưa vào kế hoạch.
của từng phần bài học. Mỗi một phần của bài học nhằm đạt được một mục đích
nhất định theo bảng dưới dây:
Các phần bài học
Mục đích
- Củng cố những kiến thức, kỹ năng đã học, dẫn dắt trẻ vào
Giới thiệu bài
nội dung của bài.
- Cung cấp cho trẻ những kỹ năng cần thiết đủ để hỗ trợ cho
trẻ học trong phần phát triển bài.
Phát triển bài
- Tạo cơ hội cho trẻ tiến hành các hoạt động để lĩnh hội phát
triển kiến thức, kỹ năng và thái độ.
Kết thúc
- Củng cố hệ thống lại những nội dung trẻ thu nhận được
trong quá trình học.
Căn cứ vào mục tiêu bài học, mục đích của từng phần trong bài học, dựa vào
nội dung cơ bản để thiết kế hoạt động học tập.
Các phần bài
tranh ảnh…
- Làm việc cụ thể với một nhóm, - Tự hoặc làm việc theo
hoặc đối tượng cần được quan tâm nhóm, lắng nghe ý kiến của
Phát triển bài hơn.
- Khuyến khích trẻ tìm cách làm
tốt hơn.
- Quan sát động viên, giúp đỡ trẻ
bạn, chia sẻ, trao đổi với
bạn.
- Kiểm tra công việc sửa lỗi,
tìm cách làm tốt hơn
kịp thời.
- Khuyến khích trẻ trình bày kết - Trình bày kết quả công
quả
việc
- Bổ sung nhấn mạnh những vấn
Kết thúc
đề chính
- Khen ngợi, động viên những trẻ,
nhóm tích cực.
Đổi mới phương pháp giảng dạy còn thể hiện ở việc ứng dụng công nghệ
với kế hoạch hoạt động học, bao quát trên 5 lĩnh vực giáo dục của trẻ mẫu giáo.
Bài soạn cơ bản đúng nội dung, phương pháp đảm bảo yêu cầu giáo dục phù hợp
với chủ đề và độ tuổi. Đa số các lớp thực hiện nghiêm túc việc đánh giá cuối chủ
đề.
- Một số lớp chất lượng bài soạn khá tốt.
+ Những tồn tại- hạn chế.
- Bài soạn sai lỗi chính tả nhiều, chưa được chỉnh sửa cẩn thận (nội dung bài
soạn không phù hợp với đề tài cần dạy). Một số lớp chất lượng bài soạn còn hạn
chế (một số hoạt động soạn sơ sài, chỉ nêu lý thuyết chưa đi sâu vào nội dung bài
dạy).
- Một số giáo viên việc xác định mục tiêu chủ đề ở một số lĩnh vực chưa thật
rõ ràng (chủ yếu là lĩnh vực phát triển Thẩm Mỹ).
- Một số giáo viên soạn bài chưa có sự thống nhất đề tài giữa kế hoạch hoạt
động học, kế hoạch tuần và kế hoạch ngày. Một số vận động cơ bản như: ném xa
bằng 1 tay, 2 tay, ném trúng đích thẳng đứng và nằm ngang...chưa đúng kỹ thuật
động tác. Hầu hết các tiết thơ- chuyện giáo viên chưa chú ý để xác định thể loại trẻ
đã biết hay chưa biết để có phương pháp dạy phù hợp.
- Các hoạt động khám phá khoa học, tạo hình nội dung kiến thức chưa phù
hợp với độ tuổi (kiến thức cao so với tuổi MG bé, kiến thức đơn giản so với tuổi
MG lớn). Hoạt động tạo hình xác định đề tài cần dạy chưa phù hợp (nhất là các tiết
đề tài).
+ Hướng khắc phục.
- Về lỗi chính tả và đặt tên đề tài:
Chưa đúng
Đúng
- In bằng con in “In hoa đào, hoa mai” ĐT - In các loại hoa (ĐT)
- Vẽ quả cam- chùm nho (ĐT)
- Vẽ các loại quả (ĐT)
- In củ cà rốt- củ su hào (ĐT)
- In các loại củ (ĐT)
- Nặn chậu cây (ĐT)
- Nặn chậu cây (M)
- Đối với lĩnh vực phát triển ngôn ngữ ở hoạt động thơ và chuyện cần xác
định rõ: câu chuyện, bài thơ trẻ đã biết hay chưa biết để có phương pháp dạy phù
hợp. Giữa 2 lần cô đọc thơ, kể chuyện, dạy hát, nghe hát cần nêu nội dung bài thơ
hoặc câu chuyện, bài hát (bởi vì mục tiêu đưa ra trẻ hiểu nội dung bài thơ, câu
chuyện, bài hát...).
+ Đối với bài thơ, câu chuyện trẻ chưa biết: Trước khi đàm thoại cần trích
dẫn nội dung bài thơ, câu chuyện (Cách trích dẫn: nêu khái quát nội dung đoạn thơ,
câu chuyện cần trích dẫn trước khi đọc đoạn thơ và kể đoạn chuyện); có thể trích
dẫn hết bài thơ, câu chuyện rồi đàm thoại hoặc trích dẫn đoạn nào thì đàm thoại
đoạn đó).
+ Đối với bài thơ, câu chuyện trẻ đã biết thì không cần trích dẫn, đi vào đàm
thoại luôn. Nhưng đối với thể loại này yêu cầu về kiến thức và kỹ năng cao hơn
(phần cuối hoạt động nên dạy trẻ tập kể lại chuyện, đóng kịch, đọc thuộc bài thơ,
đọc diễn cảm, đúng nhịp điệu và thể hiện tình cảm khi đọc....).
tập….). Để đánh giá khách quan và thực chất năng lực đội ngũ, hàng tháng ngoài
việc thực hiện kiểm tra theo kế hoạch, chúng tôi đã kiểm tra đột xuất việc thực hiện
quy chế chuyên môn của giáo viên như: Kiểm tra việc thực hiện chương trình, chế
độ sinh hoạt, hồ sơ chuyên môn, giáo án, hồ sơ trẻ (thực hiện đánh giá trẻ 5 tuổi
theo chuẩn, trẻ 3-4 tuổi, sản phẩm học tập của các cháu), công tác chuẩn bị đồ
dùng dạy học trước khi tổ chức các hoạt động…
Dù là hình thức kiểm tra nào, chúng tôi đều tổ chức trao đổi, góp ý trực tiếp.
Giúp giáo viên tự nhận xét kết quả công việc, nhận thấy được những ưu điểm cần
phát huy, những tồn tại-hạn chế cần khắc phục. Cuối tháng chúng tôi có đánh giá
nhận xét chung về công tác kiểm tra giúp giáo viên chia sẻ những kinh nghiêm,
cách làm hay của đồng nghiệp, cũng như rút kinh nghiệm những tồn tại hạn chế
cho bản thân.
Ví dụ về đánh giá nội dung kiểm tra “Xây dựng môi trường học tập” của
một điểm trường.
+ Ưu điểm: Cơ bản các lớp đã chú ý trang trí, xây dựng môi trường phù hợp
với chủ đề và độ tuổi. Một số lớp đã làm được một số bảng biểu như: Nội dung
tuyên truyền các bậc cha mẹ; kế hoạch hoạt động của lớp; thông báo kết quả chăm
sóc-giáo dục trẻ. Một số lớp đã tận dụng sản phẩm của trẻ để trưng bày ở góc nghệ
thuật
+ Tuy nhiên: Các lớp chủ yếu trang trí bằng các loại hoa, cây, con vật mua
sẳn, hình ảnh chưa được sắc nét, chưa có nội dung giáo dục. Một số lớp trang trí
môi trường chưa làm nổi bật chủ đề đang học, chưa biết tận dụng sản phẩm của trẻ
để trang trí môi trường học tập. Vệ sinh phòng nhóm một số lớp chưa sạch sẽ.
+ Biện pháp khắc phục:
- Giáo viên cần tuyên truyền phụ huynh để xin lịch cũ, họa báo, lựa chọn
hình ảnh để trang trí phù hợp.
- Mảng tường ngoài lớp học cần trang trí theo chủ đề hoặc theo các lĩnh vực
hoạt động có tính chất lâu dài. Trong lớp trang trí các nội dung theo chủ đề (bỏ bớt
cháu còn hạn chế về hoạt động tạo hình, chuẩn bị tham dự Hội thi cấp trường, cấp
Huyện và cấp Tỉnh.
Chỉ đạo giáo viên huy động sự tham gia của các bậc phụ huynh trong việc
luyện tập kỹ năng tạo hình cho trẻ, tìm kiếm sưu tầm các nguyên vật liệu để phục
vụ hội thi.
Ban giám hiệu nhà trường thu thập ý tưởng, có sự hướng dẫn, tư vấn thúc
đẩy cho giáo viên và các cháu trong việc thực hiện từng đề tài theo độ tuổi.
Huy động sức mạnh của cán bộ, giáo viên nhân viên nhà trường trong việc
bổ sung ý tưởng, tìm kiếm sưu tầm các nguyên vật liệu để phục vụ tốt hội thi.
2.2.7. Phối hợp các lực lượng ngoài nhà trường để bồi dưỡng nâng cao
tay nghề cho giáo viên.
Tham mưu với nhà trường có kế hoạch và tạo điều kiện cho giáo viên tham
quan học tập các trường bạn về việc xây dựng môi trường học tập, bố trí sắp xếp
nhóm, lớp. Tham khảo kế hoạch chương trình, giáo án, công tác làm đồ dùng-đồ
chơi…để giáo viên học hỏi, bổ sung kiến thức và rút kinh nghiệm cho bản thân.
Bố trí, phân công giáo viên tham gia đầy đủ các đợt sinh hoạt chuyên môn
liên trường của cụm tổ chức. Chỉ đạo, hướng dẫn giáo viên có năng lực tốt dạy lại
những hoạt động hay để chị em cùng dự và học hỏi.
Cùng với nhà trường làm tốt công tác tham mưu với lãnh đạo các cấp, các
ban ngành đoàn thể địa phương, ngành giáo dục để có sự hỗ trợ trang thiết bị dạy
học, đồ dùng - đồ chơi phục vụ cho việc tổ chức các hoạt động chăm sóc - giáo dục
trẻ. Quan tâm chăm lo đời sống vật chất tinh thần cho đội ngũ nhân các ngày lễ của
ngành, của phụ nữ…
Chỉ đạo giáo viên thực hiện có hiệu quả công tác phối hợp với phụ huynh để
tuyên truyền kiến thức nuôi dạy con theo khoa học. Phản hồi hai chiều trong việc
chăm sóc và giáo dục trẻ. Huy động phụ huynh sưu tầm, tìm kiếm các nguyên vật
liệu tái sử dụng đồ dùng gia đình để giáo viên làm đồ dùng dạy học, đồ chơi cho
chí, xếp loại theo chuẩn nghề nghiệp: Xuất sắc 22 đồng chí, khá 7 đồng chí.
Chất lượng chăm sóc-giáo dục trẻ được duy trì ổn định ở mức cao. Kết quả
đánh giá trẻ mẫu giáo 5 tuổi theo chuẩn của Bộ GD&ĐT (giai đoạn 4).
+ Lĩnh vực PT thể chất: Đạt 99,3%; không đạt 0,7%
+ Lĩnh vực PT nhận thức: Đạt 96%; không đạt 6%
+ Lĩnh vực PT ngôn ngữ: Đạt 96,7%; không đạt 3,3%
+ Lĩnh vực PTTC&QHXH: Đạt 99,3%; không đạt 0,7%
Kết quả đánh giá trẻ 3-4 tuổi.
+ Lĩnh vực PT thể chất: Đạt 97,6%; không đạt 2,4%
+ LVPT nhận thức: Đạt 94,5%; không đạt 5,5%
+ LVPT ngôn ngữ: Đạt 93,7%; không đạt 6,3%
+ LVPTTC&QHXH: Đạt 96,3%; không đạt 3,7%
+ LV PT thẩm mỹ: Đạt 94%; không đạt 6%.
3.2. Kiến nghị, đề xuất:
+ Đối với Phòng Giáo dục và Đào tạo
- Duy trì và tăng số lần sinh hoạt chuyên môn các cụm để giúp cán bộ quản
lý và giáo viên học tập kinh nghiệm lẫn nhau.
- Mở các lớp tập huấn chuyên môn về nội dung, phương pháp và hình thức
tổ chức các hoạt động giáo dục cho trẻ theo 5 lĩnh vực.
- Tham mưu với lãnh đạo các cấp có sự hỗ trợ kinh phí mua sắm trang thiết
bị, đồ dùng dạy học, đồ chơi cho các cháu.
- Tổ chức cho cán bộ quản lý và giáo viên cốt cán tham quan học tập các
trường có chất lượng trong và ngoài địa bàn.
+ Đối với địa phương
- Tuyên truyền nhân dân thực hiện tốt công tác xã hội hóa giáo dục để tăng
trưởng cơ sở vật chất cho trường mầm non nhằm đáp ứng yêu cầu giáo dục trong
giai đoạn hiện nay.